❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Ajo që shihni së pari tregon kush jeni: Testi vizual që zbulon forcën e karakterit

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Detaji i parë që ju bie në sy në foto tregon si mendoni, sa këmbëngulës jeni dhe si i përballoni sfidat

Iluzionet optike dhe testet vizuale të personalitetit prej vitesh tërheqin vëmendje të madhe, sepse në mënyrë të thjeshtë dhe argëtuese mund të zbulojnë tipare të fshehura të personalitetit tonë. Ky test bazohet në përshtypjen e parë, atë që syri juaj vëren automatikisht, pa menduar dhe analizuar. Pikërisht kjo zgjedhje spontane, sipas interpretimeve, tregon shumë për ambicien tuaj, këmbënguljen dhe mënyrën se si luftoni për qëllimet tuaja.

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« tĂ« mos pĂ«rpiqeni tĂ« kĂ«rkoni diçka nĂ« foto. Shikojeni shkurtimisht dhe mbani mend se çfarĂ« ju tĂ«rhoqi vĂ«mendjen e parĂ«. VetĂ«m mĂ« pas lexoni kuptimin e zgjedhjes suaj, transmeton Telegrafi.

Nëse keni parë fillimisht veshjen, xhaketën apo kravatën

Kjo zgjedhje tregon një person që ka qëllime të qarta dhe nuk i frikësohet përgjegjësisë. Ambicia juaj është një forcë e fortë shtytëse, por ndryshe nga njerëzit impulsivë, ju e dini se suksesi kërkon kohë. Jeni të durueshëm, këmbëngulës dhe të gatshëm të ecni hap pas hapi derisa të arrini rezultatin e dëshiruar. Nuk dorëzoheni lehtë dhe shpesh lini përshtypjen e një personi serioz dhe të besueshëm te të tjerët.

Nëse keni vënë re fillimisht këmbët e gruas

Kjo zbulon një person plot energji, emocione dhe forcë të brendshme. Ju nuk vraponi verbërisht pas qëllimeve, por kur vërtet dëshironi diçka, tregoni këmbëngulje të jashtëzakonshme. Ambicia juaj nuk është e ftohtë dhe e llogaritur, ajo buron nga pasioni dhe bindjet personale. Keni një pavarësi të theksuar dhe nuk ju pëlqen kur të tjerët ju imponojnë rregulla. Shpesh arrini sukses pikërisht sepse dëgjoni veten, jo pritshmëritë e mjedisit.

Nëse ju ranë në sy fillimisht ndërtesat ose sfondi

Kjo zgjedhje flet për një personalitet kreativ dhe jokonvencional. Ju nuk mendoni brenda kornizave dhe shpesh keni ide që të tjerët nuk i vërejnë ose nuk i kuptojnë menjëherë. Ambicia ekziston edhe tek ju, por është e orientuar drejt zhvillimit personal, origjinalitetit dhe lirisë së zgjedhjes. Edhe pse rruga juaj drejt suksesit mund të jetë e pazakontë, pikërisht kjo perspektivë ndryshe ju jep avantazh.

Këto teste mbështeten në reagimet nënndërgjegjeshme, sepse truri në një fraksion sekonde zgjedh atë që i duket më e afërt. Edhe pse nuk duhet të merren si analizë e rreptë psikologjike, ato mund të jenë një mënyrë interesante për të ndalur dhe reflektuar mbi veten, motivet tona dhe mënyrën se si i qasemi sfidave të jetës. /Telegrafi/

↗

Kur saturimi bie – çfarĂ« po ndodh realisht nĂ« trupin tuaj?

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi



Cilat vlera janë normale, kur duhet të shqetësoheni dhe pse ndryshimi i numrave është më i rëndësishëm se vetë numri

Kur saturimi i oksigjenit në gjak fillon të bjerë, në praktikën mjekësore gjithmonë nisemi nga supozimi se ky rënie mund të vazhdojë deri në nivelin ku bëhet e nevojshme dhënia e oksigjenit shtesë. Për këtë arsye, saturimi nuk shihet si një numër i izoluar, por si një tregues dinamik që mund të sinjalizojë përkeqësimin e gjendjes shëndetësore edhe para shfaqjes së simptomave të rënda.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« saturimi dhe çfarĂ« tregon realisht kjo vlerĂ«

Saturimi, pĂ«rkatĂ«sisht ngopja e gjakut me oksigjen (SaO₂), pĂ«rfaqĂ«son pĂ«rqindjen e oksigjenit qĂ« Ă«shtĂ« e lidhur me hemoglobinĂ«n nĂ« qelizat e kuqe tĂ« gjakut. Hemoglobina Ă«shtĂ« njĂ« nga pĂ«rbĂ«rĂ«sit kyç tĂ« gjakut, dhe aftĂ«sia e saj pĂ«r t’u lidhur me oksigjenin varet nga funksioni i mushkĂ«rive, i zemrĂ«s, por edhe nga vetĂ« sasia e hemoglobinĂ«s nĂ« gjak.

Tek personat e shĂ«ndetshĂ«m, nĂ« gjendje qetĂ«sie vlerat normale tĂ« saturimit janĂ« 97–98 pĂ«r qind, ndĂ«rsa tĂ« gjitha vlerat mbi 95 pĂ«r qind konsiderohen tĂ« rregullta.

Kur është e detyrueshme matja e saturimit

Matja e saturimit bĂ«het e domosdoshme nĂ« tĂ« gjitha situatat kur ekziston dyshimi pĂ«r çrregullim tĂ« frymĂ«marrjes ose tĂ« shkĂ«mbimit tĂ« gazeve nĂ« mushkĂ«ri. ËshtĂ« veçanĂ«risht e rĂ«ndĂ«sishme:

‱ kur shfaqet gulçim, ndjesi e mungesĂ«s sĂ« ajrit ose shtrĂ«ngim nĂ« gjoks
‱ gjatĂ« infeksioneve virale dhe bakteriale qĂ« mund tĂ« prekin mushkĂ«ritĂ«
‱ gjatĂ« trajtimit nĂ« shtĂ«pi tĂ« sĂ«mundjeve respiratore
‱ tek personat me sĂ«mundje kronike tĂ« mushkĂ«rive dhe zemrĂ«s
‱ nĂ« rast anemie, sepse sasia e ulĂ«t e hemoglobinĂ«s ndikon nĂ« furnizimin e pĂ«rgjithshĂ«m me oksigjen
‱ gjatĂ« pĂ«rkeqĂ«simit tĂ« menjĂ«hershĂ«m tĂ« gjendjes sĂ« pĂ«rgjithshme, me lodhje, dobĂ«si ose konfuzion.

Saturimi është i rëndësishëm të matet edhe në mënyrë të përsëritur, pra disa herë, sepse një vlerë normale e matur vetëm një herë nuk e përjashton përkeqësimin e mëvonshëm, transmeton Telegrafi.

Vlerat normale, kufitare dhe alarmante

95–100% – oksigjenim normal
93–94% – vlera kufitare, kĂ«rkojnĂ« mbikĂ«qyrje tĂ« shtuar
90–92% – shenjĂ« e çrregullimit tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« oksigjenimit
nĂ«n 90% – gjendje alarmante

Saturimi nĂ«n 90 pĂ«r qind tregon se nĂ« mushkĂ«ri nuk po ndodh shkĂ«mbimi adekuat i gazeve dhe pĂ«rbĂ«n njĂ« sinjal tĂ« qartĂ« pĂ«r t’u paraqitur urgjentisht te mjeku dhe pĂ«r tĂ« filluar terapinĂ« me oksigjen, pavarĂ«sisht nga shkaku.

Pse ndryshimi është më i rëndësishëm se vetë numri

Në praktikën klinike shpesh rezulton se dinamika e rënies së saturimit është më e rëndësishme se vetë vlera absolute. Personat me sëmundje kronike të mushkërive ose zemrës mund të jetojnë për vite me saturim rreth 90 për qind dhe ta tolerojnë relativisht mirë. Ndërsa, tek një person plotësisht i shëndetshëm, një rënie e menjëhershme nga 97 në 93 për qind mund të jetë shenjë e hershme e një përkeqësimi serioz.

Nëse gjatë trajtimit saturimi fillon të bjerë dhe nuk kthehet në vlerat fillestare, konsiderohet se ekziston rreziku që rënia të vazhdojë deri në nivelin që kërkon mbështetje me oksigjen.

ÇfarĂ« mund tĂ« shkaktojĂ« rĂ«nien e saturimit

Ulja e oksigjenimit të gjakut (hipoksemia) mund të ndodhë si pasojë e sëmundjeve të mushkërive (pneumoni, astmë, HOBP, fibrozë pulmonare), sëmundjeve të zemrës, trombit në arterien pulmonare, qëndrimit në lartësi të madhe mbidetare, anemisë, apneas së gjumit, veprimit të disa barnave (përfshirë sedativët dhe narkotikët), por edhe cilësisë së dobët të ajrit në ambiente të mbyllura.

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se jo çdo rĂ«nie e saturimit Ă«shtĂ« shenjĂ« e pneumonisĂ«, por kĂ«rkon monitorim dhe vlerĂ«sim nĂ« kontekstin e simptomave.

Simptomat që tregojnë rënie serioze të nivelit të oksigjenit në gjak

Rënia e saturimit mund të shoqërohet me dhimbje koke, të përziera dhe të vjella, lodhje dhe dobësi të theksuar, përgjumje, konfuzion dhe ndryshime në sjellje. Gjithashtu, mund të shfaqen frymëmarrje dhe rrahje të përshpejtuara të zemrës, ngjyrë kaltërosh e buzëve dhe e gishtërinjve, si dhe ndjesi mbytjeje edhe gjatë sforcimeve minimale.

Këto shenja kërkojnë vlerësim urgjent mjekësor dhe, nëse është e nevojshme, ndërhyrje të menjëhershme.

Pulsoksimetri në kushte shtëpie

Pulsoksimetri është një pajisje e thjeshtë, pa dhimbje dhe jo-invazive që mundëson matjen e shpejtë të saturimit dhe pulsit. Edhe pse është i përshtatshëm për përdorim në shtëpi, vlerat e marra duhet të interpretohen gjithmonë së bashku me simptomat dhe ndryshimet e tyre me kalimin e kohës, dhe jo si kriteri i vetëm i gjendjes shëndetësore. /Telegrafi/

↗

NjĂ« nĂ« tri gra pĂ«rballen me kĂ«tĂ« problem shĂ«ndetĂ«sor – shpesh pa e kuptuar

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


A e dini se rreth një në tre deri në katër gra në popullatën e përgjithshme, në një moment të jetës së tyre, do të përballen me ndonjë formë të disfunksionit të muskujve të dyshemesë së legenit? Tek gratë që ushtrojnë rregullisht aktivitet fizik me intensitet të lartë, ky përqindje rritet deri në 63%

Dyshemeja e legenit te gratĂ« Ă«shtĂ« njĂ« strukturĂ« e jashtĂ«zakonshme, por shpesh e neglizhuar: njĂ« “rrjet” kompleks muskujsh dhe ligamentesh qĂ« shtrihet nga pjesa e pĂ«rparme e legenit deri te kocka e bishtit.

Këta muskuj mbështesin fshikëzën urinare, zorrët dhe mitrën, rrethojnë hapjet e uretrës, vagjinës dhe anusit dhe punojnë në sinkron me diafragmën, muskujt e barkut dhe të shpinës për të ruajtur qëndrimin e duhur të trupit, kontinencën dhe stabilitetin e trungut. Nuk është aspak e tepruar të thuhet se dyshemeja e legenit është themeli i stabilitetit të qendrës së trupit tuaj.

Gjatë jetës së një gruaje, ngjarje të ndryshme mund të paraqesin sfida për dyshemenë e legenit. Shtatzënia, për shembull, rrit peshën e mitrës, duke ushtruar presion shtesë mbi këta muskuj. Rritja e foshnjës mund të shkaktojë shtrirje dhe ndarje të muskujve të barkut, duke rritur natyrshëm ngarkesën mbi dyshemenë e legenit. Lindja, veçanërisht ajo vaginale, mund të rezultojë në traumë të perineumit, duke dëmtuar drejtpërdrejt indet e dyshemesë së legenit.

Megjithatë, ndryshe nga bindjet e përhapura, problemet me dyshemenë e legenit nuk shkaktohen vetëm nga shtatzënia dhe lindja. Në fakt, hulumtimet tregojnë se aktiviteti fizik intensiv, edhe tek gratë që nuk kanë qenë kurrë shtatzëna apo që nuk kanë lindur, mund të kontribuojë në shfaqjen e disfunksionit, shkruan The Conversation, përcjell Telegrafi.

Ushtrimet fizike janĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r shĂ«ndetin e pĂ«rgjithshĂ«m dhe shpesh rekomandohen si mĂ«nyrĂ« pĂ«r lehtĂ«simin e simptomave tĂ« menopauzĂ«s dhe menstruacioneve. Por ajo pĂ«r tĂ« cilĂ«n flitet rrallĂ« Ă«shtĂ« se tendosja e pĂ«rsĂ«ritur, si ngritja e peshave ose kĂ«rcimi, mund tĂ« ketĂ« ndikim negativ nĂ« dyshemenĂ« e legenit. Rritja e presionit intraabdominal gjatĂ« kĂ«tyre aktiviteteve mund t’i dobĂ«sojĂ« gradualisht muskujt e dyshemesĂ« sĂ« legenit, veçanĂ«risht nĂ«se ata nuk janĂ« tĂ« stĂ«rvitur mjaftueshĂ«m pĂ«r t’i pĂ«rballuar kĂ«to ngarkesa.

Disfunksioni i dyshemesĂ« sĂ« legenit zakonisht shfaqet kur kĂ«ta muskuj nuk janĂ« mjaftueshĂ«m tĂ« fortĂ« pĂ«r t’u pĂ«rballur me ngarkesat qĂ« u imponohen, qoftĂ« nga aktivitetet e pĂ«rditshme, ushtrimet fizike apo puna e muskujve tĂ« tjerĂ« tĂ« trupit. Ky Ă«shtĂ« njĂ« problem gjithnjĂ« e mĂ« i shpeshtĂ«, qĂ« prek njĂ« numĂ«r nĂ« rritje tĂ« grave.

Simptomat e zakonshme pĂ«rfshijnĂ« rrjedhje tĂ« urinĂ«s ose feçeve gjatĂ« kollitjes, teshtitjes apo ushtrimeve fizike, ndjesi presioni ose rĂ«ndese nĂ« pjesĂ«n e poshtme tĂ« barkut ose nĂ« zonĂ«n vagjinale, marrĂ«dhĂ«nie seksuale tĂ« dhimbshme, ndryshime nĂ« jashtĂ«qitje, si dhe fryrje tĂ« dukshme nĂ« zonĂ«n vagjinale (shenja tĂ« prolapsit). Ndikimi emocional mund tĂ« jetĂ« po ashtu i madh – duke shkaktuar turp, ankth, ulje tĂ« vetĂ«besimit dhe shmangie tĂ« aktivitetit fizik, çka ndikon drejtpĂ«rdrejt nĂ« cilĂ«sinĂ« e jetĂ«s.

Lajmi i mirë? Ndihma është e disponueshme dhe, akoma më mirë, disfunksioni i dyshemesë së legenit shpesh mund të parandalohet.

NĂ«se keni simptoma, drejtohuni te mjeku juaj i familjes. Ai mund t’ju referojĂ« pĂ«r terapi fizike. QoftĂ« nĂ«se tashmĂ« keni simptoma apo dĂ«shironi t’i parandaloni ato, ekzistojnĂ« hapa konkretĂ« qĂ« mund t’i ndĂ«rmerrni:

‱ QĂ«ndroni aktive dhe mbani njĂ« peshĂ« trupore tĂ« shĂ«ndetshme
‱ Pini mjaftueshĂ«m ujĂ« pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur funksionin e shĂ«ndetshĂ«m tĂ« fshikĂ«zĂ«s
‱ Shkoni nĂ« tualet vetĂ«m kur ndjeni nevojĂ«; shmangni shkuarjen “pĂ«r çdo rast”
‱ Parandaloni kapsllĂ«kun me ushqim tĂ« pasur me fibra dhe zbrazje tĂ« rregullt tĂ« zorrĂ«ve
‱ Mos e mbani frymĂ«n gjatĂ« ngritjes sĂ« peshave ose ushtrimeve

Më e rëndësishmja është të ushtroni rregullisht dhe të forconi muskujt e dyshemesë së legenit. Ja si të kryeni ushtrimet bazë për këta muskuj:

1. Imagjinoni se po pĂ«rpiqeni tĂ« ndaloni gazrat – shtrĂ«ngoni dhe ngrini muskujt rreth pjesĂ«s sĂ« pasme.
2. MĂ« pas imagjinoni se po ndaloni urinimin nĂ« mes tĂ« rrjedhĂ«s – aktivizoni edhe kĂ«ta muskuj.
3. Pastaj, tĂ«rhiqni tĂ« dy grupet e muskujve lart, sikur t’i ngrini butĂ«sisht drejt brendĂ«sisĂ«, nĂ« drejtim tĂ« vaginĂ«s.
4. Mbajeni kontraksionin për disa sekonda, pastaj relaksohuni plotësisht. Përsëriteni.

NĂ«se sapo po filloni, mund tĂ« jetĂ« mĂ« e lehtĂ« t’i bĂ«ni ushtrimet nĂ« pozicion ulur. Me ushtrime tĂ« rregullta, me kalimin e kohĂ«s do tĂ« jeni nĂ« gjendje t’i mbani kontraksionet mĂ« gjatĂ« dhe t’i integroni kĂ«to ushtrime nĂ« rutinĂ«n tuaj tĂ« pĂ«rditshme, pĂ«r shembull gjatĂ« larjes sĂ« dhĂ«mbĂ«ve ose ndĂ«rsa prisni qĂ« uji tĂ« vlojĂ«.

Si çdo muskul tjetër, edhe dyshemeja e legenit forcohet me stërvitje të rregullt, duke e ndihmuar të përballojë më lehtë ngarkesat e shkaktuara nga lindja, plakja apo aktivitetet fizike intensive. Studimet tregojnë se muskujt e dyshemesë së legenit, kur janë të forcuar mirë, shërohen më shpejt pas dëmtimeve.

Jini krenare për dyshemenë tuaj të legenit. Kujdesuni për të, forcojeni dhe mos harroni të bëni rregullisht ushtrimet e shtrëngimit.

- YouTube

/Telegrafi/

↗

Kur fĂ«mija Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur, nuk ke pse ta gĂ«zosh me çdo kusht. Ja çfarĂ« duhet tĂ« bĂ«sh


✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Pak gjĂ«ra e bĂ«jnĂ« njĂ« prind tĂ« ndihet aq keq sa kur fĂ«mija i tij nuk ndihet mirĂ« emocionalisht. Edhe pse e dimĂ« se ndonjĂ«herĂ« fĂ«mijĂ«t thjesht duhet tĂ« jenĂ« tĂ« mĂ«rzitur, do tĂ« bĂ«nim gjithçka qĂ« tĂ« mos ndiheshin ashtu. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, ndonjĂ«herĂ« reagojmĂ« gabim – ja çfarĂ« nuk duhet tĂ« bĂ«jmĂ«

Mërzia është një emocion si çdo tjetër. Megjithatë, ajo na bën të ndihemi disi keq dhe zgjon tek ne impulse shumë të pazakonta kur bëhet fjalë për gjendjen emocionale të fëmijëve. Mërzia është madje një ndjenjë e domosdoshme në momente të caktuara, sepse pa të nuk mund të ruajmë ekuilibrin emocional.

Sigurisht, Ă«shtĂ« njĂ« emocion i shĂ«ndetshĂ«m pĂ«r aq kohĂ« sa i kushtojmĂ« vĂ«mendje dhe kĂ«rkojmĂ« zgjidhje qĂ« na bĂ«jnĂ« tĂ« ndihemi mĂ« mirĂ«. Prandaj, mĂ«rzinĂ« duhet ta mĂ«sojmĂ« ta njohim dhe ta menaxhojmĂ« siç duhet, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« fillojmĂ« tĂ« ndihemi mĂ« mirĂ« – ne ose fĂ«mijĂ«t tanĂ«.

Kur fĂ«mija yt Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur, nuk mund tĂ« bĂ«sh sikur nuk po ndodh asgjĂ« dhe ta lĂ«sh vetĂ«m me ndjenjat e tij, por as nuk mjafton t’i thuash se “nuk ka pse tĂ« jetĂ« i mĂ«rzitur”. ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« njohĂ«sh disa taktika dhe udhĂ«zime kyçe qĂ« mund ta ngushĂ«llojnĂ« sinqerisht dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« efektive njĂ« fĂ«mijĂ« kur Ă«shtĂ« emocionalisht i rĂ«nduar, transmeton Telegrafi.

Si ta kuptosh nëse fëmija është i mërzitur

Çdo person Ă«shtĂ« ndryshe, ashtu si edhe çdo fĂ«mijĂ«. Prandaj, nuk mund ta dallosh gjithmonĂ« qĂ« nĂ« shikim tĂ« parĂ« nĂ«se njĂ« fĂ«mijĂ« Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur, sepse mĂ«rzia mund tĂ« shfaqet nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« heshtur dhe mĂ« subtile.

PĂ«r shembull, mund tĂ« vĂ«rehen ndryshime nĂ« sjellje: fĂ«mijĂ«t mund tĂ« izolohen nga tĂ« tjerĂ«t ose tĂ« mos duan mĂ« tĂ« flasin si mĂ« parĂ«. Prandaj Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme t’i kushtosh vĂ«mendje tĂ« veçantĂ« asaj qĂ« fĂ«mija bĂ«n ose thotĂ«.

Apatia mund tĂ« jetĂ« gjithashtu pjesĂ« e kĂ«saj gjendjeje emocionale, ashtu si e qara ose ndryshimet e zakoneve – pĂ«r shembull, tĂ« ngrĂ«nit ose tĂ« fjeturit shumĂ« pak ose shumĂ«. Gjithashtu, fĂ«mija mund tĂ« shfaqĂ« ankth duke u sjellĂ« ndryshe nga zakonisht.

Shkaqet e mĂ«rzisĂ« mund tĂ« jenĂ« shumĂ« tĂ« ndryshme dhe ndonjĂ«herĂ« janĂ« tĂ« lehta pĂ«r t’u dalluar, e ndonjĂ«herĂ« jo. NĂ«se ndihesh i shqetĂ«suar pĂ«r kĂ«tĂ« gjendje emocionale te fĂ«mija yt, ka shumĂ« gjasa qĂ« tĂ« dĂ«shirosh tĂ« gjesh njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta ndihmuar tĂ« ndihet mĂ« mirĂ« dhe mĂ« i qetĂ«.

Kur njĂ« fĂ«mijĂ« Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme ta dĂ«gjosh, tĂ« kĂ«rkoni bashkĂ« shkakun e kĂ«saj gjendjeje, tĂ« flisni pĂ«r ndjenjat e tij dhe ta ndihmoni. Sigurisht, thelbĂ«sore Ă«shtĂ« qĂ« kurrĂ« tĂ« mos ia minimizosh ndjenjat, kurrĂ« ta ndĂ«shkosh apo ta qortosh – as pĂ«r mĂ«rzinĂ« dhe as pĂ«r ndonjĂ« emocion tjetĂ«r.

KĂ«to janĂ« gjĂ«rat qĂ« duhet t’i kesh parasysh kur fĂ«mija Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur

1. Përqafoje dhe qëndro pranë fëmijës
Ngrohtësia dhe afërsia njerëzore na bëjnë të ndihemi më mirë, më të lidhur dhe më të sigurt. Prandaj, përkëdhelja dhe afërsia me një fëmijë që ndihet i mbyllur në vete janë rruga e duhur drejt një ndjenje më të mirë, edhe nëse fëmija vazhdon të jetë i mërzitur për ndonjë arsye. Natyrisht, nëse fëmija nuk dëshiron kontakt fizik, edhe kjo duhet respektuar.

2. Pranoje mërzinë
MĂ«rzia Ă«shtĂ« po aq e rĂ«ndĂ«sishme sa çdo emocion tjetĂ«r qĂ« ne ndoshta e konsiderojmĂ« “mĂ« tĂ« mirĂ«â€, si lumturia. FĂ«mija yt duhet ta dijĂ« se, edhe pse Ă«shtĂ« njĂ« emocion qĂ« na rĂ«ndon, duhet ta kuptojmĂ«, sepse Ă«shtĂ« diçka qĂ« tĂ« gjithĂ« e pĂ«rjetojmĂ« herĂ« pas here.

3. Ndihmoje fĂ«mijĂ«n t’i njohĂ« ndjenjat e veta
MĂ«rzia ndonjĂ«herĂ« shfaqet pĂ«rmes agresivitetit ose frustrimit. Prandaj, fĂ«mijĂ«ve duhet t’u jepet hapĂ«sirĂ« dhe t’u mĂ«sohen mĂ«nyra tĂ« shĂ«ndetshme pĂ«r tĂ« shprehur dhe liruar emocionet, gjithmonĂ« duke respektuar veten dhe tĂ« tjerĂ«t.

4. Dëgjo atë që thotë
Jepi fëmijës hapësirën që i nevojitet për të shprehur se si ndihet. Dëgjoje me mirëkuptim dhe empati, por mos e gjyko dhe mos ia zvogëlo ndjenjat.

5. Përqafoje fëmijën
PĂ«r fĂ«mijĂ«t e vegjĂ«l, pĂ«rqafimi i nĂ«nĂ«s Ă«shtĂ« ilaçi mĂ« i mirĂ«. Sidomos kur fĂ«mijĂ«s i lejon tĂ« shprehĂ« emocionet e tij pa ndjerĂ« nevojĂ«n t’i fshehĂ«. FĂ«mijĂ«t duhet t’i shohin prindĂ«rit si mbĂ«shtetje tĂ« fortĂ« emocionale, qĂ« u mundĂ«son tĂ« jenĂ« ata qĂ« janĂ«, si dhe si udhĂ«rrĂ«fyes qĂ« kuptojnĂ« çfarĂ« po u ndodh dhe kĂ«rkojnĂ« zgjidhje bashkĂ« me ta.

Kur duhet të shqetësohesh

MĂ«rzia nĂ« vetvete nuk Ă«shtĂ« e keqe, pĂ«r aq kohĂ« sa trajtohet siç duhet. FĂ«mijĂ«t duhet tĂ« mĂ«sojnĂ« se kjo Ă«shtĂ« njĂ« ndjenjĂ« kalimtare qĂ« na sinjalizon se duhet tĂ« kĂ«rkojmĂ« zgjidhje. MegjithatĂ«, ndonjĂ«herĂ« duhet t’i kushtohet mĂ« shumĂ« vĂ«mendje gjendjes emocionale tĂ« fĂ«mijĂ«s dhe, nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme, tĂ« kĂ«rkohet ndihmĂ« profesionale.

Kur duhet të ndodhë kjo? Ja disa shenja për të cilat duhet të kesh kujdes:

  • MĂ«rzia zgjat shumĂ« (me javĂ«).
  • FĂ«mija qan shpesh (pĂ«r njĂ« periudhĂ« kohore).
  • Ankohet pĂ«r gjithçka.
  • Nuk ka interes pĂ«r gjĂ«rat qĂ« i pĂ«lqenin mĂ« parĂ«.
  • Nuk dĂ«shiron tĂ« hajĂ« dhe nuk ndjen uri.
  • Nuk fle mirĂ«.

MĂ«rzia nuk duhet shtypur, por kuptuar

Fëmijët duhet të mësojnë se mërzia është një sinjal për të kërkuar ndihmë, sidomos kur ndihen keq për shkak të vetmisë ose mendimeve negative. Në këtë kuptim, duhet të reflektojmë mbi atë që po na ndodh dhe të ecim përpara.

Të jesh i mërzitur nuk është gjë e keqe dhe këtë emocion nuk duhet ta shtypim. Por duhet ta kuptojmë për të ditur si ta përballojmë. Në çdo rast, nëse kjo gjendje emocionale shfaqet shumë shpesh te fëmija, më e mira është të flitet me mjekun. Duhet vlerësuar nëse fëmija ka nevojë për ndihmë profesionale për vlerësimin e shëndetit mendor dhe nëse i nevojitet trajtim apo terapi. /Telegrafi/

↗

Unazat e divorcit janĂ« simboli i ri i forcĂ«s, lirisĂ« dhe dashurisĂ« pĂ«r veten – ja cilat yje i mbajnĂ«

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Unazat e divorcit po shndërrohen në një simbol të ri të fuqisë personale dhe fillimit të ri, duke ripërkufizuar bizhuterinë që tashmë nuk shënon martesën, por një vendim të vetëdijshëm për të ecur përpara

Në vend të dhuratave nga partneri, bëhet fjalë për bizhuteri që gratë ia dhurojnë vetes, shpesh duke ridizajnuar diamantet e unazave të fejesës në pjesë të guximshme, jokonvencionale, me një mesazh të qartë pavarësie.

Trendi shpĂ«rtheu pasi Emily Ratajkowski tregoi publikisht “unazat e saj tĂ« divorcit”, duke frymĂ«zuar shumĂ« gra qĂ« fundin e martesĂ«s ta shohin si akt autonomie, e jo si dĂ«shtim.

Bizhuteria ka shĂ«rbyer gjithmonĂ« si kronikĂ« e momenteve mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« jetĂ«s. Unazat e fejesĂ«s premtojnĂ« tĂ« ardhmen, unazat e martesĂ«s festojnĂ« bashkĂ«sinĂ«, ndĂ«rsa unazat “eternity” shĂ«nojnĂ« dekada tĂ« kaluara sĂ« bashku. Por, nĂ« njĂ« botĂ« ku pothuajse 40 pĂ«r qind e martesave pĂ«rfundojnĂ« me divorc, Ă«shtĂ« shfaqur njĂ« kategori e re bizhuterie qĂ« feston njĂ« moment tjetĂ«r kyç, deri mĂ« tani shpesh tĂ« heshtur – fundin e martesĂ«s. BĂ«het fjalĂ« pĂ«r “unazat e divorcit”, njĂ« trend qĂ« e ripĂ«rkufizon bizhuterinĂ« si simbol tĂ« forcĂ«s personale, pavarĂ«sisĂ« dhe festimit tĂ« njĂ« fillimi tĂ« ri, transmeton Telegrafi.

Simbol i një fillimi të ri, jo i dështimit

Ndryshe nga bizhuteritë tradicionale të lidhura me martesën, unaza e divorcit nuk është dhuratë nga partneri, por më së shpeshti dhuratë për veten. Qëllimi i saj nuk është ta zëvendësojë unazën e martesës, por ta transformojë atë. Në shumicën e rasteve, diamantet dhe gurët e çmuar nxirren nga unaza e fejesës dhe vendosen në një dizajn krejtësisht të ri, të guximshëm, që nuk ka më asnjë lidhje me estetikën e bizhuterive të martesës. Kështu, një objekt që mbante peshën e së kaluarës shndërrohet në simbol rritjeje dhe fuqizimi personal.

Ky trend pasqyron njĂ« ndryshim mĂ« tĂ« gjerĂ« kulturor nĂ« perceptimin e divorcit, i cili gjithnjĂ« e mĂ« pak shihet si dĂ«shtim personal dhe gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« si njĂ« vendim i vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara. ArgjendarĂ« nĂ« mbarĂ« botĂ«n po raportojnĂ« rritje tĂ« kĂ«rkesĂ«s pĂ«r shĂ«rbime tĂ« tilla, ndĂ«rsa disa prej tyre organizojnĂ« edhe festa “divorce ring” nĂ« butikĂ«t e tyre, ku klientet, me shampanjĂ« nĂ« dorĂ«, festojnĂ« nĂ«nshkrimin e dokumenteve tĂ« divorcit dhe krijimin e bizhuterisĂ« sĂ« re. ËshtĂ« njĂ« moment qĂ«, nĂ« vend tĂ« trishtimit, shĂ«nohet nga tĂ« qeshura, solidaritet dhe ndjenjĂ« lehtĂ«simi.

Emily Ratajkowski ndezi valën

Edhe pse pĂ«r ridizajnimin e unazave tĂ« fejesĂ«s Ă«shtĂ« folur prej vitesh nĂ« heshtje, trendi shpĂ«rtheu nĂ« mars tĂ« vitit 2024, kur modelja dhe shkrimtarja Emily Ratajkowski publikoi nĂ« Instagram “unazat e saj tĂ« divorcit”. UnazĂ«n e saj tĂ« famshme tĂ« fejesĂ«s Toi et Moi, e pĂ«rbĂ«rĂ« nga dy diamante tĂ« mĂ«dhenj, ajo e ndau nĂ« dy unaza tĂ« reja, shumĂ« tĂ« dallueshme. Mesazhi i saj ishte i qartĂ« dhe i fuqishĂ«m, i pĂ«rmbledhur nĂ« njĂ« deklaratĂ« pĂ«r Vogue: “Nuk mendoj se njĂ« grua duhet tĂ« mbetet pa diamantet e saj vetĂ«m sepse humbet njĂ« burrĂ«.”

Veprimi i saj e destigmatizoi këtë ide dhe frymëzoi shumë gra të njohura. Dizajnerja e modës dhe ylli i reality show-ve Rachel Zoe, pas divorcit nga bashkëshorti me të cilin kishte kaluar më shumë se dy dekada, ridizajnoi unazën e saj masive me diamant. Pjesa e re, me një diamant oval të madh në qendër dhe dy më të vegjël anash, simbolizon atë dhe dy djemtë e saj.

“Jam e lumtur qĂ« jam e divorcuar. Merr njĂ« unazĂ« fejesĂ« kur martohesh, por pse tĂ« mos i blejmĂ« vetes njĂ« unazĂ« kur jemi tĂ« pavarura dhe tĂ« lumtura?”, deklaroi Zoe, duke shtuar se kjo unazĂ« nuk duhet domosdoshmĂ«risht tĂ« quhet ‘unazĂ« divorci’, por mund tĂ« jetĂ« ‘unazĂ« e jetĂ«s sĂ« re’ ose ‘unazĂ« pĂ«r gjithçka’.

Trendi u përqafua edhe nga modelja Brooks Nader, e cila shndërroi diamantin e saj prej nëntë karatësh në një unazë të re, si dhe nga dermatologia Barbara Sturm, e cila diamantet nga unaza e saj i përdori për të krijuar vathë, duke treguar se transformimi nuk duhet të kufizohet vetëm te unazat.

Dizajn që sfidon traditën

Estetika e unazave të divorcit është qëllimisht e kundërta e bizhuterive tradicionale të martesës. Ndërsa unazat e fejesës karakterizohen nga korniza të buta dhe prerje klasike, unazat e divorcit janë të guximshme, skulpturore dhe arkitektonike. Klientet kërkojnë shirita të trashë ari, vendosje asimetrike dhe dizajne që mund të mbahen çdo ditë si pjesë e stilit personal, e jo si simbol statusi martesor.

Në vend që të mbahen në gishtin e unazës së dorës së majtë, këto bizhuteri shpesh vendosen në gishtin e mesit, në gishtin e vogël apo edhe në tregues. Vetë ky akt i zhvendosjes së unazës në një gisht tjetër ka një simbolikë të fortë, një shkëputje e vetëdijshme nga tradita dhe asociacioni vizual me martesën.

Një akt terapeutik dhe festë e autonomisë

PĂ«rveç transformimit estetik, procesi i ridizajnimit tĂ« bizhuterive ka edhe njĂ« ndikim tĂ« thellĂ« psikologjik. PĂ«r shumĂ« gra, ai Ă«shtĂ« njĂ« akt terapeutik pĂ«rmes tĂ« cilit marrin kontrollin mbi narrativĂ«n e jetĂ«s sĂ« tyre. NjĂ« objekt qĂ« dikur simbolizonte njĂ« premtim tĂ« dhĂ«nĂ« nga dikush tjetĂ«r, shndĂ«rrohet nĂ« simbol tĂ« njĂ« premtimi qĂ« ia kanĂ« dhĂ«nĂ« vetes, premtim pĂ«r forcĂ«, qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe dashuri pĂ«r veten. ËshtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r t’i bĂ«rĂ« nder sĂ« kaluarĂ«s, por edhe pĂ«r ta riformĂ«suar atĂ« nĂ« diçka qĂ« pasqyron personalitetin aktual dhe aspiratat e sĂ« ardhmes. /Telegrafi/

↗

Si ta lexoni etiketën e shampos: 3 përbërësit që vendosin fatin e flokëve tuaj

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Udhëzues praktik për të kuptuar përbërësit që ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e flokëve

Shampot shpesh i blejmĂ« sipas aromĂ«s, reklamĂ«s apo rekomandimit tĂ« parukieres, por etiketa Ă«shtĂ« nĂ« fakt pjesa mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e ambalazhit. Aty shkruhet nĂ«se shampoja do t’i hidratojĂ« flokĂ«t, do t’i thajĂ«, do ta rĂ«ndojĂ« skalpin apo do tĂ« shkaktojĂ« zbokth. Dallimi mes njĂ« blerjeje tĂ« mirĂ« dhe njĂ« tĂ« keqeje shpesh qĂ«ndron vetĂ«m te disa pĂ«rbĂ«rĂ«s qĂ« shumica e njerĂ«zve i anashkalojnĂ«, sepse duken tĂ« ndĂ«rlikuar dhe “kimikĂ«â€.

E vërteta është e thjeshtë, flokët nuk reagojnë ndaj premtimeve në pjesën e përparme të shishes, por ndaj përbërjes në pjesën e pasme. Kur mësoni ta lexoni etiketën, nuk do të blini më kurrë një shampo që nuk ju përshtatet, transmeton Telegrafi.

Ja si ta lexoni si profesionist.

1. Shikoni sĂ« pari 3 pĂ«rbĂ«rĂ«sit e PARË (ata pĂ«rbĂ«jnĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« formulĂ«s)

Përbërësit në etiketë janë renditur sipas sasisë. Kjo do të thotë se ata që janë në fillim përbëjnë bazën e produktit, ndërsa ata në fund janë të pranishëm në sasi shumë më të vogla.

Nëse mes tre të parëve janë:

  • Sodium Laureth Sulfate (SLES)
  • Sodium Lauryl Sulfate (SLS)

Kjo do tĂ« thotĂ« se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« shampo qĂ« pastron fort dhe shkumĂ«zon shumĂ«. Shampo tĂ« tilla mund tĂ« jenĂ« tĂ« mira pĂ«r larje tĂ« thellĂ« herĂ« pas here, por me pĂ«rdorim tĂ« shpeshtĂ« mund t’i thajnĂ« fijet dhe tĂ« irritojnĂ« skalpin.

Nëse në krye të listës janë:

  • Aloe Vera
  • Glycerin
  • Panthenol

Kjo tregon se shampoja është e fokusuar në hidratimin dhe qetësimin e skalpit, gjë që është veçanërisht e rëndësishme për flokë të thatë, të lyer apo të ndjeshëm.

2. Sulfatet – nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« kĂ«qija, por nuk janĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«

Sulfatet kanë reputacion të keq, por roli i tyre kryesor është të largojnë papastërtitë, yndyrën e tepërt dhe mbetjet e produkteve për stilim.

Janë të përshtatshme për:

  • skalp tĂ« yndyrshĂ«m
  • flokĂ« qĂ« ndoten shpejt
  • larje tĂ« thellĂ« herĂ« pas here
  • JanĂ« mĂ« pak tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r:
  • flokĂ« tĂ« thatĂ« dhe tĂ« brishtĂ«
  • flokĂ« tĂ« lyer (ngjyra zbehet mĂ« shpejt)
  • skalp tĂ« ndjeshĂ«m ose tĂ« irrituar

NĂ«se nĂ« shishe shkruan “sulfate-free”, shampoja Ă«shtĂ« mĂ« e butĂ« dhe mĂ« e pĂ«rshtatshme pĂ«r pĂ«rdorim tĂ« pĂ«rditshĂ«m, por mund tĂ« mos pastrojĂ« mjaftueshĂ«m njĂ« skalp shumĂ« tĂ« yndyrshĂ«m.

3. Silikonet – japin shkĂ«lqim tĂ« menjĂ«hershĂ«m, por afatgjatĂ« mund t’i rĂ«ndojnĂ« flokĂ«t

Silikonet njihen nga prapashtesat -cone, -conol, -siloxane (p.sh. Dimethicone). Ato mbështjellin fijet e flokut, duke i bërë të lëmuara dhe me shkëlqim.

Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse flokĂ«t pas kĂ«tyre shampove duken “si nĂ« reklamĂ«â€. Problemi shfaqet kur silikonet grumbullohen, sepse atĂ«herĂ«:

  • flokĂ«t humbasin volumin
  • yndyrosen mĂ« shpejt
  • duken tĂ« rĂ«ndĂ« dhe pa jetĂ«

Personat me flokë të hollë duhet të shmangin shampot ku silikonet janë ndër përbërësit e parë.

4. Alkooli – a than apo ushqen flokĂ«t?

Jo çdo alkool është i dëmshëm për flokët. E rëndësishme është cili lloj alkooli përdoret.

  • Alcohol Denat., Ethanol – mund t’i thajnĂ« fijet dhe skalpin, veçanĂ«risht me pĂ«rdorim tĂ« shpeshtĂ«
  • Cetearyl Alcohol, Cetyl Alcohol – tĂ« ashtuquajturit “alkoole yndyrore”, qĂ« nĂ« fakt i zbusin flokĂ«t dhe ndihmojnĂ« nĂ« ruajtjen e lagĂ«shtisĂ«

Dallimi i vetëm një fjale në etiketë mund ta ndryshojë krejtësisht efektin e shampos.

5. Proteinat – shpĂ«tim pĂ«r flokĂ«t e dĂ«mtuar, por me masĂ«

Kur flokët janë të trajtuar kimikisht, të zbardhur apo të brishtë, proteinat ndihmojnë në forcimin e përkohshëm të strukturës së fijes.

KĂ«rkoni:

  • Keratin
  • Hydrolyzed Wheat Protein
  • Silk Protein

MegjithatĂ«, teprica e proteinave mund t’i bĂ«jĂ« flokĂ«t tĂ« fortĂ« dhe pa elasticitet, ndaj Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« balancohen me pĂ«rbĂ«rĂ«s hidratues.

6. Aromat dhe ngjyrat – shpesh fajtorĂ« pĂ«r irritime

Nëse keni kruarje, zbokth apo skalp të ndjeshëm, aroma nuk është përparësi, por një problem i mundshëm. Aromat dhe ngjyrat artificiale shpesh shkaktojnë reaksione, veçanërisht te personat me lëkurë të ndjeshme.

Zgjidhni shampot me shënimet:

  • Fragrance-free
  • Hypoallergenic

Këto produkte janë më të buta dhe ulin rrezikun e irritimeve.

Pse është e rëndësishme e gjithë kjo?

Sepse njĂ« shampo e gabuar mund tĂ« shkaktojĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r sesa “njĂ« ditĂ« tĂ« keqe pĂ«r flokĂ«t”. AfatgjatĂ«, pĂ«rbĂ«rja e papĂ«rshtatshme mund tĂ« çojĂ« nĂ«:

  • rĂ«nie tĂ« shtuar tĂ« flokĂ«ve
  • skalp tĂ« yndyrshĂ«m ose, pĂ«rkundrazi, tepĂ«r tĂ« thatĂ«
  • thyerje tĂ« fijeve
  • humbje tĂ« shkĂ«lqimit
  • irritime dhe zbokth

Kujdesi i vërtetë për flokët fillon me kuptimin e përbërjes, jo me dizajnin e shishes. /Telegrafi/

↗

Kontrolloni nëse ju duhet një jastëk i ri: Truku 30-sekondësh që ju tregon gjithçka

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


NĂ«se zgjoheni me dhimbje nĂ« shpatulla dhe shpinĂ«, kontrolloni nĂ«se jastĂ«kut tuaj i ka kaluar “afati”

JastĂ«kĂ«t janĂ« sende pĂ«r tĂ« cilat shpesh nuk mendojmĂ« shumĂ«. VetĂ«m kur fillojmĂ« tĂ« zgjohemi me dhimbje nĂ« qafĂ« dhe shpinĂ«, fillojmĂ« tĂ« mendojmĂ« pĂ«r shkaqet e mundshme – dhe atĂ«herĂ« shpesh arrijmĂ« te “problemi” i jastĂ«kut.

Pra, si ta dini kur është koha ta ndërroni?

Zgjoheni me dhimbje

Nëse kjo ndodh gjithnjë e më shpesh, duhet të mendoni seriozisht për ndërrimin e jastëkut.

– Me kalimin e kohĂ«s, jastĂ«kĂ«t fillojnĂ« tĂ« dĂ«mtohen dhe tĂ« ofrojnĂ« mĂ« pak mbĂ«shtetje. MbĂ«shtetja jo e duhur mund tĂ« shkaktojĂ« probleme me qafĂ«n, shpinĂ«n dhe shpatullat. Gjithashtu mund tĂ« lĂ«rĂ« ndjesi ngurtĂ«sie nĂ« mĂ«ngjes dhe tĂ« shkaktojĂ« dhimbje koke, shpjegon ekspertja Keren Yu pĂ«r The Spruce, pĂ«rcjell Telegrafi.

E ka humbur formën

Ekziston njĂ« test i thjeshtĂ« qĂ« mund t’ju ndihmojĂ« tĂ« pĂ«rcaktoni nĂ«se jastĂ«ku duhet ndĂ«rruar.

– Paloseni jastĂ«kun pĂ«rgjysmĂ« dhe mbajeni ashtu pĂ«r rreth 30 sekonda. Kur ta lĂ«shoni, jastĂ«ku duhet tĂ« kthehet nĂ« formĂ«n e tij normale. NĂ«se nuk kthehet, atĂ«herĂ« Ă«shtĂ« koha tĂ« blini njĂ« tĂ« ri, shpjegon Yu.

Nuk është më i butë dhe i rehatshëm

Nëse jastëku juaj, përveç formës, nuk duket më i fryrë dhe i butë si më parë, është koha për një të ri. Merrni pak kohë për të vëzhguar dhe menduar nëse jastëku ju ofron ende rehatinë e nevojshme apo nëse gjatë natës ju shkakton tension sepse nuk arrini të gjeni pozicionin e duhur.

Afati i përdorimit

A e dinit se edhe jastëkët kanë afat përdorimi? Edhe pse tingëllon e çuditshme, këto kufizime kohore nuk vlejnë vetëm për produktet në frigorifer. Etiketat e shumë jastëkëve përmbajnë gjithashtu një datë, e cila është një tregues i mirë se kur duhet të blini një të ri. /Telegrafi/

↗

Sa është e shëndetshme të pini ujë gjatë ushqimit ose menjëherë pas vaktit?

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Ekspertët shpjegojnë kur uji ndihmon procesin e tretjes, kur duhet shmangur dhe pse koha e pirjes është po aq e rëndësishme sa sasia

Shumë njerëz nuk mund ta imagjinojnë që pas ushqimit të mos pinë një gotë ujë, ndërsa ka edhe nga ata që e pijnë gjatë vetë vaktit. Uji është i domosdoshëm për jetën, por kur bëhet fjalë për tretjen, po aq e rëndësishme sa sasia është edhe koha kur pihet.

Ekzistojnë pretendime se pirja e ujit gjatë vaktit është e dëmshme për tretjen, si dhe se uji mund të shkaktojë grumbullimin e toksinave, gjë që çon në probleme të ndryshme shëndetësore.

E vërteta, megjithatë, është pak më ndryshe.

Si funksionon procesi i tretjes

Tretja fillon në gojë sapo të fillojë përtypja e ushqimit. Përtypja i sinjalizon gjëndrat e pështymës të fillojnë prodhimin e pështymës, e cila përmban enzima që ndihmojnë në shpërbërjen e ushqimit.

Pasi ushqimi arrin në stomak, ai përzihet me lëngun acidik të stomakut, i cili e shpërbën më tej dhe krijon një lëng të trashë të njohur si kimus.

Në zorrën e hollë, kimusi përzihet me enzimat tretëse nga pankreasi dhe me acidin biliar nga mëlçia. Këto substanca e shpërbëjnë më tej kimusin, duke përgatitur çdo lëndë ushqyese për përthithje në qarkullimin e gjakut.

Shumica e lĂ«ndĂ«ve ushqyese pĂ«rthithen ndĂ«rsa kimusi kalon nĂ«pĂ«r zorrĂ«n e hollĂ«. VetĂ«m njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l mbetet pĂ«r t’u pĂ«rthithur kur arrin nĂ« zorrĂ«n e trashĂ«.

Pasi hyjnë në gjak, lëndët ushqyese shpërndahen në pjesë të ndryshme të trupit. Procesi i tretjes përfundon kur substancat e mbetura nxirren jashtë organizmit.

Siç shkruan Healthline, në varësi të ushqimit që konsumohet, i gjithë procesi i tretjes mund të zgjasë nga 24 deri në 72 orë, përcjell Telegrafi.

A shkakton uji probleme me tretjen

Marrja e mjaftueshme e lëngjeve gjatë ditës ofron shumë përfitime. Megjithatë, ekzistojnë pretendime se pirja e ujit gjatë vakteve është ide e keqe, përkatësisht se uji, kur pihet gjatë ushqimit, hollon acidin e stomakut dhe enzimat tretëse, duke e vështirësuar tretjen e ushqimit.

Megjithatë, kjo do të nënkuptonte se sistemi tretës nuk është në gjendje të përshtatë sekrecionet e tij me përbërjen e vaktit, gjë që nuk është e vërtetë.

Në Klinikën Mayo shpjegohet se uji nuk shkakton probleme me tretjen dhe nuk hollon lëngjet trupore që përdoren në procesin e tretjes, por se personat me sëmundje të zemrës, veshkave ose mëlçisë duhet të kufizojnë sasinë e ujit që pinë.

Uji është pjesë e acidit të stomakut që ndihmon tretjen dhe është pjesë e lëngjeve të tjera trupore, si gjaku dhe urina.

– Uji zakonisht Ă«shtĂ« i mirĂ« pĂ«r tretjen. Ai ndihmon nĂ« shpĂ«rbĂ«rjen e ushqimit nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« trupi tĂ« mund t’i pĂ«rdorĂ« lĂ«ndĂ«t ushqyese, si dhe ndihmon nĂ« prodhimin e pĂ«shtymĂ«s. Pirja e mjaftueshme e ujit gjithashtu zbut jashtĂ«qitjen, gjĂ« qĂ« ndihmon nĂ« parandalimin e kapsllĂ«kut, thonĂ« nĂ« KlinikĂ«n Mayo.

Pirja e ujit gjatë ushqimit

Pirja e një gote uji gjatë vaktit mund të ndihmojë në përmbushjen e nevojës ditore të trupit për lëngje.

– NĂ«se pĂ«rpiqeni tĂ« ruani peshĂ«n ose tĂ« humbni kilogramĂ«, uji gjatĂ« ushqimit Ă«shtĂ« njĂ« zgjedhje e shkĂ«lqyer. Pirja e ujit gjatĂ« vakteve mund t’ju ndihmojĂ« tĂ« ndiheni tĂ« ngopur pa marrĂ« kalori shtesĂ«. Por, nĂ«se pĂ«rpiqeni tĂ« shtoni peshĂ«, fokusohuni nĂ« ushqim tĂ« shĂ«ndetshĂ«m dhe kufizoni sasinĂ« e lĂ«ngjeve gjatĂ« ushqimit, shpjegojnĂ« nĂ« KlinikĂ«n Mayo.

shutterstock

Uji mund të ulë oreksin dhe marrjen e kalorive

Pirja e ujit gjatë vakteve mund të ndihmojë në rregullimin e oreksit, parandalimin e mbingrënies dhe nxitjen e humbjes së peshës.

Pirja e ujit gjatë ushqimit mund të ndihmojë në krijimin e pauzave mes kafshatave, duke i dhënë trupit kohë të vlerësojë sinjalet e urisë dhe ngopjes. Kjo mund të parandalojë mbingrënien dhe madje të ndihmojë në rënien në peshë.

Përveç kësaj, një studim 12-javor i publikuar në vitin 2010 në PubMed tregoi se pjesëmarrësit që pinin 500 ml ujë para çdo vakti humbën 2 kilogramë më shumë krahasuar me ata që nuk e bënin këtë. Hulumtimet tregojnë gjithashtu se pirja e ujit mund të përshpejtojë metabolizmin për rreth 24 kalori për çdo 500 ml ujë të pirë.

Sa ujë duhet pirë gjatë ushqimit

Nëse pini ujë gjatë vaktit, rekomandohet të pini gllënjka të vogla uji të ngrohtë, sepse kjo ndihmon tretjen dhe nuk e pengon atë.

Që në vitin 1913, një studim i cituar në revistën JAMA, si dhe në The Journal, ka treguar se efektet pozitive të pirjes së ujit gjatë ushqimit shfaqen vetëm kur uji pihet ngadalë, në sasi të vogla dhe kur nuk është shumë i ftohtë.

Nëse pihet ujë i akullt, ai mund të bëhet i dëmshëm, sepse mund të shkaktojë ngërçe të forta gjatë ose menjëherë pas ushqimit, pasi të ftohtit e pengon procesin e tretjes.

Pirja e ujit para ushqimit

Nëse konsumimi i lëngjeve gjatë ushqimit shkakton dhimbje, ndjesi fryrjeje ose përkeqëson refluksin gastrik, uji duhet të pihet para ose ndërmjet vakteve.

Pirja e ujit para ushqimit:

  • mbush pjesĂ«risht stomakun,
  • aktivizon receptorĂ«t e shtrirjes,
  • ul pĂ«rkohĂ«sisht ndjenjĂ«n e urisĂ«.

Sa kohë para ushqimit duhet pirë ujë

Nëse ndjeni etje para ushqimit, rekomandohet të pini një gllënjkë të vogël uji të ngrohtë 15 deri në 30 minuta para vaktit, në mënyrë që stomaku të përgatitet për tretje.

Pirja e ujit pas ushqimit

Shumë njerëz kapin një gotë ujë menjëherë pas përfundimit të vaktit. Edhe pse kjo mund të duket e padëmshme, mund të ngadalësojë tretjen dhe metabolizmin.

Kur uji pihet menjëherë pas ushqimit, ai shkakton fryrje dhe bën që ushqimi të qëndrojë më gjatë i patretur, duke shkaktuar parehati dhe ndjesi rëndese.

Kjo mund të çojë në shtim në peshë, sepse funksionimi i dobët i sistemit tretës sjell grumbullim toksinash dhe çekuilibër metabolik.

Kur duhet pirë ujë pas ushqimit

Uji pas ushqimit duhet të pihet të paktën 30 deri në 45 minuta pas vaktit.

Nëse ndjeni etje, rekomandohet të pini gllënjka të vogla uji të ngrohtë ose çaji bimor për të ndihmuar tretjen.

PĂ«rfundim mbi konsumimin e ujit

‱ Çdo ditĂ« duhet tĂ« pihen 6 deri nĂ« 8 gota ujĂ«, rreth dy litra
‱ Dita duhet tĂ« fillojĂ« me ujĂ« tĂ« ngrohtĂ« – ndihmon nĂ« pastrimin e toksinave dhe nxit tretjen
‱ Pini ujĂ« 30 minuta para ushqimit – pĂ«rgatit stomakun pĂ«r tretje efikase
‱ NĂ«se pini ujĂ« gjatĂ« ushqimit, pini ujĂ« tĂ« ngrohtĂ« dhe jo tĂ« ftohtĂ«
‱ Shmangni ujin e ftohtĂ« ose tĂ« akullt – ai ngadalĂ«son tretjen dhe ngushton enĂ«t e gjakut
‱ Pas ushqimit, prisni 30–45 minuta para se tĂ« pini ujĂ«

Këshilla shtesë nga Klinika Mayo për tretje më të mirë

Përveç pirjes së ujit, shumë faktorë të tjerë ndihmojnë tretjen:

  • Hani ngadalĂ«
  • Konsumoni sasinĂ« e rekomanduar tĂ« fibrave (me ujĂ« tĂ« mjaftueshĂ«m)
  • Jini fizikisht aktivĂ«, qĂ« ushqimi tĂ« lĂ«vizĂ« nĂ«pĂ«r zorrĂ«
  • Shmangni stresin
  • Kujdesuni pĂ«r madhĂ«sinĂ« e porcioneve
  • Hani sipas njĂ« orari tĂ« rregullt, qĂ« sistemi tretĂ«s tĂ« reagojĂ« dhe mĂ« pas tĂ« pushojĂ« kur nuk hahet
/Telegrafi/

↗

Meghan Markle shkëlqen si kurrë më parë: Fustani që i mbylli gojën kritikëve

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


E lavdëruar për stilin pas vitesh kritikash, Meghan Markle u shfaq pa Harryn në një event të rëndësishëm në Los Anxhelos

Edhe Meghan Markle e përjetoi momentin kur u lavdërua më shumë sesa u kritikua. Arsyeja ishte paraqitja e saj e mbrëmshme në Los Anxhelos, ku stili i saj glamuroz u vlerësua gjerësisht nga publiku dhe komentuesit e modës.

Meghan mori pjesĂ« nĂ« Percent Pledge Fundraising Gala, e mbajtur nĂ« studiot Paramount – njĂ« ngjarje qĂ« promovon barazinĂ« ekonomike dhe mbĂ«shtet bizneset nĂ« pronĂ«si tĂ« komunitetit afro-amerikan. Kodi i veshjes ishte “black tie, dizajnerĂ« tĂ« zinj”.

Dukesha e Sussex-it zgjodhi për këtë mbrëmje një fustan nga Harbison Studio, një model rozë-e-zi i frymëzuar nga glamuri i Hollivudit të vjetër. Bëhet fjalë për një fustan me prerje të drejtë dhe detaje të zeza në dekoltenë me formë zemre, një element që Meghan e ka ndër të preferuarit.

Ajo e kompletoi pamjen me njĂ« pelerinĂ« tĂ« gjatĂ« tĂ« zezĂ«, bizhuteri elegante dhe njĂ« frizurĂ« tĂ« sofistikuar tĂ« mbledhur, qĂ« i dha gjithĂ« paraqitjes njĂ« finesĂ« klasike. MegjithatĂ«, vĂ«mendje morĂ«n edhe sandalet, tĂ« cilat dukeshin paksa tĂ« vogla pĂ«r kĂ«mbĂ«n e saj, nĂ« njĂ« moment u krijua pĂ«rshtypja se kĂ«mba mund t’i rrĂ«shqiste nga kĂ«puca. SidoqoftĂ«, fustani ishte ai qĂ« “vodhi shfaqjen”, transmeton Telegrafi.

Meghan Markle ka qenë për vite me radhë objekt kritikash, që nga momenti kur në vitin 2017 u bë publike lidhja e saj me Prince Harry. Kritikat kanë qenë të ndryshme, nga pretendimet se nuk ishte e përshtatshme për familjen mbretërore britanike, deri te akuza të rënda, shpesh me tone raciste.

Princi Harry nuk ishte i pranishëm në këtë event, ndërsa mbrëmjen e drejtoi gazetarja e CNN-it Abby Phillip.

Iniciativa Percent Pledge u themelua në vitin 2020 nga Aurora James, me synimin që shitësit me pakicë të dedikojnë të paktën 15 për qind të hapësirës së tyre produkteve nga kompani në pronësi të komunitetit afro-amerikan.

Paraqitja e Meghan Markle vjen në një kohë kur familja mbretërore britanike po përballet me një tjetër skandal, i lidhur me të kaluarën e errët të Prince Andrew dhe lidhjet e tij me abuzuesin seksual Jeffrey Epstein. /Telegrafi/

↗

Pse kilogramët kthehen sapo ndalet agjërimi?

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Jo mungesĂ« vullneti, por biologji – ja çfarĂ« ndodh nĂ« trup

AgjĂ«rimi i ndĂ«rprerĂ« vitet e fundit Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« nga modelet mĂ« tĂ« pĂ«rhapura tĂ« tĂ« ushqyerit. Ai promovohet si njĂ« mĂ«nyrĂ« e thjeshtĂ« pĂ«r humbje peshe, kontroll mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« sheqerit nĂ« gjak, mĂ« shumĂ« energji dhe madje edhe jetĂ«gjatĂ«si. Rrjetet sociale janĂ« tĂ« mbushura me dĂ«shmi personale tĂ« njerĂ«zve qĂ« pretendojnĂ« se ky regjim u ka “ndryshuar jetĂ«n”. MegjithatĂ«, pas idesĂ« tĂ«rheqĂ«se tĂ« kufizimit tĂ« kohĂ«s sĂ« ngrĂ«nies fshihen shumĂ« nuanca pĂ«r tĂ« cilat flitet mĂ« rrallĂ«.

Ndryshe nga dietat klasike, agjërimi i ndërprerë nuk përcakton se çfarë duhet të hamë, por kur. Modelet më të shpeshta janë ai 16:8, ku ushqimi konsumohet brenda një dritareje prej tetë orësh në ditë, si dhe agjërimi një ose dy ditë në javë. Pikërisht kjo thjeshtësi e ka bërë tërheqës, por edhe ka krijuar pritshmëri jo realiste.

ÇfarĂ« thotĂ« realisht shkenca pĂ«r agjĂ«rimin

Dr. Trisha Pasricha, mjeke në Beth Israel Deaconess Medical Center dhe ligjëruese në Harvard Medical School, shpjegon në një video të publikuar nga The Washington Post se agjërimi i ndërprerë mund të çojë në humbje peshe gjatë muajve të parë.

Arsyeja është e thjeshtë: kur kufizohet dritarja kohore e ushqimit, shumë njerëz përfundojnë duke konsumuar më pak kalori. Por problemi shfaqet më vonë.

“AgjĂ«rimi i ndĂ«rprerĂ« Ă«shtĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u mbajtur nĂ« afat tĂ« gjatĂ« dhe te njĂ« numĂ«r i madh njerĂ«zish, pesha trupore me kalimin e kohĂ«s kthehet”, thekson dr. Pasricha.

Sipas saj, studimet deri më tani nuk kanë treguar se agjërimi i ndërprerë ul ndjeshëm rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare, kancerit apo se zgjat jetëgjatësinë. Kjo nuk do të thotë se është i dëmshëm, por se reputacioni i tij shpesh i tejkalon provat shkencore, transmeton Telegrafi.

Pse kilogramët kthehen shpesh

Një nga arsyet kryesore pse njerëzit heqin dorë nga agjërimi i ndërprerë është mos përputhja me jetën reale. Orët strikte të vakteve shpesh bien ndesh me obligimet e punës, ritmin familjar, ngjarjet shoqërore dhe lodhjen kronike.

Kur rregullat thyhen vazhdimisht, shfaqet ndjenja e dështimit dhe më pas braktisja e plotë e regjimit. Në atë moment, shumë njerëz kthehen te zakonet e vjetra të të ushqyerit, shpesh të shoqëruara me mbingrënie, gjë që çon në rikthim të shpejtë të kilogramëve të humbur.

Ekziston edhe një aspekt psikologjik i rëndësishëm: te disa persona, modelet restriktive të të ushqyerit nxisin obsesionin me ushqimin, ndjenjën e fajit dhe cikle të vazhdueshme mes përmbajtjes dhe teprimit.

Kush duhet të jetë veçanërisht i kujdesshëm

Ekspertët paralajmërojnë se agjërimi i ndërprerë nuk është i përshtatshëm për të gjithë. Personat me çrregullime të të ushqyerit, disbalanca hormonale, stres kronik, si dhe gratë shtatzëna apo gjidhënëse, shpesh reagojnë keq ndaj periudhave të gjata pa ushqim.

Te disa individë, kapërcimi i vakteve mund të shkaktojë rënie të energjisë, nervozizëm, probleme me përqendrimin dhe çrregullime të gjumit, sinjale që tregojnë se trupi nuk po merr atë që i nevojitet.

ÇfarĂ« funksionon mĂ« mirĂ« nĂ« afat tĂ« gjatĂ«

Në vend të rregullave rigide, dr. Pasricha sugjeron zakone më të thjeshta dhe më të qëndrueshme, të cilat përshtaten më lehtë me jetën e përditshme.

Mëngjesi si vakt i rëndësishëm

Konsumimi i mëngjesit brenda një ore pas zgjimit, me mjaftueshëm proteina dhe fibra, ndihmon në stabilizimin e sheqerit në gjak dhe ul nevojën për messhujta më vonë gjatë ditës. Kjo nënkupton shmangien e produkteve shumë të ëmbla dhe ushqimeve të përpunuara.

Darkë më e hershme

Përfundimi i vakteve dy deri në tre orë para gjumit ndikon pozitivisht në metabolizëm dhe në mënyrën se si trupi ruan energjinë. Darkat e vona lidhen me rrezik më të lartë për mbipeshë dhe çrregullime metabolike.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme se ora e ushqimit

Në fund, mesazhi i dr. Pasrichës është i thjeshtë dhe çlirues:

“MĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« çfarĂ« hamĂ«, sesa kur hamĂ«.”

NjĂ« ushqyerje e bazuar nĂ« perime, fruta, bishtajore, drithĂ«ra integrale, arra dhe fara, me konsum tĂ« reduktuar tĂ« ushqimeve ultra tĂ« pĂ«rpunuara, ka mbĂ«shtetjen mĂ« tĂ« fortĂ« shkencore pĂ«r ruajtjen e peshĂ«s trupore dhe shĂ«ndetit afatgjatĂ«. Mund tĂ« mos ofrojĂ« “mrekulli tĂ« shpejta”, por jep rezultate tĂ« qĂ«ndrueshme.

Në një kohë kur ushqyerja shpesh reduktohet në trende dhe rregulla ekstreme, agjërimi i ndërprerë mbetet një tjetër kujtesë se nuk ekziston zgjidhje universale. Mënyra më e mirë e të ushqyerit është ajo që mund të zbatohet për një kohë të gjatë, pa ndjenjë të vazhdueshme privimi dhe faji. /Telegrafi/

↗

Bima juaj po i humb papritur gjethet? Mos u shqetësoni, zgjidhja ekziston

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Nga ndryshimet e temperaturës te ujitja e gabuar, këta janë shkaktarët më të shpeshtë dhe mënyrat si ta shpëtoni bimën

Asgjë nuk i shqetëson më shpejt dashamirët e bimëve të brendshme sesa pamja e një kërcelli të zhveshur, aty ku deri dje kishte gjethe të shëndetshme dhe të gjelbra.

Megjithatë, nëse bima juaj ka nisur papritur të humbasë gjethet, nuk ka vend për panik. Në shumicën e rasteve, shkaku është i zgjidhshëm dhe bima mund të rikuperohet plotësisht. Më poshtë po ju sjellim arsyet më të shpeshta të rënies së papritur të gjetheve, si dhe hapat konkretë që duhet të ndërmerrni.

1. Ndryshim i papritur i temperaturës ose rryma ajri

BimĂ«t nuk e pĂ«rballojnĂ« mirĂ« “shokun”. Kalimi nga njĂ« ambient i ngrohtĂ« nĂ« njĂ« mĂ« tĂ« ftohtĂ«, vendosja pranĂ« dritares sĂ« hapur gjatĂ« dimrit apo afĂ«r kondicionerit gjatĂ« verĂ«s, shpesh shkakton rĂ«nie masive tĂ« gjetheve.

1.ÇfarĂ« duhet tĂ« bĂ«ni:

  • Vendoseni bimĂ«n nĂ« njĂ« ambient tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m, larg rrymave tĂ« ajrit
  • Shmangni ndryshimet e shpeshta tĂ« vendit – bimĂ«t e duan rutinĂ«n
  • Temperatura ideale pĂ«r shumicĂ«n e bimĂ«ve tĂ« brendshme Ă«shtĂ« 18–24°C

2. Ujitje e tepërt ose e pamjaftueshme

Një nga shkaqet më të shpeshta të humbjes së gjetheve është ujitja e gabuar. Uji i tepërt mund të shkaktojë kalbjen e rrënjëve, ndërsa toka shumë e thatë e dobëson bimën deri në rënie gjetesh.

Si ta kuptoni problemin:

  • Fusni gishtin nĂ« tokĂ«: nĂ«se Ă«shtĂ« shumĂ« e lagĂ«sht dhe e rĂ«ndĂ«, ndaloni pĂ«rkohĂ«sisht ujitjen
  • NĂ«se toka Ă«shtĂ« plotĂ«sisht e thatĂ« dhe ndahet nga anĂ«t e vazos, bima ka nevojĂ« urgjente pĂ«r ujĂ«

Këshillë e rëndësishme: gjithmonë sigurohuni që vazoja të ketë vrima kulluese për daljen e ujit të tepërt, transmeton Telegrafi.

3. Mungesë ose tepricë drite

NĂ« ambiente shumĂ« tĂ« errĂ«ta, gjethet mund tĂ« zverdhen dhe tĂ« bien. Nga ana tjetĂ«r, ekspozimi direkt ndaj diellit tĂ« fortĂ« mund t’i “djegĂ«â€ ato.

Zgjidhja:

  • Vendoseni bimĂ«n pranĂ« dritĂ«s natyrale, por jo nĂ« rreze direkte
  • Gjethet e zbehta dhe tĂ« holla tregojnĂ« mungesĂ« drite
  • Gjethet e thata, me njolla kafe, tregojnĂ« tepricĂ« drite

4. Stres pas ndërrimit të vazos

Edhe pse i domosdoshëm, transplantimi është një burim stresi për bimën. Humbja e disa gjetheve është normale, por rënia masive tregon se bima ka nevojë për kohë.

ÇfarĂ« tĂ« bĂ«ni tani:

  • Mos pĂ«rdorni pleh pĂ«r tĂ« paktĂ«n 4 javĂ« pas shartimit
  • Mbani ujitje tĂ« moderuar
  • Jepini bimĂ«s qetĂ«si dhe kushte tĂ« qĂ«ndrueshme

5. Dëmtues ose sëmundje

Njolla të vogla në gjethe, sipërfaqe ngjitëse ose rrjeta të holla janë shenja të pranishmërisë së dëmtuesve.

Si të veproni:

  • Kontrolloni pjesĂ«n e poshtme tĂ« gjetheve
  • Izolojeni bimĂ«n nga tĂ« tjerat
  • PĂ«rdorni insekticide natyrale ose tretĂ«sirĂ« tĂ« butĂ« sapuni me ujĂ«

A mund të rikuperohet bima?

Në shumicën e rasteve, po. Nëse kërcelli dhe rrënjët duken të shëndetshme, bima ka shumë gjasa të nisë rritje të re. Durimi, kujdesi i duhur dhe pak vëmendje shpesh bëjnë mrekulli.

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« mbani mend se bimĂ«t “komunikojnĂ«â€ pĂ«rmes ndryshimeve. Humbja e gjetheve Ă«shtĂ« mĂ«nyra e tyre pĂ«r t’ju treguar se diçka nuk shkon. Kur kjo ndodh, njohja e shkakut dhe reagimi nĂ« kohĂ« janĂ« çelĂ«si pĂ«r ta shpĂ«tuar bimĂ«n. /Telegrafi/

↗

Pasi flinte me Hitlerin, Eva Braun shpëlahej me uthull dhe ujë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Para 114 vitesh, lindi e dashura mĂ« e famshme e tĂ« gjitha kohĂ«rave – Eva Braun. Aq e fiksuar ishte pas Hitlerit, 23 vjet mĂ« tĂ« madh se ajo, sa qĂ« dy herĂ« u pĂ«rpoq tĂ« vriste veten

Më 6 shkurt 1912, lindi Eva Braun, gruaja që pothuajse gjithë jetën e kaloi duke pritur. Priti shikimin e tij, ardhjen e tij, mesazhin e tij. Priti që ta pranonte, ta tregonte botës, ta quante të vetën. Në fund, këtë e përjetoi, por vetëm për 36 orë.

Eva Braun ishte e dashura më e njohur në histori, por edhe një nga gratë më të vetmuara që kanë ekzistuar ndonjëherë. Ajo dashuroi një psikopat që donte vetëm veten, pushtetin dhe kontrollin. Për shkak të tij, dy herë i drejtoi armën jetës së saj. Për shkak të tij, pranoi të jetonte si sekret. Për shkak të tij, vdiq.

Hitleri refuzoi sistematikisht ta shfaqte Evën Braun në publik si partnere, sepse përpiqej të ruante imazhin e udhëheqësit të pamartuar, të përkushtuar vetëm ndaj Gjermanisë. Në propagandën naziste, ai duhej të dukej emocionalisht i paarritshëm, një figurë mitike që gratë gjermane mund ta adhuronin nga larg. Eva pranoi këtë fshirje nga jeta publike, duke u bërë gruaja që ekzistonte vetëm pas dyerve të mbyllura.

Eva Braun, në fakt, nuk ishte gruaja e parë në jetën intime të Adolf Hitlerit. Këtë rol e kishte pasur më herët mbesa e tij, Geli Raubal, me të cilën ai zhvilloi një marrëdhënie të errët, obsesive dhe thellësisht problematike. Geli jetonte në të njëjtën shtëpi me Hitlerin, ndërsa e ëma e saj, Angela Raubal, kujdesej për familjen.

Edhe pse nuk ekzistojnë prova përfundimtare për natyrën seksuale të kësaj lidhjeje, historianët bien dakord se ajo ishte emocionalisht e dëmshme dhe e karakterizuar nga kontroll ekstrem dhe xhelozi patologjike. Pikërisht në momentin kur Geli u përpoq të shkëputej dhe të krijonte lidhje të tjera, Hitleri reagoi me presion dhe posesivitet të pamëshirshëm.

Në vitin 1931, kur Geli arriti në përfundimin se Hitleri jo vetëm që nuk do të martohej kurrë me të, por as nuk do ta lejonte të kishte një jetë të pavarur sentimentale, ajo kreu vetëvrasje. Rrethanat u hetuan dhe, megjithëse u ngritën dyshime e teori të ndryshme, asnjëherë nuk u provua ndonjë përfshirje tjetër përveç vetëvrasjes.

Hidhërimi i Hitlerit u konsiderua i sinqertë nga dëshmitarë të afërt: dhoma e Gelit mbeti e paprekur, pothuajse si një faltore, deri në fund të jetës së tij, transmeton Telegrafi.

Kur nĂ« shtator tĂ« vitit 1929 Adolf Hitler hyri nĂ« studion fotografike nĂ« Mynih, Eva Braun ishte 17 vjeç e gjysmĂ«. Punonte si asistente, ishte e hollĂ«, e re dhe e gĂ«zuar. QĂ«ndronte mbi shkallĂ« duke rregulluar kuti, kur vuri re se njĂ« burrĂ« i panjohur po i shikonte kĂ«mbĂ«t. I dukej i çuditshĂ«m – mustaqe qesharake, pallto e hapur ngjyrĂ« bezhĂ«, kapele nĂ« dorĂ«. Por shikimi i tij nuk ishte aspak qesharak. Ai burrĂ« ishte nĂ« ngritje, i uritur pĂ«r pushtet dhe adhurim. Dhe menjĂ«herĂ« e mbajti mend.

Historiania Angela Lambert, autore e librit “Jeta e humbur e Eva Braunit”, pohon se Hitleri qĂ« atĂ«herĂ« tek ajo pa “projeksionin ideal tĂ« gruas qĂ« dĂ«shironte - tĂ« re, tĂ« heshtur, pa ambicie”.

Eva u rrit nĂ« njĂ« familje “tĂ« rregullt”. Babai mĂ«sues, nĂ«na shtĂ«piake, edukim katolik, pa skandale. Ishte njĂ« vajzĂ« tipike e klasĂ«s sĂ« mesme: filma, vallĂ«zim, modĂ«, sport. Kur prindĂ«rit vlerĂ«suan se ishte tepĂ«r e interesuar pĂ«r djemtĂ«, e dĂ«rguan nĂ« manastir. Aty u mbyt shpirtĂ«risht. Ishte inteligjente, por refuzonte disiplinĂ«n. NĂ« raportet e manastirit pĂ«rshkruhej si ambicioze, por e painteresuar pĂ«r rregullat. Manastiri vĂ«rtetoi vetĂ«m njĂ« gjĂ«: Eva atĂ«herĂ« ishte ende e virgjĂ«r.

Dy muaj pas daljes nga manastiri, u njoh me Hitlerin. Ai ishte 40 vjeç dhe tashmĂ« thellĂ« nĂ« ngjitjen politike. GratĂ« e adhuronin, por ai zgjidhte me kujdes. Nuk donte njĂ« partnere tĂ« fortĂ« e tĂ« vetĂ«dijshme. I duhej njĂ« grua qĂ« nuk bĂ«nte pyetje. Historiania Gitta Sereny e pĂ«rshkruan Hitlerin si njeri me “tĂ«rheqje magnetike”, jashtĂ«zakonisht sharmant nĂ« ambient privat. Ishte i rregullt, me erĂ« tĂ« kĂ«ndshme, elokuent, e pĂ«lqente shoqĂ«rinĂ« e grave, komplimentet dhe vĂ«mendjen. Eva ia dha tĂ« gjitha kĂ«to dhe nuk kĂ«rkoi asgjĂ« nĂ« kĂ«mbim.

Shtatzënia nuk vinte në konsideratë

Marrëdhënia e tyre për vite me radhë nuk ishte seksuale. Dalje, teatër, dreka, dhurata. Ai e testonte. Ajo shpresonte. Kur më në fund filluan një marrëdhënie intime, Eva bënte gjithçka për të mos mbetur shtatzënë. Në raftin më të lartë të dollapit mbante një irrigator, një pajisje për shpëlarjen e vagjinës me ujë të ngrohtë dhe uthull pas seksit. Ishte një metodë primitive dhe e pasigurt kontracepsioni, por Eva dinte një gjë: Hitleri nuk donte fëmijë.

Historiania Heike B. Goertemaker thekson se Hitleri kĂ«mbĂ«ngulte tĂ« mbetej njĂ« “beqar i paprekshĂ«m”, njĂ« burrĂ« qĂ« sakrifikon lumturinĂ« private pĂ«r GjermaninĂ«. NjĂ« fĂ«mijĂ« do ta shkatĂ«rronte kĂ«tĂ« mit. Eva pranoi.

Hitleri shpesh zhdukej. Premtonte dhe nuk shfaqej. Nuk kĂ«rkonte falje. Eva vuante nĂ« heshtje. NĂ« nĂ«ntor tĂ« vitit 1932, e qĂ«lloi veten nĂ« qafĂ«. Me qĂ«llim. Jo pĂ«r tĂ« vdekur, por pĂ«r ta detyruar tĂ« vinte. Ai erdhi. NdĂ«rpreu fushatĂ«n, u shfaq me lule, ishte i butĂ«. Por vetĂ«m pas pĂ«rpjekjes sĂ« dytĂ« pĂ«r vetĂ«vrasje, me tableta gjumi nĂ« vitin 1935, vendosi se “duhej tĂ« kujdesej pĂ«r tĂ«â€.

I bleu njĂ« shtĂ«pi. I dha luks. Dhe njĂ« kafaz tĂ« artĂ«. Eva kishte gjithçka: fustane tĂ« shtrenjta, parfume franceze, kozmetikĂ«, shĂ«rbĂ«tore. Por paratĂ« nuk i merrte prej tij, por pĂ«rmes Martin Bormannit, njeri qĂ« ajo e urrente. Bormanni kontrollonte jetĂ«n e saj. Paguan­te faturat, i jepte para, i kujtonte se ishte e varur. Kur donte njĂ« fustan tĂ« ri ose manikyr, duhej t’i lutej atij. Ishte e poshtĂ«ruar.

NjĂ« paradoks i heshtur shoqĂ«roi jetĂ«n e saj: Eva Braun ishte ajo qĂ« filmoi dhe fotografoi Hitlerin nĂ« momente private, duke qeshur, duke luajtur me qen, duke u shfaqur si njeri i zakonshĂ«m. KĂ«to pamje, tĂ« ruajtura nĂ« arkiva, ndihmuan nĂ« ndĂ«rtimin e imazhit tĂ« tij “njerĂ«zor”, ndĂ«rsa gruaja qĂ« qĂ«ndronte pas kamerĂ«s mbeti pa identitet publik.

NĂ« rrethet naziste, Eva pĂ«rballej me pĂ«rbuzje. E konsideronin jo inteligjente, tĂ« lehtĂ«, tĂ« padenjĂ«. GratĂ« e urrenin, burrat e nĂ«nvlerĂ«sonin. E quanin “EB” ose “lopĂ«â€. VetĂ«m pak njerĂ«z, si Albert Speer, panĂ« tek ajo diçka tjetĂ«r: njĂ« grua besnike, tĂ« kujdesshme, tĂ« ngrohtĂ«.

“Ishte gruaja e duhur pĂ«r njĂ« burrĂ«â€, tha Speer. “E thjeshtĂ«, por e sinqertĂ«.”

Vdekja në bunker

Eva kurrë nuk u pranua zyrtarisht. Emri i saj nuk ekzistonte. Ishte e fshehur, e padukshme, pa identitet. Kjo e shkatërronte. Vallëzonte me pasion, veçanërisht tangon. Në vallëzim shpërthente sensualiteti i saj i shtypur. Hitleri e përqeshte këtë. Megjithatë, ajo qëndroi.

NĂ« bunker, ndĂ«rsa Berlini po shembej, Eva refuzoi tĂ« largohej. QĂ«ndroi me tĂ«. U martuan mĂ« 29 prill 1945. Ajo ishte nervoze, por e lumtur. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« dhe pĂ«r herĂ« tĂ« fundit ishte “Zonja Hitler”, ajo qĂ« kishte dĂ«shiruar gjithmonĂ«.

NjĂ« ditĂ« mĂ« pas, u pĂ«rshĂ«ndet me tĂ« gjithĂ«. Tha: “PĂ«rshĂ«ndetma BavarinĂ«â€. Ajo piu cianid. /Telegrafi/

↗

Feta viçi në salcë me speca turshi: Shije që të rrëmben

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Provoni këtë recetë për feta viçi në salcë me speca dhe tranguj turshi, një kombinim i balancuar i shijes paksa e thartë me mish të butë dhe të lëngshëm, që të mahnit që në provën e parë

Kjo pjatë e pasur në aromë, është ideale për një drekë familjare ose për një darkë ku dëshironi të lini përshtypje. Specat dhe trangujt turshi i japin salcës freski dhe karakter, ndërsa mishi i përgatitur me kujdes mbetet i butë dhe i shijshëm.

Salca është elementi kryesor i kësaj pjate: perimet e ziera ngadalë, të kombinuara me pana për gatim, krijojnë një teksturë kremoze që përputhet në mënyrë perfekte me viçin, transmeton Telegrafi.

Informacione bazë

Porcione: 4–5
Koha e përgatitjes: 20 minuta
Koha e gatimit: 40 minuta
Koha totale: rreth 1 orë
Vështirësia: mesatare

Përbërësit

â–Ș 800 g feta viçi
â–Ș 2 qepĂ« tĂ« mesme
â–Ș 1 karotĂ« e madhe
â–Ș 1 rrĂ«njĂ« majdanozi
â–Ș 1 rrĂ«njĂ« selinoje
â–Ș 600 g speca turshi
â–Ș 100 g tranguj turshi
â–Ș 50 g gjalpĂ«
â–Ș 200 ml pana pĂ«r gatim
â–Ș 1 lugĂ« çaji mustardĂ«
â–Ș kripĂ«, piper i zi
â–Ș rigon sipas shijes
â–Ș lĂ«ng limoni sipas dĂ«shirĂ«s

PĂ«rgatitja

1. PĂ«rgatitja e perimeve
Në gjalpë kaurdisni qepën e grirë imët derisa të zbutet. Shtoni karotën, rrënjën e majdanozit dhe selinos, të grira imët, dhe vazhdoni gatimin derisa të zbuten lehtë. Gjatë këtij procesi mund të shtoni pak ujë ose pak lëng nga specat turshi për një shije më të thellë.

2. Shtimi i turshive
Shtoni specat dhe trangujt turshi të grirë imët dhe lërini të ziejnë derisa përbërësit të bashkohen. Në fund shtoni panën për gatim dhe mustardën. Rregulloni shijen me kripë, piper, rigon dhe pak lëng limoni. Lëreni salcën të trashet lehtë.

3. PĂ«rgatitja e mishit
Pastroni fetat e viçit nga fijet, pritini në trashësi të barabartë dhe skuqini shkurt në pak vaj të nxehur derisa të marrin ngjyrë të artë. Nxirrni mishin dhe ruani yndyrën e skuqjes.

Zëvendësim i mundshëm:
Në vend të viçit mund të përdorni edhe mish derri, të rrahur lehtë para skuqjes.

4. Bashkimi i mishit me salcën
Salcën e përgatitur shtojeni në enën ku është skuqur mishi, lëreni të vlojë pak dhe ktheni fetat e viçit brenda. Gatuani disa minuta që shijet të bashkohen dhe mishi të mbetet i butë.

5. Servimi
Shërbejeni pjatën të ngrohtë, të shoqëruar me pure patatesh, patate të ziera ose bukë shtëpie.

Ju bëftë mirë. /Telegrafi/

↗

Dy zgjidhje të thjeshta që largojnë erën e keqe nga këpucët brenda një nate

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


LagĂ«shtia dhe djersa krijojnĂ« bakteret qĂ« shkaktojnĂ« erĂ«n e keqe – dy metoda tĂ« thjeshta ndihmojnĂ« nĂ« eliminimin e tyre brenda pak orĂ«sh

Era e keqe në këpucë është një problem i zakonshëm, për të cilin flitet pak, por me të cilin përballen shumë njerëz çdo ditë. Ajo shfaqet veçanërisht te personat fizikisht aktivë, sportistët ose ata që kalojnë shumë orë me këpucë të mbyllura. Kur djersa dhe lagështia mbeten brenda këpucëve, krijohen kushtet perfekte për shumimin e baktereve, shkaktarët kryesorë të aromës së pakëndshme.

Edhe pse shumë njerëz përdorin sprej deodorues ose produkte kimike, ekziston një zgjidhje e thjeshtë, ekonomike dhe befasuese që jep rezultate shumë të mira: rëra për mace. Sado e pazakontë të tingëllojë, ky produkt është një aleat i fuqishëm kundër erës së keqe të këpucëve, transmeton Telegrafi.

Si funksionon rëra për mace?

Rëra për mace prodhohet nga materiale me aftësi të lartë thithëse, si argjila natyrale ose silika-gel. Kur një sasi e vogël vendoset në këpucë, idealisht e futur në një çorape të hollë ose në një qese pëlhure, ajo gjatë natës:

  • thith lagĂ«shtinĂ« e tepĂ«rt
  • redukton shumimin e baktereve
  • neutralizon aromat e pakĂ«ndshme

Ky truk përdoret shpesh edhe për këpucë sportive, atlete dhe këpucë futbolli, të cilat janë veçanërisht të prirura ndaj djersitjes.

Një alternativë e thjeshtë: qeskat e çajit

NjĂ« metodĂ« tjetĂ«r e lehtĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rdorimi i qeskave tĂ« çajit tĂ« thatĂ«. Vendosini nĂ« kĂ«pucĂ« pĂ«r disa orĂ« ose gjatĂ« natĂ«s. Çaji ka veti natyrale antibakteriale dhe ndihmon nĂ« thithjen e lagĂ«shtisĂ«, duke parandaluar krijimin e aromave tĂ« reja. Çaji i zi dhe ai jeshil janĂ« veçanĂ«risht efektivĂ«.

Këshilla shtesë për këpucë gjithmonë të freskëta

  • Thajini mirĂ« kĂ«pucĂ«t pas çdo pĂ«rdorimi – lagĂ«shtia Ă«shtĂ« armiku kryesor
  • Mos i lini kĂ«pucĂ«t nĂ« ambiente tĂ« mbyllura pa ajrosje
  • NdĂ«rroni kĂ«pucĂ«t gjatĂ« javĂ«s, mos pĂ«rdorni gjithmonĂ« tĂ« njĂ«jtin palĂ«
  • Vishni çorape pambuku ose materiale qĂ« thithin djersĂ«n
  • NĂ«se Ă«shtĂ« e mundur, hiqni shollat e brendshme dhe lĂ«rini tĂ« thahen veçmas

Me këto truke të thjeshta, këpucët tuaja mund të rifitojnë freskinë pa përdorur produkte të shtrenjta dhe pa aromë artificiale, vetëm me zgjidhje praktike që funksionojnë vërtet. /Telegrafi/

↗

Merrni Omega-3 në mënyrë parandaluese? Një studim i ri tregon pse kjo ndoshta nuk është ideja më e mirë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Studimi mbi mbi 400 mijë persona ngre pikëpyetje serioze për përdorimin e omega-3 te njerëzit pa sëmundje të zemrës

Acidet yndyrore omega-3 prej vitesh konsiderohen sinonim i shëndetit. Shumë prej nesh i marrin pothuajse rutinë, në formë vaji peshku apo vaji liri, me bindjen se po bëjnë diçka të mirë për zemrën, trurin dhe shëndetin e përgjithshëm. Megjithatë, një studim i ri dhe i gjerë shkencor sjell të dhëna që kërkojnë kujdes, veçanërisht te personat që nuk kanë probleme kardiake.

Tregu i suplementeve ka njohur rritje tĂ« madhe vitet e fundit. Nga hekuri dhe vitamina D, deri te kapsulat omega-3, gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« njerĂ«z u drejtohen “pilulave tĂ« vogla tĂ« shĂ«ndetit”. VlerĂ«simet tregojnĂ« se tregu global i suplementeve do tĂ« rritet me mĂ« shumĂ« se 6 pĂ«r qind nĂ« vit deri nĂ« vitin 2029, ndĂ«rsa miliona njerĂ«z marrin çdo ditĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« suplement, shpesh pa u konsultuar mĂ« parĂ« me mjekun.

ÇfarĂ« janĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« omega-3 dhe pse janĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme?

Omega-3 janĂ« acide yndyrore esenciale qĂ« luajnĂ« rol kyç nĂ« ndĂ«rtimin e qelizave tĂ« trurit, ruajtjen e shĂ«ndetit tĂ« zemrĂ«s dhe uljen e proceseve inflamatore nĂ« organizĂ«m. Trupi ynĂ« nuk i prodhon vetĂ«, prandaj duhet t’i marrim pĂ«rmes ushqimit ose suplementeve.

Burimet natyrore tĂ« omega-3 pĂ«rfshijnĂ« peshqit e yndyrshĂ«m si salmoni dhe skumbria, por edhe burime bimore si fara e lirit, farat chia dhe arrat. Sipas rekomandimeve tĂ« NHS, kĂ«shillohet konsumimi i dy racioneve peshk nĂ« javĂ«. MegjithatĂ«, suplementet janĂ« lehtĂ«sisht tĂ« disponueshme dhe shpesh shihen si “rruga mĂ« e shkurtĂ«r” drejt njĂ« marrjeje optimale, transmeton Telegrafi.

Ku qëndron problemi?

Studimi, i realizuar nga shkencëtarë të Sun Yat-sen University dhe i publikuar në revistën prestigjioze mjekësore BMJ, analizoi të dhënat e mbi 400.000 personave nga baza UK Biobank, gjatë një periudhe 12-vjeçare.

Rezultatet treguan se te të rriturit e shëndetshëm që merrnin rregullisht vaj peshku u vu re:

  • 13% rritje e rrezikut pĂ«r zhvillim tĂ« fibrilacionit atrial (çrregullim i ritmit tĂ« zemrĂ«s)
  • 5% rritje e rrezikut pĂ«r goditje nĂ« tru

Këto gjetje janë veçanërisht të rëndësishme sepse lidhen me persona që nuk kishin sëmundje kardiake të diagnostikuara dhe që i merrnin suplementet në mënyrë parandaluese, me qëllimin për të mbrojtur shëndetin.

Një dallim i rëndësishëm: persona të shëndetshëm dhe pacientë me sëmundje të zemrës

Interesant është fakti se i njëjti studim tregoi efekt të kundërt te personat që tashmë kanë probleme me zemrën. Tek ata, marrja e omega-3 u shoqërua me:

  • 15% ulje tĂ« rrezikut qĂ« fibrilacioni atrial tĂ« kalojĂ« nĂ« infarkt
  • 9% ulje tĂ« rrezikut tĂ« vdekshmĂ«risĂ« te pacientĂ«t me insuficiencĂ« kardiake

Me fjalë të tjera, ajo që për disa pacientë është e dobishme, për të tjerë mund të jetë e panevojshme ose të mbartë edhe rreziqe shtesë.

A duhet të ndalojmë marrjen e omega-3?

Lidhur me këtë studim reagoi edhe British Heart Foundation, duke theksuar një aspekt shumë të rëndësishëm: studimi tregon lidhje statistikore, por nuk dëshmon drejtpërdrejt shkak-pasojë. Po ashtu, nuk janë specifikuar llojet e vajit të peshkut, dozat apo frekuenca e marrjes, çka lë hapësirë për kërkime të mëtejshme.

Megjithatë, mesazhi kryesor është i qartë: suplementet nuk janë automatikisht të padëmshme vetëm sepse shiten pa recetë.

ÇfarĂ« mund tĂ« bĂ«jmĂ« tani?

Nëse jemi të shëndetshëm dhe nuk kemi sëmundje të konfirmuara të zemrës, ndoshta është momenti të pyesim veten nëse suplementi është vërtet i nevojshëm, apo nëse omega-3 mund të merret përmes një ushqimi të balancuar. Nëse tashmë përdorim suplemente, biseda me mjekun ose farmacistin nuk është shenjë pasigurie, por një akt përgjegjësie ndaj shëndetit personal.

Sepse, në përpjekjen për të bërë diçka të mirë për veten, shpesh harrojmë një të vërtetë të thjeshtë: as vitaminat dhe as suplementet nuk mund të zëvendësojnë këshillën individuale të specialistit dhe vendimmarrjen e informuar. /Telegrafi/

↗

Momenti që preku botën: Moda, sporti dhe homazhi për Giorgio Armani

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Lojërat Olimpike Dimërore në Milano dhe Cortina u hapën zyrtarisht dje, ndërsa ceremonia madhështore e hapjes mahniti publikun në mbarë botën, veçanërisht përmes homazhit kushtuar ikonës së modës italiane, Giorgio Armani

Ceremonia u hap me njĂ« performancĂ« spektakolare tĂ« Mariah Carey, e cila edhe njĂ« herĂ« dĂ«shmoi fuqinĂ« e saj artistike – si pĂ«rmes zĂ«rit karakteristik, ashtu edhe pĂ«rmes njĂ« paraqitjeje skenike plot elegancĂ« dhe shkĂ«lqim. Muzika, dritat dhe koreografia krijuan njĂ« atmosferĂ« solemne, por njĂ«kohĂ«sisht emocionale, nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me frymĂ«n olimpike.

Momenti qĂ« preku mĂ« shumĂ« audiencĂ«n ishte segmenti i titulluar “Timeless Elegance” (ElegancĂ« e pĂ«rjetshme), i cili iu kushtua trashĂ«gimisĂ« sĂ« Giorgio Armanit dhe ndikimit tĂ« tij tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m nĂ« kulturĂ«n italiane dhe modĂ«n botĂ«rore. PĂ«rmes njĂ« defileje simbolike, vajza tĂ« veshura me kostume nĂ« ngjyrat e flamurit italian – jeshile, e bardhĂ« dhe e kuqe, krijuan vizualisht vetĂ« flamurin e ItalisĂ«, duke ndĂ«rthurur identitetin kombĂ«tar me estetikĂ«n e modĂ«s sĂ« lartĂ«.

Kostumet e paraqitura në këtë defile janë dizajnuar personalisht nga Giorgio Armani, duke reflektuar filozofinë e tij të njohur: linja të pastra, prerje të përpikta dhe elegancë që i reziston kohës. Ky homazh nuk ishte vetëm një nderim për një stilist, por për një epokë të tërë të modës italiane që Armani e përfaqësoi për dekada, transmeton Telegrafi.

Milano Cortina 2026 Opening Ceremony Highlights | #MilanoCortina2026

Në Milano dhe në Itali në përgjithësi, moda nuk është thjesht industri, por pjesë thelbësore e identitetit kulturor. Pikërisht për këtë arsye, një defile i tillë në një ngjarje sportive të përmasave globale si Olimpiada, dëshmon se moda dhe sporti mund të flasin të njëjtën gjuhë universale: gjuhën e estetikës, disiplinës dhe emocioneve që bashkojnë botën.

Ky moment i ceremonisë së hapjes konfirmoi edhe një herë se Italia di të nderojë trashëgiminë e saj kulturore me dinjitet, ndjeshmëri dhe stil të pakrahasueshëm.

/Telegrafi/

↗

Helmimi me monoksid karboni – simptomat dhe ndihma urgjente paraspitalore

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Monoksidi i karbonit Ă«shtĂ« njĂ« “vrasĂ«s i heshtur”, pa erĂ«, pa ngjyrĂ« dhe pa shije, i cili vepron shpejt dhe shpesh pa u vĂ«rejtur. Njohja e burimeve tĂ« rrezikut, simptomave klinike dhe masave tĂ« ndihmĂ«s urgjente paraspitalore Ă«shtĂ« thelbĂ«sore pĂ«r parandalimin e pasojave fatale

Prof. ass. dr. Isuf Bajrami
Specialist i mjekësisë urgjente
Qendra e MjekĂ«sisĂ« Urgjente – PrishtinĂ«

Monoksidi i karbonit (CO) është gaz pa erë, pa ngjyrë dhe pa shije; prania e tij në hapësira dhe lokale nuk mund të vërehet. Përveç këtyre karakteristikave, ai karakterizohet me depërtueshmëri të lartë, prandaj helmimet me monoksid karboni janë të mundshme edhe në ambientet që ndodhen më lart se burimi i gazit.

Monoksidi i karbonit krijohet nga djegia e materialeve që përmbajnë karbon, pa prezencë të mjaftueshme të oksigjenit, gjegjësisht të rrezeve të dritës.

NĂ« natyrĂ« rrallĂ« haset nĂ« gjendje tĂ« pastĂ«r; zakonisht gjendet si pĂ«rbĂ«rĂ«s i gazrave tĂ« ndryshĂ«m, p.sh. nĂ« gazrat e ndriçimit qĂ« pĂ«rmbajnĂ« 6–10% monoksid karboni, si dhe nĂ« tym, i cili pĂ«rmban 0.1–3% monoksid karboni.

Me djegien e celulozĂ«s formohen sasi tĂ« mĂ«dha tĂ« monoksidit tĂ« karbonit (deri 46%), ndĂ«rsa nĂ« gazrat eksplozivĂ« nga 3–10%, madje deri nĂ« 60%.

Në gazrat e djegura nga motorët, monoksidi i karbonit merr pjesë rreth 7%.

Simptomat e helmimit me CO me rritjen e nivelit të karboksihemoglobinës (COHb)

  • 10–20: KokĂ«dhimbje, dispne, zvogĂ«lim i memories, pengesa, dispne e lehtĂ«
  • 20–30: NdjeshmĂ«ri, kokĂ«dhimbje, ndryshim i funksionit tĂ« SNQ, dĂ«mtim i pamjes, çrregullim i aftĂ«sisĂ« sĂ« gjykimit
  • 30–40: KokĂ«dhimbje, çrregullim i pamjes, ushtimĂ« nĂ« veshĂ«, pengesa
  • 40–50: Pengesa, halucinacione, humbje e vetĂ«dijes, konvulsione, ndryshime nĂ« sistemin nervor qendror
  • 50–60: Koma, takikardi, takipne, ngjyrĂ« e mavijosur, puls filiform
  • 60–70: Koma e thellĂ«, ndalim i frymĂ«marrjes, konvulsione, inkontinencĂ«
  • 80: Vdekje

Helmimet në amvisni ose kushte shtëpiake

Rreziku nga helmimi me monoksid karboni (CO) është prezent pothuajse në çdo hapësirë: furra, shpella, garazhe, shkritore metalesh, ndërtimtari, ambiente të ngushta, të pandriçuara dhe të paajrosura, si dhe në shtëpiza të ndërtuara prej metali ku lirohet CO etj.

Duhet potencuar se monoksidi i karbonit lirohet edhe gjatë shpërthimeve në xeherore dhe shpesh bëhet shkaktar i vdekjes së xehetarëve në fatkeqësi. Rreziqet kërcënojnë edhe në amvisni: nga përdorimi i kaloriferëve në dhoma dhe banjo, gjatë përdorimit të gazrave ndriçues, si dhe gazrave nga bombolat e butanit.

Në amvisni, helmimi me monoksid karboni mund të vijë edhe nga defektet në oxhaqe, si dhe gjatë muajve të dimrit nga përdorimi i shporeteve dhe stufave me qymyr.

TĂ« shpeshta janĂ« helmimet gjatĂ« larjes, kur p.sh. gazi digjet pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« nĂ« ambient tĂ« ngushtĂ«; nĂ« kĂ«tĂ« rast harxhohet oksigjeni dhe mĂ« pas vazhdon djegia jo e plotĂ«, gjegjĂ«sisht nĂ« vend tĂ« dyoksidit tĂ« karbonit (CO₂) formohet monoksidi i karbonit (CO).

Rreziku shfaqet edhe kur hapësirat e vogla ngrohen me propan-gaz, sepse për shkak të shpenzimit të oksigjenit vjen deri te djegia jo e plotë e propanit dhe krijimi i sasive të mëdha të monoksidit të karbonit.

ËshtĂ« e nevojshme qĂ« kĂ«to ambiente tĂ« ventilohen shpesh, gjegjĂ«sisht tĂ« ndriçohen me rreze dielli pĂ«rmes hapjes sĂ« dritareve.

Njohja e simptomave dhe pasqyra klinike

Monoksidi i karbonit është gaz inert, pa shije, pa erë dhe pa ngjyrë; prezenca e tij mund të regjistrohet vetëm në përbërjen e gazrave të tjerë që kanë erë dhe përmbajnë edhe CO.

Për fat të keq, në fatkeqësi prezenca e monoksidit të karbonit vërehet vetëm me shfaqjen e simptomave të para të helmimit, të cilat janë:

  • KokĂ«dhimbje e fortĂ«, errĂ«sim bilateral i pamjes, dobĂ«sim i pĂ«rgjithshĂ«m dhe mĂ« vonĂ« marramendje me humbje tĂ« vetĂ«dijes
  • Nauze
  • Takikardi, aritmi, ndryshime iskemike tĂ« zemrĂ«s nĂ« EKG
  • EdemĂ« pulmonare, hiperpne, hipertermi
  • AcidozĂ« metabolike, asfiksi, kolaps
  • Rritje e SGOT
  • Vdekje nĂ« 25% tĂ« rasteve
  • Pasoqa neurologjike nĂ« rastet e rĂ«nda tĂ« shpĂ«tuara
  • Bronkopneumoni

Si ndodh helmimi me monoksid karboni

Monoksidi i karbonit lidhet me hemoglobinĂ«n dhe ka afinitet 150–300 herĂ« mĂ« tĂ« madh se oksigjeni. Prandaj, nĂ« ambiente ku janĂ« tĂ« pranishĂ«m oksigjeni dhe monoksidi i karbonit, CO lidhet shumĂ« mĂ« shpejt me hemoglobinĂ«n, duke formuar karboksihemoglobinĂ« (COHb). Ky komponim ka ngjyrĂ« tĂ« kuqe tĂ« theksuar.

Duhet theksuar se monoksidi i karbonit lidhet edhe me mioglobinën, e cila përfaqëson rezervuarin e oksigjenit për qelizat muskulore dhe ka strukturë kimike të ngjashme me hemoglobinën.

Ky fakt shpjegon dobësimin e muskujve te personat e helmuar, të cilët shpesh nuk kanë aftësi të ecin drejt daljes apo të hapin dritaret, edhe kur bëhen të vetëdijshëm se me ta diçka nuk shkon.

Helmimi me monoksid karboni varet nga disa faktorë:

1. Koncentrimi i CO në ajër

  1. 0.02–0.05%: dozĂ« toksike kufitare
  2. 0.1%: vdekje pas frymëmarrjes disaorëshe
  3. 0.2%: vdekje pas rreth një ore
  4. 6%: vdekje pas rreth 15 minutash

2. Kohëzgjatja e ekspozimit
3. Frekuenca e frymëmarrjes
4. Veçoritë individuale (gjendja shëndetësore, mosha, gjinia, anemia)

Ndihma urgjente

1. Thirrni ndihmën e shpejtë mjekësore (194, 112)
2. Largoni viktimën nga burimi dhe evakuojeni në ajër të pastër
3. Ndihmoni viktimën të marrë frymë normalisht dhe monitoroni shenjat vitale

Veprimet e para

- ViktimĂ«s duhet t’i jepet 100% oksigjen me rrjedhĂ« tĂ« lartĂ«, me maskĂ« me rezervuar, pĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar pĂ«rmirĂ«simin.
- Nëse është e nevojshme, aplikohen masat e avancuara të sigurimit të rrugëve të frymëmarrjes.
- Personat te të cilët dyshohet helmim me monoksid karboni duhet të transportohen sa më shpejt në spital.

Ndihma urgjente dhe trajtimi

  • I helmuari duhet tĂ« largohet sa mĂ« shpejt nga hapĂ«sirat e ndotura; frymĂ«marrja gojĂ« mĂ« gojĂ« e zgjatur ose endotrakeale dhe masazhi kardiak aplikohen duke shkaktuar sa mĂ« pak lĂ«vizje gjatĂ« transportit, pĂ«r tĂ« kufizuar konsumin e O₂.

  • TĂ« mbahet i helmuari ngrohtĂ«.
  • Kujdes pĂ«r funksionet respiratore dhe cirkulatore; nĂ« rast arresti kardiak: adrenalinĂ« 0.25 mg i.v., goditje transthorakale, elektrostimulim (defibrilator).
  • NĂ« rastet mĂ« tĂ« rĂ«nda merret nĂ« konsideratĂ« ndĂ«rrimi i gjakut, hemotransfuzioni nĂ« raste pa edemĂ« pulmonare.
  • NĂ« edemĂ« pulmonare: Salas ose glicerol (glycerolum) 2 g/kg nĂ« 24 h, glukozĂ« 17% 500 ml. Antibioterapi dhe vitaminoterapi, duke pĂ«rfshirĂ« vitaminĂ«n E (tocopherolum 50 mg i.m.).
  • Mund tĂ« fillohet heparinizimi me 5000 njĂ«si, 2–3 herĂ« nĂ« ditĂ«, kundĂ«r trombozave.
  • Hidrokortizon 100–500 mg nĂ« perfuzione; mĂ« pas prednizon nga goja.
  • NĂ« format e lehta, mjafton nxjerrja nĂ« ajĂ«r tĂ« pastĂ«r dhe frymĂ«marrja e shkurtĂ«r artificiale.
  • Monoksidi i karbonit lirohet nĂ« gjendje tĂ« pandryshuar nga qarkullimi i gazrave; lidhja e tij me hemoglobinĂ«n Ă«shtĂ« labile, prandaj ndihma urgjente energjike shpesh ka efekt pozitiv.

Parandalimi i helmimit me monoksid karboni

  • Ajrosni rregullisht kuzhinat, banjat, dhomat e kaldajave dhe garazhet.
  • Mos e lini makinĂ«n tĂ« punojĂ« nĂ« garazh tĂ« mbyllur.
  • Mos e mbyllni banjĂ«n gjatĂ« dushit nĂ«se pĂ«rdoret bojler me gaz.
  • Oxhaku duhet tĂ« kontrollohet njĂ« herĂ« nĂ« vit nga profesionistĂ« tĂ« autorizuar.
  • Servisoni rregullisht pajisjet qĂ« punojnĂ« me gaz.
  • Rekomandohet instalimi i detektorĂ«ve tĂ« monoksidit tĂ« karbonit.
  • AsnjĂ«herĂ« mos ndizni qymyr nĂ« ambiente tĂ« mbyllura -vdekja mund tĂ« ndodhĂ« brenda pak minutash.

/Telegrafi/

↗

Merkuri retrograd në Peshq: Dy muaj reflektimi dhe pastrimi emocional

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Nga 7 shkurti e deri në mesin e prillit 2026, Merkuri lundron në ujërat transformuese të shenjës së Peshqve. Kjo është një mësim që kozmosi synon të na japë gjatë dy muajve në vijim

Dy muaj? A nuk është kjo një kohë jashtëzakonisht e gjatë për Merkurin zakonisht të shpejtë? Nëse jeni adhurues të astrologjisë dhe tashmë intuitivisht po i ndjeni ndryshimet energjetike, përgjigjja është po. Arsyeja pse Merkuri këtë vit qëndron kaq gjatë në shenjën e Peshqve lidhet me faktin se pikërisht këtu ai planifikon lëvizjen e tij retrograde. Surprizë! Ndoshta nuk e keni dëshiruar rikthimin e tij, por ky fenomen planetar rikthehet sërish në skenë, duke sjellë një dinamikë specifike.

NĂ« agjendĂ«n kozmike janĂ« çështjet ekzistenciale, rishqyrtimet e mundshme tĂ« identitetit, por edhe njĂ« ndryshim thelbĂ«sor perspektive. Merkuri nĂ« Peshq njihet pĂ«r prirjen e tij pĂ«r tĂ« mjegulluar racionalen, me qĂ«llim qĂ« tĂ« zgjojĂ« reflektimin dhe kreativitetin. Kur ky tranzit pĂ«rputhet me lĂ«vizjen e tij tĂ« dukshme mbrapsht, planeti i komunikimit merr rolin e udhĂ«rrĂ«fyesit tuaj personal shpirtĂ«ror. Me fjalĂ« tĂ« tjera, synimi i tij Ă«shtĂ« t’ju ndihmojĂ« tĂ« “humbni rrugĂ«n”, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ta gjeni veten sĂ«rish mĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m dhe mĂ« tĂ« qartĂ«, transmeton Telegrafi.

Koha për ndryshim

Kur Merkuri herën tjetër të ndryshojë shenjë, moti do të jetë më i ngrohtë dhe natyra në lulëzim të plotë. Edhe pse Merkuri në Peshq vepron më butë se ai në Ujor, kjo nuk është aspak një periudhë për rehati pa bazë. Ky aspekt fton në vetëreflektim të thellë, forcim të intuitës dhe rikthim te heshtja. Ku ishit në këtë periudhë vitin e kaluar? Edhe pse viti kalendarik ka nisur, Peshqit mbyllin rrethin zodiak, që do të thotë se ky tranzit paralajmëron një pastrim të madh energjetik përpara hyrjes në Dashin dinamik. Përpara nesh shtrihet një odise e brendshme përmes ujërave, herë pas here të trazuar, të nënndërgjegjes sonë.

Astrologët theksojnë se kjo është një kohë ideale për artikulimin e ndjenjave më të holla, empatisë dhe imagjinatës. Megjithatë, kjo imagjinatë e pasur mbart edhe një kurth të fshehtë: nevojën për të qëndruar me këmbë në tokë, pasi ky aspekt është gjithashtu sinonim i idealizmit dhe mungesës së strukturës. Prisni valë frymëzimi të madh dhe ndjeshmëri të theksuar, por edhe prirje për shpërdorim energjie, sidomos gjatë fazës retrograde të Mërkurit.

Lëvizja retrograde: sprovë apo bekim?

Nga 26 shkurti deri më 20 mars 2026, Merkuri fillon lëvizjen e tij mbrapsht për herë të parë këtë vit. Kjo dezorientim i përkohshëm ka fuqinë të na rikthejë te ajo që është thelbësisht e rëndësishme: lidhja e vërtetë me të tjerët. Merkuri në Peshq na nxit të rishikojmë mekanizmat e empatisë sonë. Si të ndiejmë me të tjerët pa e humbur veten në përvojën e tyre? Si të ofrojmë mbështetje, duke ruajtur njëkohësisht kufij të shëndetshëm personalë?

Nën ndikimin e Jupiterit në Gaforre, këto reflektime orientohen drejt njerëzve tanë më të afërt. Qoftë familja, bashkëpunëtorët apo miqtë e ngushtë, po përgatitemi për biseda të thella dhe domethënëse me ata që përbëjnë përditshmërinë tonë. Fundi i lëvizjes retrograde, më 20 mars, përkon me ekuinoksin pranveror dhe fillimin e sundimit të Dashit, duke shënuar hyrjen në një epokë të re.

Si ndikon ky tranzit në shenjën tuaj të horoskopit?

Klima kozmike nuk vepron njësoj për të gjithë përfaqësuesit e Zodiakut. Ndikimi ndryshon në varësi të hartës suaj natale, por ja disa udhëzime të përgjithshme për këtë aventurë ujore.

Peshqit, Gaforrja, Akrepi
Ju nuk i shmangeni thellësive dhe as analizës së asaj që fshihet nën sipërfaqe. Për fat, ky tranzit kërkon pikërisht këtë nga ju. Një cikël po shkon drejt përfundimit, ndryshimi është i pashmangshëm dhe ju takon ta dalloni se për çfarë bëhet fjalë.

Demi, Bricjapi, Luani
ÇuditĂ«risht, kjo periudhĂ« retrograde vepron qetĂ«suese pĂ«r ju. Pas njĂ« fillimi viti qĂ« testoi aftĂ«sinĂ« tuaj pĂ«r t’u pĂ«rshtatur, tani po hyni nĂ« njĂ« zonĂ« komoditeti. Demat duhet tĂ« kenĂ« kujdes tĂ« mos e neglizhojnĂ« jetĂ«n shoqĂ«rore, pasi nevoja pĂ«r t’u tĂ«rhequr nuk duhet t’i pĂ«rjashtojĂ« njerĂ«zit e dashur.

Peshorja, Ujori, Dashi
Sfida juaj, pavarĂ«sisht nĂ«se e pranoni apo jo, Ă«shtĂ« lĂ«shimi i kontrollit dhe shkĂ«putja e vĂ«rtetĂ«. QoftĂ« nga detyrimet profesionale apo nga bota digjitale, marrja e njĂ« “shkurti tĂ« lirĂ«â€ mund tĂ« rezultojĂ« njĂ« lĂ«vizje strategjike pĂ«r ruajtjen e ekuilibrit mendor.

Binjakët, Virgjëresha, Shigjetari
Me gjasĂ« tashmĂ« po e ndjeni peshĂ«n e kĂ«tij tranziti. Edhe pse zotĂ«roni njĂ« aftĂ«si tĂ« admirueshme pĂ«rshtatjeje, Merkuri nĂ« Peshq pĂ«rfaqĂ«son testin tuaj final tĂ« durimit. ShigjetarĂ«t do tĂ« duhet tĂ« pranojnĂ« njĂ« rol mĂ« pasiv dhe t’i dorĂ«zohen rrjedhĂ«s, ndĂ«rsa BinjakĂ«t dhe VirgjĂ«reshat do tĂ« duhet t’i japin pĂ«rparĂ«si ndjesisĂ« sĂ« brendshme pĂ«rpara logjikĂ«s qĂ« zakonisht i udhĂ«heq. /Telegrafi/

↗

Më i fuqishëm se acidi hialuronik? Ky përbërës ofron deri në 20% më shumë hidratim

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Edhe pse acidi hialuronik konsiderohet standardi i artë, hulumtimet tregojnë se beta-glukani mund të ofrojë deri në 20% më shumë hidratim. Zbulojmë pse ky përbërës qetësues është bërë favoriti i ri i dermatologëve për një lëkurë me shkëlqim dhe për rikuperimin e barrierës mbrojtëse

Edhe pse acidi hialuronik për vite me radhë është konsideruar standard i pakontestueshëm në botën e hidratimit, industria e bukurisë kohët e fundit po flet gjithnjë e më shumë për një përbërës që konkurron seriozisht për titullin e aleatit më të dëshiruar të lëkurës së bukur. Bëhet fjalë për beta-glukanin, një molekulë që po përjeton një rritje të vërtetë falë studimeve të reja që konfirmojnë aftësinë e tij superiore për të rigjeneruar, qetësuar dhe hidratuar thellësisht edhe lëkurën më të ndjeshme.

Beta-glukani është një biopolimer me origjinë natyrore, i cili më së shpeshti përftohet nga tërshëra, kërpudhat, majaja apo edhe nga disa baktere të caktuara. Funksioni i tij bazë është i ngjashëm me atë të acidit hialuronik, pasi vepron si një humektant i fuqishëm që tërheq lagështinë, por ekspertët e formulimeve theksojnë një fakt mbresëlënës: ky përbërës mund të jetë deri në njëzet për qind më efikas në mbajtjen e ujit, transmeton Telegrafi.

Unsplash

Ai krijon një shtresë të padukshme mbrojtëse në sipërfaqen e lëkurës, e cila parandalon tharjen, duke e bërë lëkurën të lëmuar dhe elastike në prekje.

Megjithatë, ajo që e veçon këtë përbërës në sytë e dermatologëve është fuqia e tij shëruese. I frymëzuar nga trajtimet mjekësore për rigjenerimin e indeve, brendet prestigjioze po e inkorporojnë gjithnjë e më shpesh beta-glukanin në linjat e tyre, sepse ai zbut linjat e imëta dhe forcon në mënyrë aktive barrierën e lëkurës. Ndryshe nga acidi hialuronik, i cili shpesh ofron një efekt të menjëhershëm, por sipërfaqësor, beta-glukani vepron në mënyrë progresive dhe afatgjatë. Aftësia e tij për të reduktuar inflamacionin dhe skuqjen e bën atë zgjedhje ideale për personat me lëkurë reaktive, por edhe një element të pazëvendësueshëm në kujdesin pas procedurave estetike.

Ekspertët kryesorë botërorë janë të një mendimi se ky është një nga përbërësit më të mirë në kozmetologjinë moderne, sepse kombinohet në mënyrë perfekte me substanca të tjera aktive. Meqenëse është i tretshëm në ujë, ai përzihet lehtësisht me vitaminën C, niacinamidin apo retinolin, duke ofruar dozën e nevojshme të qetësimit që parandalon irritimet. Qoftë nëse përballeni me tharje sezonale, shenjat e para të plakjes apo thjesht synoni një lëkurë të hidratuar, të lëmuar dhe me shkëlqim natyral, beta-glukani është një investim që shpërblehet shumëfish. /Telegrafi/

↗

Kjo Ă«shtĂ« koha mĂ« e mirĂ« e ditĂ«s pĂ«r ajrosjen e shtĂ«pisĂ« – ja sa minuta mjaftojnĂ«

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Të gjithë e dimë se ajrosja e shtëpisë është e dobishme, por sa shpesh dhe sa gjatë duhet bërë që të jetë vërtet efektive, si dhe pse është kaq e rëndësishme, ndoshta nuk i dimë gjithmonë

Kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r ajrosjen e ajrit, njerĂ«zit zakonisht mund tĂ« ndahen nĂ« dy kategori kryesore. NĂ« njĂ«rĂ«n janĂ« ata qĂ« i hapin dritaret me fanatizĂ«m sapo zgjohen nĂ« mĂ«ngjes, pavarĂ«sisht nĂ«se jashtĂ« ka diell, shi apo borĂ«, dhe i lĂ«nĂ« dritaret hapur pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«. NĂ« kategorinĂ« tjetĂ«r janĂ« ata qĂ« i hapin dritaret me hezitim, vetĂ«m pĂ«r pak çaste, njĂ« apo dy minuta, vetĂ«m herĂ« pas here, kur u kujtohet ose kur kushtet atmosferike duken “tĂ« pĂ«rshtatshme”.

E dimë që ajrosja është thelbësore në jetën e përditshme, por ja pse është kaq e rëndësishme dhe sa kohë është e dëshirueshme të zgjasë.

Ul përqendrimin e mikroorganizmave dhe grimcave të dëmshme

“ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« hapja e dritareve mund tĂ« sjellĂ« pluhur, polen dhe substanca ndotĂ«se nĂ« shtĂ«pi. MegjithatĂ«, ajrosja e banesĂ«s Ă«shtĂ« gjithmonĂ« njĂ« zakon i shĂ«ndetshĂ«m, sepse ul grumbullimin e dioksidit tĂ« karbonit qĂ« prodhohet gjatĂ« natĂ«s, si dhe tĂ« pĂ«rbĂ«rjeve tĂ« tjera kimike qĂ« mund tĂ« jenĂ« tĂ« pranishme nĂ« ambientin e brendshĂ«m. Gjithashtu ndihmon nĂ« kufizimin e dendĂ«sisĂ« sĂ« mikroorganizmave qĂ« shumohen nĂ« hapĂ«sira tĂ« mbyllura, veçanĂ«risht nĂ« mjedise tĂ« lagĂ«shta ose tĂ« dezinfektuara dobĂ«t”, shpjegon MarĂ­a Dolores Cima Cabal, biologe dhe drejtuese e programit master pĂ«r menaxhimin e mjedisit dhe energjisĂ« nĂ« Universitetin Internacional de la Rioja, transmeton Telegrafi.

Rregullat e ajrosjes së mirë (pa humbur energji termike)

Si Cima Cabal ashtu edhe prof. Nistal pajtohen se ajrosja duhet të zgjasë nga 10 deri në 20 minuta.

“Kjo Ă«shtĂ« kohĂ« e mjaftueshme pĂ«r tĂ« rinovuar ajrin pa humbur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« panevojshme energjinĂ« termike qĂ« pĂ«rdoret pĂ«r ngrohje gjatĂ« dimrit”, thotĂ« Cima Cabal.

Prof. Nistal rekomandon ajrosjen herët në mëngjes, kur përqendrimi i nxehtësisë në ajër është më i ulët. Kështu, pasi dritaret të mbyllen sërish, temperatura fillestare rikthehet brenda pak minutash, duke shmangur humbjen e panevojshme të nxehtësisë.

Si të optimizohet ndërrimi i ajrit

PĂ«r ta ajrosur shtĂ«pinĂ« sa mĂ« shpejt dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« sa mĂ« efikase, Ă«shtĂ« e dobishme tĂ« krijohet ventilim i kryqĂ«zuar, duke hapur dritare nĂ« anĂ« tĂ« kundĂ«rta tĂ« banesĂ«s, pĂ«r tĂ« krijuar rryma ajri qĂ« sigurojnĂ« ndĂ«rrim tĂ« shpejtĂ« tĂ« ajrit (nĂ« kĂ«tĂ« rast mjaftojnĂ« vetĂ«m 5 minuta). Dritaret duhet tĂ« hapen plotĂ«sisht, jo vetĂ«m nĂ« pozicion tĂ« pjerrĂ«t, sepse kjo gjatĂ« dimrit do tĂ« shpĂ«rndante shumĂ« nxehtĂ«si dhe nuk do tĂ« mundĂ«sonte qarkullim tĂ« shpejtĂ« tĂ« ajrit, duke nxitur humbjen e nxehtĂ«sisĂ« dhe ftohjen e mureve. Ky proces i shpejtĂ« mund tĂ« kryhet 2–3 herĂ« nĂ« ditĂ« (nĂ« mĂ«ngjes, pasdite dhe nĂ« mbrĂ«mje para gjumit).

ÇfarĂ« duhet shmangur

Kur niveli i smogut jashtĂ« Ă«shtĂ« i lartĂ«, Ă«shtĂ« mirĂ« qĂ« shtĂ«pia tĂ« ajroset pĂ«r pak minuta, rreth 5–10, duke krijuar rryma ajri dhe, mbi tĂ« gjitha, duke zgjedhur kohĂ«n e duhur. MĂ« e mira Ă«shtĂ« herĂ«t nĂ« mĂ«ngjes, kur ajri Ă«shtĂ« mĂ« i pastĂ«r, pas rĂ«nies sĂ« errĂ«sirĂ«s ose vonĂ« nĂ« mbrĂ«mje, kur trafiku Ă«shtĂ« mĂ« pak intensiv, duke hapur dritare tĂ« kundĂ«rta pĂ«r ndĂ«rrim mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« ajrit.

Më pak grumbullim i organizmave patogjenë

Edhe pse ajrosja nuk e bën shtëpinë sterile, ndërrimi i ajrit ul mundësinë e grumbullimit të mikroorganizmave patogjenë në hapësira të mbyllura, duke reduktuar rrezikun e infeksioneve për banorët. Virologu Nistal shpjegon se të jetuarit në një mjedis steril nuk është i nevojshëm, pasi sistemi ynë imunitar është i aftë të ndërveprojë me shumicën e mikroorganizmave. Qëllimi i ajrosjes nuk duhet të jetë krijimi i një ambienti steril, por ruajtja e cilësisë së ajrit.

A duhet të ajrosni çdo ditë edhe nëse jetoni vetëm?

“ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« ajrosja ul ndjeshĂ«m rrezikun e pĂ«rhapjes sĂ« sĂ«mundjeve respiratore te njerĂ«zit qĂ« ndajnĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n banesĂ«, por ajo duhet tĂ« jetĂ« njĂ« praktikĂ« e rregullt edhe nĂ«se jetoni vetĂ«m”, thekson Cima Cabal.

“Edhe pse nuk Ă«shtĂ« njĂ« zgjidhje magjike, mbetet njĂ« praktikĂ« e shkĂ«lqyer pĂ«r krijimin e njĂ« ambienti tĂ« shĂ«ndetshĂ«m jetese, pavarĂ«sisht nga numri i njerĂ«zve qĂ« jetojnĂ« aty”, shton Nistal.

Po nëse nuk ajrosni?

Ndërrimi i ajrit gjatë dimrit është shumë i rëndësishëm, sepse në shtëpi prodhohen substanca të dëmshme dhe potencialisht toksike, si pluhuri, monoksidi i karbonit që çlirohet nga flaka e sobës, dyoksidi i karbonit dhe avulli i ujit që krijohet nga aktivitetet e përditshme si larja, dushi, tharja e rrobave apo thjesht prania e njerëzve.

TĂ« gjitha kĂ«to substanca ulin sasinĂ« e oksigjenit tĂ« disponueshĂ«m nĂ« ambient. Pa njĂ« ndĂ«rrim tĂ« duhur tĂ« ajrit, ato grumbullohen, duke krijuar njĂ« mjedis tĂ« ngopur dhe me cilĂ«si tĂ« dobĂ«t. I ashtuquajturi “ajĂ«r i ndenjur” mund tĂ« shkaktojĂ« lotim tĂ« syve, dhimbje koke, vĂ«shtirĂ«si nĂ« frymĂ«marrje dhe pĂ«rqendrim tĂ« dobĂ«t. /Telegrafi/

❌