Normal view

Nokian Tyres prezanton gomën e parë dimërore me grepa të tërheqshëm

3 March 2026 at 23:01


Nokian Tyres ka prezantuar gomën e parë dimërore me grepa që mund të tërhiqen ose aktivizohen sipas nevojës.

Nëse kjo formulim tingëllon i çuditshëm, e thjeshtojmë – grepat mund të tërhiqen ose nxirren kur është e nevojshme.

Me këtë koncept revolucionar dhe teknologjinë e saj unike, Nokian qartë sinjalizon të ardhmen e gomave dimërore.

Me një shtypje të butonit, shoferi mund të nxjerrë grepat për të përmirësuar aderimin e gomës.

Kur grepat nuk janë të nevojshme, ato mund të tërhiqen përsëri brenda gomës. Ideja e kësaj gome është që shoferi të mund të reagojë menjëherë kur kushtet ndryshojnë.

- YouTube www.youtube.com

Grepat nuk përdoren në rrugë të thata dhe në kushte dimërore të qëndrueshme, por mund të aktivizohen kur ka akull për siguri maksimale.

Kjo gomë konceptuale përdor modelin e gërvishtjes së gomës dhe zgjidhjet strukturore të gomës së re dimërore me grepa Nokian Hakkapeliitta 8 SUV. Grepat ngrihen dhe ulen njëkohësisht në të katër gomat. Trupi i grepave mbetet në vend, ndërsa pjesa lëvizëse është një klin metalik i fortë në mes të grepave. Në Nokian thonë se kjo gomë mund të shndërrohet edhe në një produkt të prodhuar në seri.

Matti Morri, drejtues i shërbimit teknik të Nokian Tyres, tha se “goma e re konceptuale është një arritje teknologjike e jashtëzakonshme. Koncepti unik me grepa mund një ditë të bëhet realitet. Si pionierë në botën e gomave dimërore, tregojmë se është e mundur të kombinosh një gomë dimërore me ose pa grepa”.

Nokian Tyres zhvilloi dhe prodhoi gjithashtu gomën e parë dimërore në botë në vitin 1934. /Telegrafi/

Nokian Tyres prezanton gomën dimërore që aktivizon vetë ‘gozhdat’ në ngricë

3 March 2026 at 09:15


Kompania finlandeze Nokian Tyres ka prezantuar një risi revolucionare në botën e gomave dimërore.

Modeli i ri, Hakkapeliitta 01, është goma e parë me gozhdë që përshtaten automatikisht sipas temperaturës.

Kur moti është shumë i ftohtë, gozhdat dalin jashtë për të siguruar kapje maksimale në akull, ndërsa në temperatura më të larta ato tërhiqen brenda gomës.

- YouTube www.youtube.com

Sipas kompanisë, teknologjia e re redukton “konsumimin e asfaltit me 30%” dhe përmirëson kapjen në akull me 10%.

Goma do të ofrohet në 122 madhësi të ndryshme për vetura, crossover dhe SUV.

Modeli pritet të dalë në treg këtë vjeshtë dhe çmimi besohet se do të jetë në segmentin premium. /Telegrafi/

Po vjen një gomë e re për automjete

13 February 2026 at 23:01


Një gomë automjeti e pjesërisht e bërë nga lëkura e bardhë e zëvendësuar është rezultat i bashkëpunimit midis Nokian Tyres dhe startupit suedez Reselo.

Testet tregojnë se materiali i ri jo vetëm që e bën gomën më miqësore me mjedisin, por ka edhe potencial për përmirësimin e performancës.

Produkti i Reselo është një biogomë që prodhohet nga lëkura e bardhë e lisit, një nënprodukt i industrisë pyjore.

Pas disa vitesh bashkëpunimi, Reselo dhe Nokian tani kanë prezantuar rezultatet e përpjekjes së tyre të përbashkët: një gomë konceptuale, ku shtresa e kontaktit me tokën është pjesërisht e bërë nga material i rinovueshëm nga lëkura e bardhë e lisit.

Goma konceptuale quhet Betula (emri shkencor i gjinisë së lisit) dhe është bërë nga 93 për qind material i rinovueshëm.

Kjo është hera e parë që një material i marrë nga nënproduktet e industrisë së celulozës dhe letrës përdoret në gomë.

Materiali jo vetëm që kontribuon në qëndrueshmëri më të madhe, por ka edhe potencial për të përmirësuar performancën e gomave. Këtë e konfirmojnë nga Nokian, të cilët testuan gomën në Finlandë dhe Suedi me rezultate të mira.

Për Nokian, materialet e reja dhe metodat e prodhimit janë pjesë e rëndësishme e arritjes së objektivave të kompanisë. Prodhuesi i gomave synon që deri në vitin 2035, 50 për qind e gomave të tij të përbëhen nga material i rinovueshëm ose i ricikluar, që sipas sasive aktuale i korrespondon rreth 30 mijë tonë. Bashkëpunimi me Reselo do të ndihmojë në përballimin e të paktën një pjesë të këtij sfide.

Pavarësisht historisë së shkurtër të kompanisë, Reselo tashmë ka shumë bashkëpunime interesante brenda industrisë automobilistike.

Ka bashkëpunuar me gjigantë si Volvo Group, Polestar dhe Volvo Cars për të eksploruar se si goma me bazë lëkure lisit mund të përdoret në prodhimin e automjeteve të ardhshme, ndërsa Scania gjithashtu ka treguar interes për produktin e Reselo. /Telegrafi/

​Që një muaj i zhdukur në lumin Mat në Shqipëri, FSK gjeti trupin e pajetë të të riut pas një operacioni dhjetëditor kërkim-shpëtimi

7 February 2026 at 13:28


Me kërkesë të autoriteteve të Republikës së Shqipërisë, Forca e Sigurisë së Kosovës (FSK) ka angazhuar një kontingjent të specializuar të Kërkim-Shpëtimit nga Regjimenti i Mbrojtjes Civile i Gardës Kombëtare, i cili iu bashkua operacionit në zonën e Klosit për kërkimin e një personi të zhdukur në rrjedhën e lumit Mat.

FSK njofton se pas angazhimit intensiv dhe bashkëpunimit të ngushtë me autoritetet shqiptare, ekipet e kërkim-shpëtimit arritën të lokalizojnë dhe të gjejnë trupin e pajetë të personit të humbur.

“Komandanti i FSK-së Gjenerallejtënant Bashkim Jashari, në emrin e tij personal dhe në emër të gjithë personelit të FSK-së, shpreh ngushëllimet më të sinqerta për familjen dhe të afërmit e viktimës. Gjithashtu, Komandanti i FSK-së falënderon personelin e angazhuar për përkushtimin, profesionalizmin dhe disiplinën e treguar gjatë përmbushjes së këtij misioni”, thuhet në njoftim.

Forca e Sigurisë së Kosovës mbetet e përkushtuar në misionin e saj humanitar dhe në forcimin e bashkëpunimit rajonal, gjithmonë në shërbim të jetës, sigurisë dhe mirëqenies së qytetarëve. /Telegrafi/







​U la nga shoku në mjetin e rënë në përrua, gjendet pas një muaji trupi i të riut në Mat

7 February 2026 at 12:48


Pas rreth një muajsh kërkime, është gjetur trupi i pajetë i Jurgen Karajt, të riut që ra në lumë së bashku me shokun e tij më 10 janar.

Trupi i 30-vjeçarit u gjet në afërsi të fshatit Urakë, gjatë patrullimit me gomone të forcave të ushtrisë, raporton Top channel.

Ngjarja ka ndodhur më 10 janar rreth orës 01:30, ku konkretisht automjeti që drejtonte 24-vjeçari, Andi Losha dhe ku ishte pasagjer Jurgen Karaj, 30 vjeç ra në përrua.

Sipas policisë Losha u largua nga vendngjarja pa lajmëruar policinë dhe pa i dhënë ndihmë pasagjerit, të cilin dyshohet se e ka marrë rrjedha e përroit.

Losha u arrestua nga policia dhe pas testit të alkoolit u konstatua se 24-vjeçari e kishte drejtuar mjetin në gjendje të dehur.

Sa ndikojnë gomat në sigurinë e trafikut?

3 February 2026 at 20:01


Organizata spanjolle për sigurinë në trafik, Fesival, publikoi të dhëna mbi ndikimin e gomave në sigurinë rrugore. Një pjesë e konsiderueshme e aksidenteve që lidhen me goma mund të parandalohet me zgjedhje të mirë dhe mirëmbajtje bazike: mbajtjen e presionit të duhur, thellësinë e mjaftueshme të gërvishtjes së gomës dhe kontrollin e dëmtimeve (nëse ka, gomat duhet të zëvendësohen).

Goma është baza e sigurisë, pasi sistemet si ABS dhe ESC kanë nevojë për ngjitje të mirë; me presion të ulët, goma të konsumuar ose përzierje të papërshtatshme, efektiviteti i këtyre sistemeve është i kufizuar. Vendosja e zakonit për kontrollin e gomave (mujorisht dhe para udhëtimeve apo motit të ftohtë/shiu) është një nga masat më të dobishme dhe me kosto të ulët për sigurinë në rrugë.

Edhe pse veturat e reja vijnë me shumë sisteme aktive sigurie, të dhënat e vitit 2024 tregojnë se 554 aksidente me të vdekur dhe të lënduar lidhen me anomalitë e gomave – goma të konsumuar, të dëmtuara ose të shpërthyera. Në këto aksidente u përfshinë 668 automjete, me gjithsej 1017 viktima, përfshirë 39 të vdekur, 123 me lëndime të rënda dhe 855 me lëndime të lehta, sipas të dhënave të Drejtoria e Përgjithshme e Trafikut (DGT).

Këto shifra tregojnë se gjendja e gomave është një faktor i rëndësishëm që kontribuon në aksidentet rrugore, sidomos kur kushtet e motit përkeqësojnë rrezikun. Sipas Shoqatës Spanjolle të subjekteve që bashkëpunojnë në kontrollin teknik të automjeteve (AECA-ITV), kontrollet teknike tregojnë se rreth një e pesta e defekteve serioze të zbuluara në vitin 2024 lidhen me boshtin, rrotat, gomat dhe pezullimin. Përveç kësaj, DGT ka paralajmëruar në shumë fushata se një pjesë e konsiderueshme e automjeteve qarkullon me goma në gjendje të keqe ose me karakteristika të papërshtatshme.

Drejtimi me presion të ulët të gomave, për shembull, rrit deformimin, ngrohjen dhe konsumimin e tyre dhe mund të ndikojë në frenim dhe drejtueshmëri. Vetë DGT tregon se presioni i pamjaftueshëm mund të rrisë distancën e nevojshme për ndalimin dhe të rrisë rrezikun e akvaplaning-ut. Sistemet për monitorimin e presionit të gomave (TPMS) ndihmojnë në zbulimin e humbjes së presionit, por nuk zëvendësojnë kontrollet e rregullta.

Problemi përkeqësohet dimrit: nën 7 gradë Celsius, gomat verore humbasin ngjitjen edhe në rrugë të thata, dhe nëse gomat janë të cilësisë së ulët ose të konsumuar, veçanërisht në kushte të lagështa, besueshmëria e tyre bie ndjeshëm, duke ulur edhe efektivitetin e sistemeve elektronike të sigurisë.

Nuk është e rëndësishme vetëm të kujdesemi për gjendjen e gomave; duhet të zgjidhen me mençuri. Duhet të ndiqen testet e pavarura dhe të gjenden opsionet më të sigurta në rangun e çmimeve që shoferët mund t’i përballojnë. /Telegrafi/

Operacion i kërkim-shpëtimit për një person të humbur në rrjedhën e lumit Mat, ndërhyn dhe FSK

29 January 2026 at 12:32


Forca e Sigurisë Kosovës ka mbështetur Shqipërinë në një operacion Kërkim – Shpëtimi për të intervenuar në operacionin e kërkimit të një personi të humbur në rrjedhën e lumit Mat.

Sipas një postimi në rrjetin social në Facebook bëhet e ditur se kjo u bë me kërkesën e autoriteteve të Republikës së Shqipërisë.

“Me kërkesën e autoriteteve të Republikës së Shqipërisë, Forca e Sigurisë Kosovës ka angazhuar një kontingjent të Kërkim-Shpëtimit, të Regjimentit të Mbrojtjes Civile të Gardës Kombëtare të FSK-së, i cili i është bashkuar Operacionit në Klos, të Republikës së Shqipërisë, për të intervenuar në operacionin e kërkimit të një personi të humbur në rrjedhën e lumit Mat”, thuhet në njoftim. /Telegrafi/


OpenAI mund të gjenerojë 25 miliardë dollarë të ardhura vjetore nga reklamat deri në vitin 2030

20 January 2026 at 18:18


Reklamimi mund të bëhet një biznes prej 25 miliardë dollarësh në vit për OpenAI - dhe të përbëjë një kërcënim për Google, sipas vlerësimeve të reja të hënën nga një analist i teknologjisë së lartë.

Mark Mahaney i Evercore ISI e sheh startup-in të gjenerojë atë nivel të të ardhurave vjetore nga reklamat deri në vitin 2030 nëse funksionon mirë në zbatimin e këtij biznesi të ri, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.

Deklarata e tij vjen pasi OpenAI tha të premten se përdoruesit falas dhe Go të ChatGPT do të fillojnë të shohin reklama "në javët e ardhshme".

OpenAI gjithashtu paraqiti parimet e saj të reklamimit, të tilla si etiketimi i qartë i tyre dhe mosndarja e bisedave të përdoruesve me reklamuesit.

"Një rrugë për të gjeneruar disa miliardë dollarë të ardhura nga reklamat në vitin 2026, duke shkuar në 25 miliardë dollarë + deri në vitin 2030, duket e arsyeshme", shkroi Mahaney në një shënim për investitorët.

Kjo bazohet në shkallën e mundshme të ChatGPT deri në atë kohë, monetizimin e provuar të platformave të marketingut me performancë të lartë dhe madhësinë aktuale të këtij tregu, shtoi analisti.

Të ardhurat e OpenAI po rriten me shpejtësi. Drejtoresha financiare Sarah Friar tha në një postim të kohëve të fundit në blog se të ardhurat vjetore të startup-it arritën në 20 miliardë dollarë në vitin 2025, nga 2 miliardë dollarë në vitin 2023. Megjithatë, ka pikëpyetje të mëdha mbi humbjet e OpenAI dhe nëse mund të bëhet fitimprurëse në të ardhmen.

Por reklamimi mund të jetë një mënyrë për OpenAI për të rritur fitimet dhe fitimet e saj. /Telegrafi/

E ardhmja e Pirellit në Amerikë mund të varet nga ajo që ndodh këtë muaj

12 January 2026 at 10:05


Qeveria italiane po shqyrton mundësinë e ndërhyrjes në strukturën e aksionarëve të Pirelli-t, për të lehtësuar zgjerimin e kompanisë në tregun amerikan.

Shkak kryesor është pjesëmarrja prej 34% e grupit shtetëror kinez Sinochem, e cila sipas palës italiane po krijon pengesa në SHBA, për shkak të kufizimeve ndaj teknologjisë kineze në industrinë automobilistike.

Ligji italian i njohur si “golden power” i jep shtetit të drejtën të kufizojë të drejtat e votimit të aksionarëve në kompani strategjike.

Sinochem raportohet se është e hapur për të reduktuar ose shitur pjesën e saj dhe ka angazhuar një bankë investimesh për këshillim.

Nëse nuk arrihet marrëveshje deri në fillim të vitit, qeveria mund të ndërhyjë drejtpërdrejt.

Çështja bëhet edhe më urgjente për shkak të rregullave të reja amerikane që hyjnë në fuqi këtë vit. /Telegrafi/

Vazhdojnë pa ndërprerje kërkimet për të riun e zhdukur në lumin Mat

11 January 2026 at 15:11


Kërkimet për gjetjen e të riut që dyshohet se është marrë nga rrjedha e lumit Mat, pas një aksidenti me makinë në zonën e Klosit, po vazhdojnë pa ndërprerje.

Ministri i Mbrojtjes i Shqipërisë, Pirro Vengu, ka bërë të ditur se operacioni i kërkimit po zhvillohet me përkushtim maksimal, duke përfshirë polumbarët e Regjimentit të Operacioneve Speciale si dhe 22 efektivë të Forcave të Armatosura.

Sipas njoftimit, në operacion po përdoren edhe dronë dhe pajisje të specializuara, ndërsa çdo metër i terrenit po kontrollohet në detaje, nga ura e Darsës në Klos e deri në territorin e bashkisë së Matit.

Autoritetet shprehen se po bëjnë përpjekje maksimale për gjetjen e të riut, ndërsa shpresojnë në një përfundim sa më të shpejtë të operacionit. /Telegrafi/

Gripi në Maqedoni, ende nuk e ka arritur pikun

21 December 2025 at 16:23


Gripi ende nuk ka arritur pikun. Madje gjatë javës së kaluar janë raportuar 126 raste të reja, por që përbëjnë një rënie prej 31 për qind për qind krahasuar me javën paraprake. Gjatë kësaj periudhe mbizotëron influenza A.

Simptomat zakonisht shfaqen papritur dhe përfshijnë temperaturë të lartë, dhimbje muskujsh dhe kollë. Në disa raste, gripi mund të shoqërohet me komplikime, si infeksione bakteriale sekondare dhe infeksione të traktit të poshtëm respirator, të cilat mund të kërkojnë edhe trajtim spitalor.

“Sipas raportit të Institutit të Shëndetit Publik gripi është ende nën pragun e aktivitetit sezonal në bazë të rasteve të raportuara, këtë e shohim edhe në terren numri i pacientëve nuk i kalon ato numra që janë tipik për këtë sezon, në fakt numri është më i vogël në dallim me vitin e kaluar…megjithatë pritet që pas festave të fillojë aktivitetit sezonal i gripit”, tha Sanja Cilevska Mlladenovska.

Më të ekspozuar ndaj gripit janë fëmijët, pasi ata janë më shpesh në kontakt me njëri-tjetrin dhe më të ekspozuar ndaj infeksioneve, veçanërisht në ambiente kolektive si çerdhet dhe shkollat.

“Më të rrezikuar janë qytetarët që janë në kolektive të mbyllura, pra parasë gjithash fëmijët në çerdhe, pasi kalojnë shumë kohë në grupe të mëdha, me shumë fëmijë dhe fëmijët janë mjaft të ekspozuar ndaj infeksioneve, më pas të moshuarit, qytetarët me imunitet të dobët, qytetarët me probleme kronike, pra këta kanë pasqyrë më serioze klinike”, shtoi Sanja Cilevska Mlladenovska .

Instituti i Shëndetit Publik rekomandon që personat me simptoma gripi të qëndrojnë në shtëpi, të pushojnë dhe të marrin shumë lëngje, si dhe të shmangin kontaktet e ngushta me të tjerët. Po ashtu, duhet ajrosur shpesh ambienti dhe të mbahen të pastra sipërfaqet. Personat mbi 65 vjeç, ata me sëmundje kronike ose në rast të përkeqësimit të simptomave, duhet të kërkojnë ndihmë mjekësore.

Zënia në djep dhe tabuja e martesës shqiptare brenda fisit

16 December 2025 at 15:06


Nga: Dorin Xhima

Në Shqipëri, deri në vitin 1929 (ky është viti kur u vendos Kodi i parë Civil) martesat lidheshin sipas normave të së drejtës zakonore. Këto norma në krahina dhe zona të viseve të ndryshme shqiptare nuk zbatoheshin njësoj.

Në zonat malore ato ishin më të forta, ndërsa në zonat e ulëta dhe në qytete erdhën duke u dobësuar mjaft, duke u zëvendësuar me norma të reja që i përgjigjeshin zhvillimit ekonomik e shoqëror të tyre.

Lexo po ashtu:
- Këngët e shekullit XIX, për nuset në veri të Shqipërisë
- Besëtytnitë shqiptare, për miqtë dhe miqësitë
- Pse shqiptarët e krahasojnë dhëndrin me qiparisin?
- Si bëhej propozimi për fejesë, në Korçën tradicionale?

Por, deri në vitet ‘40 të shekullit XX, martesa në Shqipëri ruajti, në përgjithësi, karakterin e lidhjeve të vjetra të saj: një marrëveshje midis dy familjesh ose midis prindërish, pa pyetur ata që do të martoheshin.

“Zënia” në adoleshencë

Në të kaluarën, për fejesën e dy të rinjve përdoreshin fjalët: zënie, mblesë, mbulesë, vlesë. Vajza quhej e zënë (e nxanë, e zanë), e vluar, e mbuluar, ndërsa djali i zënë (i nxanë, i zanë) i vluar, i mbuluar. Por, termi më i përdorur ishte i zënë dhe e zënë.

Në vendin tonë, në përgjithësi, mosha për zënien e dy të rinjve ka qenë: për vajzat 12-14 vjeç dhe, për djem, 16-18 vjeç. Kjo nuk do të thoshte që prindërit të mos kujdeseshin për zënien e tyre edhe përpara kësaj moshe.

Këtë të drejtë ua jepnin prindërve zakone sipas të cilave, babait i njihej e drejta e pakufizuar mbi fëmijët, pra, edhe e drejta për “zënien” e tyre në çdo moshë e, ngandonjëherë, edhe para lindjes.

Zënia e fëmijëve që në vogëli, që në djep dhe, në ndonjë rast që pa lindur, praktikohej në shtresat e pasura. Por, nën ndikimin e tyre, u shtri edhe në shtresat e tjera të popullsisë, megjithëse ajo praktikohej rrallë.

Ndodhte shpesh që të fejuarit të mos dinë se i janë premtuar njeri-tjetrit. Një rregull i tillë është e drejta dhe e fshehta e prindërve të tyre, të cilët ua bëjnë të njohur kur dëshirojnë ata vetë. Kur mbaron kjo kohë, vajzat zakonisht janë 12 vjeç dhe djemtë 16-18 vjeç.

Kujtimet e Durhamit

Duke folur për bajraqet e Pultit (Shalën, Shoshin, Krinin dhe Toplanën, si dhe për Rrëzën e Tepelenës), “fejesat e bebeve qenë thuajse krejt të zakonshme” - nënvizon Durham. Në shtresat e mesme dhe të varfra të popullsisë zënia në djep ose pa lindur fëmijët bëhej me qëllim që të forcohej miqësia ndërmjet dy shtëpive.

Marrëveshja bëhej drejtpërdrejt, me marrëveshjen e dy të zotëve të shtëpisë ose të dy prindërve të fëmijëve. Kur dy gra nga shtëpia e tyre ishin me barrë, ata shfaqnin dëshirën që, po qe se lindnin njëra djalë e tjetra vajzë, të porsalindurit do të quheshin të zënë ndërmjet tyre.

Në ndonjë krahinë bëhej edhe ndonjë ceremoni e vogël dhe, kur lindnin fëmijët me gjini të kundërt, lajmërohej me të shtëna pushke se të dy familjet u lidhën me miqësi. Për ligjësimin e kësaj “shkëmbehej edhe buka”, domethënë, organizoheshin gosti në të dy familjet.

Vajza e “zënë” në Jug

Që vajza të quhej e zënë, duhej pa tjetër një ceremoni e rastit, e cila zhvillohej në shtëpinë e vajzës ose në shtëpinë e një të treti (të afërm ose miku të shtëpisë së vajzës). Kjo vizitë në Korçë quhej “të shkelat”.

Zakonisht, të dy palët rreth gjashtë ose tetë vetë (nga 3-4 për secilën palë), pasi mbaronin qerasjen, shkëmbenin nishanet ose dorëzonin shenjën (“hejin”, thuhej në Veri). Në përgjithësi, shenjën që ia lëshonin në dorë të atit të vajzës e dorëzonte një i afërt i djalit, nganjëherë edhe i zoti i shtëpisë ose shkuesi. Së bashku me shenjën dorëzoheshin edhe të hollat.

Vajza e “zënë” në Veri

Kanuni i Lekë Dukagjinit e përcaktonte shenjën të përbërë prej “nji unazë të remët a t’argjanët (tash vonë). Unaza e dhetë grosh janë me kanun”. Në Kosovë vinin në tryezë unazën, dhe një koronë argjendi që ishte shenja se u dha fjala.

Kjo tregonte që vajza ishte lidhur e nuk mund të jepej gjetiu. Edhe në Jug të Shqipërisë jepej një shenjë e tillë. “Nishani zakonisht është një pare e vjetër floriri ose sermi, e cila nuk qarkullon në treg”.

Në shumë krahina të Shqipërisë, veçanërisht në Veri, së bashku me unazën jepej edhe një shami. Shamia është shenjë rituale që tregonte se vajza ishte e “mbuluar” apo e “zënë”.

Në zonat malore dhënia e shenjës ishte një farë kapari, që pala e djalit i jepte asaj të vajzës. Mbas shenjës askush tjetër s’kishte të drejtë të vinte dorë mbi atë vajzë, “ndryshe do të binte në gjak”.

Cilët janë personalitetet që u martuan brenda fisit

Në disa vende, martesa mes kushërinjve të parë është e ligjshme, në disa të tjera jo. Përgjatë historisë, shumë njerëz të famshëm janë martuar me kushërinjtë tyre, për arsye nga më të ndryshmet.

Në kohët e hershme, martesa mes kushërinjve ishte më se e zakonshme. Duke qenë se njerëzit nuk lëviznin shumë nga vendi, ku lindnin, personat që kishin në dispozicion për t’u martuar ishin zakonisht kushërinj. Martesa mes kushërinjve gjithashtu do të thoshte dhe mbajtjen e pronës dhe tokës brenda familjes.

Në Shqipëri, ka gjithashtu norma për martesat brenda fisit. Në varësi të krahinave etnografike, tradita etnokulturore ndryshon. Në zonat e thella malore, për shembull, akoma ruhet deri në një masë jo plotësisht martesa jashtë fisit, do të thotë pa marrë parasysh sa breza janë saktësisht, cilit fis i përkasin. Pra, Krasniq, Grudë, Hot etj, nuk bëhen krushqi. Por, në 20 vitet e fundit kjo barrierë është thyer dhe ka zbritur në shtatë breza. Po të jenë të brezit të shtatë mund të lidhin krushqi.

Tani, në zonat rurale dhe urbane martohen brenda një fisi, por që nuk jetojnë në të njëjtin territor. Pra, mund të lidhet një Krasniq me një Krasniq tjetër, por që jetojnë në krahina të ndryshme.

“Në krahinat e thella, martesat brenda fisit kryhen midis brezit të shtatë dhe të katërt”, thotë Ukë Xhemaj, studiues i fenomenit. “Gjithmonë merret parasysh hapësira, pra territori. Nëse është i njëjti fis, por i një territori tjetër, kohët e fundit është toleruar martesa. Në trevat shqiptare martesat midis kushërinjve janë shumë të rralla. Këto quhen incest në shkencë. Megjithatë, ka, por siç e thashë janë të rralla. Këto lidhje edhe pse të rralla vijnë si rezultat i mungesës së arsimit dhe janë të papranueshme”.

'Teknologjia ka përparuar shumë', videoja e burrit që postoi videon satirike për goma të veturës bëhet virale

8 December 2025 at 21:40


Shakaja e një burri në lidhje me gomat për të gjitha stinët nxiti një diskutim rreth llojeve të ndryshme të gomave.

Përdoruesi i TikTok, Marcos, grumbulloi mbi 1.3 milion shikime me një video humoristike rreth "modaliteteve" të ndryshme që supozohet se vijnë me setin e tij të ri të gomave. Në fillim të videos, ai e regjistron veten duke ecur drejt automjetit të tij.

"Teknologjia ka bërë një përparim të madh," shkruan ai përbri videos, transmeton Telegrafi.

"Kështu që mora këto goma të reja ku, varësisht nga moti, klikon se çfarë është", u thotë ai shikuesve të tij.

Ndërsa e bën këtë, ai përkulet për të inspektuar një gomë, e cila është e zbukuruar me simbole të ndryshme mjedisore.

Estetikisht, ato mbajnë të njëjtat emoji që do të gjeje në një aplikacion raportimi të motit.

Janë tre: një që duket si një vizatim rudimentar i diellit, një e dytë që tregon një re me shi që bie nga poshtë saj dhe një fjollë bore.

Marcos bën shaka se nëse njerëzit duan të ndryshojnë modalitetin e gomës, e tëra çfarë duhet të bëjnë është të prekin ikonën që përputhet më mirë me motin.

"Sot është një ditë me diell, kështu që do të zgjedhim një ditë me diell", thotë ai, duke vendosur gishtin e madh në gomë.

Sërish, Marcos po bënte shaka, kështu që mos nxitoni drejt makinës suaj për të parë nëse rrotat tuaja kanë aftësi transformimi me klik. /Telegrafi/

Pse automjeti juaj konsumon më shumë karburant në temperatura të ulëta?

25 November 2025 at 22:31


Ngasja dimërore në distanca të shkurtra nuk është ekonomike sepse në atë rast automjeti konsumon më shumë karburant, pra motori nuk arrin të ngrohet si duhet.

Mesatarisht, në temperaturë prej minus 7 gradë, automjeti konsumon deri në 12 për qind më shumë se në pranverë ose verë, kur temperatura është rreth 25 gradë.

Arsyet janë disa: motori ka nevojë për pak kohë për t’u ngrohur deri në temperaturën optimale, ku funksionon më efikas. Mot i ftohtë ul presionin në goma, gjë që mund të rrisë rezistencën në rrotullim dhe konsumimin e karburantit (kontrolloni herë pas here presionin e gomave).

Ajri i ftohtë është më i dendur se ai i ngrohtë, prandaj rritet rezistenca gjatë ngasjes dhe konsumi i karburantit.

Kur rruga ka borë dhe akull, rrotat e tërheqjes rrëshqasin më shumë, çka gjithashtu rrit konsumimin e karburantit. Ngasja më e ngadaltë deri në 60 km/h gjithashtu ndikon negativisht në konsum.

Do t’ju ndihmojë të parkoni në ambiente më të ngrohta, si garazhet. Gjithashtu, kur ndizni automjetin, filloni të vozisni sa më shpejt të jetë e mundur, sepse kështu edhe motori ngrohet më shpejt.

Mos përdorni për një kohë të gjatë funksionet për mbajtjen/pastrimin e xhamave dhe ngrohjen e ulëseve. /Telegrafi/

Bora zbardh malet e Bulqizës, si paraqitet situata nga moti në Mat dhe Dibër

24 November 2025 at 09:49


Situata në rrethin e Bulqizës gjatë mëngjesit të sotëm ka vijuar me mot të kthjellët por të shoqëruar me temperatura të ulëta dhe dëborë në lartësinë 500 metra mbi nivelin e detit, gjë që i ka dhënë edhe një bukuri maleve.

Aktualisht sa i përket rrugëve nacionale dhe ato rurale nuk ka pasur probleme, pasi gjatë këtyre ditëve ka vijuar puna për mbajtjen nën kontroll.

Vështirësi të vogla ka në rrugët që lëvizin për tek mininierat e Zonës D, Martanesh dhe Tërnovë ku lëvizin mjetet që transportojnë minatorët pasi ka prezencë të vogël dëbore, ndaj policia u bën thirrje drejtuesve të mjeteve të lëvizin me kujdes.

Ndërkohë situata është normalizuar edhe në Mat dhe Dibër. /Tch/

Michelin zbulon detaje të tjera interesante rreth gomës së re Pilot Sport Endurance Racing

12 October 2025 at 09:35


Dizajni mbresëlënës i gomës së ardhshme të sporteve motorike Michelin Pilot Sport Endurance 2026, e cila do të përdoret ekskluzivisht për klasën HyperCar të vitit të ardhshëm në Kampionatin Botëror të Qëndrueshmërisë dhe klasën Grand Touring Prototype në IMSA, është i butë në prekje.

Goma e re premton të ulë ndikimin e sporteve motorike në mjedis, dhe ndërsa ato duhet të mbajnë një aromë po aq të mirë kur dalin nga kutitë, Michelin thotë se jo vetëm që goma do të përmirësojë kohët e xhiros, do të arrijë temperaturat optimale më shpejt dhe do të zgjasë më shumë, por ekipet e garave do të konsumojnë midis 15 dhe 30 përqind më pak goma në një sezon, transmeton Telegrafi.

Një dizajn i ngjashëm u prezantua për serinë MotoE 2024 dhe është rezultat i gdhendjes me laser në formën e çelikut të përdorur për prodhim në Francë. Vrimat e vogla të mbetura lënë vija jashtëzakonisht të holla në gomë, të cilat parandalojnë reflektimin e dritës dhe krijojnë strukturën e saj të errët.

Michelin është pyetur nëse kishin testuar distancën që ai detaj i vogël do të zgjaste në një pistë garash, dhe ata na thanë, "disa xhiro". Në një prezantim para një grupi gazetarësh, Philippe Tramond, drejtor teknik i Michelin Motorsports, shpjegoi se pjesa më e madhe e zhvillimit të kësaj gome u bë nëpërmjet simulimit dhe prodhuesi i gomave kaloi vetëm 10 ditë testimesh në pistë për të vërtetuar vlerësimet e tij.

Aktualisht, ekipet e garave mund të shtojnë linjën Michelin Pilot Sport Endurance 2026 me goma të buta, të mesme dhe të forta - një gomë e re për pistë të lagësht është ende në zhvillim, por nuk do të jetë gati për vitin e ardhshëm - në simulimet e tyre, por do të duhet të presin deri në nëntor, gjatë një eventi testimi të sanksionuar nga IMSA në Daytona International Speedway për t'i përshtatur ato në një makinë të vërtetë.

Michelin mbështet uljen e konsumit të gomave si një mënyrë për të mbajtur gjallë dashurinë për sportet motorike, transmeton Telegrafi.

"Ne duam të vazhdojmë garat", tha për mediat Cyrille Roget, përfaqësuesi i komunikimit të shkencës dhe inovacionit i Michelin.

"Ne duam të jemi atje për 60 vitet e ardhshme dhe nëse nuk i ndryshojmë gjërat sot, mund të mos ketë [aq shumë] gara", shtoi ai.

Në fillim të garës 10-orëshe të qëndrueshmërisë këtë fundjavë, të quajtur Petit Le Mans, në Road Atlanta, Michelin dhe IMSA njoftuan vazhdimin e partneritetit të tyre afatgjatë, i cili filloi në vitin 2019, me të parin që shërbeu si furnizues ekskluziv i gomave për serinë.

Ata gjithashtu njoftuan një çmim IMSA Michelin Sustainability në bashkëpunim me EPA-n, i cili debuton sezonin e ardhshëm dhe do t'i jepet makinës GTP me sasinë më të vogël të përdorimit të gomave, efikasitetin më të lartë të energjisë dhe pozicionin përfundimtar, pas çdo gare.

Roget tha se "qëndrueshmëria mund të zgjasë shumë", duke përmendur 12 vitet që Michelin i ka kushtuar projektit të saj BioButterfly gjatë përpjekjes së saj për të zëvendësuar butadienin me bazë nafte, një përbërës kritik në prodhimin e gomës sintetike, me një alternativë të butadienit me bazë bio.

Nga ana dimensionale, goma e re është pothuajse identike me atë që përdoret sot, por sipas Tramond, gomat e reja janë pak më të rënda, megjithëse me më pak se gjysmë kile.

Dizajni i ri kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij në modelin fizik të gomave TameTire të Michelin, por një tjetër komponent i rëndësishëm në çdo provë gome Michelin është koha që kalon në makinën masive të karakterizimit, e cila mund të testojë gomë të re në çdo lloj asfalti në nivele të ndryshme të kapjes.

Ngarkesa dhe këndi mund të aplikohen në gomë gjatë këtij testi, dhe uji mund të futet për të simuluar shiun.

Gama e re e gomave të qëndrueshmërisë së Michelin arrin qëllimin e kompanisë për të ndërtuar goma nga 50 përqind materiale të rinovueshme ose të ricikluara.

Ka disa truke interesante që ata përdorin për ta arritur këtë. Në vend që të përdorin silicë të nxjerrë nga rëra, Michelin po e merr atë nga guaska e fortë e jashtme dhe po përdor "gomë natyrale", siç është lëngu i mbledhur nga pemët Hevea brasiliensis.

Michelin shet rreth 200 milionë goma në nivel global çdo vit. Ata synojnë të përfshijnë 40 përqind materiale të rinovueshme dhe të ricikluara në të gjithë procesin e prodhimit deri në vitin 2030 dhe shpresojnë të arrijnë 100% në vitin 2050. /Telegrafi/

Kalifornia ndalon reklamat televizive me zhurmë

7 October 2025 at 21:30


Reklamat televizive me zhurmë u ndaluan në Kaliforni të hënën, me një ligj të ri që kërkon që reklamuesit të ulin volumin.

Shikuesit në Shtetet e Bashkuara janë ankuar prej kohësh, se reklamat mund të jenë shumë më të zhurmshme se programi që po transmetojnë, transmeton Telegrafi.

Në një minutë ata janë të zhytur në një dokumentar paqësor për natyrën dhe në minutën tjetër po përpiqen të qetësojnë telekomandën, një burrë që bërtet për një trajtim të ri për gazrat e tij.

Tani një ligj i ri në shtetin më të populluar të Amerikës, thotë se reklamat nuk mund të jenë më të zhurmshme se përmbajtja që ndërpresin.

"Ne i dëgjuam kalifornianët me zë të lartë dhe qartë, dhe ajo që është e qartë është se ata nuk duan reklama me një volum më të lartë se niveli në të cilin ata po shijonin më parë një program", tha guvernatori Gavin Newsom pasi nënshkroi projektligjin në ligj.

Legjislacioni rishkruan ligjet e vjetruara që rregullonin vetëm ofruesit e transmetimeve dhe kabllove për të përfshirë tani transmetuesit. /Telegrafi/

Mobiliteti i së nesërmes: Goma të printuara në 3D dhe një automjet me rrota sferike

1 October 2025 at 18:24


Hankook ka zbuluar dy studime futuriste për mobilitetin. Prodhuesi i gomave Hankook prezantoi dy koncepte të reja në eventin e tij të brendshëm "Dita e Inovacionit në Dizajn".

Së pari, është një gomë konceptuale e qëndrueshme, e cila krijohet shtresë pas shtrese në një printer 3D, transmeton Telegrafi.

Ajo bazohet në lëndë të para të ricikluara dhe të rinovueshme dhe "përmban një dizajn organik me forma të bazuara në parimet e efikasitetit natyror".

Prototipi u zhvillua së bashku me partnerin inxhinierik Harvestance duke përdorur softuerin e dizajnit NTop.

Qëllimet janë prodhimi që kursen burime, një jetëgjatësi e gjatë e gomave dhe riciklim i lehtë, thotë kompania.

Një transportues me dy vende i quajtur PathCruizer, i mundësuar nga platforma robotike WheelBot 2, është gjithashtu një revolucion.

Revolucioni përfaqësohet nga rrota sferike speciale që mund të rrotullohen në të gjitha drejtimet.

Kjo i lejon PathCruizer të lëvizë anash, diagonalisht ose të kthehet në vend, duke e bërë atë ideal për manovrim të saktë në korridoret e aeroportit ose si një mjet fleksibël transporti në qendrat urbane.


- YouTube www.youtube.com

Hankook e zhvilloi teknologjinë së bashku me një startup robotik të quajtur CALMANTECH.

Projektet janë pjesë e eventit "Projekti i Inovacionit në Dizajn", i cili mbahet që nga viti 2012 në bashkëpunim me shkollat kryesore të dizajnit nga e gjithë bota, duke përfshirë Universitetin e Cincinnati-t, Kolegjin Mbretëror të Artit në Londër dhe Universitetin e Pforzheim.

Partnerët e njohur të teknologjisë si LG Electronics, Rainbow Robotics dhe CALMANTECH kontribuojnë me njohuri dhe përvojë shtesë, tha kompania.

"Dita e Inovacionit në Dizajn" e Hankook është një forum vjetor ku prezantohen teknologjitë e reja të mobilitetit që kombinojnë inovacionin, dizajnin dhe qëndrueshmërinë. /Telegrafi/

Mjekët paralajmërojnë se kjo dhimbje "normale" mund të jetë shenjë e problemeve me veshkat

24 September 2025 at 23:00


Veshkat janë organe të vogla, por jashtëzakonisht të rëndësishme, sepse ato filtrojnë mbeturinat nga trupi, rregullojnë lëngjet dhe ndihmojnë në ruajtjen e presionit të gjakut.

"Nëse ato ndalojnë së funksionuari siç duhet, toksinat mund të grumbullohen shpejt", paralajmëron mjekja e mjekësisë familjare Dr. Uma Darji për Parade.

Edhe pse problemet me veshkat ndonjëherë ndodhin pa simptoma, trupi mund të dërgojë shenja paralajmëruese që janë të rëndësishme për t'u njohur në kohë.

Mjekët theksojnë se dhimbja e shpinës shpesh ngatërrohet me normalen, edhe pse mund të jetë shenjë e problemeve me veshkat.

"Veshkat ndodhen pak poshtë brinjëve, kështu që problemet shpesh manifestohen si dhimbje në atë zonë", shpjegon Dr. Raj Dasgupta.

Ai shton se një dhimbje e tillë mund të ngatërrohet lehtësisht me dhimbje muskujsh ose si rezultat i qëndrimit të keq. Dr. Natasha Bhuyan thekson se injorimi i dhimbjes mund ta përkeqësojë gjendjen, prandaj është gjithmonë e rëndësishme të konsultoheni me një mjek.

"Nëse dhimbja e shpinës shfaqet së bashku me ndryshimet në urinim, temperaturë ose gjak në urinë - mos prisni"

Dallimi midis dhimbjes së veshkave dhe dhimbjes së shpinës mund të njihet nga fakti se dhimbja e veshkave tenton të jetë më e thellë dhe më e brendshme, dhe ndryshimi i pozicioneve nuk e lehtëson dhimbjen.

"Gurët në veshka mund të shkaktojnë dhimbje të mprehta dhe therëse, ndërsa infeksionet e veshkave mund të shkaktojnë dhimbje të shurdhër në pjesën e poshtme të shpinës të shoqëruara me ethe", thotë Dr. Bhuyan.

Dr. Dasgupta shton se sëmundjet kronike si diabeti, presioni i lartë i gjakut ose sëmundja policistike e veshkave mund të shkaktojnë gjithashtu shqetësime.

Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për simptoma të tjera të problemeve të mundshme me veshkat: të përziera, të vjella, ethe, ndjesi djegieje gjatë urinimit, gjak në urinë dhe ënjtje të këmbëve, kyçeve të këmbëve dhe shputave. "Nëse shfaqet dhimbje shpine së bashku me ndryshime në urinim, temperaturë ose gjak në urinë - mos prisni", thotë Dr. Darji. dr. Daniel Kim përfundon: "Zbulimi i hershëm është çelësi sepse sëmundja e veshkave shpesh zhvillohet pa simptoma".

Sa zgjasin gomat nëse nuk janë të fryra sa duhet?

21 September 2025 at 20:42


Prodhuesit e makinave e kanë përcaktuar qartë presionin që duhet të kenë gomat në disa modele.

Devijimet e mëdha nuk janë të mira, dhe vetëm në disa modele prodhuesit specifikojnë se sa duhet të rritet presioni në rastin e drejtimit me një makinë të mbushur plot, me të gjitha vendet e zëna dhe bagazhet.

Gomat me presion të ulët mbinxehen, gjë që mund ta zvogëlojë jetëgjatësinë e tyre deri në 20%, transmeton Telegrafi.

Në këtë mënyrë, në vend që të zgjasin rreth 40,000 kilometra, do t'ju duhet t'i zëvendësoni ato pas 32,000 kilometrash. Rreziku i shpërthimit të gomave gjithashtu rritet.

Në gomat e fryra shumë, muret anësore bëhen më të forta se zakonisht, dhe zona e kontaktit të gomës me rrugën zvogëlohet, gjë që bën që ajo të konsumohet më shpejt. Ky ndryshim mund të zvogëlojë tërheqjen dhe performancën. /Telegrafi/

❌