Login
NjĂ« goditje pĂ«r mitin e RusisĂ« si âsuperfuqiâ
Analizë nga Matthew Chance, CNN
Që nga shpërbërja e Bashkimit të vjetër Sovjetik, Rusia ka luajtur një rol dukshëm më të zvogëluar në skenën ndërkombëtare.
ShpĂ«rbĂ«rja, nĂ« vitin 1991, e asaj qĂ« Presidenti amerikan Ronald Reagan e quajti dikur njĂ« âperandori e sĂ« keqesâ, e la Kremlinin me mĂ« pak territor, mĂ« pak fuqi financiare dhe mĂ« pak ndikim nĂ« mbarĂ« globin.
Por Rusia e ruajti ndikimin e saj në një fushë vendimtare: Statusi i saj i vazhdueshëm si superfuqi bërthamore, pothuajse në të njëjtin nivel me Shtetet e Bashkuara, garantoi që edhe një Moskë e dobësuar të kishte vend në tryezën kryesore të diplomacisë ndërkombëtare.
NĂ« samitet bĂ«rthamore, udhĂ«heqĂ«si i Kremlinit mund tĂ« ulej me madhĂ«shti pĂ«rballĂ« presidentit tĂ« ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« â njĂ«soj si nĂ« ditĂ«t e lavdisĂ« sĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ« â pĂ«r tĂ« vendosur mbi çështjet e sigurisĂ« ndĂ«rkombĂ«tare.
NĂ« vitin 2010, Presidenti amerikan Barack Obama dhe homologu i tij rus, Dmitry Medvedev, bĂ«nĂ« pikĂ«risht kĂ«tĂ«, duke arritur marrĂ«veshjen pĂ«r New START (Traktati pĂ«r Reduktimin e ArmĂ«ve Strategjike), i cili u pĂ«rshĂ«ndet atĂ«herĂ« nga ShtĂ«pia e BardhĂ« si âhistorikâ.
Traktati New START kufizon të dy vendet në një maksimum prej 1,550 koka bërthamore të vendosura në sisteme shpërndarjeje, duke përfshirë raketa balistike ndërkontinentale, raketa të lëshuara nga nëndetëset dhe bombardues.
Por ato ditë, ashtu si vetë traktati New START që skadon të enjten, tani duket se kanë marrë fund.
Fundi i marrëveshjes së fundit të kontrollit të armëve
Shuarja e marrĂ«veshjes sĂ« fundit tĂ« kontrollit tĂ« armĂ«ve mes SHBA-sĂ« dhe RusisĂ« â pĂ«r tĂ« cilĂ«n Uashingtoni e ka akuzuar vazhdimisht MoskĂ«n se e ka shkelur duke ndaluar inspektimet nĂ« objektet bĂ«rthamore ruse â Ă«shtĂ« minimizuar nga administrata Trump.
Vetë presidenti amerikan ka shpërfillur perspektivën e frikshme të një bote pa kufizime bërthamore.
âNĂ«se skadon, skadon,â tha Trump nĂ« janar, duke sugjeruar se njĂ« marrĂ«veshje âmĂ« e mirĂ«â mund tĂ« bĂ«het mĂ« vonĂ«.
Kjo mungesë urgjence nga Uashingtoni bie në kontrast të fortë me ankthin në Moskë, ku ka pasur shumë shqetësim dhe alarm lidhur me çështjen e reduktimit të armëve.
Duke folur pĂ«r gazetarĂ«t nĂ« MoskĂ« ndĂ«rsa afati i traktatit po afrohej, Medvedev â tashmĂ« jo president, por njĂ« zyrtar i zĂ«shĂ«m sigurie nĂ« periferi tĂ« pushtetit â paralajmĂ«roi pĂ«r rrezikun e lejimit tĂ« marrĂ«veshjes tĂ« pĂ«rfundojĂ«.
Ai sugjeroi se kjo do ta afronte mĂ« shumĂ« âOrĂ«n e Apokalipsitâ (Doomsday Clock), simboli qĂ« tregon sa afĂ«r Ă«shtĂ« njerĂ«zimi shkatĂ«rrimit tĂ« botĂ«s.
âNuk dua tĂ« them se kjo do tĂ« sjellĂ« menjĂ«herĂ« katastrofĂ« dhe njĂ« luftĂ« bĂ«rthamore, por gjithsesi duhet tĂ« alarmojĂ« tĂ« gjithĂ«,â shtoi Medvedev.
Kremlini padyshim duket i alarmuar.
Rusia kërkon zgjatje, por SHBA hesht
Sipas zëdhënësit të Kremlinit, Dmitry Peskov, propozimi i Rusisë për të zgjatur New START deri tani është pritur me heshtje nga pala amerikane, duke kërcënuar të hapë një epokë të re pasigurie.
âPĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, Shtetet e Bashkuara dhe Rusia, dy vendet qĂ« zotĂ«rojnĂ« arsenalĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj bĂ«rthamorĂ« nĂ« botĂ«, do tĂ« mbeten pa njĂ« dokument themelor qĂ« kufizon dhe kontrollon kĂ«to arsenale,â tha Peskov.
âNe besojmĂ« se kjo Ă«shtĂ« shumĂ« e keqe pĂ«r sigurinĂ« globale dhe strategjike,â shtoi ai, duke nxitur frikĂ«n qĂ« ka gjasa tĂ« ndahet nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« botĂ«s.
Pse shqetësimi i Kremlinit mund të jetë strategjik
Por shprehjet e shqetësimit të Kremlinit mund të jenë më tepër të interesuara dhe strategjike sesa ata janë të gatshëm ta pranojnë.
Përveçse humbin një platformë për reduktimin e armëve që u jepte mundësinë të shfaqnin një nga mbetjet e fundit të fuqisë sovjetike, Moska tani përballet me një të ardhme ku SHBA mund të zgjerojë arsenalët e saj bërthamorë pa kufizime.
Administrata Trump, pĂ«r shembull, ka rikthyer idenĂ« e anijeve luftarake tĂ« armatosura me armĂ« bĂ«rthamore tĂ« tipit âTrump-classâ, njĂ« politikĂ« e LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ« e braktisur prej dekadash.
Bashkimi Sovjetik do tĂ« kishte mundur ta pĂ«rballonte kĂ«tĂ«. Por me njĂ« ekonomi dhe buxhet mbrojtjeje shumĂ« mĂ« tĂ« vogĂ«l se ai i Uashingtonit, Moska pothuajse nuk ka asnjĂ« shpresĂ« tĂ« mbajĂ« hapin â duke thelluar mĂ« tej hendekun e madh nĂ« fuqi dhe ndikim mes rivalĂ«ve tĂ« vjetĂ«r.
Sigurisht, edhe SHBA ka arsyet e veta për të lejuar që kontrolli bërthamor me Rusinë të përfundojë, veçanërisht dëshirën për të përfshirë Kinën, një fuqi bërthamore në rritje, në marrëveshjet e ardhshme.
Por skadimi i New START shënon fundin e një epoke: jo vetëm të traktateve të kontrollit të armëve që fokusoheshin vetëm te Moska dhe Uashingtoni, por edhe të një periudhe kur SHBA ishte e gatshme të pranonte kufizime bërthamore.
