Ky çrregullim neurologjik prek kontrollin e muskujve të të folurit dhe mund të ndikojë seriozisht në komunikim, shëndetin mendor dhe cilësinë e jetës nëse lihet pa trajtim
Dizartria është një çrregullim motorik i të folurit i shkaktuar nga dëmtimi i nervave, i cili dobëson ose vështirëson kontrollin e muskujve të përfshirë në të folur. Ky çrregullim neurologjik shkakton të folur të paqartë, të ngadalshëm, të dobët, monoton ose murmuritës. Personat me dizartri e kuptojnë se çfarë u thuhet, e dinë saktësisht çfarë duan të thonë dhe si ta thonë, por dobësia e muskujve ua vështirëson këtë aktivitet.
Dizartria shfaqet si pasojë e goditjes në tru, traumave të kokës, sëmundjes së Parkinsonit, sklerozës multiple dhe gjendjeve të tjera neurologjike, ndërsa trajtohet me ushtrime logopedike.
Dizartria e vështirëson lëvizjen e buzëve, gjuhës ose nofullës
Dizartria shpesh shkakton të folur të paqartë ose të ngadalshëm, i cili është i vështirë për t’u kuptuar për shkak të paralizës së fytyrës ose dobësisë së muskujve të gjuhës apo fytit. Problemet me të folurin mund të shkaktojnë vështirësi në situata shoqërore, sepse përpjekja e personit për të komunikuar dhe për t’u kuptuar mund ta vështirësojë jetën e përditshme, të krijojë tension në punë, në shkollë dhe në marrëdhënie në përgjithësi, transmeton Telegrafi.
Personi me dizartri mund të ketë vështirësi në lëvizjen e buzëve, gjuhës ose nofullës, ndërsa simptomat janë:
Të folur i paqartë ose murmuritje
Të folur shumë i shpejtë ose shumë i ngadalshëm
Të folur shumë i fortë ose krejtësisht i dobët
Zëri tingëllon i ngjirur, i ashpër, i tensionuar, nazal, robotik ose monoton
Të folur në “rafale” të shkurtra e të ndërprera me shumë pauza, në vend të fjalive të plota
Paraliza e fytyrës shfaqet si pasojë e dëmtimit të nervit facial dhe mund të jetë e lehtë ose totale.
Dizartria zhvillimore ose e fituar
Lëndimet, sëmundjet dhe gjendjet neuromuskulare (sëmundje që prekin nervat që kontrollojnë muskujt) mund të shkaktojnë dizartri. Dëmtimi i pjesëve të sistemit nervor që kontrollojnë muskujt që na ndihmojnë të shqiptojmë tingujt, muskujt e fytyrës, fytit dhe muskujt që na ndihmojnë të marrim frymë, e vështirësojnë të folurin. Ekzistojnë dy lloje të dizartrisë:
1. Dizartria zhvillimore shfaqet si pasojë e dëmtimit të trurit gjatë zhvillimit fetal ose gjatë lindjes. Për shembull, paraliza cerebrale mund të shkaktojë dizartri, ndërsa fëmijët janë në përgjithësi më të prirë për zhvillimin e kësaj gjendjeje.
2. Dizartria e fituar shfaqet si pasojë e dëmtimit të trurit më vonë gjatë jetës. Për shembull, pas goditjes në tru, tumorit në tru ose sëmundjes së Parkinsonit, gjendje që mund të çojnë në dizartri dhe që shfaqet më shpesh te të rriturit.
Çfarë ndodh nëse çrregullimi nuk trajtohet?
Nëse dizartria nuk trajtohet, vështirësitë në komunikim përkeqësohen, gjë që çon në izolim të theksuar social, marrëdhënie të tensionuara dhe depresion, ndërsa potencialisht mund të shkaktojë edhe rritje të pështymës dhe rrjedhje të saj, probleme me frymëmarrjen dhe probleme me ushqyerjen, përkatësisht me gëlltitjen, çka ndikon në cilësinë e përgjithshme të jetës.
Dizartria e patrajtuar mund të përparojë, duke e bërë të folurin të pakuptueshëm dhe duke kërkuar komunikim alternativ, sepse ndikon në muskujt e frymëmarrjes, zërit, rezonancës dhe artikulimit. Për shkak të përfshirjes së muskujve respiratorë mund të zhvillohen modele të parregullta të frymëmarrjes, ndërsa në varësi të shkakut bazë (si skleroza multiple), problemet me të folurin mund të përkeqësohen me kalimin e kohës.
Ky çrregullim neurologjik ndikon ndjeshëm edhe në shëndetin mendor për shkak të barrierës serioze në komunikim, gjë që shpesh shkakton tërheqje sociale, izolim nga familja dhe miqtë. Frustrimi dhe izolimi më pas shpesh çojnë në probleme të shëndetit mendor si depresioni dhe ankthi. /Telegrafi/
Një situatë e zakonshme në trafik shkakton shumë gabime. Edhe shoferët me përvojë shpesh nuk janë të sigurt për rregullin e saktë.
Klubi i njohur gjerman i automobilizmit, ADAC, prej më shumë se 100 vitesh është i përkushtuar edukimit dhe përmirësimit të sigurisë në trafik.
Në rrjetet sociale, publikojnë rregullisht detyra dhe enigma nga testet e trafikut, duke i ftuar ndjekësit të japin zgjidhjen përpara se të publikohet përgjigjja e saktë.
Një nga këto situata ka ngjallur diskutime të shumta, sepse përfshin një skenar që ndodh shpesh edhe në kryqëzimet urbane.
Qëllimi i këtij materiali është rritja e vetëdijes së shoferëve, jo ndëshkimi. Njohja e rregullave bazë dhe zbatimi i tyre në praktikë është çelësi i sigurisë në trafik, transmeton Telegrafi.
Kush ka përparësi në këtë kryqëzim?
Në një kryqëzim, dy automjete vijnë nga drejtime të ndryshme, por të dyja synojnë të kthehen në të njëjtën rrugë, e cila ka dy korsi të lira.
Situata duket e thjeshtë, por krijon dilema:
A mund të kthehen të dyja automjetet në të njëjtën kohë?
Cili automjet ka përparësi?
Në cilën korsi lejohet të hyjë secili?
Shikojeni me kujdes ilustrimin dhe mendoni: me çfarë rendi duhet të lëvizin automjetet në këtë kryqëzim?
⚠️ Gabime të shpeshta që bëjnë shoferët
Në situata të tilla, shoferët shpesh:
supozojnë se “ai që kthen më shpejt kalon i pari”
mendojnë se çdo automjet duhet të mbajë korsinë më të afërt me drejtimin e vet
harrojnë rregullin bazë të përparësisë nga ana e djathtë
Këto supozime çojnë në konfuzion, ndalesa të papritura dhe rrezik për përplasje.
Zgjidhja e saktë
Automjeti që vjen nga ana e djathtë e kryqëzimit (automjeti nr. 2) ka të drejtën e përparësisë së kalimit.
👉 Ai mund të kthehet i pari dhe ka të drejtë të zgjedhë cilëndo nga dy korsitë e lira në rrugën ku po hyn.
Pse është kjo zgjidhja e saktë?
Sipas rregullave të përgjithshme të trafikut, të cilat zbatohen edhe në Kosovë dhe në shumicën e vendeve evropiane:
▪ rregulli i krahut të djathtë ka përparësi në kryqëzimeku përparësia nuk është e rregulluar ndryshe ▪ automjeti që ka përparësi nuk është i detyruar të hyjëvetëm në një korsi të caktuar, përderisa korsitë janë të lira, ▪ automjeti tjetër duhet:
të presë
të sigurohet që rruga është e lirë
dhe vetëm pastaj të kryejë kthimin
⚠️ Pse kjo situatë është e rrezikshme në praktikë?
Sepse:
shoferët shpesh nisen njëkohësisht
ndodh futja e dy automjeteve në të njëjtën korsi
krijohen frenime të papritura dhe reagime nervoze
Një vendim i gabuar në këto raste mund të çojë në aksident anësor ose përplasje të lehtë, por të panevojshme.
A e dinit?
Shumë aksidente në kryqëzime ndodhin jo për shkak të shpejtësisë, por për shkak të keqinterpretimit të përparësisë së kalimit dhe zgjedhjes së korsisë. /Telegrafi/
Dëshmitë, dokumentet dhe roli i mediave e shndërruan Dosjen Epstein në një pasqyrë tronditëse të mënyrës si elitat globale shmangin përgjegjësinë dhe si shoqëria reagon kur e vërteta del në dritë
Rasti i Jeffrey Epstein nuk është vetëm një dosje penale që tronditi opinionin publik. Me kalimin e viteve, ai u shndërrua në një simbol të dështimeve sistemike, duke hapur debat të gjerë mbi pushtetin, ndikimin social, rolin e mediave dhe mënyrën se si shoqëritë moderne përballen me abuzimin kur ai lidhet me elitat.
Që nga arrestimi i tij në vitin 2019 dhe publikimi i dokumenteve të mëvonshme gjyqësore, rasti ka prodhuar jo vetëm dëshmi, por edhe polemika të shumta. Pyetja që vazhdon të shtrohet nuk është vetëm “çfarë ndodhi”, por pse ndodhi për kaq gjatë pa u ndalur.
Dosja Epstein nuk është thjesht një rast penal
Hetimet treguan se Epstein kishte ndërtuar për dekada një rrjet marrëdhëniesh me figura të fuqishme nga politika, biznesi dhe bota akademike. Sipas raportimeve të detajuara të The New York Times, këto lidhje krijuan një ambient ku sinjalizimet për sjellje të paligjshme ose u injoruan, ose u trajtuan sipërfaqësisht.
Kjo e zhvendosi çështjen nga një rast individual në një problem struktural, ku ndikimi social dhe statusi krijuan mbrojtje informale, por efektive. Studiues të drejtësisë penale theksojnë se raste të tilla zbulojnë boshllëqe serioze në mënyrën si institucionet reagojnë ndaj personave me pushtet të lartë.
Kultura e heshtjes dhe zërat që vonohen
Një nga aspektet më të diskutuara të Dosjes Epstein është heshtja e zgjatur e viktimave. Psikologët dhe organizatat profesionale theksojnë se raportimi i abuzimit bëhet edhe më i vështirë kur përfshihen individë me ndikim.
Sipas analizave të American Psychological Association, viktimat e abuzimit të lidhur me pushtetin përballen me frikë nga pasojat sociale, mosbesim institucional dhe ndjenjë izolimi. Kjo shpesh çon në vonesa të gjata në raportim ose në heshtje të plotë.
Kjo nuk e bën heshtjen një zgjedhje personale, por pasojë të një mjedisi që nuk ofron siguri reale për denoncim, përcjell Telegrafi.
Media mes heshtjes dhe reagimit të vonuar
Roli i mediave në këtë rast ka qenë objekt kritikash dhe reflektimi. Për vite me radhë, rasti Epstein u përmend sporadikisht, pa marrë vëmendjen që mori më vonë. Vetëm pas publikimit të dokumenteve gjyqësore dhe presionit publik, raportimi u intensifikua.
Sipas analizave të The Guardian, media globale shpesh tregohet e kujdesshme, ndonjëherë tepër, kur raportimi përfshin figura të fuqishme, për shkak të rreziqeve ligjore dhe presioneve indirekte. Ky fenomen njihet si vetëcensurë strukturore dhe nuk është unik për këtë rast.
Elitat dhe perceptimi i paprekshmërisë
Sociologët e përshkruajnë këtë si “mburojë statusi”, ideja se pasuria dhe pozita shoqërore krijojnë një distancë nga ndëshkimi. Studime të botuara në Harvard Law Review tregojnë se perceptimi i paprekshmërisë nuk lind vetëm nga korrupsioni, por edhe nga trajtimi i pabarabartë në fazat e hershme të hetimeve.
Në këtë kontekst, Dosja Epstein u bë shembull se si drejtësia formale dhe drejtësia e perceptuar nga publiku mund të mos përputhen.
Pse Dosja Epstein është çështje Lifestyle
Në pamje të parë, ky rast i përket kronikës penale. Por ndikimi i tij shtrihet shumë më gjerë. Ai prek mënyrën se si shoqëria:
e percepton suksesin dhe famën
ndërton besimin te institucionet
reagon ndaj abuzimit dhe pabarazisë
Siç vëren BBC Future, raste të tilla ndikojnë drejtpërdrejt në kulturën kolektive, duke ndryshuar mënyrën si flasim për pushtetin, përgjegjësinë dhe transparencën.
Pyetje që mbeten
Dosja Epstein nuk ofron përgjigje të thjeshta. Ajo ngre pyetje të vështira, por të domosdoshme: Si mbrohet shoqëria nga abuzimi i pushtetit? Kush garanton që zërat e dobët dëgjohen? Dhe a mjafton drejtësia ligjore për të rikthyer besimin publik?
Përtej emrave dhe dokumenteve, ky rast mbetet një pasqyrë e mënyrës se si funksionon, ose dështon, sistemi kur përballet me pushtet të pakontrolluar. /Telegrafi/
Në shumicën e rasteve është sjellje krejt normale, por në disa situata mund të tregojë parehati ose problem shëndetësor
Nëse një mace ndonjëherë ha ose pi me sytë e mbyllur apo gjysmë të mbyllur, kjo zakonisht nuk është shenjë problemi. Shpesh bëhet fjalë për një kombinim të nuhatjes së zhvilluar, afërsisë së ushqimit me feçkën dhe ndjenjës së sigurisë në ambient. Megjithatë, ka raste kur mbyllja e syve gjatë ushqimit mund të sinjalizojë parehati ose shqetësim shëndetësor, veçanërisht nëse shfaqet papritur ose shoqërohet me simptoma të tjera.
Ushqimi është shumë afër – shikimi nuk është shqisa kryesore
Shikimi i maces nuk është i përshtatshëm për distanca shumë të vogla. Prandaj, kur orientohen “nën hundë”, macet mbështeten më shumë te mustaqet dhe nuhatja, sesa te sytë. Mustaqet i ndihmojnë të “ndiejnë” hapësirën dhe objektet menjëherë përpara feçkës.
Kur ena e ushqimit është shumë afër dhe ushqimi nuk lëviz, macja kalon natyrshëm në kombinimin erë + kontakt i mustaqeve + pozicion i kokës. Në atë moment, mbyllja e syve mund të jetë thjesht pjesë e fokusimit në shqisa të tjera, transmeton Telegrafi.
Sytë e mbyllur si shenjë qetësie dhe sigurie
Macet janë instinktivisht të kujdesshme; ushqimi është një moment cenueshmërie. Kur ndihen të sigurta në ambient, ato mund të sillen më të relaksuara, përfshirë edhe mbajtjen e syve gjysmë të mbyllur. Kjo i ngjan “pulsimit të ngadaltë” të syve, i cili shpesh interpretohet si shenjë qetësie dhe besimi. (Kjo vlen vetëm kur nuk ka shenja të tjera parehatie ose sëmundjeje.)
Mustaqet e ndjeshme dhe ena që bezdis
Mustaqet janë jashtëzakonisht të ndjeshme. Prekja e vazhdueshme e skajeve të një ene të ngushtë ose të thellë mund të jetë e pakëndshme për disa mace. Edhe pse tema mbetet pjesërisht e diskutueshme në literaturë, përvoja praktike tregon se disa mace hanë më rehat nga ena të sheshta dhe të gjera.
Nëse macja, ha me nervozë, nxjerr ushqimin me putër, shmang skajet e enës, duket e irrituar, atëherë ia vlen të provoni një pjatë të sheshtë ose një enë më të gjerë, për të ulur kontaktin e mustaqeve me skajet.
Ndonjëherë shkaku është irritimi i syrit ose dhimbja
Nëse macja mbyll sytë fort, mban njërin sy më të mbyllur se tjetrin, ose duket sikur përpiqet të mos i hapë sytë gjatë ushqimit, kjo mund të tregojë irritim, dëmtim ose infeksion të syrit. Në këto raste, mbyllja e syve nuk është “zakon i ëmbël”, por shenjë parehatie që kërkon vëmendje.
Kur duhet kontaktuar veterineri?
Është e këshillueshme të konsultoheni me veterinerin nëse, krahas mbylljes së syve gjatë ushqimit, shfaqen edhe:
lotim i shtuar, sekrecion ose skuqje e syrit,
mbyllje e shpeshtë e syve, fërkim i fytyrës me putër, ndjeshmëri ndaj dritës,
ndryshim i papritur i oreksit, shmangie e ushqimit ose përtypje “nga njëra anë”,
shenja dhimbjeje, fshehje, nervozizëm ose apati.
Ndryshimet në mënyrën e ushqimit duhet gjithmonë të kontrollohen, sidomos nëse janë të reja ose përkeqësohen.
Çfarë mund të bëni menjëherë në shtëpi?
Pa komplikuar dhe pa “diagnoza nga interneti”, disa rregullime të vogla mund të ndihmojnë:
Ndërroni enën: zgjidhni një enë të sheshtë dhe të gjerë, prej qeramike ose inoksi. Zgjidhni vend të qetë për ushqim: pa zhurma të forta, lëvizje të shpeshta apo presion nga kafshë të tjera. Vëzhgoni: a i mbyll sytë vetëm me një lloj ushqimi, vetëm kur pi ujë, apo në një orar të caktuar? Kontrolloni sytë: shikoni nëse ka lotim, skuqje, sekrecion ose dallim mes syrit të majtë dhe të djathtë.
Nëse sjellja vazhdon ose shfaqen shenja parehatie, kontrolli veterinar është rruga më e shpejtë drejt një përgjigjeje të saktë. /Telegrafi/
Ekspertët rekomandojnë Malasanën, një ushtrim i thjeshtë që ndihmon relaksimin e muskujve të legenit dhe e bën zbrazjen e zorrëve më të lehtë dhe më natyrale
Kapsllëku është një problem i shpeshtë dhe i pakëndshëm. Nëse keni ndjesinë se tretja e rregullt është e vështirë për t’u arritur, nuk jeni të vetëm. Për fat të mirë, ndonjëherë edhe një shtrirje e thjeshtë mund të ndihmojë në vënien në lëvizje të sistemit tretës. Specialistët shpesh rekomandojnë Malasanën.
Studimet tregojnë se pozicioni galiç mund ta lehtësojë zbrazjen e zorrëve. Megjithatë, për një zgjidhje afatgjatë është e rëndësishme të pini mjaftueshëm lëngje, të konsumoni ushqime të pasura me fibra dhe të lëvizni rregullisht, transmeton Telegrafi.
Si ndihmon Malasana tretjen?
Kapsllëku shpesh lidhet me tensionin e muskujve të dyshemesë së legenit. Ky pozicion ndihmon në relaksimin e tyre, duke e bërë zbrazjen e zorrëve më të lehtë. Kur këta muskuj janë tepër të tendosur, procesi i jashtëqitjes vështirësohet; relaksimi i tyre kontribuon në një zbrazje më të plotë dhe më të rehatshme.
Malasana e vendos trupin në një pozicion më natyral për zbrazjen e zorrëve, sepse drejton pjesën fundore të traktit tretës dhe lehtëson kalimin e jashtëqitjes. Pozicioni galiç është përdorur prej mijëra vitesh në kultura të ndryshme dhe edhe sot praktikohet gjerësisht. Pikërisht për këtë arsye janë popullorë edhe stolat e vegjël për WC, të cilët ngritin këmbët dhe imitojnë këtë pozicion.
Në këtë pozicion, kofshët ushtrojnë presion të lehtë mbi bark, gjë që mund të stimulojë punën e zorrëve. Ky presion vepron si një masazh i butë, që nxit peristaltikën, lëvizjet natyrore të zorrëve. Studimet tregojnë gjithashtu se në pozicionin galiç kërkohet më pak sforcim. Masazhi i barkut, si metodë, është i studiuar mirë dhe njihet për efektin e tij në lehtësimin e kapsllëkut dhe rritjen e shpeshtësisë së zbrazjes, transmeton Telegrafii.
Si të realizoni Malasanën
Malasana është, në thelb, një galiç i thellë.
Hapat për ta kryer:
Qëndroni në këmbë me shputat në gjerësinë e ijëve. Gishtat mund t’i ktheni pak nga jashtë, nëse ju duket më rehat.
Përkulni gjunjët dhe ulni ngadalë ijët drejt tokës.
Përpiquni t’i mbani shputat plotësisht në dysheme. Nëse thembrat ngrihen, vendosni poshtë tyre një peshqir ose batanije të palosur.
Me bërryla mund t’i shtyni lehtë gjunjët nga jashtë, ndërsa pëllëmbët t’i bashkoni përpara gjoksit, ose të mbaheni diku përpara për ta mbajtur shpinën drejt.
Merrni frymë ngadalë dhe thellë, duke u përpjekur të relaksoni barkun dhe legenin.
Ky ushtrim mund të bëhet në shtëpi, jo vetëm gjatë orëve të jogës. Disa njerëz e praktikojnë edhe gjatë qëndrimit në WC, duke vendosur këmbët mbi një stol të vogël për ta afruar trupin me pozicionin galiç. Shumëkush e gjen veçanërisht të dobishëm në mëngjes, sidomos pas një pijeje të ngrohtë.
Këshilla shtesë për tretje të rregullt
Shtrirja ndihmon, por nuk është faktori i vetëm.
Fibrat
Shumica e të rriturve kanë nevojë për rreth 25–34 g fibra në ditë. Ato gjenden kryesisht në drithëra integrale, fruta, perime, bishtajore, arra dhe fara.
Lëngjet
Uji është thelbësor sepse e zbut jashtëqitjen dhe e lehtëson kalimin e saj nëpër zorrë. Nëse rrisni marrjen e fibrave, është e domosdoshme të pini edhe më shumë lëngje.
Lëvizja
Aktiviteti i rregullt fizik nxit punën e zorrëve. Ecja, noti, çiklizmi, vallëzimi apo vrapi i lehtë disa herë në javë mund të bëjnë ndryshim të madh.
Ndihmon edhe shtrirja në pozicionin “katërshja” (shtrihuni në shpinë dhe vendosni kyçin e njërës këmbë mbi kofshën e tjetrës), e cila relakson muskujt e vitheve dhe të legenit. /Telegrafi/
Gjatë vizitës në Uashington, Mbretëresha e Jordanisë konfirmoi edhe një herë statusin e saj si ikonë globale e stilit, duke kombinuar diplomacinë, elegancën dhe trendet më të forta të momentit
Queen Rania konfirmoi edhe një herë statusin e saj si ikonë globale e stilit gjatë vizitës së fundit në Uashington. Për takimin me Zonjën e Dytë të SHBA-së, Usha Vance, si dhe për një shfaqje private filmi në Shtëpinë e Bardhë, ajo zgjodhi dy kombinime krejtësisht të ndryshme, por po aq mbresëlënëse, që bashkojnë sofistikimin modern me elegancën e përjetshme.
Kur bëhet fjalë për veshjen diplomatike, Mbretëresha Rania rrallë gabon, dhe vizita e saj e fundit në Shtetet e Bashkuara ishte një shkollë e vërtetë stili. Ajo tregoi edhe një herë se si mund të balancohet mjeshtërisht mes prerjeve strikte të përshtatshme për politikën e lartë dhe detajeve moderne që pasqyrojnë personalitetin e saj, transmeton Telegrafi.
profimedia
Pamja e ditës: Kostum i fuqishëm dhe detaji i sezonit
Për takimin diplomatik me Usha Vance, bashkëshorten e zëvendëspresidentit të SHBA-së, Mbretëresha zgjodhi një kostum të prerë në mënyrë strikte, në ngjyrë ulliri, me firmën e Maison Alaïa. Prerja fluide e pantallonave dhe xhaketa e strukturuar krijuan një siluetë autoritare, por ajo që i dha kombinimit një karakter të veçantë ishte shalli i madh prej leshi i brendit Loewe.
Shalli, në nuanca të ftohta blu dhe gri, solli lehtësi dhe lëvizje në një veshje ndryshe rigoroze, ndërsa çizmet neutrale prej lëkure të lëmuar e “ankoruan” stilin në elegancë praktike. Kombinimi u plotësua me një çantë të strukturuar nga The Attico dhe këpucë në të njëjtën nuancë ulliri.
Më vonë gjatë së njëjtës ditë, Rania realizoi një kalim të përkryer drejt shkëlqimit të mbrëmjes, me rastin e shfaqjes private të filmit Melania në Shtëpinë e Bardhë. Për këtë ngjarje, ajo zgjodhi një fustan elegant mëndafshi, të punuar sipas masës, nga shtëpia mode Prada, i frymëzuar nga koleksioni i vjeshtës 2002.
Ky moment “vintage” u shoqërua me një çantë ikonike nga Bottega Veneta, me nyjën e thurur në ngjyrë të zezë, duke dëshmuar aftësinë e Mbretëreshës për të kombinuar trendet bashkëkohore me klasikët e përjetshëm. /Telegrafi/
Shkurti 2026 nuk është thjesht edhe një muaj tjetër në kalendarin e marrëdhënieve, ai sjell një tronditje astrologjike që do t’i çojë pesë shenja të Zodiakut në një dimension krejt të ri dashurie
Pas shtatë vitesh kaosi, Akrepat më në fund marrin përgjigjet që prisnin; Virgjëreshat do të përballen me rikthimin e ish-dashurive për shkak të Merkurit retrograd, ndërsa Ujorët dhe Luanët do të detyrohen të përcaktojnë statusin e lidhjes: ose unazë në dorë, ose ndarje. Zbuloni kush në shkurt do t’i thotë “po” fatit.
Pesë shenja të horoskopit në shkurt 2026 do të përjetojnë diçka thuajse hyjnore në marrëdhëniet e tyre. Urani, planeti i ndryshimeve të papritura, të martën më 3 shkurt, nis lëvizjen direkte në fazën e tij të fundit në shenjën e Demit. Kjo pasohet nga e para në një seri eklipsesh të reja, eklipsi i Hënës në Ujor, më 17 shkurt.
Meqë Ujori është sundimtari natyror i Uranit, energjia mes tyre është e fortë dhe e ngjashme: risi, liri, autenticitet. Këto tema do të reflektohen drejtpërdrejt edhe në jetën tuaj romantike. Ëndrrat bëhen më të prekshme, por do t’ju duhet të zgjidhni me vetëdije mes asaj që dëshironi dhe asaj që ju është e shkruar.
Ndryshimi më i mirë është ai që lidhet me fatin, ndjesia se, çfarëdo që të kishit bërë, nuk do të mund ta kishit shmangur atë moment. Është çasti kur fati merr timonin dhe ju drejton drejt personit që ju përket. Megjithëse shkurti sjell veprim dhe vrull, ai mund të sjellë edhe ngjarje të paparashikueshme, ndaj përgatituni për ndryshime planesh, transmeton Telegrafi.
Ja cilat janë pesë shenjat që në shkurt do të përjetojnë përmirësim në dashuri:
♒ Ujori
Dashuria po kthehet, Ujorë. Që nga Hëna e Re në Luan më 24 korrik 2025, keni kaluar nëpër një fazë rritjeje në lidhjen ekzistuese, duke mësuar si të ndiheni të dashur për atë që jeni dhe si të flisni kur është e nevojshme.
Me Hënën e Plotë në Luan, të dielën më 1 shkurt, dashuria dhe ndjenja e vlerës personale rikthehen. Nëse jeni beqarë ose sapo keni mbyllur një lidhje, kjo energji sjell qartësi dhe ju ndihmon të lini pas zhgënjimet e vjetra. Kur e ndjeni dashurinë për veten, është shumë më e lehtë ta tërhiqni edhe nga të tjerët.
♏ Akrepi
Akrepa, disa vite bëjnë pyetje, të tjera japin përgjigje. Me Uranin që nis lëvizjen direkte në shtëpinë tuaj të dashurisë më 3 shkurt, fillon era juaj e përgjigjeve.
Që nga viti 2018, Urani ka sjellë paqëndrueshmëri, ndarje të papritura dhe pasiguri. Tani, në kohën e duhur, përgjigjet më në fund po vijnë. Deri më 25 prill, Urani ndihmon në rikthimin e stabilitetit. Mos i kundërshtoni ndryshimet – ato mund t’ju çojnë drejt një lidhjeje të re fatale ose forcimit të asaj ekzistuese.
♍ Virgjëresha
Romantika është në ajër dhe Virgjëreshat e ndjejnë fort. Të martën, më 10 shkurt, Venera hyn në Peshq, duke sjellë një periudhë të bukur dashurie. Nëse jeni në lidhje, kjo energji ju ndihmon ta vendosni marrëdhënien në plan të parë.
Nëse jeni beqarë, Venera në Peshq është afrodiziak i vërtetë. Megjithatë, me Merkurin retrograd më 26 shkurt, ekziston mundësia e rikthimit të një ish-dashurie. Shikojeni si mundësi reflektimi, por shmangni vendimet impulsive.
♌ Luani
Diçka e re po fillon, Luanë. Me eklipsin dhe Hënën e Re në Ujor më 17 shkurt, marrëdhëniet tuaja hyjnë në fazë transformimi.
Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht ndarje, por rishikim i planeve dhe marrëveshjeve. Nevoja për liri dhe autenticitet rritet. Nëse jeni në kërkim të dashurisë, mund të ndodhë një zhvillim i papritur. Kujdes me ndryshimet e menjëhershme të mendimit.
♎ Peshorja
Merrni përgjegjësi për dashurinë tuaj. Të premten, më 20 shkurt, Saturni bashkohet me Neptunin në Dash, në shtëpinë tuaj të marrëdhënieve.
Kjo energji ju fton të përballeni me realitetin dhe të merrni përgjegjësi për rolin tuaj në çdo konflikt. Emocionet mund të jenë të forta, ndaj reagoni me kujdes. Nëse jeni beqarë, mos u nxitoni – shmangni idealizimet e tepruara dhe lidhjet e nisura pa reflektim. /Telegrafi/
AlphaGenome, inteligjenca artificiale e Google DeepMind, “lexon” ADN-në njerëzore dhe parashikon rrezikun e sëmundjeve serioze përpara se ato të shfaqen
Google DeepMind ka prezantuar një model të ri të inteligjencës artificiale të quajtur AlphaGenome, i cili mund të shënojë një kthesë të madhe në mënyrën se si shkenca e kupton ADN-në njerëzore dhe mekanizmat përmes të cilëve ndryshimet gjenetike çojnë në zhvillimin e sëmundjeve, përfshirë edhe kancerin.
Shkencëtarët që po e testojnë këtë sistem vlerësojnë se AlphaGenome përfaqëson një hap të rëndësishëm përpara, sepse mundëson kalimin nga kuptimi teorik i gjenomit në simulime konkrete dhe të aplikueshme praktikisht. Megjithatë, si çdo model i inteligjencës artificiale, edhe AlphaGenome varet drejtpërdrejt nga cilësia dhe gjerësia e të dhënave mbi të cilat është trajnuar.
ADN-ja njerëzore: shumë më tepër sesa thjesht kod proteinash
ADN-ja e njeriut përbëhet nga miliona kombinime gjenetike që drejtojnë funksionimin e të gjithë organizmit. Për dekada me radhë, besohej se vetëm një pjesë shumë e vogël e ADN-së kishte funksion real. Sot, shkenca po e rrëzon këtë ide.
Vetëm rreth 2 për qind e ADN-së njerëzore kodon drejtpërdrejt proteina, ndërsa 98 për qind e saj ka rol rregullator. Këto pjesë të ashtuquajtura “jokoduese” përcaktojnë:
kur një gjen aktivizohet ose çaktivizohet
sa aktiv do të jetë ai
si reagon ndaj sinjaleve mjedisore
si zhvillohen proceset e përpunimit të ARN-së
Shumë variante gjenetike që lidhen me sëmundje serioze janë të fshehura pikërisht në këto segmente rregullatore, sepse ato nuk e ndryshojnë proteinën, por mënyrën se si funksionon vetë gjenit, transmeton Telegrafi.
Si funksionon AlphaGenome?
AlphaGenome bazohet në mësimin e thellë dhe është frymëzuar nga mënyra se si truri i njeriut përpunon informacionin. Aftësia e tij kryesore është se mund të:
lexojë deri në një milion “shkronja” të ADN-së në një analizë të vetme
punojë me saktësi në nivelin e një nukleotidi të vetëm
analizojë ndikimin e mutacioneve minimale në funksionimin e gjeneve
ADN-ja përbëhet nga katër nukleotide bazë - A, C, G dhe T, të cilat së bashku formojnë një “manual” biologjik për ndërtimin dhe kontrollin e çdo qelize në trup.
AlphaGenome është modeli i parë i inteligjencës artificiale që mund të analizojë në mënyrë sistematike pjesën rregullatore të ADN-së dhe të parashikojë funksionin e saj biologjik.
Testimi në leukeminë akute
Në testimet praktike, studiuesit e përdorën AlphaGenome në rastin e leukemisë akute, një formë kanceri të qelizave të bardha të gjakut, ku ndodh rritje e pakontrolluar e qelizave T të papjekura.
Në disa forma të kësaj sëmundjeje, shkaku nuk është ndryshimi i proteinave, por mutacione shumë të vogla që ndikojnë në kohën ose intensitetin e aktivizimit të gjeneve. AlphaGenome krahasoi sekuencat normale dhe të mutacionuara të ADN-së dhe arriti të parashikojë nëse mutacioni rrit aktivitetin e gjeneve përreth, një proces që mund të nxisë zhvillimin e sëmundjes.
Potencial i madh, por jo ende për klinikë
Aktualisht, AlphaGenome është falas për komunitetin shkencor për kërkime jokomerciale dhe nuk është i destinuar për përdorim klinik. Megjithatë, potenciali i tij është i gjerë:
🧬 biologji molekulare – si laborator virtual për testimin e hipotezave
💊 bioteknologji – për dizajnimin e terapive gjenetike dhe barnave më precize
🔬 kërkim shkencor – për kuptimin më të thellë të sëmundjeve komplekse
Ekspertët theksojnë se AlphaGenome shënon një pikë kthese, sepse e bën gjenomin më të “lexueshëm” dhe të interpretuar funksionalisht. Megjithatë, ata paralajmërojnë se mungesa e bazave të mëdha, të standardizuara biologjike mbetet një nga pengesat kryesore për zhvillimin e gjeneratës së ardhshme të këtyre mjeteve.
Një hap drejt mjekësisë së së ardhmes
Pavarësisht kufizimeve aktuale, AlphaGenome po shihet si një mjet themelor që e kthen kodin gjenetik në një gjuhë të kuptueshme, duke hapur rrugë të reja për zbulime shkencore dhe zhvillimin e terapive të personalizuara, raporton Euronews. /Telegrafi/
Sa fëmijë i sjellin lumturi një familjeje është një vendim që çdo prind duhet ta marrë vetë. Ajo që funksionon për një familje, nuk është domosdoshmërisht zgjedhja më e mirë për një tjetër. Disa familje e gjejnë lumturinë në shtëpi të mbushura me zëra fëmijësh, ndërsa të tjera ndihen më të përmbushura në një ambient më të qetë dhe më të vogël. Prej dekadash, ekzistojnë mendime të ndryshme rreth madhësisë ideale të familjes, por disa kërkime kanë sugjeruar se katër fëmijë mund të jenë numri që lidhet me nivelin më të lartë të lumturisë prindërore.
Sipas një studimi të udhëhequr nga dr. Bronwyn Harman në Edith Cowan University në Perth, prindërit që kanë katër ose më shumë fëmijë raportojnë nivelet më të larta të lumturisë dhe kënaqësisë me jetën. Familjet e mëdha përballen me sfida të shumta, zhurmë, kaos të përditshëm dhe presione financiare, por, sipas studimit, gëzimi i rritjes së një familjeje të madhe shpesh i tejkalon këto vështirësi.
“Lumturia e prindërve me familje të mëdha mund t’i atribuohet pjesërisht ndjenjës së lidhjes dhe qëllimit që vjen nga rritja e shumë fëmijëve. Kënaqësia që lind duke parë fëmijët teksa rriten dhe ndërveprojnë me njëri-tjetrin, si dhe krenaria për familjen që kanë ndërtuar, lidhet ngushtë me gëzimin e vëzhgimit të marrëdhënieve mes vëllezërve dhe motrave”, shpjegon dr. Harman, transmeton Telegrafi.
istockphoto
Çfarë shtojnë studime të tjera?
Ndjenja e qëllimit dhe komunitetit familjar: Kërkime të psikologjisë familjare tregojnë se familjet me më shumë fëmijë shpesh zhvillojnë një ndjenjë më të fortë bashkëpunimi dhe mbështetjeje të ndërsjellë, çka rrit kënaqësinë afatgjatë të prindërve.
Roli i vëllezërve dhe motrave: Ndërveprimi i përditshëm mes fëmijëve ndihmon në zhvillimin e aftësive sociale, empatisë dhe ndjenjës së përkatësisë, faktorë që ndikojnë pozitivisht edhe në mirëqenien e prindërve.
Stresi dhe përshtatja: Edhe pse niveli i stresit mund të jetë më i lartë në familje të mëdha, studimet sugjerojnë se prindërit shpesh zhvillojnë strategji më të mira menaxhimi të kohës dhe pritshmërive, gjë që e zbut ndikimin negativ të stresit.
Lumturia është subjektive
Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se lumturia është thellësisht subjektive. Ajo që funksionon për një familje, mund të mos jetë zgjidhja ideale për një tjetër. Disa prindër lulëzojnë në dinamikën e zhurmshme dhe energjike të një familjeje të madhe, ndërsa të tjerë ndihen më të qetë dhe të përmbushur në familje më të vogla.
Në fund, gjetja e ekuilibrit të duhur për çdo familje individualisht, duke marrë parasysh burimet emocionale, financiare dhe stilin e jetesës, mbetet çelësi i një jete familjare të lumtur dhe të qëndrueshme. /Telegrafi/
Rrethojat tradicionale metalike po zëvendësohen me alternativa moderne dhe estetikisht tërheqëse. Zgjidhjet arkitektonike synojnë mbrojtjen e shtëpisë pa krijuar ndjenjën e izolimit
Në vitin 2026, rrethojat klasike dhe portat e rënda po mbeten në të kaluarën. Zbuloni si materialet moderne, gjelbërimi dhe dizajni inteligjent mund ta mbrojnë shtëpinë tuaj pa krijuar ndjesinë e mbylljes apo izolimit.
Për vite me radhë, rrethojat metalike dhe gardhet e larta ishin sinonim i sigurisë së shtëpisë. Megjithatë, në vitin 2026 kjo logjikë po ndryshon. Si dikush që merret me psikologjinë e hapësirës dhe cilësinë e jetesës, vërehet se arkitektët dhe dizajnerët po anojnë gjithnjë e më shumë drejt zgjidhjeve që janë estetikisht të bukura, funksionale dhe miqësore me mjedisin. Qëllimi është të mbrohet shtëpia pa krijuar ndjesinë e “burgosjes”.
Materialet fisnike, vegjetacioni i pasur dhe dizajnet e hapura po bëhen trendet kyçe në lagjet urbane dhe rezidenciale. Më poshtë ju prezantojmë tri ide që po zëvendësojnë rrethojat tradicionale dhe po përcaktojnë ritmin e eksterierit modern këtë vit, transmeton Telegrafi.
1. Mure të ulëta me vegjetacion të integruar
Një nga alternativat më të preferuara është kombinimi i mureve të ulëta me bimë, lule dekorative ose gardhe të gjelbra. Kjo zgjidhje e ndan hapësirën pa bllokuar pamjen dhe i shton fasadës vlerë të madhe estetike.
Përparësitë kryesore:
• Ruajnë privatësinë pa krijuar ndjenjë ngushtësie • Shtojnë gjelbërimin dhe përmirësojnë pamjen e përgjithshme të lagjes • Lejojnë personalizimin e dizajnit sipas stilit të vetë shtëpisë
Për klimën tonë, bimë si jasemini, dafina ose shkurret autoktone janë zgjedhje ideale, sepse kërkojnë pak mirëmbajtje dhe përshtaten lehtë me kushtet klimatike.
2. Panele druri dhe metali me dizajn të hapur
Një tjetër trend i fortë për vitin 2026 janë panelet prej druri, hekuri ose alumini me struktura të hapura apo me shufra vertikale. Ato funksionojnë si një filtër vizual dhe i zëvendësojnë rrethojat klasike me një qasje më moderne.
Pse janë në trend:
• Arrijnë ekuilibrin ideal mes sigurisë dhe dizajnit • Lejojnë kalimin e dritës dhe ajrit, duke ndikuar pozitivisht në energjinë e shtëpisë • Përshtaten lehtësisht me fasada të vogla dhe objekte moderne
Ngjyrat natyrale dhe përfundimi mat janë më të kërkuarit, pasi përputhen me estetikën më të ngrohtë dhe bashkëkohore që po preferohet gjithnjë e më shumë.
3. Kopshti përpara shtëpisë si kufi natyror
Pjesa përpara shtëpisë nuk është më thjesht hyrje, por shndërrohet në një kopsht kryesor që vepron si kufi natyror mes rrugës dhe hapësirës së banimit. Shtigjet, dallimet e lehta të terrenit dhe peizazhi i menduar mirë zëvendësojnë rrethojat tradicionale.
Pikat kyçe të kësaj zgjidhjeje:
• Krijon një kalim të butë dhe të këndshëm mes hapësirës publike dhe asaj private • Rrit vlerën e pronës dhe atraktivitetin vizual • Integrohet më mirë me lagjen dhe mjedisin natyror
Kjo qasje po bëhet gjithnjë e më e zakonshme te ndërtimet e reja dhe renovimet, ku dizajni i eksterierit synon të theksojë identitetin e pronarit, pa sakrifikuar funksionalitetin dhe ndjenjën e sigurisë. /Telegrafi/
Marrëdhënia intime mund të shkaktojë gjakderdhje të lehtë ose njolla, gjë që shpesh i shqetëson gratë shtatzëna. Dhimbja ose parehatia gjatë marrëdhënieve intime në shtatzëni shpesh varet nga pozicioni
Shtatzënia ndryshon gjithçka - trupin, gjendjen emocionale dhe dëshirën për intimitet. Ndërsa disa çifte zbulojnë se pasioni është më i fortë se kurrë, të tjerët pyesin veten çfarë lejohet dhe çfarë jo. Nga ndryshimet në dëshirë te dilemat rreth pozicioneve dhe mitet për “nxitjen e lindjes”, jeta intime gjatë shtatzënisë fsheh sfida dhe surpriza.
Në shumicën e rasteve, marrëdhëniet intime gjatë shtatzënisë konsiderohen të sigurta, përveç nëse mjeku këshillon ndryshe. Megjithatë, shtatzënia shpesh ndryshon mënyrën se si gruaja e përjeton trupin, afërsinë dhe dëshirën për intimitet, gjë që pothuajse gjithmonë hap pyetje rreth asaj se çfarë është e lejuar dhe çfarë jo.
Pavarësisht nëse shtatzënia sapo është konfirmuar apo po afrohet data e lindjes, këto pyetje janë të shpeshta dhe krejtësisht të pritshme.
Në vijim, sqarojmë tabutë më të zakonshme rreth marrëdhënieve intime në shtatzëni, çfarë është e sigurt, si ndryshon libidoja te gratë shtatzëna gjatë tremujorëve dhe kur nevojitet kujdes shtesë.
A janë të sigurta marrëdhëniet intime gjatë shtatzënisë
Në shumicën e rasteve, marrëdhëniet intime gjatë shtatzënisë konsiderohen të sigurta dhe mund të praktikohen deri në lindje, përveç nëse mjeku rekomandon ndryshe.
Megjithatë, ekziston një paralajmërim i rëndësishëm. Nëse në shtatzëninë e hershme shfaqen dhimbje ose gjakderdhje, duhet të shtyhet përkohësisht marrëdhënia intime vagjinale derisa të kryhet kontrolli i parë gjinekologjik, i cili zakonisht planifikohet rreth javës së dhjetë të shtatzënisë.
– Në këto situata zakonisht rekomandoj përmbajtje derisa të kontrollojmë gjendjen e qafës së mitrës ose të kryejmë ekzaminim me ultratinguj. Pasi të përjashtohen problemet e mundshme, aktiviteti seksual mund të vazhdojë në mënyrë të sigurt, shpjegon doktoresha Oluwatosin Goje, specialiste e gjinekologjisë dhe obstetrikës në Institutin për Obstetrikë, Gjinekologji dhe Shëndetin e Grave në Cleveland Clinic, Ohio, transmeton Telegrafi.
Përfitimet e marrëdhënieve intime gjatë shtatzënisë
Një jetë seksuale e shëndetshme ka ndikim pozitiv në mirëqenien e përgjithshme dhe gjatë shtatzënisë mund të sjellë përfitime shtesë, si fizike, ashtu edhe emocionale:
• Kënaqësi më intensive: Te disa gra, përjetimi seksual gjatë shtatzënisë bëhet më i theksuar se më parë. Rritja e qarkullimit të gjakut në vulvë dhe në zonën e legenit mund të rrisë ndjeshmërinë dhe intensitetin e ndjesive. • Hormonet e humorit të mirë: Orgazma nxit çlirimin e oksitocinës, hormon që forcon ndjenjën e kënaqësisë, afërsisë dhe lidhjes emocionale, si dhe ndihmon në relaksim dhe ulje të stresit. • Gjumi më i mirë: Edhe pse shtatzënia shpesh e prish ritmin e gjumit, relaksimi pas marrëdhënies intime mund të lehtësojë rënien në gjumë. Studimet tregojnë se orgazma kontribuon në një gjumë më cilësor. • Ruajtja e afërsisë: Intimiteti seksual i ndihmon partnerët të mbajnë lidhjen emocionale dhe ndjenjën e afërsisë gjatë një periudhe ndryshimesh të mëdha trupore dhe jetësore.
Pyetjet më të shpeshta rreth marrëdhënieve intime gjatë shtatzënisë
1. A mund të shkaktojë marrëdhënia intime abort? Nuk ka prova që marrëdhëniet intime në shtatzëninë e hershme rrisin rrezikun e abortit, shpjegon dr. Goje. Megjithatë, ajo thekson se marrëdhënia mund të shkaktojë gjakderdhje të lehtë ose njolla, gjë që shpesh i shqetëson gratë shtatzëna.
– Në shumicën e rasteve, kjo ndodh për shkak të rritjes së qarkullimit të gjakut në qafën e mitrës dhe në vagjinë, që është një ndryshim normal në shtatzëni dhe nuk tregon abort. Megjithatë, çdo gjakderdhje pas marrëdhënies duhet t’i raportohet mjekut për vlerësim shtesë, thekson dr. Goje.
2. A mund ta dëmtojë marrëdhënia intime foshnjën? Marrëdhëniet intime nuk e rrezikojnë fetusin. Mitra është një organ i fortë muskulor, ndërsa lëngu amniotik përbën një shtresë shtesë mbrojtëse që e mbron foshnjën nga ndikimet e jashtme.
Shqetësim i shpeshtë është edhe ideja se marrëdhëniet seksuale mund të kenë ndikim psikologjik te fëmija, por sipas dr. Goje, nuk ka bazë shkencore për një frikë të tillë.
– Marrëdhënia intime gjatë shtatzënisë nuk ndikon as në ecurinë e shtatzënisë dhe as në zhvillimin e fëmijës, është e qartë.
3. A mund të jetë e dhimbshme marrëdhënia intime gjatë shtatzënisë? Marrëdhënia intime gjatë shtatzënisë nuk duhet të jetë e dhimbshme. Nëse shfaqet dhimbje, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun për të zbuluar shkakun.
Gjatë shtatzënisë, disa probleme të zakonshme shëndetësore mund të kontribuojnë në parehati gjatë marrëdhënies:
• Kist i trupëzës së verdhë (masë e padëmshme e mbushur me lëng që formohet në vezore) • Hemorroide • Sindroma e kongjestionit pelvik • Dhimbje në ligamentet e rrumbullakëta – ndjesi e pakëndshme në bark, ije ose ijë gjatë shtatzënisë • Infeksione mykotike
Në shumë raste, marrëdhënia mund të mos jetë e dhimbshme, por të ndihet ndryshe për shkak të ndryshimeve trupore. Ka strategji të thjeshta që mund të ndihmojnë:
• Përdorimi i lubrifikantit për të lehtësuar thatësinë vagjinale. • Mbështetja me jastëkë për të ulur presionin mbi bark. • Provimi i pozicioneve të ndryshme seksuale që janë më të rehatshme gjatë shtatzënisë. • Biseda me partnerin për nevojat dhe ndjenjat tuaja.
– Marrëdhënia intime duhet të mbetet e këndshme edhe gjatë shtatzënisë. Ndonjëherë mjafton pak eksperimentim për të gjetur atë që ju përshtatet më së miri, thekson dr. Goje.
4. A ulet libidoja gjatë shtatzënisë? Nuk ka një përgjigje universale për këtë pyetje. Shtatzënia mund të ndikojë në dëshirën seksuale, por efektet ndryshojnë – disa gra vërejnë rënie të libidos, ndërsa të tjera përjetojnë dëshirë të shtuar dhe kënaqësi më intensive.
Studimet tregojnë se rreth 58 për qind e grave shtatzëna përjetojnë ulje të libidos. Arsyet janë të ndryshme:
• Energji e ulët: Simptoma si të përzierat dhe lodhja mund të ulin dëshirën për intimitet. • Ndjeshmëri e shtuar: Ndryshimet hormonale mund t’i bëjnë zonat erogjene, si gjinjtë, thithkat dhe vulva, shumë të ndjeshme, ndonjëherë deri në parehati. • Thatësi vaginale: Hormonet e shtatzënisë mund të ulin lubrifikimin, megjithëse lubrifikantët mund ta zbusin problemin. • Ndryshime emocionale: Pakënaqësia me trupin ose ndjenja e mungesës së atraktivitetit mund të ulin dëshirën. • Faktorë fizikë: Probleme si hemorroidet ose infeksionet mykotike mund të ulin interesin për marrëdhënie.
Nga ana tjetër, shtatzënia mund ta rrisë dëshirën seksuale:
• Libido e shtuar: Ndryshimet hormonale mund t’i bëjnë marrëdhëniet më tërheqëse dhe më të shpeshta. • Zona erogjene më të ndjeshme: Ndjeshmëria e shtuar mund të rrisë kënaqësinë. • Lubrifikim vaginal më i lartë: Te shumë gra kjo e përmirëson marrëdhënien intime. • Orgazma më intensive: Rritja e qarkullimit të gjakut në zonën e klitorisit i bën orgazmat më të fuqishme.
– Përvoja seksuale gjatë shtatzënisë është thellësisht personale dhe ndryshon nga një grua te tjetra. Niveli i libidos dhe kënaqësia mund të ndryshojnë gjatë fazave të ndryshme të shtatzënisë, ndërsa ndryshimet hormonale dhe fizike luajnë rol kyç, shpjegon dr. Goje.
5. A mund të nxisë marrëdhënia intime lindjen? Marrëdhënia intime gjatë shtatzënisë nuk shkakton lindje të parakohshme, përveç nëse mjeku ka këshilluar ndryshe për arsye shëndetësore. Por çfarë ndodh në fund të shtatzënisë? Edhe pse ekziston një besim popullor se marrëdhënia intime mund ta “nisë” lindjen, kërkimet shkencore nuk e mbështesin këtë pretendim.
Teorikisht, sperma përmban prostaglandina, të njëjtat substanca që mitra i prodhon natyrshëm kur afrohet lindja. Megjithatë, studimet nuk kanë treguar se marrëdhënia intime e përshpejton vërtet fillimin e lindjes. Me fjalë të tjera, marrëdhënia në fund të shtatzënisë nuk është e dëmshme.
– Edhe ndërsa prisni ardhjen e foshnjës, marrëdhënia intime nuk bën dëm. Nëse keni dëshirë, nuk ka arsye të përmbaheni, këshillon dr. Goje.
6. A është e mundur të përjetohet orgazma gjatë shtatzënisë? Orgazma gjatë shtatzënisë jo vetëm që është e mundur, por edhe e sigurt. Edhe pse disa studime sugjerojnë se mundësia e orgazmës mund të ulet me avancimin e shtatzënisë, kjo nuk vlen për të gjitha gratë.
– Nëse nuk arrini të përjetoni orgazmë gjatë shtatzënisë, kjo mund të lidhet më shumë me pozicionet që provoni. Këshilla ime më e mirë është të eksploroni pozicione të reja derisa të gjeni atë që ju përshtatet, sugjeron dr. Goje.
Pozicionet më të mira për marrëdhënie gjatë shtatzënisë
Dhimbja ose parehatia gjatë marrëdhënieve intime në shtatzëni shpesh varet nga pozicioni, veçanërisht nëse çiftet janë mësuar me stilin misionar.
– Shtrirja në shpinë mund të ushtrojë presion mbi shtyllën kurrizore, ndërsa në tremujorin e dytë dhe të tretë pesha e barkut mund të kompresojë enë të rëndësishme gjaku, vëren dr. Goje.
Prandaj, është më mirë të provohen pozicione që ulin presionin mbi bark dhe shpinë:
• Njëri pranë tjetrit (pozicioni “lugë dashurie”) – i butë dhe i rehatshëm për të dy partnerët. • Penetrimi nga pas (pozicioni “doggy style”). • Gruaja sipër – kontroll mbi thellësinë dhe ritmin. • Në këmbë – i përshtatshëm kur dëshironi më shumë lëvizje dhe variacion.
– Dhe mos harroni format e tjera të intimitetit, si seksi oral, stimulimi manual, masazhi dhe përkëdheljet klasike, kujton dr. Goje.
Kur duhet shmangur marrëdhënia intime gjatë shtatzënisë
Marrëdhëniet intime në shtatzëni zakonisht janë të sigurta, por ka situata kur është më mirë të shtyhet intimiteti dhe të konsultoheni me gjinekologun. Simptomat shqetësuese përfshijnë:
• Gjakderdhje vagjinale – njollat e lehta pas marrëdhënies shpesh janë normale, por gjakderdhja e bollshme kërkon kontroll urgjent. • Rrjedhje e lëngut amniotik – marrëdhënia intime në këtë rast mund të rrisë rrezikun e infeksionit. Ekzistojnë edhe gjendje mjekësore që kërkojnë shtyrjen e marrëdhënieve intime: • Ndryshime në qafën e mitrës – zgjerimi i parakohshëm ose dobësimi i qafës së mitrës mund t’i bëjë marrëdhëniet të rrezikshme. • Histori e lindjes së parakohshme – te gratë që kanë lindur më herët se java e 37-të, mjeku mund të rekomandojë përmbajtje gjatë shtatzënisë. • Placenta previa – kur placenta mbulon qafën e mitrës, marrëdhënia vagjinale mund të shkaktojë gjakderdhje. • Infeksione seksualisht të transmetueshme – disa infeksione mund ta rrezikojnë fetusin ose të transmetohen gjatë lindjes, ndaj rekomandohet përmbajtje derisa partnerët të trajtohen dhe të testohen sërish.
– Në këto situata, mjeku mund t’ju këshillojë të shmangni marrëdhënien vaginale. Nëse shtatzënia po ecën pa komplikime, marrëdhënia intime është zakonisht plotësisht e sigurt. Gjithmonë konsultohuni me mjekun tuaj nëse keni ndonjë paqartësi dhe mos u turpëroni të pyesni, jemi mësuar me të gjitha pyetjet, inkurajon dr. Goje. /Telegrafi/
E fundit e Dinastisë Osmane, e dëbuar nga Turqia, jetoi mes Evropës dhe Lindjes me një emër që nuk u shua kurrë
Ajo është personi i fundit i regjistruar në trungun familjar të Dinastisë Osmane. Neslişah Sultan përjetoi fatin e pazakontë të ishte njëkohësisht anëtarja më e re dhe më e moshuar e një dinastie të fuqishme që për më shumë se gjashtë shekuj kishte sunduar një perandori të madhe.
Perandoria Osmane ekzistoi nga viti 1299, kur Osmani I themeloi dinastinë, deri më 1922, kur u rrëzua sulltani i fundit Mehmed VI, ndërsa Turqia u shpall republikë nën udhëheqjen e Mustafa Kemal Atatürk. Anëtarët e familjes sunduese u detyruan të shkonin në mërgim. Kthimi iu lejua në vitet ’50, por vetëm grave; ndërsa vetëm një çerek shekulli më vonë edhe burrave iu lejua të vizitonin atdheun. Ndërkohë, të gjithë humbën titujt. Përfaqësuesja e fundit e Dinastisë Osmane ishte Sulltanesha Neslişah.
Ajo lindi më 4 shkurt 1921, në një pallat në Istanbul, vetëm një vit para ngjarjeve që do të ndryshonin historinë e Turqisë. Kur u regjistrua në librin e lindjeve, askush nuk mund ta parashikonte se do të ishte anëtarja e fundit “e regjistruar” e dinastisë. Edhe pse kishte dy motra më të vogla, emrat e tyre nuk u shënuan, pasi sulltanati ishte shfuqizuar ndërkohë.
Nëna e saj ishte princesha Sabiha, vajza e tretë dhe më e vogël e sulltanit Mehmed VI, ndërsa i ati, princi Ömer Faruk, ishte djali i vetëm i kalifit të fundit osman Abdulmejid II. Pas dëbimit, familja u vendos në Nicë, ku Neslişah kaloi fëmijërinë dhe u shkollua. Jeta, megjithatë, nuk ishte e lehtë: nuk kishte asnjë gjurmë të luksit të dikurshëm të pallatit perandorak. Malli për atdheun ishte i madh, ndërsa shumë anëtarë të dinastisë në mërgim e mbyllën jetën në varfëri të skajshme, transmeton Telegrafi.
Sulltanesha Neslişah, Foto: Alamy
Në prag të Luftës së Dytë Botërore, Neslişah u shpërngul me prindërit dhe motrat në Egjipt, ku u vu re nga një princ i ri, Hasan. Edhe pse kalifi nuk e bekoi këtë dashuri, princesha u fejua me egjiptianin hijerëndë. Martesa, megjithatë, nuk u realizua.
“Po”-në vendimtare ia tha një princi tjetër, Muhamed Abdel Moneim, djalit të kedivit (nënmbretit) të fundit egjiptian Abbas Hilmi II. Në dasmën e mbajtur në shtator 1940 në një pallat në Kajro, ajo mori titullin e Lartmadhërisë së Saj. Një vit më pas lindi djalin, princin Abbas Hilmi, ndërsa në vitin 1944 vajzën, princeshën Ikbal.
Kur Lëvizja e Oficerëve të Lirë rrëzoi mbretin Faruk në revolucionin e qershorit 1952, Moneim u emërua princ-regjent. Bashkëshortja e tij shfaqej rrallë në publik dhe ishte kryesisht e përkushtuar ndaj punës bamirëse. Regjenti, në fakt, nuk kishte pushtet real, pasi në krye të shtetit kishte ardhur Gamal Abdel Nasser.
Sulltanesha Neslişah me bashkëshortin dhe fëmijët
Nën akuzën se vepronin kundër Naserit, Moneim dhe Neslişah u arrestuan në vitin 1957, duke e detyruar princeshën të përballej edhe një herë me mërgimin. U liruan pas ndërhyrjes së presidentit turk, i cili në vitin 1963 ia riktheu shtetësinë. Ajo fitoi gjithashtu të drejtën të rikthente mbiemrin familjar Osmanoğlu në dokumente. Pas vdekjes së bashkëshortit, jetoi në disa kryeqytete evropiane, derisa në vitin 1979 u vendos përfundimisht në vendin e origjinës.
Ajo fliste rrjedhshëm disa gjuhë, përveç gjuhës amtare, përdorte frëngjishten, anglishten, gjermanishten dhe arabishten. Ishte skiatore, notare dhe kalëruese e pasionuar; interesohej për histori, letërsi, gjeografi, botanikë dhe kulinari. Ndiqte edhe serialin popullor “Sulejmani i Madhërishëm”, i cili, sipas burimeve të afërta, nuk i përmbushi pritshmëritë.
Pas kthimit në Istanbul, Sulltanesha Neslişah e gjeti sërish veten. Ajo thoshte se, duke ecur nëpër rrugë dhe duke kaluar pranë pallateve që kishin ndërtuar paraardhësit e saj, ndiente thellë lidhjen me ta. Me këtë ndjenjë jetoi dhe me të u nda nga jeta. E qetë dhe e pajtuar, e priti pleqërinë në qytetin e lindjes, ku vdiq më 2 prill 2012, në moshën 91-vjeçare, pas një ataku kardiak. U varros në varrezat Aşiyan, pranë nënës dhe motrave, në majë të një kodre me pamje nga Bosfori.
Sulltanesha Neslişah ndërroi jetë në vitin 2012. Foto: AFP
Bashkatdhetarët e përshkruanin si një zonjë dinjitoze dhe sharmante, me qëndrim fisnik, që gjithmonë theksonte prejardhjen e saj dhe respektonte traditën. Për ta, ajo mbeti simboli i fundit i një epoke të fuqishme dhe i një historie madhështore më shumë se gjashtëqindvjeçare. /Telegrafi/
Kur rekomandohet, sa zgjat dhe çfarë ndien pacienti gjatë ekzaminimit
Bronkoskopia është një nga procedurat më të rëndësishme diagnostike dhe terapeutike në pulmologji, pra në trajtimin e sëmundjeve të mushkërive dhe rrugëve të frymëmarrjes. Ajo u fut në praktikën klinike në vitin 1966 nga mjeku japonez Shigeto Ikeda dhe që atëherë është bërë një mjet i domosdoshëm në mjekësinë moderne.
Bronkoskopia – procedurë minimalisht invazive
Bronkoskopia është një procedurë minimalisht invazive që shërben për diagnostikimin e problemeve të mushkërive dhe rrugëve të frymëmarrjes. Ajo mundëson ekzaminimin e trakesë dhe bronkeve, si dhe marrjen e mostrave të indeve ose sekrecioneve për analiza të mëtejme laboratorike.
Llojet e bronkoskopit
Ekzistojnë dy lloje kryesore të bronkoskopit:
▪ Bronkoskopi fleksibël Është një tub i hollë dhe i përkulshëm, i pajisur me fibër optike, kamerë dhe burim drite. Përdoret më së shpeshti në praktikë sepse kalon më lehtë nëpër rrugët e frymëmarrjes dhe mundëson një pamje të detajuar të bronkeve dhe mushkërive në kohë reale. Me të, mjeku mund të marrë biopsi, të heqë sekrecione, të ekzaminojë rrugët e frymëmarrjes dhe të marrë mostra për analiza mikrobiologjike.
▪ Bronkoskopi rigid (i fortë) Është një tub metalik i ngurtë dhe përdoret në raste më të ndërlikuara. Aplikohet kur në rrugët e frymëmarrjes është bllokuar një trup i huaj i madh, në raste gjakderdhjeje të rëndë nga mushkëritë, ose kur nevojiten ndërhyrje më komplekse, si vendosja e stenteve, heqja e masave tumorale apo ndalimi i gjakderdhjes. Kjo lloj bronkoskopie kryhet zakonisht në kushte spitalore dhe nën anestezi të përgjithshme, transmeton Telegrafi.
Për çfarë përdoret bronkoskopia?
Arsyet më të shpeshta për referimin e pacientit në bronkoskopi janë:
kollë e zgjatur me shkak të panjohur
infeksione të përsëritura ose atipike të rrugëve të frymëmarrjes
ndryshime të dyshimta të vërejtura në radiografi, CT apo ekzaminime të tjera imazherike të mushkërive
Bronkoskopia përdoret edhe në qëllime terapeutike:
për heqjen e trupave të huaj ose hapjen e rrugëve të bllokuara të frymëmarrjes
për marrjen e mostrave për analiza të mëtejme
për ndërhyrje që lehtësojnë ose bëjnë të mundur trajtimin e sëmundjeve të caktuara pulmonare
Kombinimi i diagnostikimit dhe trajtimit e bën bronkoskopinë një nga procedurat më të rëndësishme në pulmologjinë bashkëkohore.
Si bëhet përgatitja për bronkoskopi?
Në shumë raste, veçanërisht kur dyshohet për sëmundje serioze, mjeku kërkon paraprakisht CT të mushkërive. Ky ekzaminim ndihmon në vlerësimin e tumoreve, infeksioneve ose dëmtimeve pulmonare, për shembull si pasojë e duhanpirjes afatgjatë, dhe është kyç për vendimin nëse bronkoskopia është e nevojshme.
Para procedurës, pacienti nënshkruan pëlqimin e informuar. Mjeku merr anamnezën, kryen ekzaminimin fizik dhe vlerëson nëse ekzistojnë pengesa për realizimin e ndërhyrjes. Pacienti nuk duhet të hajë apo të pijë 6–8 orë para procedurës. Vendoset linjë venoze, monitorohen tensioni arterial, pulsi dhe saturimi i oksigjenit, ndërsa sipas nevojës kryhet edhe EKG. Kontrollohen me kujdes barnat që pacienti merr, alergjitë dhe analizat laboratorike.
Në shumicën e rasteve diagnostike, bronkoskopia kryhet me anestezi lokale, por ndonjëherë kërkohet anestezi e përgjithshme, veçanërisht kur duhet intubim ose marrje e mostrave tumorale. Bronkoskopia interventive realizohet gjithmonë në anestezi të përgjithshme, duke përdorur bronkoskopin rigid. Pacientëve shpesh u këshillohet që, sipas udhëzimit të mjekut, të ndërpresin përkohësisht barnat që hollojnë gjakun.
Sa zgjat procedura?
Në ditën e bronkoskopisë, pacienti vesh rroba spitalore dhe heq protezat dentare, aparatet e dëgjimit, lentet e kontaktit dhe syzet. Nëse planifikohet kthimi në shtëpi të njëjtën ditë, duhet të sigurohet paraprakisht shoqërim, pasi pas sedativëve nuk lejohet drejtimi i automjetit.
Infermierja kontrollon të dhënat shëndetësore, vendos kanilën intravenoze dhe lidh monitorët për funksionet vitale. Procedura kryhet me stomak bosh; pacienti merr barna qetësuese dhe anestetik lokal në formë spreji ose xheli. Bronkoskopi futet me kujdes përmes hundës ose gojës në rrugët e frymëmarrjes. Mund të ketë ndjesi kalimtare parehatie dhe nevojë për kollë, por frymëmarrja mbetet e lirë gjatë gjithë kohës.
Mjeku ndjek pamjen në ekran, shpëlan bronket me tretësirë fiziologjike sipas nevojës dhe merr mostra sekrecioni ose indi. Procedura zakonisht zgjat 20 deri në 45 minuta. Pas saj, për shkak të refleksit të dobësuar të gëlltitjes, nuk lejohet ushqimi apo pijet derisa të rikthehet ndjeshmëria në fyt, zakonisht pas rreth dy orësh. Më pas këshillohet konsumimi i sasive të vogla të ujit dhe ushqim i lehtë. /Telegrafi/
Kruarja, zbokthi dhe rritja e ngadaltë e flokëve janë shenja që tregojnë se lëkura e kokës ka nevojë për kujdes të veçantë
Sa herë keni blerë një shampo të re me shpresën se pikërisht ajo do t’i zgjidhë të gjitha problemet që flokët të rriten më shpejt, të duken më të dendur, më të shndritshëm dhe më të shëndetshëm? Raftet e dyqaneve janë plot me premtime për “formula magjike”, por e vërteta është shumë më e thjeshtë.
Flokët e shëndetshëm nuk fillojnë nga shampoja. Fillojnë nga skalpi. Vetëm kur ta kuptoni këtë, do të ndaloni së kërkuari produkte mrekullie dhe do të filloni të ndërtoni një rutinë që vërtet sjell rezultate.
Skalpi është baza e gjithçkaje dhe shpesh e neglizhojmë
Shumica e njerëzve kujdesen për flokët, por harrojnë se skalpi është vazhdim i lëkurës së fytyrës. Ashtu si fytyrën e pastrojmë, e hidratojmë dhe e trajtojmë me serume, të njëjtin kujdes e meriton edhe lëkura e kokës.
Nëse skalpi ju kruhet, shtrëngohet, luspohet apo duket i thatë, këto nuk janë shenja për t’u injoruar. Janë sinjale të qarta që tregojnë se ka nevojë për kujdes shtesë. Kur skalpi është i shëndetshëm, flokët rriten më të fortë, duken më të dendur dhe kanë shkëlqim natyral.
Pse trajtimet për skalpin janë kaq të rëndësishme?
Në skalp grumbullohen çdo ditë:
sebumi
mbetjet e shampove dhe maskave
produktet për stilizim
qelizat e vdekura të lëkurës
Nëse këto nuk largohen rregullisht, mund të shfaqen inflamacion, zbokth, kruarje dhe rritje e ngadalësuar e flokëve. Një piling i butë ose një serum për skalpin ndihmon që lëkura të “marrë frymë” dhe folikulat të mbeten të hapura, duke krijuar kushtet ideale për rritje të shëndetshme, transmeton Telegrafi.
Paralajmërim i rëndësishëm: mos e teproni
Edhe pse serumet vajore dhe trajtimet intensive duken joshëse, përdorimi i shpeshtë mund të sjellë efekt të kundërt. Teprica e produkteve yndyrore në skalp mund të shkaktojë çrregullim të ekuilibrit, shtim të yndyrës apo edhe zhvillim të kërpudhave. Moderimi është çelësi.
Si të zgjidhni trajtimin e duhur për skalpin tuaj?
Probleme të ndryshme kërkojnë përbërës të ndryshëm:
Skalp i yndyrshëm – Pilingë të butë, veçanërisht ata me acid glikolik, që ndihmojnë në largimin e tepricës së yndyrës.
Rënie e flokëve – Përbërës si ginkgo biloba ose vaji emu përdoren shpesh për të stimuluar qarkullimin dhe për të forcuar rrënjën e flokut.
Skalp i thatë dhe i dehidratuar – Acidi hialuronik dhe ekstrakti i kokosit qetësojnë dhe hidratojnë lëkurën e kokës.
Çfarë duhet shmangur në produkte?
Disa përbërës mund ta irritojnë edhe më shumë skalpin, sidomos nëse është i ndjeshëm: parabenë, sulfate, formaldehid, ngjyra sintetike, silikone.
Silikonet japin shkëlqim të menjëhershëm, por shpesh bllokojnë poret, mbyllin folikulat dhe mund të përkeqësojnë zbokthin dhe rënien e flokëve.
Sa shpesh përdoren pilingët dhe trajtimet?
Rregulli i përgjithshëm është i thjeshtë:
Piling për skalpin, maksimumi 1–2 herë në javë, vetëm nëse keni skalp shumë të yndyrshëm. Përdorimi i shpeshtë mund të heqë vajrat natyralë dhe të shkaktojë kruarje edhe më të fortë.
Për rutinën e përditshme preferohen:
shampo të buta pa sulfate
maska ushqyese
vajra qetësues në sasi të vogla
Si ta kuptoni që skalpi juaj ka nevojë për ndihmë?
Nëse vini re kruarje, djegie, ndjesi shtrëngimi, skuqje, zbokth, rënie të shtuar të flokëve, është shenjë se skalpi kërkon kujdes shtesë. Shkaktarë mund të jenë grumbullimi i qelizave të vdekura, dermatiti seborrheik, ekzema, psoriaza, por edhe produkte agresive, ngjyrosje e shpeshtë apo larje me shampo të forta.
Flokët e ëndrrave fillojnë aty ku rrallë shikojmë
Ndoshta nuk ju duhet një shampo e re “mrekullie”. Ndoshta ju duhet vetëm një gjë: një skalp i shëndetshëm.
Kur kujdesi për të vihet në plan të parë, flokët vërtet mund të rriten “si nga uji”. /Telegrafi/
Mishrat e ënjtura dhe të dhimbshme, erozioni i smaltit dhe era e pakëndshme e gojës nuk lidhen gjithmonë me mungesën e kujdesit oral. Në shumë raste, shkaku mund të jetë një çekuilibër hormonal
Inflamacioni i mishrave të dhëmbëve (gingiviti) mund të shfaqet gjatë shtatzënisë, sëmundjet periodontale lidhen shpesh me sindromën e vezoreve policistike, ndërsa çrregullimet e gjëndrës tiroide mund të reflektohen drejtpërdrejt në shëndetin e dhëmbëve. Kur problemet orale shfaqen pa arsye të qarta, është e mundur që pas tyre të fshihet një disbalancë hormonale.
Inflamacioni i mishrave të dhëmbëve
Inflamacioni i mishrave mund të jetë shenjë e shtatzënisë, por edhe e çrregullimeve të funksionit të gjëndrës tiroide, shpjegon Mohamed Ali, stomatolog.
“Mishrat bëhen të fryra, të kuqe dhe gjakosen lehtë, edhe kur higjiena orale është e mirë. Nën ndikimin e hormoneve progesteron dhe estrogjen, rritet qarkullimi i gjakut në inde dhe mishrat bëhen më të ndjeshëm ndaj pllakës dentare”, shpjegon dr. Ali.
Çrregullimet e tiroides mund të ngadalësojnë shërimin e indeve, të nxisin inflamacion më të shpeshtë dhe një rikuperim më të ngadaltë të mishrave të dhëmbëve, transmeton Telegrafi.
Goja e thatë (kserostomia)
Nëse gjuha është e ashpër, ngjitëse dhe ka pak pështymë, sidomos kur higjiena orale është e rregullt, shkaku mund të jetë menopauza.
Goja e thatë shfaqet kur niveli i hormoneve bie, nën ndikimin e stresit të zgjatur, disa sëmundjeve apo barnave të caktuara. Niveli i ulët i estrogjenit te gratë ndikon në uljen e prodhimit të pështymës, e cila ka rol kyç në tretjen e ushqimit dhe mbrojtjen e dhëmbëve dhe indeve të buta.
“Kur ka më pak pështymë, rritet rreziku për karies dhe ndjeshmëri të dhëmbëve, sidomos te gratë në menopauzë”, thekson dr. Ali, duke shtuar se nivelet e larta të hormoneve të stresit, si kortizoli, e ulin më tej sekrecionin e pështymës.
Shtrëngimi i nofullës, smalt i çarë dhe dhëmbë të konsumuar
Këto probleme shpesh lidhen me stresin kronik, çrregullimet hormonale dhe pagjumësinë. Gjatë kontrollit stomatologjik mund të vërehen shenja të kërcitjes së dhëmbëve (bruksizmit): çarje të vogla, skaje të rrafshuara dhe smalt i dëmtuar, një pasojë e zakonshme e tensionit afatgjatë.
Era e keqe e gojës
Edhe personat që lajnë rregullisht dhëmbët dhe përdorin fill dentar mund të vuajnë nga era e keqe e gojës. Shpesh, shkaku nuk është oral, por metabolik dhe hormonal, si rezistenca ndaj insulinës apo sindroma e vezoreve policistike, të cilat prishin ekuilibrin e baktereve në zorrë dhe në zgavrën e gojës.
Hipotiroidizmi, për shkak të uljes së hormoneve tiroide, ngadalëson metabolizmin dhe sekrecionin e pështymës, duke krijuar kushte ideale për shumimin e baktereve që prodhojnë erë të pakëndshme.
Nivelet e larta të ketoneve që shfaqen gjatë çrregullimeve të sheqerit në gjak, agjërimit, dietës keto apo te personat me diabet, gjithashtu ndikojnë në erën e frymës. Nëse shfaqen nauze, dhimbje barku dhe fryma ka erë acetoni, është e domosdoshme të kërkohet ndihmë mjekësore.
Erozioni i smaltit dhe aciditeti i shtuar i stomakut
Acidi i stomakut nuk shkakton vetëm urth, por mund të dëmtojë edhe dhëmbët. Sipas dr. Ali, disa ndryshime hormonale nxisin refluksin acid.
“Progesteroni gjatë shtatzënisë dhe hormonet e stresit, si kortizoli, relaksojnë sfinkterin e poshtëm të ezofagut dhe rrisin sekrecionin e acidit gastrik, duke përkeqësuar refluksin te personat e ndjeshëm”, shpjegon ai.
Afte dhe plagë që shërohen ngadalë
Rënia e estrogjenit dobëson barrierën mbrojtëse të mukozës së gojës, duke e bërë atë më të ndjeshme ndaj irritimeve dhe aftave, veçanërisht te gratë në periudhën e peri-menopauzës dhe menopauzës.
Kortizoli i lartë dhe i vazhdueshëm dëmton funksionin e qelizave imune që marrin pjesë në shërimin e plagëve, çka bën që aftet dhe plagët e vogla të shërohen më ngadalë. Edhe sëmundjet autoimune mund ta zgjasin këtë proces.
Çfarë rekomandojnë specialistët?
Pacientët shpesh habiten kur kuptojnë se hormonet ndikojnë në çdo pjesë të trupit – përfshirë gojën dhe dhëmbët. Dr. Ali këshillon që personat me simptoma të përsëritura të mbajnë një ditar të shenjave, të bëjnë analiza të gjakut dhe hormoneve, të vizitojnë rregullisht stomatologun, të rrisin marrjen e lëngjeve në rast të gojës së thatë dhe të përdorin pastë dhëmbësh me fluor për mbrojtjen e smaltit. /Telegrafi/
Moti i preferuar zbulon mënyrën si ecni në jetë, nëse kërkoni qartësi, siguri, forcë apo ngrohtësi
A ju qetëson shiu? Apo mezi prisni ditët me diell dhe erën e pranverës? Që nga kohët më të hershme, njerëzit kanë lexuar motin si një gjuhë të natyrës. Dielli, shiu, mjegulla apo bora nuk ishin thjesht dukuri atmosferike, por simbole të forcës, ripërtëritjes, heshtjes apo ndryshimit.
Edhe sot, megjithëse jetojmë në një botë të përshpejtuar, raporti ynë me motin mbetet thellësisht personal. Moti i preferuar nuk na përcakton plotësisht, por zbulon mënyrën se si lëvizim nëpër jetë: a kërkojmë qartësi apo mister, stabilitet apo sfidë, ngrohtësi apo vetmi krijuese.
Moti nuk është vetëm sfondi i ditëve tona. Ai ndikon në humorin, ritmin e mendimeve dhe në mënyrën si e përjetojmë botën përreth. Disa njerëz zgjojnë energjinë bashkë me rrezet e para të diellit, ndërsa të tjerë ndihen më gjallë kur bie shi ose kur qyteti hesht nën borë.
Prirja jonë ndaj kushteve të caktuara atmosferike shpesh pasqyron peizazhin tonë të brendshëm, mënyrën si mendojmë, si ndiejmë dhe si lidhemi me veten dhe me të tjerët. Ky nuk është një test klasik personaliteti, por një lexim simbolik i karakterit, i frymëzuar nga vëzhgime të lashta sllave mbi natyrën dhe njeriun, transmeton Telegrafi.
Nëse ju pëlqen mjegulla
Mjegulla zbeh kufijtë dhe krijon hapësirë për reflektim. Ata që e duan vlerësojnë paqartësinë dhe thellësinë, nuk nxitojnë në përfundime dhe ndihen rehat në zona gri. Janë vëzhgues të heshtur, që lexojnë nënkuptime, shenja të vogla dhe atë që nuk thuhet.
Nëse ju pëlqejnë retë
Qielli me re u pëlqen njerëzve që kërkojnë qetësi dhe harmoni të brendshme. Ata dinë të ruajnë ekuilibrin mes veprimit dhe pushimit, të ndalen në kohë dhe të shijojnë momentin. Stabiliteti emocional dhe maturia janë forcat e tyre kryesore.
Nëse ju pëlqen shiu
Dashuria për shiun tregon aftësinë për të përballuar sfidat dhe për të gjetur frymëzim në vetmi. Shiu i imët tërheq natyra të buta dhe të ndjeshme, ndërsa stuhitë dhe shtrëngatat i magjepsin ata emocionalë, energjikë dhe të guximshëm. Ata që pëlqejnë dukuri të rralla si breshri nuk i frikësohen ndryshimeve, përkundrazi, i përqafojnë ato me kureshtje dhe spontanitet.
Nëse ju pëlqen bora
Bora sjell ndjesinë e magjisë, nostalgjisë dhe qetësisë. Njerëzit që e duan janë shpesh romantikë, sentimentalë dhe të lidhur me kujtimet, traditat dhe ngrohtësinë e marrëdhënieve njerëzore. Stuhitë e borës, nga ana tjetër, simbolizojnë forcë dhe vetë-mjaftueshmëri, një prirje drejt reflektimit të thellë dhe pavarësisë.
Nëse ju pëlqen acari
Acari, ngricat në xhama dhe ajri i ftohtë e i kthjellët i tërheqin ata që kërkojnë qartësi dhe rend. Këta njerëz janë të disiplinuar, të fokusuar dhe praktikë. Forca e tyre qëndron në vetëkontroll dhe në aftësinë për të ruajtur qetësinë edhe në kushte të vështira.
Nëse ju pëlqejnë ditët me diell
Dielli tërheq njerëz optimistë, të hapur dhe vetëbesues. Ata janë komunikues, aktivë dhe energjinë e drejtojnë nga jashtë, drejt njerëzve, ngjarjeve dhe lëvizjes. Drita për ta është simbol i jetës, shpresës dhe rilindjes së vazhdueshme.
Nëse ju pëlqen vapa
Ata që e duan vapën jetojnë intensivisht dhe pa hezitim. Janë spontanë, emocionalisht bujarë dhe të prirur ndaj pasionit. Kërkojnë aventura, përvoja të reja dhe shijojnë jetën në ritëm të lirë, me ide të shpejta dhe energji të hapur. /Telegrafi/
Psikologia tregon çfarë duhet t’u mësojnë prindërit fëmijëve që të mbrojnë veten dhe të vendosin kufij të shëndetshëm në situata të ndryshme shoqërore
Një nga sfidat më të mëdha për prindërit është momenti kur shohin se dikush sillet keq me fëmijën e tyre dhe duhet të vendosin: a të ndërhyjnë menjëherë, apo ta lënë fëmijën të mësojë si të mbrojë veten vetë.
Psikologia e fëmijëve Jamie Bloch thekson se fëmijët që kanë mungesë vetëbesimi ose që sillen në mënyrë pasive në situata shoqërore janë më të rrezikuar të bëhen objekt i dhunës nga bashkëmoshatarët.
Për t’i ndihmuar, prindërit mund t’u mësojnë fëmijëve disa fraza kyçe, të cilat i ndihmojnë të mbrojnë veten në mënyrë të sigurt dhe të shëndetshme, transmeton Telegrafi.
Jamie Bloch, këto janë pesë fraza që fëmijët mund t’i përdorin në situata të përditshme – në këndin e lojërave, në shkollë apo në shoqëri:
1.“Tani është radha ime, do ta jap kur të mbaroj.” 2.“Nuk më pëlqen kur më thërret ashtu. Më thirr me emrin tim.” 3.“Ti je përgjegjës për trupin tënd, unë për timin.” 4.“Do të gjej dikë tjetër me të cilin të luaj.”5.“Do ta thërras (emrin e një të rrituri) që të na ndihmojë.”
Bloch thekson se është thelbësore t’u mësohet fëmijëve se asertiviteti nuk do të thotë konflikt, por aftësi për të shprehur nevojat dhe për të vendosur kufij në mënyrë të qetë dhe me vetëbesim. Prindërit nuk duhet të presin që fëmijët t’i mësojnë këto aftësi vetë, por t’i mbështesin dhe t’i udhëzojnë hap pas hapi, raporton Motherly.
Zhvillimi i asertivitetit i ndihmon fëmijët jo vetëm në situata shoqërore, por edhe në shprehjen e mendimeve dhe ndjenjave të tyre. Ky proces kërkon kohë dhe durim, ndaj prindërit duhet t’i inkurajojnë fëmijët që t’i praktikojnë këto aftësi në shtëpi – aty ku ndihen të sigurt, të dëgjuar dhe të respektuar. /Telegrafi/
Një ndryshim i lehtë, por i freskët, që ndriçon fytyrën dhe i zbut tiparet
Gratë e reja më me ndikim të ditëve tona vazhdojnë të diktojnë trendet e modës dhe bukurisë, të cilat përhapen me shpejtësi në rrjetet sociale. Këtë herë, vëmendjen e ka tërhequr një frizurë e re dhe jashtëzakonisht e rafinuar, e adoptuar nga vajza e Kate Moss, Lila Moss. Bëhet fjalë pikërisht për nuancën ‘fawn blonde’.
Pse “fawn blonde” po dominon dimrin 2026?
Tonet e ftohta janë në qendër të paneleve të frymëzimit këtë dimër. Ashtu si trendet e grimit që po anojnë drejt ngjyrave të ftohta, edhe flokët po ndjekin të njëjtin drejtim. Pas suksesit të nuancës gështenjë e ftohtë, në skenë shfaqet fawn blonde, një bionde bezhë e ftohtë, më e butë dhe më moderne.
Kjo ngjyrë synon të krijojë një efekt subtil, paksa hiri, por pa humbur shkëlqimin natyral të flokut. Siç shpjegojnë edhe ekspertët e ngjyrimit, bëhet fjalë për “një bionde lehtë kadifeje, që bashkon në mënyrë harmonike tonet e ngrohta dhe të ftohta”.
Rezultati? Një pamje elegante, e përmbajtur dhe shumë moderne, perfekte për muajt e ftohtë, transmeton Telegrafi.
Për të përftuar nuancën fawn blonde, këshillohet që t’i kërkoni parukierit:
prerje dhe fije shumë delikate, që krijojnë një bazë të njëtrajtshme ngjyre
balancim të kujdesshëm mes toneve të ngrohta dhe të ftohta, për të arritur efektin
Qëllimi është të zgjidhet një bionde që:
ndriçon tiparet e fytyrës
i zbut ato vizualisht
nuk duket as shumë e ftohtë, as shumë e artë
Këshillë praktike: ‘Fawn blonde’ funksionon veçanërisht mirë te personat me nën-ton neutral ose të ftohtë të lëkurës, por me rregullime të vogla mund të personalizohet pothuajse për këdo.
Mund ta praktikoni në takim, në radhë ose në çdo moment tensioni – pa ushtrime dhe pa përgatitje
Vëzhgimi i vetëdijshëm është një teknikë që përshkruan përqendrimin e qëllimshëm të vëmendjes në momentin e tanishëm. Përmes shqisave dhe ndërgjegjësimit, ne përpiqemi të vërejmë mendimet, ndjenjat, ndjesitë trupore, si edhe pamjet, tingujt dhe aromat përreth – pa gjykim dhe pa reagim të menjëhershëm.
Kjo teknikë, e njohur edhe si vëzhgim i vetëdijshëm, besohet se ndihmon në zbutjen e stresit dhe ankthit, duke forcuar njëkohësisht vetëdijen për veten. Ajo na ndihmon t’i shohim situatat ashtu siç janë, jo siç na i paraqet ankthi.
Sipas ekspertëve, mjafton vetëm një minutë për ta rikthyer mendjen nga shpërqendrimi. Përparësia e madhe është se kjo metodë mund të zbatohet kudo dhe në çdo moment, gjatë udhëtimit për në punë, teksa përgatisni kafenë apo ndërsa prisni në radhë.
Është e rëndësishme të theksohet se vëzhgimi i vetëdijshëm nuk e zhduk ankthin, por ndihmon që të reagojmë më mirë dhe të ulim simptomat e stresit të përditshëm, transmeton Telegrafi.
Çfarë nënkupton në thelb kjo teknikë?
Bëhet fjalë për t’u kthyer plotësisht në të tashmen dhe për të qenë realisht të pranishëm. Kur jeni të pranishëm, nuk jeni të përqendruar te e ardhmja dhe as të ngecur te e kaluara, nuk dominoheni nga mendime negative, pesimizëm apo shqetësim emocional, shpjegon psikoterapistja Arati Patel.
Studime të ndryshme sugjerojnë se praktikat e rregullta të vëmendjes, si vëzhgimi aktiv, mund të:
ulin nivelin e ankthit
rrisin qëndrueshmërinë emocionale
përmirësojnë aftësinë për të reaguar me vetëdije, e jo në mënyrë impulsive
Mbështetësit e kësaj metode theksojnë se ajo është studiuar shkencërisht dhe se ndihmon në kontrollin e stresit, rregullimin emocional dhe përqendrimin.
Disa psikiatër dhe psikoterapistë e përdorin vëzhgimin e vetëdijshëm si plotësim të terapisë standarde, por theksojnë se ai nuk zëvendëson diagnozën klinike apo trajtimin mjekësor.
Si praktikohet vëzhgimi i vetëdijshëm?
Edhe pse për disa mund të duket si një trend i ri motivues, shumë persona raportojnë se kjo teknikë u ka ndihmuar realisht.
Arati Patel sugjeron një ushtrim shumë të thjeshtë:
1.Ndalesë e shkurtër – merrni frymë ngadalë dhe zgjateni nxjerrjen e ajrit.
2.Vëzhgoni tri gjëra përreth, pa i etiketuar si të mira apo të këqija.
3.Vëzhgoni dy ndjesi trupore, për shembull këmbët që prekin dyshemenë ose trupin që mbështetet në karrige.
4.Vëzhgoni një tingull, qoftë afër apo larg.
🕒 Ushtrimi zgjat më pak se një minutë dhe funksionon më mirë kur praktikohet rregullisht.
Për ta kthyer në zakon, Patel rekomandon ta lidhni me rutina ekzistuese:
– pritja që të bëhet kafeja – larja e duarve – kalimi nga një detyrë në tjetrën
Mund ta praktikoni në çdo situatë stresi të shtuar –në takim pune, në bankë, në radhë apo në transport publik./Telegrafi/
Nuk ju duhen freskues të shtrenjtë – mjafton një zgjidhje natyrale që funksionon prej vitesh
A ju ka ndodhur të hapni dollapin dhe, në vend të aromës së rrobave të pastra, të ndjeni një erë të rëndë lagështie? Ky është një problem i shpeshtë, por zgjidhja nuk qëndron te freskuesit e shtrenjtë, të cilët vetëm e mbulojnë erën. Efekti i vërtetë vjen nga kuptimi i shkakut dhe përdorimi i metodave të thjeshta, natyrale.
Pse merr erë dollapi?
Fajtori kryesor është lagështia, e kombinuar me hapësirën e mbyllur, errësirën dhe qarkullimin e dobët të ajrit. Këto kushte krijojnë ambient ideal për mykun dhe kërpudhat, të cilat lëshojnë gaze specifike, të njohura si përbërje organike të paqëndrueshme mikrobiale (MVOC). Edhe rrobat e lara mirë mund t’i përthithin këto aroma nëse nuk janë tharë plotësisht ose qëndrojnë gjatë në dollap.
Faktorë të tjerë përfshijnë:
lagështi të lartë në banesë
rrjedhje uji nga tubacionet
vendosjen e rrobave të veshura dhe të djersitura në dollap
Prandaj, hapi i parë është eliminimi i erës ekzistuese, përpara se të kaloni te zgjidhjet afatgjata, transmeton Telegrafi.
Aleatë natyralë kundër erës së keqe
Sodë buke Neutralizon erërat, pa i maskuar ato. Vendosni një enë të hapur në dollap dhe ndërrojeni një herë në muaj.
Qymyr aktiv Struktura e tij poroze thith lagështinë dhe aromat. Mund të përdorni qese të gatshme ose disa copë qymyr për skarë (pa aditivë), të futura në një çorape të vjetër.
Oriz dhe vajra esencialë Hidhni oriz të papërpunuar në një kavanoz dhe shtoni 10–15 pika vaj esencial (livando, limon ose çajdruri). Orizi thith lagështinë, ndërsa vaji përhap aromë të freskët.
Shkumës shkollor Lidhni disa copë dhe varini në dollap, thith lagështinë dhe zvogëlon erën e ndenjur.
Parandalimi është çelësi
Zakone të thjeshta bëjnë diferencën më të madhe:
Ajrosja Çdo mëngjes, mbani dyert e dollapit hapur të paktën 15 minuta. Lini 1–2 cm hapësirë mes rrobave që ajri të qarkullojë. Nëse është e mundur, dyert me grila janë zgjidhje ideale për ventilim të vazhdueshëm.
Kontrolli i lagështisë Mos vendosni kurrë rroba të lagështa në dollap. Xhaketat, veshjet sportive dhe pajisjet e jashtme duhet të thahen plotësisht më parë. Qeskat silikoni nga kutitë e këpucëve shpërndajini në rafte dhe xhepa.
Pastrimi i rregullt Dy herë në vit, zbrazni plotësisht dollapin. Fshini raftet dhe muret me një leckë të lagur në përzierje ujë + uthull e bardhë (1:1). Uthulla shkatërron sporet e mykut dhe aroma zhduket brenda një ore.
Me këto truke të thjeshta të futura në rutinën tuaj, dollapi shndërrohet në një hapësirë të pastër, të freskët dhe të këndshme për rrobat, pa produkte të shtrenjta dhe pa erëra të pakëndshme. /Telegrafi/
Login
profimedia
istockphoto
Sulltanesha Neslişah, Foto: Alamy
Sulltanesha Neslişah me bashkëshortin dhe fëmijët
Sulltanesha Neslişah ndërroi jetë në vitin 2012. Foto: AFP
