❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.

Viti 2025, të ardhurat nga Doganat 2.5 mld euro, rekord zhdoganimi i karburanteve dhe cigareve

Të ardhurat në buxhet nga Doganat për vitin 2025 arrijnë shifrën rekord prej rreth 2.5 miliardë euro. Krahasuar me vitin 2020, të ardhurat doganore janë rritur me rreth 1 miliardë euro, të mbështetura nga një performancë pozitive e administrimit, kontrollit të riskut dhe thjeshtimit të procedurave të shërbimit ndaj biznesit dhe qytetarëve.

Sipas të dhënave operative nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, të ardhurat e vitit 2025 ishin në masën 239.7 miliardë lekë, ose rreth 10.1 miliardë lekë më shumë krahasuar me vitin paraardhës.

Faktorët kryesorë që kanë ndikuar në performancën pozitive të Doganave lidhen kryesisht me mirëadministrimin, luftën kundër kontrabandës, dixhitalizimin e shërbimeve dhe rritjen e zhdoganimeve të të gjithë mallrave, me efekt kryesor te mallrat e akcizës. Duke qenë se akciza është taksë mbi sasinë, ajo është e pandikueshme drejtpërdrejt nga kursi i këmbimit dhe për vitin 2025 të gjithë mallrat e akcizës kanë performuar në shifra rekord.

Të ardhurat doganore nga akciza ishin 6.2 miliardë lekë më shumë se në vitin 2024, me faktorë kryesorë rritjen e importit të karburantit me efekt në buxhet +3.5 miliardë lekë (rritja e sasisë së konsumuar me rreth 78,225 ton), cigare me +2.1 miliardë lekë (rritje e sasisë së konsumuar me rreth 210 ton), gaz natyror me +64 milionë lekë dhe vaj lubrifikant me +61 milionë lekë.

TVSH-ja në import, në krahasim me vitin 2024, ka dhënë rreth +4.4 miliardë lekë më shumë, e ndikuar kryesisht nga rritja e importit të energjisë elektrike, karburantit, cigareve, konstruksioneve metalike etj.

Taksa doganore shënoi +513 milionë lekë krahasuar me vitin 2024, e ndikuar nga artikujt e konsumit të përditshëm, konstruksionet metalike dhe ushqimet e përgatitura, etj.

Ndërkohë që rritja e zhdoganimeve të mallrave në sasi ishte 5%, nëse nuk do të kishim luhatjet e forta të kursit të këmbimit (nënçmimi i euros dhe dollarit ndaj lekut, një fenomen jashtë kontrollit të Administratës Doganore), të ardhurat për vitin 2025 do të ishin edhe 9.5 miliardë lekë më të larta.

The post Viti 2025, të ardhurat nga Doganat 2.5 mld euro, rekord zhdoganimi i karburanteve dhe cigareve appeared first on Revista Monitor.

Miliarderët parashikuan performancën e tregut të aksioneve në 2025. Shumë prej tyre u gabuan

Forbes pyeti 34 miliarderë në fillim të vitit 2025 se si mendonin se do të ecte indeksi S&P 500. Rezulton se as miliarderët nuk mund ta shohin të ardhmen.

Edhe mjeshtrit e tregut nuk mund ta parashikojnë të ardhmen. Në fillim të vitit 2025, ne anketuam 34 miliarderë, duke i pyetur se si mendonin se do të performonte indeksi S&P 500 gjatë vitit. Më shumë se gjysma e tyre gabuan ndjeshëm.

S&P 500 e mbylli vitin me një rritje prej 16%. Ky është një kthim mbi mesataren për indeksin, i cili historikisht ka shënuar rreth 10% rritje vjetore gjatë shtatë dekadave të fundit, megjithëse më i ulët se 23% dhe 24% në vitet 2024 dhe 2023, respektivisht. Megjithatë, miliarderët ishin më pak optimistë. Gati gjysma mendonin se tregu do të ishte i qëndrueshëm ose në rënie në vitin 2025. Një tjetër 35%, grupi më i madh nga të gjithë, parashikuan rritje, por vetëm me shifra një-shifrore. Vetëm 7 nga 34 miliarderët e anketuar, ose 21%, e parashikuan saktë që S&P do ta mbyllte vitin me një rritje midis 10% dhe 20%.

“Jam shumĂ« optimist pĂ«r inteligjencĂ«n artificiale nĂ« pĂ«rgjithĂ«si dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye mendova se pĂ«rfitimet e saj do tĂ« vinin shumĂ« mĂ« herĂ«t nga sa parashikohej,” thotĂ« investitori Samir Mane, miliarderi i parĂ« i ShqipĂ«risĂ«, i cili parashikoi saktĂ« intervalin e kthimit tĂ« S&P kĂ«tĂ« vit. Aksionet e kompanive tĂ« mĂ«dha tĂ« teknologjisw digjitale si Alphabet dhe Nvidia, si dhe pĂ«rfitues tĂ« tjerĂ« tĂ« Inteligjencws Artificiale si Broadcom dhe Palantir, kanĂ« qenĂ« forca shtytĂ«se e rritjes sw tregut. Sipas J.P. Morgan, aksionet e lidhura me inteligjencĂ«n artificiale kanĂ« kontribuar rreth 75% tĂ« kthimit total tĂ« S&P 500. Mane thotĂ« se pret qĂ« edhe viti 2026 tĂ« jetĂ« njĂ« vit i suksesshĂ«m pĂ«r indeksin, sĂ«rish falĂ« kompanive tĂ« AI-sĂ«.

Të tjerë që, si Mane, parashikuan saktë, përfshijnë manjatën e pasurive të paluajtshme Larry Connor, sipërmarrësin e pajisjeve mjekësore Joe Kiani dhe investitorin nga Florida, si dhe pronarin e ardhshëm të Pittsburgh Penguins, David Hoffmann.

Pyet një miliarder
Forbes anketoi 34 miliarderĂ« mbi mĂ«nyrĂ«n se si do tĂ« performonte S&P 500 nĂ« vitin 2025. VetĂ«m 7 prej tyre parashikuan saktĂ« njĂ« kthim prej 10%–20%.

Në anën tjetër, 35% e miliarderëve parashikuan gabimisht se tregu do të ishte në rënie, përfshirë 9% që mendonin se rënia do të ishte mbi 20%. Ndërtuesi i shtëpive nga Florida, Pat Neal, ishte ndër skeptikët.

“Jam i befasuar qĂ« [S&P 500] shkoi mirĂ«; unĂ« parashikova qĂ« nuk do tĂ« ndodhte,” thotĂ« 76-vjeçari, i cili kishte menduar se tregu do tĂ« binte me 10%–20%. “Mendova se S&P do tĂ« ndiqte mĂ« nga afĂ«r ekonominĂ« dhe, duke qenĂ« se jam nĂ« biznesin e ndĂ«rtimit dhe normat e interesit janĂ« tĂ« larta, nuk isha optimist pĂ«r ekonominĂ« nĂ« tĂ«rĂ«si apo pĂ«r [indeksin]
 Dhe nĂ«se mĂ« pyesni pĂ«r vitin 2026, nuk jam shumĂ« optimist, por edhe nĂ« vitin 2025 gabova.”

Parashikime pesimiste për një kthim negativ në vitin 2025 bënë gjithashtu miliarderi francez i logjistikës Eric Hémar, miliarderi kanadez i shërbimeve financiare Stephen Smith dhe miliarderi kanadez i pasurive të paluajtshme Bill Malhotra.

Gjithsesi, këta miliarderë nuk performuan më mirë se investitorët e zakonshëm, apo as profesionistët. Që në fillim të dhjetorit 2024, Bank of America parashikonte një kthim prej 10% për vitin 2025, ndërsa Goldman Sachs dhe Morgan Stanley parashikonin rreth 7.5%. Një sondazh i Vanguard tregoi se publiku mendonte se tregu do të kthente 6.4% në vitin 2025.

Aty ku miliarderĂ«t dolĂ«n dukshĂ«m mĂ« mirĂ« ishte nĂ« aftĂ«sinĂ« e tyre pĂ«r tĂ« pĂ«rzgjedhur aksione individuale. Forbes i pyeti gjithashtu secilin prej tyre tĂ« emĂ«rtonte njĂ« aksion qĂ« do t’ia rekomandonte dikujt pĂ«r ta blerĂ« ose mbajtur. Tre prej tyre, pĂ«rfshirĂ« Neal, zgjodhĂ«n Nvidia (me rritje 39% nĂ« vitin 2025). Zgjedhje tĂ« tjera pĂ«rfshinin Howard Hughes Corporation (rritje 4%), XP (rritje 38%), Palantir (rritje 135%) dhe Robinhood (rritje 200%). Nga 18 pĂ«rzgjedhjet specifike tĂ« aksioneve tĂ« propozuara nga miliarderĂ«t, vetĂ«m dy humbĂ«n vlerĂ« nĂ« vitin 2025: kompania indoneziane e pijeve Tanobel (rĂ«nie 37%) dhe iShares Bitcoin Trust ETF (rĂ«nie 6%).

MiliarderĂ«t e planetit po hyjnĂ« nĂ« vitin 2026 mĂ« tĂ« pasur se kurrĂ« dhe tĂ« pozicionuar pĂ«r njĂ« tjetĂ«r vit tĂ« shkĂ«lqyer, tĂ« paktĂ«n sipas Mane, i cili parashikoi saktĂ« kthimin e tregut nĂ« vitin 2025. MegjithatĂ«, ai thotĂ« se edhe kĂ«shillat e miliarderĂ«ve duhen marrĂ« me rezervĂ«: “NĂ«se do tĂ« mund ta parashikonim nĂ« mĂ«nyrĂ« perfekte tregun e aksioneve, nuk do tĂ« ishim miliarderĂ«. Do tĂ« ishim trilionerĂ«.”/ Nga Simone Melvin, Forbes

The post Miliarderët parashikuan performancën e tregut të aksioneve në 2025. Shumë prej tyre u gabuan appeared first on Revista Monitor.

Energjia, 3 mln euro për zgjerimin e nënstacionit Tirana 1

Operatori i Sistemit të Transmetimit synon të zgjerojë nënstacionin Tirana 1 me një kosto rreth 3 milionë euro, ose të paktën kaq është fondi limit i procedurës së çelur këtë javë nga kompania publike.

Kontrata me objekt “Zgjerimi i N/St. Tirana 1 (Trakt i ri transformatori 220 kV, ndĂ«rtimi i seksionit tĂ« tretĂ« 20 kV)” ka njĂ« fond limit 293 milionĂ« lekĂ« dhe synon njĂ« sĂ«rĂ« ndĂ«rhyrjesh qĂ« mundĂ«sojnĂ« kĂ«tĂ« zgjerim.

Sipas dokumenteve që shoqërojnë procedurën, projekti i referohet zgjerimit të Nënstacionit Tirana 1 me transformator 220/20 kV, 63 MVA, me bazamentin e ri përkatës, traktin 220 kV dhe seksionin e tretë 20 kV.

Konkretisht, parashikohet ndërtimi i një godine të re dy kate mbi tokë, e cila do të shërbejë për vendosjen e seksionit të tretë të ri 20 kV, për shërbime dhe magazinime të ndryshme në funksion të N/St. Tirana 1.

Po kĂ«shtu, parashikohet tĂ« bĂ«het spostimi i traktit tĂ« hyrjes sĂ« linjĂ«s 220–3D duke vendosur thika tĂ« reja 220 kV dhe duke zhvendosur pĂ«rcjellĂ«sit sipas planimetrisĂ« dhe dokumentacionit bashkĂ«ngjitur. Thikat ekzistuese tĂ« kĂ«saj linje do tĂ« pĂ«rdoren pĂ«r traktin e transformatorit tĂ« ri.

OST parashikon gjithashtu qĂ« tĂ« bĂ«hen kabllimet e reja pĂ«r thikat e zbrazjes nĂ« traktin e linjĂ«s 220–3D dhe thikat ekzistuese tĂ« traktit tĂ« ri tĂ« transformatorit 220/20 kV.

Në listën e punimeve përfshihen edhe ndërtimi i bazamentit të transformatorit 220/20 kV, ndërtimi i traktit të ri 220 kV të transformatorit 220/20 kV, 63 MVA, ndërtimi i kanalit të kabllove të kontrollit dhe të fuqisë (380V, 230V AC dhe 220V DC) për traktin 220 kV, si dhe ndërtimi i seksionit të tretë me çelësa 20 kV në godinën e re të ndërtuar sipas skemës bashkëlidhur.

Po kështu, parashikohet ndërtimi i kanalit të kabllove të fuqisë 20 kV, i cili do të mundësojë lidhjen e seksionit të tretë të ri 20 kV në godinën e re me seksionin e parë dhe të dytë ekzistues në hapësirën boshe ngjitur me seksionin

 

The post Energjia, 3 mln euro për zgjerimin e nënstacionit Tirana 1 appeared first on Revista Monitor.

Bursës Shqiptare të Energjisë i largohen 5 anëtarë, kërkuan dorëheqjen

Në javët e fundit të dhjetorit, të paktën pesë anëtarë i janë larguar Bursës Shqiptare të Energjisë (ALPEX).

NĂ« faqen e saj tĂ« internetit janĂ« bĂ«rĂ« njoftimet se kĂ«rkesat e dorĂ«heqjes janĂ« pranuar pĂ«r secilin prej tyre dhe se ato nuk do tĂ« jenĂ« mĂ« pjesĂ« e bursĂ«s nga 31 dhjetori 2025. Konkretisht, bĂ«het fjalĂ« pĂ«r ish-anĂ«tarĂ«t AI EnergyX sh.p.k, Energy Commodities sh.p.k, Infinit Energy Dooel – Dega nĂ« KosovĂ«, Infinit Power Solutions sh.p.k dhe GLOBAL TECHNICAL MECHANICS sh.p.k.

Sipas kuadrit ligjor, anëtarët e Bursës mund të bëhen pjesë e saj përmes plotësimit të një sërë kushtesh dhe, po kështu, të kërkojnë daljen nga ajo pas përmbushjes së disa kërkesave të tjera. Konkretisht, procedura lidhur me dorëheqjen nga statusi i Anëtarit të Bursës parashikon si kusht të parë plotësimin e një formulari standard të dorëheqjes, të ofruar nga ALPEX-i.

“NĂ« datĂ«n efektive tĂ« dorĂ«heqjes sĂ« dhĂ«nĂ« nga AnĂ«tari i BursĂ«s nĂ« formularin standard tĂ« dorĂ«heqjes, ALPEX-i do tĂ« çaktivizojĂ« AnĂ«tarin e BursĂ«s nga ETSS dhe nuk do ta lejojĂ« AnĂ«tarin e BursĂ«s tĂ« vendosĂ« porosi nĂ« ETSS pĂ«r DitĂ«n e Livrimit qĂ« korrespondon me datĂ«n efektive tĂ« dorĂ«heqjes. Nga kĂ«rkesa pĂ«r dorĂ«heqje deri nĂ« DatĂ«n Efektive tĂ« dorĂ«heqjes, AnĂ«tari i BursĂ«s duhet tĂ« pĂ«rmbushĂ« tĂ« gjitha detyrimet kundrejt ALPEX-it, sipas Rregullave tĂ« Tregut tĂ« EnergjisĂ« Elektrike, Kushteve tĂ« PĂ«rgjithshme dhe Procedurave”, thuhet nĂ« vendimin teknik tĂ« ALPEX.

Nëse Bursa nuk e pranon kërkesën e dorëheqjes, ajo do të japë një përgjigje të arsyetuar, ndërsa nëse e pranon, do të njoftojë me shkrim Anëtarin e Bursës duke specifikuar kohën kur dorëheqja hyn në fuqi.

Aktualisht, në Bursë janë të listuar të paktën 40 anëtarë për të dyja zonat e tregtimit, Shqipëri dhe Kosovë, ndërkohë që janë gjithsej 5 anëtarë klerimi në total për Shqipërinë dhe Kosovën. Bursa e energjisë nisi operimin në prill 2023, teksa për Kosovën kjo u bë efektive vetëm në vitin 2024.

 

The post Bursës Shqiptare të Energjisë i largohen 5 anëtarë, kërkuan dorëheqjen appeared first on Revista Monitor.

Sigurimi i makinës, çmimi këtë vit rritet me të paktën 15% për ata që kanë shkaktuar dëme

Që nga fillimi i këtij viti, ka hyrë në fuqi aplikimi i sistemit bonus-malus në sigurimin e detyrueshëm të mjeteve për përgjegjësitë motorike ndaj palëve të treta (TPL).

Ky sistem nënkupton se drejtuesit e mjeteve që kanë shkaktuar dëme gjatë vitit paraardhës do të paguajnë prime më të larta sigurimi, ndërsa ata që nuk kanë shkaktuar dëme do të paguajnë prime më të ulëta.

Sipas llogaritjeve të kryera me aplikacionet automatike që ofrohen nga kompanitë e sigurimit në faqet e tyre të internetit, malusi apo penalizimi për drejtuesit që kanë shkaktuar dëme do të jetë ndjeshëm më i lartë se bonusi për ata drejtues mjeteve që nuk kanë shkaktuar dëme.

Vitin e kaluar, çmimi minimal i sigurimit të detyrueshëm, i llogaritur me parametrat më të ulëta të riskut (makina me fuqi motorike më të ulët se 1300 cm3, me vjetërsi deri në pesë vjet, me drejtues me përvojë më shumë se dy vite, individë dhe të regjistruar në një nga qarqet me shpeshtësinë më të ulët të dëmeve) ishte afërsisht 15500 lekë. Për këtë vit, një drejtues mjeti me të njëjtat parametra dhe që nuk ka shkaktuar asnjë dëm gjatë vitit 2024, do të paguajë afërsisht 15000 lekë.

Për qarqet e tjera, duke përfshirë Tiranën, vitin e kaluar çmimi minimal i siguracionit TPL ishte afërsisht 16 mijë lekë, ndërsa këtë vit do të jetë rreth 15400 lekë, në rastin kur drejtuesi i mjetit nuk ka shkaktuar dëme.

Bonusi që përfitojnë drejtuesit e mjeteve pa historik dëmesh do të jetë rrjedhimisht në intervalin 3-4%, me ndryshime të vogla midis kompanive.

Ndërkohë, malusi apo penalizimi që do të kenë drejtuesit e mjeteve që kanë shkaktuar të paktën një dëm vitin e kaluar do të jetë më i lartë. Komponenti malus ka një ndryshim pak më të madh mes kompanive të ndryshme.

Shtrenjtimi për drejtuesit që kanë shkaktuar një dëm vitin e kaluar, krahasuar me tarifat e aplikuara gjatë 2025, do të jetë në intervalin 15%-20%, në varësi të kompanisë së sigurimit.

Për drejtuesit e mjeteve që kanë shkaktuar dy ose më shumë dëme vitin e kaluar, shtrenjtimi, në varësi të kompanisë, do të jetë në intervalin 33%-38%, krahasuar me tarifat e aplikuara vitin e kaluar.

Nëse krahasojmë çmimet e këtij viti mes drejtuesve që nuk kanë shkaktuar asnjë dëm dhe atyre që kanë shkaktuar një dëm, ndryshimi fillon nga 19% deri në 27%, në varësi të kompanive.

Ndërsa drejtuesit e mjeteve që kanë shkaktuar dy ose më shumë dëme do të paguajnë një prim sigurimi më të lartë në intervalin 37% deri në 42%, krahasuar me ata drejtues mjetesh që nuk kanë shkaktuar dëme.

Aplikimi i sistemit bonus-malus Ă«shtĂ« i parashikuar nĂ« ligjin “PĂ«r sigurimin e detyrueshĂ«m nĂ« sektorin e transportit”, qĂ« ka hyrĂ« nĂ« fuqi qysh nĂ« vitin 2021. MegjithatĂ«, ligji e parashikon si tĂ« drejtĂ« tĂ« kompanive tĂ« sigurimit, por jo njĂ« detyrim.

Zbatimi i parimit bonus-malus u bĂ« i mundur vetĂ«m pas miratimit tĂ« rregullores “PĂ«r pĂ«rcaktimin e faktorĂ«ve tĂ« riskut qĂ« pĂ«rfshihen nĂ« pĂ«rllogaritjen e primit pĂ«r produktet e sigurimit tĂ« detyrueshĂ«m nĂ« sektorin e transportit”. Kjo rregullore hyri nĂ« fuqi nĂ« fillim tĂ« vitit 2025, por pa pĂ«rfshirĂ« elementin bonus-malus, qĂ« ka nisur tĂ« aplikohet prej 1 janarit tĂ« kĂ«tij viti.

 

The post Sigurimi i makinës, çmimi këtë vit rritet me të paktën 15% për ata që kanë shkaktuar dëme appeared first on Revista Monitor.

53% presin përkeqësim të financave në 12 muajt në vijim

Perceptimi i shqiptarëve për situatën financiare rezulton dukshëm më negativ krahasuar me një vit më parë, duke sinjalizuar një rritje të fortë të pakënaqësisë, sipas të dhënave nga Barometri i Ballkanit.

Sipas tĂ« dhĂ«nave, 53% e tĂ« anketuarve nĂ« ShqipĂ«ri vlerĂ«sojnĂ« se gjendja financiare pritet Ă« “mĂ« keq” ose “shumĂ« mĂ« keq” nĂ« 12 muajt nĂ« vijim, njĂ« nivel qĂ« e bĂ«n pesimizmin dominues. 46% shprehen se situata Ă«shtĂ« pĂ«rmirĂ«suar, ndĂ«rsa njĂ« pjesĂ« minimale mendon se ka mbetur e pandryshuar.

Një vit më parë, në 2024 pakënaqësia ishte e kufizuar në 14%, ndërsa gati gjysma e shqiptarëve mendonin se situata financiare do të mbetej e njëjtë dhe 38% prisnin përmirësim.

Vihet re një kalim nga një klimë neutrale pritshmërie, në një gjykim masiv negativ brenda vetëm një viti, çka tregon se një pjesë e madhe e familjeve kanë përjetuar përkeqësim real të kushteve ekonomike, ose të paktën një zhgënjim të fortë nga pritshmëritë e mëparshme.

Ky ndryshim reflekton presionet e vazhdueshme mbi buxhetet familjare, veçanërisht rritjen e kostos së jetesës dhe pasigurinë ekonomike, të cilat duket se kanë gërryer besimin e qytetarëve.

Edhe pse inflacioni zyrtar është zbutur krahasuar me kulmin e viteve të mëparshme, çmimet e ushqimeve, energjisë dhe shërbimeve bazë kanë mbetur të larta, duke ulur fuqinë blerëse të pagave dhe pensioneve. Për shumë familje, normalizimi i inflacionit nuk është përkthyer në lehtësim real të shpenzimeve mujore.

Një arsye tjetër lidhet me mospërputhjen mes rritjes ekonomike dhe të ardhurave reale. Rritja e PBB-së dhe e pagës mesatare nuk është ndjerë njësoj në të gjitha shtresat, veçanërisht te punonjësit me të ardhura të ulëta dhe të mesme.

Pakënaqësia ushqehet edhe nga pasiguria në tregun e punës, sidomos për të rinjtë dhe punësimin cilësor. Edhe pse punësimi në terma sasiorë është rritur, shumë vende pune mbeten me paga të ulëta ose pa stabilitet afatgjatë, duke forcuar perceptimin e pasigurisë financiare dhe mungesës së perspektivës.

Rritja e emigrimit dhe krahasimi i vazhdueshëm me të ardhurat dhe standardin e jetesës në vendet e BE-së e thellojnë ndjesinë e pakënaqësisë, edhe kur treguesit makroekonomikë paraqiten relativisht të qëndrueshëm.

Ndryshe nga 2024, kur dominonte ideja e stabilitetit, 2025 shënoi një kthesë drejt pakënaqësisë, duke e vendosur Shqipërinë ndër vendet e rajonit me rritjen më të fortë të perceptimit negativ për ekonominë për muajt në vijim./ B.Hoxha

Burimi: RCC

The post 53% presin përkeqësim të financave në 12 muajt në vijim appeared first on Revista Monitor.

Anketa: 70% e remitancave vijnë jashtë kanaleve zyrtare

Dërgesat e emigrantëve janë një financues i rëndësishëm i konsumit në vend, por shumica e tyre vijnë në rrugë informale.

Të dhënat e fundit nga Anketa e Emigracionit tregojnë se 70% e dërgesave të parave drejt Shqipërisë realizohen jashtë kanaleve zyrtare financiare. Konkretisht, 43% e remitancave vijnë përmes miqve ose të afërmve që sjellin paratë fizikisht në Shqipëri, 15% përmes sjelljes personale të parave në dorë (cash) pas kthimit, ndërsa 12% kalojnë përmes ndërmjetësuesve informalë.

Vetëm 30% e dërgesave kryhen përmes kanaleve formale, ku 20% realizohen nga shërbimet bankare dhe 10% përmes operatorëve të transferimit të parave (OTP). Kjo strukturë nënvizon peshën ende të lartë të ekonomisë informale në remitanca dhe sfidat për formalizimin e plotë të flukseve financiare nga emigrantët.

Remitancat mbeten një burim jetësor mbështetjeje për shumë familje, duke përfaqësuar një pjesë të konsiderueshme të të ardhurave totale, madje edhe midis disa familjeve jo-migrante, duke theksuar shtrirjen e gjerë të rrjeteve të migracionit.

Pothuajse gjysma e emigrantëve transferojnë një pjesë të të ardhurave të tyre në Shqipëri përmes remitancave. Vendimi për të dërguar remitanca është i lidhur pozitivisht me suksesin e emigrantëve në gjenerimin e të ardhurave dhe kursimeve jashtë vendit.

Remitancat përbëjnë një burim të rëndësishëm ekonomik, por potenciali i tyre zhvillimor mbetet kryesisht i pashfrytëzuar për shkak të mbështetjes te kanalet informale të transferimit dhe përdorimit të përqendruar te konsumi.

Sipas anketës, rreth gjysma e familjeve të emigrantëve kanë marrë remitanca brenda 12 muajve para anketës. Për këto familje përfituese, transfertat nga jashtë përfaqësojnë 41 për qind të të ardhurave totale. Emigrantët meshkuj dhe ata më të moshuar kanë dukshëm më shumë gjasa të dërgojnë remitanca në vendlindje sesa migrantet femra dhe ata më të rinj, duke reflektuar norma më të larta punësimi dhe aftësi më të mëdha për të gjeneruar të ardhura.

Për më tepër, përdorimi i remitancave është i përqendruar kryesisht te konsumi bazë, ku 90 për qind e familjeve i përdorin këto fonde për ushqim dhe nevoja të përditshme, 36 për qind për shpenzime mjekësore dhe 30 për qind për arsim, ndërsa investimet prodhuese mbeten minimale (më pak se 2 për qind për zgjerim biznesi ose inpute bujqësore).

Edhe pse një pjesë e madhe e dërgesave të emigrantëve drejt Shqipërisë realizohet jashtë kanaleve zyrtare, Banka e Shqipërisë i përfshin këto flukse në treguesit zyrtarë të remitancave. Matja bëhet sipas standardeve të Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe mbështetet në një kombinim burimesh./ B.Hoxha

The post Anketa: 70% e remitancave vijnë jashtë kanaleve zyrtare appeared first on Revista Monitor.

DĂ«shira e francezĂ«ve pĂ«r t’u larguar nga vendi arriti nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« historik nĂ« 2025

Sipas njĂ« studimi tĂ« Gallup, besimi nĂ« institucionet franceze ka rĂ«nĂ« ndjeshĂ«m kĂ«tĂ« vit, ndĂ«rsa dĂ«shira pĂ«r t’u larguar nga Franca Ă«shtĂ« rritur. Euronews foli me disa francezĂ« tĂ« shpĂ«rngulur dhe kandidatĂ« pĂ«r emigrim.

Julien Qzq u largua nga Parisi nĂ« dhjetor. “Nuk ndihesha mĂ« i lumtur nĂ« FrancĂ«,” tha sipĂ«rmarrĂ«si i restoranteve, tani nĂ« Tbilisi, Gjeorgji.

NĂ« restorantin e tij, ai vuri re njĂ« rĂ«nie tĂ« qartĂ« tĂ« klientĂ«ve. “Kam humbur shumĂ« klientĂ« kĂ«tĂ« vit. NjerĂ«zit nuk kanĂ« mĂ« mundĂ«si tĂ« shpenzojnĂ« si mĂ« parĂ«,” tha ai. Sipas tij, ka “mungesĂ« mundĂ«sish” pĂ«r sipĂ«rmarrĂ«sit, “njĂ« barrĂ« tatimore monstruoze” dhe “njĂ« atmosferĂ« shumĂ« tĂ« keqe”.

Antoine, inxhinier nĂ« sektorin e luksit nĂ« Paris, ndan kĂ«tĂ« shqetĂ«sim, edhe pse ende nuk Ă«shtĂ« larguar. Ai “e adhuron” qytetin e tij, por ndjen njĂ« shtysĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« fortĂ« pĂ«r t’u larguar. NĂ« Kanada, thotĂ« se ka rigjetur “njĂ« lloj pranimi tĂ« tjetrit” qĂ« nuk e ndien mĂ« nĂ« FrancĂ«. Nga ana materiale, pavarĂ«sisht karrierĂ«s, ai thotĂ« se pa trashĂ«gimi nuk mund tĂ« blejĂ« shtĂ«pi apo tĂ« jetojĂ« nĂ« qytetin ku ka lindur.

Këto dëshmi pasqyrojnë një shqetësim më të gjerë: sipas Gallup, mbi një e katërta e francezëve po mendojnë të emigrojnë përgjithmonë.

Rënie masive e besimit

27% e tĂ« rriturve nĂ« FrancĂ« thonĂ« se do tĂ« donin tĂ« shpĂ«rnguleshin, nga 11% vitin e kaluar, njĂ« rritje spektakolare, e rrallĂ« nĂ« shkallĂ« globale. Besimi nĂ« qeverinĂ« kombĂ«tare ra nĂ« 29% (−13 pikĂ«). Besimi nĂ« sistemin gjyqĂ«sor (50%) dhe institucionet financiare (42%) gjithashtu ra ndjeshĂ«m. AsnjĂ« vend tjetĂ«r i BE-sĂ« nuk shĂ«noi rĂ«nie mesatare tĂ« krahasueshme.

Sipas Benedict Vigers (Gallup), përparimi i besimit që nga 2017 është fshirë brenda 12 muajsh.

Kaos politik dhe mungesë perspektive

Pas shpërndarjes së parlamentit në qershor 2024, qeveritë pa shumicë kanë sjellë paralizë politike. Propozimet buxhetore kanë nxitur mocione mosbesmi. Popullariteti i Macron ra në 28% në 2025, minimum historik.

Në ekonomi, 67% mendojnë se situata po përkeqësohet. Që nga 2015, Franca është ndër vendet më pesimiste të OECD-së.

TĂ« qĂ«ndrosh, tĂ« largohesh — apo tĂ« kthehesh

Antoine shqetësohet për zgjedhjet e 2027-ës dhe rritjen e ekstremit të djathtë. AdÚle u shpërngul nga Lioni në Leipzig për të ndryshuar karrierë, duke gjetur më shumë fleksibilitet; megjithatë, lidhja me Francën mbetet e fortë.

Hadrien dhe Sophie u kthyen nga Toronto në Paris, duke theksuar pushimet dhe koston e jetesës më të përballueshme. Clément, i vendosur në Toronto, thotë se nuk kthehet, i zhgënjyer nga politika franceze.

Sipas Gallup, lidhja mes mosbesimit institucional dhe dĂ«shirĂ«s pĂ«r t’u larguar Ă«shtĂ« e qartĂ«. Me pĂ«rfundimin e mandatit tĂ« dytĂ« tĂ« Macron nĂ« 2027, sfida kryesore pĂ«r pasardhĂ«sin do tĂ« jetĂ« rindĂ«rtimi i besimit publik. / Euronews

 

The post DĂ«shira e francezĂ«ve pĂ«r t’u larguar nga vendi arriti nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« historik nĂ« 2025 appeared first on Revista Monitor.

OSHEE publikon listën e bizneseve në tension 6 kv që janë në treg të lirë nga 1 janari

Oshee Group publikoi së fundmi listën e mbi 2 mijë bizneseve që nga 1 janari janë në treg të lirë dhe duhet ta sigurojnë të vetëm energjinë përmes një furnizuesi që e zgjedhin ata.

Tashmë këto biznese nuk po furnizohen nga Furnizuesi  Shërbimit Universal dhe me çmime të rregulluara. Kjo është faza e fundit e liberalizimit që i bashkohen bizneset në tension 6 kv pas atyre më tension 35 kv,20 kv dhe 10 kv që kanë dalë më herët nga 2018-a e në vazhdim në disa faza.

Në çdo rast subjektet duhet të shlyejnë detyrimet që kanë me kompaninë publike FSHU përpara se të shkëputen për tu furnizuar nga një tjetër furnizues qoftë ky edhe Furnizuesi i Tregut të Lirë që është ai që mban peshën më të madhe të të liberalizuarve.

“Furnizuesi i ShĂ«rbimit Universal, FSHU Sh.A, pjesĂ« e OSHEE Group SH.A, pĂ«rmes kĂ«tj njoftimi, bĂ«n tĂ« ditur listĂ«n dhe kushtet e subjekteve jo-familjarĂ« (privat), tĂ« lidhur nĂ« tension 6kV, tĂ« cilĂ«t janĂ« nĂ« treg tĂ« lirĂ« nga data 1 janar 2026.

Para se të dalin në treg të lirë, kjo kategori klientësh duhet të përmbushin disa detyrime që rrjedhin nga disa akte ligjore dhe vendime të ERE, sipas të cilave:

  • KlientĂ«t nĂ« tension 6kV duhet tĂ« shlyejnĂ« tĂ« gjitha detyrimet financiare ndaj shoqĂ«risĂ« “Furnizuesi i ShĂ«rbimit Universal” SH.A. (FSHU sh.a.)
  • TĂ« sigurojnĂ« qĂ« tĂ« gjitha tĂ« dhĂ«nat teknike tĂ« pikĂ«s sĂ« lidhjes tĂ« jenĂ« tĂ« pĂ«rditĂ«suara dhe tĂ« sakta
  • TĂ« kenĂ« tĂ« sakta dhe tĂ« pĂ«rditĂ«suara tĂ« dhĂ«nat e kontratĂ«s tĂ« furnizimit (emĂ«r, NUIS, adresĂ«, nr. kontakti, adresĂ« elektronike, etj.).

Sa më sipër, Ju bëjmë thirrje të gjithë klientëve të lidhur në nivel tensioni 6kV që menjëherë të verifikojnë detyrimet financiare ndaj FSHU SH.A. dhe të marrin masa për shlyerjen e tyre sa më shpejt të jetë e mundur.

MospĂ«rmbushja e detyrimeve tĂ« mĂ«sipĂ«rme, do tĂ« sjellĂ« si pasojĂ« ndĂ«rprerjen e furnizimit me energji elektrike nga FSHU sh.a. dhe pamundĂ«sinĂ« pĂ«r t’u furnizuar nga njĂ« furnizues tjetĂ«r i tregut tĂ« lirĂ«â€ do tĂ« nĂ«nvizonte mĂ« herĂ«t FSHU.

Lista e plotë kliko këtu: Lista

The post OSHEE publikon listën e bizneseve në tension 6 kv që janë në treg të lirë nga 1 janari appeared first on Revista Monitor.

Harta e re e Kuvendit: Këta do të jenë deputetët e ardhshëm në Parlamentin e Kosovës

Lëvizja Vetëvendosje ka arritur fitore rekorde në zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit, bazuar në rezultatet preliminare. Kur janë numëruar mbi 95 për qind e të gjitha votave, Vetëvendosje kryeson me 50.50 për qind, pasuar nga PDK-ja me 20.49 për qind dhe LDK-ja me 13.37 për qind. AAK-ja është e katërta me 5.55 për qind.

Me përfundimin e verifikimit dhe procesimit të të gjitha vendvotimeve brenda vendit, pasqyra e Kuvendit të ri të Kosovës është pothuajse e plotë.

Eugen Cakolli, nga Instituti Demokratik i Kosovës, përmes një analize, ka shpjeguar se si pritet të lëvizin mandatet pas numërimit të votave të diasporës dhe atyre me kusht.

Sipas Cakollit, bazuar në rezultatet aktuale nga vendvotimet e rregullta, ndarja e mandateve është tashmë e qartë: Lëvizja Vetëvendosje me 56 mandate, Partia Demokratike e Kosovës me 23, Lidhja Demokratike e Kosovës me 15 dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës me 6.

Ai theksoi se votat nga përfaqësitë diplomatike dhe ato me kusht, pavarësisht trendeve të forta pro-LVV, nuk kanë fuqi matematikore për të ndryshuar numrat aktualë.

“Votat nga pĂ«rfaqĂ«sitĂ« diplomatike – pavarĂ«sisht pĂ«rqindjes sĂ« lartĂ« nĂ« favor tĂ« LVV-sĂ«, e ngjashme edhe me zgjedhjet e 9 shkurtit – nuk prodhojnĂ« asnjĂ« ndryshim nĂ« numrin e mandateve. NjĂ«soj, as votat me kusht, tĂ« cilat nĂ« pĂ«rgjithĂ«si ndjekin trendin e votimit nĂ« vend, nuk kanĂ« potencial real pĂ«r tĂ« ndryshuar shpĂ«rndarjen e ulĂ«seve”.

Faktori i vetëm që mund të ndryshojë ekuacionet, sipas Cakollit, janë votat me postë. Ai analizon se nga rreth 58 mijë dërgesa postare, LVV-së i duhet një dominim absolut për të fituar mandate shtesë.

“Edhe sikur tĂ« gjitha rreth 58 mijĂ« dĂ«rgesat postare tĂ« arrijnĂ« nĂ« kohĂ« dhe tĂ« jenĂ« valide (çka historikisht nuk ka ndodhur dhe vĂ«shtirĂ« se pritet tĂ« ndodhĂ«), LVV-sĂ« do t’i duhej rreth 80-85% e tyre pĂ«r ta fituar mandatin e 57-tĂ«.

NdĂ«rsa pĂ«r njĂ« mandat tĂ« 58-tĂ«, Cakolli e cilĂ«son si “skenar teorik”, pasi do tĂ« kĂ«rkonte qĂ« LVV tĂ« fitonte rreth 90% tĂ« kĂ«tyre votave, gjĂ« qĂ« vĂ«shtirĂ« pritet tĂ« ndodhĂ«.

“NĂ« skenar teorik, pĂ«r ta fituar edhe mandatin e 58-tĂ«, LVV do tĂ« duhej t’i fitonte rreth 90% tĂ« kĂ«tyre votave me postĂ«. LĂ«vizja potenciale mes mandateve tĂ« PDK-sĂ« dhe LDK-sĂ« varet nga performancat e tyre – me logjikĂ«n qĂ« partia me koeficientin mĂ« tĂ« ulĂ«t, humbet mandatin e para.”

Duke u bazuar në trendet e deritanishme dhe ciklet e kaluara zgjedhore, Cakolli prezantoi skenarin më realist për përbërjen finale të Kuvendit:

Projeksioni i Mandateve

  • LVV 57
  • PDK 22
  • LDK 15
  • AAK 6

Bazuar nga tĂ« dhĂ«nat e publikuara nĂ« platformĂ«n e KQZ-sĂ«, ku nuk janĂ« tĂ« pĂ«rfshira votat me kusht, me postĂ«, tĂ« personave me nevoja tĂ« veçanta dhe tĂ« kosovarĂ«ve qĂ« kanĂ« votuar nĂ« pĂ«rfaqĂ«sitĂ« diplomatike, kĂ«ta deputetĂ« pritet t’i zĂ«nĂ« ulĂ«set nĂ« Kuvendin e KosovĂ«s.

LĂ«vizja VetĂ«vendosje pritet t’i sigurojĂ« 56 ulĂ«se me kĂ«tĂ« pĂ«rbĂ«rje: Albin Kurti, Glauk Konjufca, Albulena Haxhiu, Hekuran Murati, Donika GĂ«rvalla, Xhelal Sveçla, Hajrulla Çeko, Avni Dehari, Mimoza Kusari-Lila, Ejup Maqedonci, Shqipe Mehmeti-Selimi, Andin Hoti, Arben Vitia, Saranda Bogujevci, Alban Bajrami, Edona Llalloshi, Refki Suma, Mefail Bajqinovci, Jeta Statovci, Nezir Kraki, Ardiana Matoshi, Ardian Gola, Armend Muja, Haxhi Avdyli, Adelina Grainca, Albena Reshitaj, Taulant Kelmendi, Blerim Gashi, Fitore Pacolli-Dalipi, Artane Rizvanolli, Hysen Durmishi, LabinotĂ« Demi, Dimal Basha, ArbĂ«r Rexhaj, Agim Bahtiri, ArbĂ«reshĂ« Kryeziu, Fatos Geci, Arjeta Fejza, Artan Abrashi, ArbĂ«rie Nagavci, Enver Haliti, Valon Ramadani, Liza Gashi, Adnan Rrustemi, Fatmire Kollçaku, Jeton Raka, Drita Pajaziti, Arsim Ademi, Fitim Haziri, Fjolla Ujkani, Rozeta Hajdari, Valon Hoti, Sylejman Meholli, Ilir KĂ«rçeli, Salih Zyba dhe Naim Bardiqi.

Partia Demokratike e KosovĂ«s pritet t’i fitojĂ« 23 ulĂ«se: Bedri Hamza, Arian Tahiri, PĂ«rparim Gruda, Uran Ismaili, Sala Jashari, Vlora Çitaku, Enver Hoxhaj, Arben Mustafa, Nait Hasani, Rrahman Rama, Eman Rrahmani, Kujtim Gashi, Ganimete Musliu, Elmi Reçica, Artan Behrami, Xhavit Haliti, Besa Kabashi-Ramaj, Mergim Lushtaku, Ferat Shala, Bekim Haxhiu, Hajdar Beqa, Blerta Deliu-Kodra dhe Jakup Nura, Ariana Musliu-Shoshi.

Lidhja Demokratike e KosovĂ«s mund t’i rrĂ«mbejĂ« 15 karrige: Lumir Abdixhiku, Hykmete Bajrami, UkĂ« Rugova, Avdullah Hoti, Doarsa Kica-Xhelili, Kujtim Shala, Anton Quni, Armend Zemaj, Lutfi Haziri, Jehona Lushaku-Sadriu, Janina Ymeri, Besian Mustafa, Ardiana Thaqi-Meta, Ermal Sadiku dhe Fadil HadĂ«rgjonaj.

NdĂ«rsa Aleanca pĂ«r ArdhmĂ«rinĂ« e KosovĂ«s pritet tĂ« ketĂ« gjashtĂ« deputetĂ«: Ramush Haradinaj, Daut Haradinaj, Besnik Tahiri, BekĂ« Berisha, Agim Çeku dhe Time Kadrijaj.

Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit, janë rezultat i mospajtimeve dhe përplasjeve ndërmjet partive politike, të cilat pas zgjedhjeve të 9 shkurtit, nuk arritën ta konstituonin Kuvendin deri më 10 tetor.

Kurti mĂ« pas nuk arriti t’i marrĂ« votat e mjaftueshme nĂ« Kuvend pĂ«r formimin e qeverisĂ«. QeverinĂ« nuk arriti ta formojĂ« as i mandatuari i dytĂ«, Glauk Konjufca, po ashtu nga LVV-ja, gjĂ« qĂ« detyroi presidenten Osmani tĂ« shpallĂ« zgjedhjet e parakohshme parlamentare.

 

The post Harta e re e Kuvendit: Këta do të jenë deputetët e ardhshëm në Parlamentin e Kosovës appeared first on Revista Monitor.

Pas tri vitesh mungesë, a do të ketë një takim të ri mes dy qeverive?

Pas tri vitesh mungesë takimesh të përbashkëta, kryeministri Edi Rama lë të hapur mundësinë e rifillimit të mbledhjeve mes qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës, ndërsa nga Prishtina ende nuk ka sinjale konkrete.

 

Pas njĂ« periudhe tĂ« gjatĂ« ftohjeje nĂ« raportet ndĂ«rshtetĂ«rore, tema e bashkĂ«punimit Kosovë–ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« rikthyer nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes.

Një deklaratë e re nga Edi Rama ka ringjallur pyetjen nëse dy qeveritë shqiptare do ta rifillojnë traditën e mbledhjeve të përbashkëta, që ka mbetur pezull prej vitit 2022.

Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«, nĂ« pĂ«rmbyllje tĂ« konferencĂ«s mbi bilancet e vitit 2025, u pyet mbi raportet me KosovĂ«n pas konfirmimit nĂ« krye tĂ« shtetit tĂ« Kurtit dhe raporteve ‘tĂ« ngrira’ mes dy shteteve.

Rama aty tregoi se mbledhja mes dy qeverive do të ishte mirë të ndodhte, por shtoi më tej se puna mes dy vendeve dhe bashkëpunimi do të vijojë, sidomos për një prej projekteve më të rëndësishme, atë të Hekurudhës Durrës-Prishtinë

“Do tĂ« flasim, do tĂ« vendosim. Mos harroni se kemi bĂ«rĂ« edhe mbledhje mes dy parlamenteve, por tani Kosova kishte zgjedhje. Albini u rikonfirmua dhe i kam bĂ«rĂ« urimet personalisht,” tha Rama duke nĂ«nvizuar se ndĂ«rtimi i hekurudhĂ«s DurrĂ«s–PrishtinĂ« mbetet “xhevahiri i kurorĂ«s pĂ«r marrĂ«dhĂ«niet mes ShqipĂ«risĂ« dhe KosovĂ«s”.

Ai shtoi se bashkëpunimi institucional mes dy vendeve do të vazhdojë të thellohet në funksion të zhvillimit ekonomik dhe lidhjes infrastrukturore.

Për këtë deklarim të Ramaë ende nuk ka pasur ndonjë përgjigje nga Qeveria e Kosovës, por as nga vet Kurti.

Në dhjetor të vitit që lamë pas, zëdhënësi i qeverisë në detyrë, Përparim Kryeziu, në një deklarim për media kishte thënë se marrëdhëniet mes dy shteteve janë produktive, pavarësisht mungesës së takimeve.

Ai pati treguar se gjatë mandatit të Kurtit janë nënshkruar 58 marrëveshje të reja, nga gjithsej 184 që ekzistojnë mes dy vendeve, dhe se bashkëpunimi praktik ka sjellë rezultate konkrete për qytetarët.

“JanĂ« 58 marrĂ«veshje tĂ« nĂ«nshkruara nĂ« katĂ«r vitet e fundit, qĂ« prekin qindra mijĂ«ra qytetarĂ«. JanĂ« 26 vendkalime kufitare tĂ« reja, projekti i hekurudhĂ«s Prishtinë–DurrĂ«s, hapja e zyrave doganore, heqja e vulĂ«s apostile, njohja e pensioneve dhe diplomave, si dhe abetarja unike,” deklaroi duke shtuar se pas zgjedhjeve tĂ« 28 dhjetorit pritet “ringjallje e bashkĂ«punimit”.

Sipas tij, proceset zgjedhore në të dy vendet kanë krijuar një ndërprerje të natyrshme të ritmit të bashkëpunimit, por marrëveshjet janë zbatuar dhe bashkëpunimi teknik nuk është ndalur.

Tri vite pa mbledhje të përbashkët

Mbledhja e fundit ndërmjet dy qeverive është mbajtur më 20 qershor 2022, në Prishtinë.

Takimi i radhës, i planifikuar për 14 qershor 2023 në Gjakovë, u anulua nga ana e Edi Ramës pasi kryeministri Kurti refuzoi ndryshimin e formatit të saj në një takim më të ngushtë, ku do të diskutohej situata e tensionuar në veri të Kosovës.

Që nga ajo kohë, mbledhje të përbashkëta nuk janë mbajtur as në vitin 2024 dhe as në 2025, duke shënuar ndërprerjen më të gjatë të këtij formati që prej nisjes së tij në vitin 2014.

Në ndërkohë, Shqipëria ka zhvilluar mbledhje me vende të tjera të rajonit, ndërsa Kosova ka mbajtur një takim të ngjashëm me Maqedoninë e Veriut në nëntor të vitit 2024.

Nga Prizreni nĂ« 2014 deri nĂ« PrishtinĂ« nĂ« 2022 – njĂ« dekadĂ« bashkĂ«punimi

Tradita e mbledhjeve të përbashkëta filloi më 2014.

Mbledhjet mes dy qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës nisën në vitin 2014, kur Hashim Thaçi ishte kryeministër. E para u mbajt në Prizren.

E dyta, në vitin 2015, në Tiranë, kur në Kosovë ishte kryeministër Isa Mustafa.

Në vitin 2016 u mbajt në Prishtinë, ndërsa në vitin 2017 në Korçë, kur kryeministër i Kosovës ishte Ramush Haradinaj.

Në vitin 2018 u mbajt në Pejë, ndërsa në vitin 2020, me kryeministër Avdullah Hotin, në Tiranë.

Me kryeministĂ«r Albin Kurtin, nĂ« vitin 2021 dhe 2022 u mbajtĂ«n dy tĂ« tjera – njĂ« nĂ« Elbasan dhe tjetra nĂ« PrishtinĂ«.

Në total, Kosova dhe Shqipëria kanë nënshkruar 184 marrëveshje dhe memorandume bashkëpunimi në fusha që variojnë nga infrastruktura, arsimi dhe kultura, deri te siguria dhe energjia.

Si u prish tradita e mbledhjeve të përbashkëta?

Mbledhja e fundit mes të dy qeverive u mbajt më 20 qershor të vitit 2022.

Asokohe, kur mbledhja e paraparĂ« do tĂ« mbahej nĂ« GjakovĂ«, Edi Rama po pĂ«rpiqej tĂ« propozonte njĂ« draft tĂ« Statutit tĂ« Asociacionit pĂ«r Komuna me ShumicĂ« Serbe – si njĂ« opsion pĂ«r dalje nga kriza e dialogut ku kishte hyrĂ« Kosova, e shoqĂ«ruar me tensione nĂ« veri tĂ« vendit.

Si pasojĂ« e kĂ«tyre zhvillimeve, raportet Kosovë–ShqipĂ«ri u ftohĂ«n, ndĂ«rsa Kosova mori mĂ« pas njĂ« shuplakĂ« nga Bashkimi Evropian, qĂ« vendosi masa ndĂ«shkuese tĂ« cilat vazhdojnĂ« ende.

“Ky takim nuk mund tĂ« mbahet nĂ« formatin e parashikuar dhe, pasi kam folur pasdite me shefin e diplomacisĂ« evropiane, Josep Borrell, i kam kĂ«rkuar Albinit pĂ«r t’u takuar nesĂ«r nĂ« GjakovĂ«, nĂ« njĂ« format mĂ« tĂ« ngushtĂ« – pĂ«rkatĂ«sisht me ministrat e JashtĂ«m dhe ata tĂ« Mbrojtjes – pĂ«r tĂ« diskutuar pikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« situatĂ«, e cila po e çan nĂ« mĂ«nyrĂ« dramatike KosovĂ«n me bashkĂ«sinĂ« euroatlantike, nĂ« njĂ« pikĂ« tĂ« paimagjinueshme, ku kjo e fundit e ka vendosur gishtin faktikisht nĂ« butonin qĂ« do tĂ« vĂ« nĂ« lĂ«vizje planin e sanksioneve ndaj shtetit qĂ« e ka krijuar vetĂ«â€, deklaroi Rama nĂ« qershor tĂ« vitit 2023.

“PĂ«r fat tĂ« keq dhe me shumĂ« keqardhje, mĂ« duhet tĂ« them se nuk kemi pasur dakordĂ«si me kryeministrin Kurti pĂ«r ndryshimin e formatit. Ai ka kĂ«rkuar qĂ« mbledhja tĂ« bĂ«het normalisht dhe pastaj veç tĂ« diskutojmĂ« edhe pĂ«r kĂ«tĂ«, dhe kjo nuk Ă«shtĂ« e mundur, sepse nuk Ă«shtĂ« njĂ« moment pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« pasqyrĂ« tĂ« rreme tĂ« asaj qĂ« nĂ« fakt ndodh me realitetin e KosovĂ«s sot”, shtoi Rama.

Nga Qeveria e Kosovës kishin relativizuar tensionet përreth, por ishin marrë me çështjet që pritej të diskutoheshin në atë mbledhje.

“Mbledhjet e pĂ«rbashkĂ«ta janĂ« ndĂ«rmarrje tĂ« mĂ«dha organizative, tĂ« cilave u paraprin njĂ« punĂ« e madhe e ministrive pĂ«r tĂ« pĂ«rgatitur atĂ« ditĂ«. NesĂ«r do tĂ« duhej tĂ« nĂ«nshkruheshin 13 marrĂ«veshje tĂ« reja. Ato kishin synim t’i afronin ekonomitĂ« tona, sistemet tona tĂ« drejtĂ«sisĂ«, arsimit, kulturĂ«s, etj. JanĂ« qytetarĂ«t ata qĂ« do tĂ« humbasin mĂ« sĂ« shumti. PĂ«r fat tĂ« keq, anulimi i mbledhjes nga ana e kryeministrit Rama anuloi mundĂ«sinĂ« pĂ«r t’i nĂ«nshkruar ato”, theksonte asokohe PĂ«rparim Kryeziu, zĂ«dhĂ«nĂ«s i QeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s.

Mbledhje mes dy qeverive nuk janë mbajtur as në vitin 2024 dhe as në 2025.

Raportet duken ende tĂ« ftohta. Kjo u pa edhe nĂ« protestĂ«n nĂ« mbrojtje tĂ« krerĂ«ve tĂ« UshtrisĂ« Çlirimtare tĂ« KosovĂ«s, e cila u mbajt nĂ« TiranĂ« dhe sĂ« cilĂ«s Edi Rama i dha jehonĂ« tĂ« madhe.

Lëvizja Vetëvendosje, partia në pushtet në Kosovë, lëshoi një komunikatë ku akuzoi Ramën se kishte lobuar për aprovimin e Gjykatës Speciale dhe se nuk kishte bërë asgjë për të adresuar shkeljet që po ndodhnin në këtë gjykatë.

Nëse me Shqipërinë nuk pati mbledhje në vitin 2024, Qeveria e Albin Kurtit mbajti një të ngjashme me atë të Maqedonisë së Veriut.

Ajo u mbajt më 18 nëntor 2024, në Prishtinë.

The post Pas tri vitesh mungesë, a do të ketë një takim të ri mes dy qeverive? appeared first on Revista Monitor.

Çmimet e naftĂ«s mbeten tĂ« qĂ«ndrueshme pas sulmeve tĂ« Donald Trump ndaj VenezuelĂ«s

Investitorët peshojnë ndërprerjet afatshkurtra të eksporteve nga vendi i Amerikës së Jugut kundrejt potencialit për rritje të prodhimit të naftës

Çmimet e naftĂ«s shĂ«nuan pak ndryshime pasi operacioni i SHBA-sĂ« pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar presidentin e VenezuelĂ«s, NicolĂĄs Maduro, krijoi pasiguri mbi tĂ« ardhmen e rezervave mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« naftĂ«s sĂ« papĂ«rpunuar nĂ« botĂ«.

Nafta Brent, treguesi ndĂ«rkombĂ«tar i çmimeve tĂ« naftĂ«s, u tregtua e pandryshuar gjatĂ« ditĂ«s nĂ« 60.77 dollarĂ« pĂ«r fuçi, pasi mĂ« herĂ«t kishte rĂ«nĂ« nĂ«n nivelin 60 dollarĂ«. Çmimet e West Texas Intermediate (WTI), treguesi amerikan, u rritĂ«n me 0.1 pĂ«r qind nĂ« 57.40 dollarĂ« pĂ«r fuçi.

Venezuela prodhon më pak se 1 për qind të prodhimit global të naftës, me eksportet e kufizuara nga sanksionet amerikane dhe një bllokadë detare. Megjithatë, vendi zotëron rreth 17 për qind të rezervave globale të naftës së papërpunuar, sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA), çka i jep potencialin për të rritur ndjeshëm furnizimin.

Pavarësisht lëvizjeve të kufizuara të çmimeve, aksionet e Chevron, ConocoPhillips dhe ExxonMobil u rritën ndjeshëm në tregtimin para hapjes së bursës, pasi presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se kompani të mëdha amerikane të naftës do të investonin në Venezuelë.

Aksionet e Chevron u rritën pothuajse me 7.8 për qind, ConocoPhillips me 7.5 për qind, ndërsa të ExxonMobil u rritën me 4 për qind. Chevron tashmë operon në Venezuelë në bazë të një licence të posaçme të dhënë nga administrata Trump.

Tregtarët tani duhet të vlerësojnë ndikimin që ndërhyrja amerikane do të ketë në tregun e naftës, në një moment kur analistët paralajmërojnë për një tepricë të afërt të furnizimit me naftë.

Amrita Sen, themeluese e kompanisë konsulente Energy Aspects, tha se supozimi mbizotërues ishte se ndërhyrja e SHBA-së do të ushtronte presion ulës mbi çmimet, pasi tregjet presin që në të ardhmen të rikthehen në treg fuçi shtesë nga Venezuela.

“NjerĂ«zit do tĂ« supozojnĂ« se nĂ« afatmesĂ«m do tĂ« ketĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r naftĂ«,” u shpreh ajo.

Saul Kavonic, analist nĂ« MST Financial, tha se tregtarĂ«t ishin lodhur nga “konsideratat e rrezikut gjeopolitik qĂ« nuk pĂ«rkthehen nĂ« ndĂ«rprerje reale tĂ« furnizimit”.

Shumica e analistĂ«ve presin qĂ« çmimet e naftĂ«s tĂ« vijojnĂ« rĂ«nien nĂ« pjesĂ«n e hershme tĂ« kĂ«tij viti, pas njĂ« rĂ«nieje prej 20 pĂ«r qind nĂ« vitin 2025, qĂ« e ka çuar Brent-in nĂ« nivelin aktual pak mbi 60 dollarĂ« pĂ«r fuçi. “Tregu Ă«shtĂ« po aq pesimist sa ka qenĂ« tĂ« paktĂ«n nĂ« njĂ« dekadĂ«,” tha Sen, duke iu referuar niveleve rekord tĂ« pozicioneve tĂ« shkurtra nĂ« Brent dhe niveleve historikisht tĂ« ulĂ«ta tĂ« pozicioneve tĂ« gjata nĂ« WTI.

Edhe pse nĂ« afatmesĂ«m mund tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« naftĂ« nga Venezuela, rritje domethĂ«nĂ«se nĂ« afatshkurtĂ«r nuk pritet, shtoi ajo. “Eksportet tashmĂ« janĂ« pĂ«rgjysmuar dhe bllokada dhe sanksionet mbeten nĂ« fuqi, ndaj kemi njĂ« situatĂ« ku asgjĂ« nuk ka ndryshuar dhe nuk ka naftĂ« shtesĂ«.”

Pavarësisht trazirave në Venezuelë, OPEC+ nuk sinjalizoi ndonjë ndryshim të menjëhershëm strategjie në përditësimin e planifikuar të së dielës. Tetë anëtarë të grupit të prodhuesve, përfshirë Arabinë Saudite, Rusinë dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, u takuan shkurtimisht dhe ranë dakord të ruajnë pezullimin e rritjes së prodhimit të paktën deri në prill.

Në afatshkurtër, prodhimi i naftës në Venezuelë mund të bjerë edhe më tej. Bllokada ka kufizuar ndjeshëm importet e lëndëve të nevojshme për përzierjen e naftës së rëndë të vendit për eksport, duke ngushtuar kapacitetet operative. Reuters raportoi të dielën se kompania shtetërore Petróleos de Venezuela (PDVSA) u kishte kërkuar disa partnerëve në ndërmarrjet e përbashkëta të ulnin prodhimin.

“Kemi identifikuar tĂ« paktĂ«n 200,000 deri nĂ« 300,000 fuçi nĂ« ditĂ« qĂ« tashmĂ« janĂ« nxjerrĂ« jashtĂ« prodhimit, dhe mund tĂ« jenĂ« edhe mĂ« shumĂ«,” tha Sen. “NĂ« afat shumĂ« tĂ« shkurtĂ«r, rreziku Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« humbasim edhe mĂ« shumĂ« prodhim.”

NdĂ«rkohĂ«, kontratat e sĂ« ardhmes tĂ« tregut amerikan tĂ« aksioneve shĂ«nuan rritje. Kontratat e sĂ« ardhmes tĂ« S&P 500 u rritĂ«n me 0.3 pĂ«r qind, ndĂ«rsa ato tĂ« Nasdaq 100 u rritĂ«n me 0.6 pĂ«r qind. Çmimet e arit u rritĂ«n me 2.4 pĂ«r qind nĂ« 4,434 dollarĂ« pĂ«r ons. Dollari u forcua me 0.2 pĂ«r qind kundrejt njĂ« shporte monedhash.

“Tregjet e riskut nĂ« afatshkurtĂ«r, zakonisht votojnĂ« mbi faktin nĂ«se njĂ« skenar mĂ« i keq po bĂ«het mĂ« shumĂ« apo mĂ« pak i mundshĂ«m,” tha Edward Al-Hussainy, menaxher portofoli nĂ« Columbia Threadneedle. “NĂ« rastin e VenezuelĂ«s, duket se kemi shmangur njĂ« luftĂ« nĂ« shkallĂ« tĂ« plotĂ« dhe kjo mund tĂ« jetĂ« e mjaftueshme pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur hapjen e tregjeve financiare kĂ«tĂ« javĂ«.” / FT

The post Çmimet e naftĂ«s mbeten tĂ« qĂ«ndrueshme pas sulmeve tĂ« Donald Trump ndaj VenezuelĂ«s appeared first on Revista Monitor.

Kreditimi nga mikrofinanca, ecuri e dobët edhe në tremujorin e tretë 2025

Ecuria e kreditimit nga institucionet financiare jobanka ishte e dobët edhe në tremujorin e tretë të vitit 2025, duke konfirmuar frenimin në segmentin e mikrofinancës.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se vlera e portofolit të kredisë të dhënë nga institucionet financiare jobanka arriti në 61.6 miliardë lekë, në rënie me afërsisht një miliard lekë krahasuar me tremujorin e mëparshëm.

Kredia e dhënë nga institucionet financiare jobanka është pothuase në të njëjtat vlera me fundin e vitit të kaluar, ndërsa shënon një rritje modeste me 2.2% krahasuar me tremujorin e tretë të vitit të kaluar.

Vlera e portofolit të kredisë të përfshirë në këto statistika përfshin huatë e dhëna nga të gjitha institucionet financiare jodepozituese, që nënkupton se nga klasifikimi përjashtohen bankat dhe shoqëritë e kursim-kreditit. Klasifikimi përfshin të gjitha institucionet e tjera financiare të licencuara nga Banka e Shqipërisë dhe Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare.

Megjithatë, mes tyre vetëm institucionet financiare jobanka të huadhënies dhe mikrokredisë kanë si objekt aktiviteti kreditimin, ndaj në pjesën dërrmuese vlerësohet se ky portofol i takon atyre dhe mund të përdoret si një tregues i përafërt i ecurisë së kreditimit nga mikrofinanca.

Ky portofol nuk përfshin vetëm huadhënien konsumatorë, por edhe huanë e dhënë për subjektet e biznesit. Nga ana tjetër, është fakt se rritja e vrullshme e mikrokredisë konsumatorë në vitet e fundit ka qenë shtysa kryesore në zgjerimin e portofolit të kredisë së institucioneve financiare jobanka. Ndaj, ngadalësimi i rritjes së portofolit në gjysmën e parë të këtij vitit mund të interpretohet, të paktën pjesërisht, si efekt i masave shtrënguese të Bankës së Shqipërisë.

Në fillim të vitit 2025, nisi aplikimi i asaj që u quajt paketa mbrojtjes konsumatore të publikut, veçanërisht në raport me produktet e mikrofinancës. Banka e Shqipërisë miratoi disa masa që synonin të forconin kriteret e kreditimit nga institucionet mikrofinanciare, të shtonin transparencën e këtyre produkteve, por njëkohësisht edhe uli çmimin maksimal të lejuar të huave të vogla konsumatore.

Sipas përfaqësuesve të sektorit të mikrofinancës, ndikimi i rregullave të reja në ngadalësimin e kreditimit dhe ngushtimin e bazës së klientëve ka qenë i prekshëm dhe i matshëm. Në veçanti, detyrimet për dokumentimin formal të të ardhurave, analizën e detajuar të shpenzimeve familjare dhe procedurat e reja të verifikimit kanë bërë që një grup i rëndësishëm klientësh tradicionalë të sektorit të mos plotësojnë më kriteret.

Sipas tyre, kjo ka prodhuar dy efekte kryesore: ulje të numrit të aplikimeve të kualifikuara për kredi dhe rritje të rrezikut të rikthimit të klientëve drejt huamarrjes informale, e cila është më e shtrenjtë dhe më pak e sigurt. / E.Shehu

Burimi: BSH

The post Kreditimi nga mikrofinanca, ecuri e dobët edhe në tremujorin e tretë 2025 appeared first on Revista Monitor.

AAPSK vë në përdorim pajisje të sekuestruara nga një spital privat për QSUT dhe spitalet publike

Agjencia e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK) e ka nisur vitin 2026 me vijimin e një praktike tashmë të konsoliduar në veprimtarinë e saj: vënien e pasurive të sekuestruara në funksion të interesit publik, institucioneve shtetërore dhe shoqërisë civile.

Në këtë kuadër, Kryeadministratorja e AAPSK, Risena Xhaja, zhvilloi një vizitë pune në një spital privat, i cili ndodhet në proces hetimi nga Prokuroria e Tiranës dhe mbi pasurinë e të cilit është vendosur masë sekuestroje preventive.

Me miratimin e prokurorit tĂ« çështjes, AAPSK ka ndĂ«rmarrĂ« veprimet pĂ«r identifikimin dhe shpĂ«rndarjen e pajisjeve mjekĂ«sore qĂ« ndodhen nĂ« kĂ«tĂ« objekt, duke i vĂ«nĂ« ato nĂ« dispozicion tĂ« MinistrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ« pĂ«r t’u shpĂ«rndarĂ« mĂ« tej nĂ« qendrat spitalore pĂ«rkatĂ«se. Pajisjet mjekĂ«sore do tĂ« vihen nĂ« pĂ«rdorim nga QSUT dhe disa nga spitalet rajonale sipas nevojave pĂ«rkatĂ«se.

Gjatë vizitës, Kryeadministratorja e AAPSK, znj. Risena Xhaja u shpreh:

“E nisim vitin 2026 me njĂ« praktikĂ« pune tĂ« bĂ«rĂ« tashmĂ« rutinĂ« pĂ«r agjencinĂ« tonĂ«, vĂ«nien e pasurive tĂ« konfiskuara nĂ« funksion tĂ« institucioneve shtetĂ«rore dhe jo vetĂ«m, por edhe tĂ« shoqĂ«risĂ« civile. NĂ« rastin konkret flasim pĂ«r njĂ« institucion shtetĂ«ror. KĂ«tu jemi nĂ« njĂ« spital privat, qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« proces hetimi nga Prokuroria e TiranĂ«s dhe kemi njĂ« masĂ« sekuestroje preventive pĂ«r pasurinĂ«. Me miratimin e prokurorit kemi ardhur sot qĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« shpĂ«rndarjen e pajisjeve qĂ« ndodhen nĂ« spital, duke ia vĂ«nĂ« nĂ« pĂ«rdorim MinistrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ«, pĂ«r t’u shpĂ«rndarĂ« nĂ« qendrat spitalore.”

Ky veprim synon të kontribuojë drejtpërdrejt në përmirësimin e shërbimit shëndetësor dhe në forcimin e kapaciteteve të sistemit publik, duke garantuar përdorimin efikas dhe të dobishëm të pasurive të sekuestruara në dobi të qytetarëve.

AAPSK mbetet e angazhuar në administrimin e përgjegjshëm, ligjor dhe transparent të pasurive të sekuestruara dhe të konfiskuara, duke i shndërruar ato në instrumente konkrete në shërbim të interesit publik.

The post AAPSK vë në përdorim pajisje të sekuestruara nga një spital privat për QSUT dhe spitalet publike appeared first on Revista Monitor.

Treguesi i besimit në ekonomi e mbylli në rënie vitin 2025

Treguesi i ndjesisë ekonomike (TNE) ra me 0.4 pikë në muajin dhjetor.

Sipas Bankës së Shqipërisë, rënia e treguesit të besimit në ekonomi u ndikua kryesisht nga dobësimi i treguesve në sektorët e shërbimeve dhe të industrisë. Treguesi i besimit në sektorin e tregtisë dhe ai i besimit të konsumatorit mbetën pothuajse të pandryshuar. Rritje regjistroi vetëm treguesi i besimit në sektorin e ndërtimit.

Megjithatë, niveli aktual i TNE-së qëndron rreth 6 pikë përqindje mbi mesataren historike.

Treguesi i besimit të industrisë regjistroi një rënie të lehtë me 0.2 pikë përqindje në muajin dhjetor, i ndikuar nga pritjet në rënie për porositë nga eksportet. Niveli i këtij treguesi aktualisht qëndron rreth 2 pikë përqindje mbi mesataren historike. Pritjet e bizneseve të këtij sektori për punësimin në të ardhmen kanë regjistruar rritje, ndërkohë që çmimet e produkteve që do të prodhojnë në të ardhmen priten të mbeten pothuajse të njëjta.

Treguesi i besimit në shërbime ra me 2.8 pikë përqindje në muajin dhjetor. Pavarësisht rënies, niveli i këtij treguesi qëndron rreth 6 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë. Rënia e besimit u ndikua nga vlerësimet më pak optimiste të bizneseve për ecurinë aktuale të aktivitetit të tyre, dhe për nivelin aktual të kërkesës. Pritjet për nivelin e punësimit në të ardhmen janë rishikuar për poshtë, ndërkohë që janë rishikuar për lart çmimet në të ardhmen.

Treguesi i besimit në tregti për dhjetorin regjistroi një vlerë thuajse të njëjtë me atë të muajit nëntor. Niveli i tij qëndron rreth 9 pikë përqindje mbi mesataren historike. Vlera aktuale e treguesit u ndikua nga vlerësimet në rënie të ecurisë aktuale të biznesit dhe në rritje të pritjeve për punësimin. Pritjet për ecurinë e biznesit dhe për çmimet në të ardhmen regjistruan rënie.

Treguesi i besimit në ndërtim u rrit me 4.5 pikë përqindje për dhjetorin. Aktualisht, ky tregues qëndron 16.6 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë. Në rritjen mujore ndikuan të dy komponentët, si vlerësimi i bizneseve për aktivitetin ndërtues dhe ai i porosive aktuale. Pritjet për çmimet në të ardhmen janë vlerësuar me rritje.

Treguesi i besimit konsumator për dhjetorin nuk pësoi ndryshime krahasuar me muajin e kaluar, duke qëndruar rreth 1.5 pikë përqindje mbi mesataren historike. Ndikimet në drejtime të kundërta të balancave përbërëse të tij u kompensuan, duke mos e ndryshuar nivelin e treguesit të agreguar. Vlerësimi për situatën ekonomike në të ardhmen dhe blerjet aktuale në shuma të mëdha u rritën këtë muaj, ndërkohë, në kahun tjetër, pritjet për situatën financiare dhe blerjet e mëdha ishin më pak optimiste. Pritjet për nivelin e përgjithshëm të çmimeve në të ardhmen janë rishikuar për poshtë.

The post Treguesi i besimit në ekonomi e mbylli në rënie vitin 2025 appeared first on Revista Monitor.

2023-2026, Fondi për rimbursimin e barnave në ulje në raport me buxhetin total

Shpenzimet buxhetore po rriten shumë shpejt se fondet për rimbursimin e barnave, çka tregon se qeveria nuk po ndan në proporcione të drejta fondet publike edhe pse nevojat për medikamente po rriten me shpejtësi.

Buxheti 2026 parashikon shpenzime totale në vlerën e 886,7 miliardë lekë ose gati 9 miliardë euro. Ndërsa fondi për rimbursimin e barnave është vetëm 13.5 miliardë lekë dhe përbën 1.5 për qind te shpenzimeve totale buxhetore.

Nga viti 2023 në 2026 shpenzimet e përgjithshme buxhetore janë rritur me 37 për qind ndërsa ato për rimbursimin e barnave me 18.4%.

Të dhënat tregojnë se pesha e shpenzimeve për rimbursimin e medikamenteve në raport me buxhetin e përgjithshëm është në rënie.

Në vitin 2023, rimbursimi zinte rreth 1.8% të totalit të shpenzimeve buxhetore, ndërsa në vitin 2024 bie në 1.6% dhe në 2026 stabilizohet në rreth 1.5%. Edhe pse fondi po rritet në vlerë nominale, nga viti në vit po merr një peshë më të vogël relative në buxhetin e përgjithshëm të shtetit, duke sugjeruar se rritja e tij nuk po e ndjek ritmin e zgjerimit të shpenzimeve publike.

Të dhënat zyrtare tregojnë një rritje sistematike të sëmundjeve kronike me mbi 5-6 për qind në vit pas pandemisë. Plakja e popullsisë dhe kërkesa në rritje për trajtime më moderne ushtrojnë presion që fondi për rimbursimim të mos bjerë në peshë relative, por të ecë të paktën në të njëjtin ritëm me rritjen e shpenzimeve buxhetore ose edhe më shpejt.

Kjo ecuri tregon se sistemi buxhetor po u jep përparësi zërave të tjerë, ndërkohë që barra e sëmundjeve po rritet me shpejtësi dhe Shqipëria është i vetmi vend në Europë që nuk ka ende një PET Scaner në sistemin publik.

Sakaq kërkesat për rimbursim janë shumë më të larta se fondi në dispozicion duke bërë që në mes të vitit qeveria të ndryshojë fondet me rritje.

Në mes të vitit 2023, qeveria rriti buxhetin për rimbursimin e medikamenteve në 12 miliardë lekë nga 11,4 miliardë që ishte në fillim të vitit, por as këto nuk ishin të mjaftueshme, pasi deri në fund të vitit u gjeneruan 58 milionë lekë detyrime të prapambetura.

Ekspertët mendojnë se plakja e popullsisë dhe ndikimi i pandemisë së Covid rritën sëmundjet kronike. Diabeti apo Hipertensioni si sëmundje me incidencë të lartë në popullatë morëm më shumë fonde, duke bërë që grupi i insulinave të shënojnë rritje të lartë të shpenzimeve të rimbursimit vitet e fundit./ B.Hoxha

Burimi: Ministria e Financave

The post 2023-2026, Fondi për rimbursimin e barnave në ulje në raport me buxhetin total appeared first on Revista Monitor.

Paga reale mesatare sot vlen 140 euro më pak se në 2020-n

A e keni vënë re se edhe pse mund të merrni më shumë para, në fund të muajit ato ju dalin gjithmonë e më pak?!

Rritja e çmimeve të ushqimeve dhe qirave po zbeh vlerën reale të të ardhurave, sidomos nga pagat.

Të dhënat e INSTAT treguan se në tremujorin e tretë paga reale mesatare bruto ishte 69,630 lekë ose 16,4 për qind më e ulët se paga mesatare nominale prej 83,300 lekësh në të njëjtën periudhe.

Paga reale për shkak te efekteve inflacionit është 140 euro më ulët se paga nominale në qershor-shtator 2025.

Paga reale mesatare mujore bruto është indeksuar me inflacionin (2020=100) nga INSTAT. Kjo do të thotë se me rreth 83 mijë lekë, një shqiptar blen sot të njëjtat mallra që në vitin 2020 i blinte me rreth 70 mijë lekë.

Paga nominale mesatare mujore bruto në Shqipëri nga viti 2014 në 2025 është rritur ndjeshëm, po nuk është shoqëruar në të njëjtën masë me përmirësim të fuqisë reale blerëse te të punësuarve, përkundrazi.

Pagat nominale dhe ajo reale kishin diferenca të balancuara para pandemisë, por më pas hendeku erdhi në zgjerim nga rritja e çmimeve, sidomos në qira dhe ushqime.

Paga nominale u rrit ndjeshĂ«m, nga rreth 60 mijĂ« lekĂ« nĂ« vitin 2022 nĂ« mbi 83 mijĂ« lekĂ« nĂ« vitin 2024 dhe fillim 2025. MegjithatĂ«, paga reale rritet shumĂ« mĂ« ngadalĂ« dhe nĂ« disa tremujorĂ« madje shĂ«non rĂ«nie krahasuar me ritmin e pagĂ«s nominale. Raporti i pagĂ«s reale ndaj pagĂ«s nominale bie nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme, duke zbritur nga rreth 94% nĂ« fillim tĂ« vitit 2022 nĂ« rreth 83–83% nĂ« vitet 2024–2025. Kjo tregon se njĂ« pjesĂ« gjithnjĂ« e mĂ« e madhe e rritjes sĂ« pagave po gĂ«rryhet nga inflacioni.

Ndonëse punonjësit marrin paga nominalisht shumë më të larta sot krahasuar me një dekadë më parë, por fuqia reale blerëse e këtyre pagave është përkeqësuar ndjeshëm në vitet e fundit. Pagat më larta nuk kanë arritur të kompensojë rritjen e çmimeve, duke bërë që përfitimi real për të punësuarit të jetë më i ulët sesa sugjeron rritja nominale e të ardhurave.

Diferenca ndërmjet pagës reale dhe asaj nominale po thellohet për shkak se rritja e tyre nuk erdhi nga produktiviteti në ekonomi, por nga presionet e fuqisë punëtore. Rritja e pagave me vendime e stimuloi edhe me shume rritjen e çmimeve duke e ulur në vërtetë vlerën reale të pagave./ B.Hoxha

The post Paga reale mesatare sot vlen 140 euro më pak se në 2020-n appeared first on Revista Monitor.

Ndryshimet e shpeshta të buxhetit bëjnë lëmsh investimet publike

Planifikimi dhe zbatimi i investimeve publike gjatë vitit 2024 ka shfaqur rreziqe të konsiderueshme, të lidhura kryesisht me paqëndrueshmërinë e planeve buxhetore dhe problematika strukturore në menaxhimin e projekteve kapitale.

TĂ« dhĂ«nat nga “Deklarata e Posaçme e Rreziqeve Fiskale” nga Ministria e Financave pĂ«r fitin 2024 tregojnĂ« se, ndonĂ«se procesi Ă«shtĂ« mbĂ«shtetur nĂ« kuadrin ligjor nĂ« fuqi, ndryshimet e shpeshta gjatĂ« vitit kanĂ« krijuar pasiguri pĂ«r financat publike.

Gjatë vitit 2024, planet buxhetore për shpenzimet kapitale janë rishikuar disa herë përmes akteve normative. Në vijimësi, diferencat mes projektbuxhetit, buxhetit fillestar dhe atij përfundimtar kanë evidentuar rreziqe për buxhetin e shtetit, duke çuar në shtyrje të afateve të projekteve ose në krijimin e detyrimeve të prapambetura.

Të dhënat e Ministrisë së Financave tregojnë devijanca të ndjeshme mes fazës së parë të PBA-së, buxhetit fillestar dhe atij përfundimtar për shpenzimet kapitale, çka tregoi pasiguri në menaxhimin afatmesëm të investimeve publike. Këto luhatje kanë vështirësuar parashikueshmërinë e financimit dhe zbatimin në kohë të projekteve.

Ministria e Financave është shprehur se, gjatë vitit janë evidentuar edhe problematika strukturore, që kanë ndikuar në rritjen e kostove të projekteve dhe në nevojën për fonde shtesë të paparashikuara në PBA.

Vonesat lidhen, ndër të tjera, me vështirësi në zbatimin e plotë të procedurave të reja për menaxhimin e investimeve publike, mungesë analizash të thelluara nga institucionet përfituese në fazën e propozimit të projekteve, si edhe me rishpërndarje të shpeshta të fondeve nga ministritë e linjës dhe institucionet buxhetore.

Një tjetër problem mbetet përditësimi jo në kohë i Listës Unike të Projekteve me Rëndësi Kombëtare, përfshirë projektet që realizohen përmes partneriteteve publik-private.

Sipas vlerësimeve zyrtare, këta faktorë përbëjnë rreziqe të drejtpërdrejta për disiplinën fiskale dhe për efikasitetin e shpenzimeve publike. institucionet theksojnë nevojën për një planifikim më të qëndrueshëm afatmesëm dhe për zbatim më rigoroz të kuadrit ligjor, në mënyrë që investimet publike të realizohen me kosto më të kontrolluara dhe pa vonesa që rëndojnë financat e shtetit.

Shpenzimet për investime në 2024 janë planifikuar sipas metodologjisë së miratuar me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 887, datë 27 dhjetor 2022, për menaxhimin e investimeve publike, ndërsa financimi është ndarë sipas udhëzimeve standarde për përgatitjen e buxhetit, ndërkohë që ka pasur dallime politikave ekzistuese dhe atyre të reja.

Prioritet në financim u është dhënë projekteve kapitale të papërfunduara që priteshin të mbylleshin, projekteve ende të panisura por me angazhime ligjore të miratuara në Programin Buxhetor Afatmesëm (PBA), si edhe investimeve të financuara gjatë vitit fiskal.

 

The post Ndryshimet e shpeshta të buxhetit bëjnë lëmsh investimet publike appeared first on Revista Monitor.

Investimet në kanalizime me pikatore, KLSH: Në një dekadë UKT çoi 10 milionë euro

Nevojat për kanalizime në kryeqytet janë në rritje të vazhdueshme teksa investimet reale në rrjet mbeten larg asaj që kërkohet.

Një auditim i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) nënvizon se nga 7 miliardë lekë apo rreth 70 milionë euro investime kapitale të kryera në një dekadë nga Ujësjellës Kanalizime Tiranë afërsisht 1/7 e kësaj shumë kanë shkuar për kanalizime.

“Fondet e destinuara pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e rrjetit tĂ« kanalizimeve tĂ« qytetit tĂ« TiranĂ«s kulmojnĂ« si masĂ« relative (nĂ«%) nĂ« vitin 2015, ku pesha specifike e kĂ«tyre fondeve zinte 58% tĂ« investimeve vjetore gjithsej dhe me trend rĂ«nĂ«s, derisa nĂ« vitin 2022 shĂ«nohet pĂ«rqindja mĂ« e ulĂ«t e investimeve tĂ« realizuara pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e sistemit tĂ« kanalizimeve, me vetĂ«m 2,1% tĂ« totalit tĂ« fondeve gjithsej tĂ« shpenzuara pĂ«r investimet e UKT. PĂ«r gjithĂ« periudhĂ«n 2015-2024 investimet gjithsej tĂ« UKT sh.a. janĂ« 7,038 milionĂ« lekĂ« dhe ato pĂ«r sistemin e kanalizimeve vetĂ«m sa 13.2% e tyre, ose 927 milionĂ« lekĂ«â€, thuhet nĂ« auditim.

KLSH konstaton se nga viti në vit nuk ka pasur një harmonizim të vlerave që investohen duke u luhatur në disa raste nga 2 për qind deri në 58 për qind por për një pjesë të mirë të viteve ato ishin në vlera modeste.

“PĂ«r rrjedhojĂ«, kĂ«to investime tĂ« rrjetit tĂ« kanalizimit qĂ« pĂ«r periudhĂ«n 2015-2024 arrijnĂ« nĂ« 926,6 milionĂ« lekĂ«, vlerĂ«sohet qĂ« kanĂ« dhĂ«nĂ« njĂ« ndikim tĂ« lehtĂ« e tĂ« pa ndjeshĂ«m nĂ« zvogĂ«limin e humbjeve tĂ« ujit dhe zgjerimin e mbulueshmĂ«risĂ« me shĂ«rbime tĂ« ujit dhe zvogĂ«limin e shkarkimit tĂ« ujĂ«rave tĂ« ndotur nĂ« lumenjtĂ« e kryeqytetit.

PamjaftueshmĂ«ria dhe mungesa e burimeve tĂ« nevojshme financiare pĂ«r infrastrukturĂ«n e kanalizimeve. Nivelet e investimeve nĂ« sektorin e furnizimit me ujĂ«, kanalizimeve dhe pĂ«rpunimit tĂ« ujĂ«rave tĂ« ndotura nĂ« qytetin e TiranĂ« janĂ« dukshĂ«m mĂ« tĂ« ulĂ«ta se sa nevojat, kjo sidomos nĂ« kushtet qĂ« infrastruktura e kanalizimeve Ă«shtĂ« e vjetĂ«r, e dĂ«mtuar dhe herĂ«-herĂ« joefikase”, nĂ«nvizon auditimi.

Raporti ndalet në faktin që ndryshimet demografike të lidhura me migrimin e popullsisë drejtë kryeqytetit pas ndryshimit të regjimit në vitin 1991 dhe rritja e ndjeshme pasuese e kërkesës për shërbimet e largimit të ujërave të zeza, kanë ndikuar në situatën e infrastrukturës së kanalizimeve, e cila në shumicën e rasteve funksionon me kapacitetin maksimal.

“Edhe pse vitet e fundit investimet kanĂ« ardhur nĂ« rritje, ato nuk janĂ« mĂ« tĂ« orientuara dhe tĂ« baras-peshuara nĂ« furnizimin me ujĂ« dhe infrastrukturĂ«n e kanalizimeve, dhe se ato asnjĂ«herĂ« nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« plotĂ«suar nevojat pĂ«r investime kapitale”, thuhet nĂ« raport./ N.Maho

 

The post Investimet në kanalizime me pikatore, KLSH: Në një dekadë UKT çoi 10 milionë euro appeared first on Revista Monitor.

Ekuilibri i fuqisë në IA

OpenAI dhe Anthropic, kundĂ«r zhvilluesve tĂ« aplikacioneve: sindroma e Kronosit nĂ« teknologji. A do t’i gllabĂ«rojnĂ« laboratorĂ«t aplikacionet qĂ« funksionojnĂ« mbi modelet e tyre?, shkruan The Economist

 

NĂ« botĂ«n zakonisht tĂ« mbushur me thashetheme tĂ« Silicon Valley, po ndodh diçka e çuditshme. ËshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« gjesh njĂ« sipĂ«rmarrĂ«s tĂ« InteligjencĂ«s Artificiale gjenerative, qĂ« tĂ« thotĂ« ndonjĂ« fjalĂ« tĂ« keqe pĂ«r dikĂ« tjetĂ«r.

Ndoshta kjo lidhet me moshĂ«n. ShumĂ« prej atyre qĂ« po nisin startup-et e tyre tĂ« IA-sĂ« kanĂ« lindur pas filmave distopikĂ« tĂ« fantashkencĂ«s si “The Matrix” (1999) dhe janĂ« ende mjaft tĂ« rinj pĂ«r tĂ« besuar se Inteligjenca Artificiale do tĂ« jetĂ« njĂ« forcĂ« e mirĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«. PĂ«r ta, edhe fjala “frenemy” (armik-mik) tingĂ«llon shumĂ« e ashpĂ«r.

Megjithatë, përtej kësaj harmonie të dukshme, po shfaqet një dinamikë konkurruese që do të bëhet gjithnjë e më e fortë.

Merrni shembull startup-et si Anysphere, aplikacioni Cursor i së cilës ndihmon zhvilluesit e softuerëve të shkruajnë kode programimi; Harvey, që ofron Inteligjencë Artificiale për firmat ligjore; dhe OpenEvidence, që bën të njëjtën gjë për mjekët (dhe që më 20 tetor siguroi 200 milionë dollarë financim me një vlerësim prej 6 miliardë dollarësh).

Këto aplikacione po rriten me shpejtësi duke përdorur modelet e mëdha gjuhësore (LLM) që ofrohen nga kompani si OpenAI, krijuesja e ChatGPT-së, dhe Anthropic, krijuesja e Claude.

Ata paguajnĂ« pĂ«r t’i pĂ«rdorur kĂ«to modele, por ndryshe nga laboratorĂ«t e IA-sĂ«, nuk shpenzojnĂ« miliarda nĂ« ndjekje tĂ« superinteligjencĂ«s. Kjo e bĂ«n rrugĂ«n e tyre drejt fitimit mĂ« tĂ« lehtĂ«.

Ndërkohë, vlerësimet e larta për laboratorët e IA-së që shpenzojnë shumë para, 500 miliardë dollarë për OpenAI dhe 183 miliardë për Anthropic, tregojnë se, teksa modelet e tyre bëhen më të afta, investitorët besojnë se një ditë ata do të përvetësojnë fitimet e startup-eve që varen prej tyre.

Mendoni për laboratorët si Kronosin, titanin e mitologjisë greke që përpiqej të hante fëmijët e vet (ose si Amazon, titan i tregtisë elektronike, që prodhon produkte për të nënçmuar ata që shiten mirë në platformën e saj). Pyetja, si në mitin e Kronosit, është: a do të mundin të mbijetojnë të vegjlit dhe të luftojnë?

Vrasja e “fĂ«mijĂ«ve” mund tĂ« ketĂ« filluar tashmĂ«. Startup-et janĂ« shumĂ« tĂ« sjellshme pĂ«r tĂ« ngritur alarmin. Por Ed Zitron, autor i njĂ« buletini therĂ«s pĂ«r IA-nĂ«, raportoi mĂ« 20 tetor se Anthropic kishte shpenzuar njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« tĂ« ardhurave tĂ« saj kĂ«tĂ« vit dhe vitin e kaluar pĂ«r Amazon Web Services, njĂ« nga ofruesit e saj tĂ« teknologjisĂ« cloud.

Si pasojë, tha ai, kompania prezantoi plane të reja shërbimi që rritën kostot për klientët e mëdhenj si Cursor, për të mbushur boshllëkun financiar. Anthropic thotë se paketat e shërbimit janë praktikë standarde në gjithë industrinë.

KĂ«rcĂ«nimi shkon pĂ«rtej çmimeve. LaboratorĂ«t e mĂ«dhenj tĂ« IA-sĂ« po pĂ«rpiqen tĂ« arrijnĂ« InteligjencĂ«n e pĂ«rgjithshme Artificiale (AGI), e cila do t’i bĂ«nte modelet e tyre tĂ« afta tĂ« kryenin shumicĂ«n e detyrave qĂ« mund t’i bĂ«jnĂ« njerĂ«zit, duke pĂ«rfshirĂ« edhe pĂ«rputhjen apo tejkalimin e aftĂ«sive tĂ« zhvilluesve tĂ« aplikacioneve. PĂ«r momentin, mund tĂ« ketĂ« ende hapĂ«sirĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«.

Por shenjat janë të qarta. Mjafton të shohësh fushën e programimit, ku aplikacionet me IA gjenerative janë përhapur më shpejt. Si Anthropic ashtu edhe OpenAI kanë zhvilluar mjete kodimi që rivalizojnë, me dallime të vogla, ato të Cursor-it.

Themeluesit e startup-eve mbeten çuditërisht optimistë. Ata besojnë se ekuilibri i fuqisë do të mbetet fort në favorin e tyre për të ardhmen e afërt.

Në mënyrë domethënëse, shumë prej tyre janë skeptikë ndaj AGI-së, megjithëse në mënyrë të rezervuar (njëri prej tyre i kërkoi The Economist të mos e përmendte me emër si dyshues, nga frika se mund të përjashtohej nga skena shoqërore e San Franciskos).

Ata argumentojnĂ« se, nĂ« vend tĂ« AGI-sĂ«, aftĂ«sia qĂ« bizneset realisht kanĂ« nevojĂ« pĂ«r tĂ« nxitur pĂ«rdorimin mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« IA-sĂ« gjenerative Ă«shtĂ« “Inteligjenca Artificiale e specializuar”, pra IA qĂ« fokusohet nĂ« njĂ« fushĂ« tĂ« caktuar, si ligji apo mjekĂ«sia. PikĂ«risht aty shpresojnĂ« tĂ« ruajnĂ« avantazhin konkurrues.

Kompania Sierra, qĂ« prodhon “agjentĂ«â€ tĂ« IA-sĂ« qĂ« bashkĂ«punojnĂ« me njerĂ«zit nĂ« shĂ«rbimin ndaj klientit, pĂ«rdor njĂ« ilustrim pĂ«r tĂ« shpjeguar kĂ«tĂ« dinamikĂ«. Ajo tregon majĂ«n e njĂ« ajsbergu: kjo Ă«shtĂ« pjesa e tregut qĂ« shĂ«rbehet nga LLM-tĂ« (modelet e mĂ«dha gjuhĂ«sore).

Poshtë saj ndodhen një mori procesesh të ndërlikuara biznesi që përfaqësojnë sfida dhe mundësi shumë më të mëdha

AsnjĂ«ra prej tyre nuk Ă«shtĂ« e pĂ«rgjithshme. Vlera, thotĂ« bashkĂ«themeluesi i Sierra-s, Bret Taylor (i cili Ă«shtĂ« edhe kryetar i bordit tĂ« OpenAI-sĂ«), gjendet te “gjĂ«rat mĂ« tĂ« mĂ«rzitshme, mĂ« tĂ« zakonshme
 tĂ« fshehura nĂ« prapaskenĂ«n e njĂ« kompanie, qĂ« janĂ« tĂ« ngadalta, tĂ« kushtueshme dhe me pasoja tĂ« mĂ«dha”.

PĂ«r t’u mbĂ«shtetur, zhvilluesit e aplikacioneve po eksperimentojnĂ« me modele tĂ« reja tĂ« tĂ« ardhurave. Ata e pranojnĂ« se, ndryshe nga valĂ«t e mĂ«parshme tĂ« zhvillimit tĂ« softuerĂ«ve, sa mĂ« shumĂ« tĂ« rriten dhe sa mĂ« shumĂ« tĂ« pĂ«rdorin LLM-tĂ«, aq mĂ« tĂ« larta do tĂ« jenĂ« kostot e tyre shtesĂ«. PĂ«r t’i kompensuar kĂ«to kosto nĂ« rritje, u nevojiten teknika tĂ« reja.

Njëra prej tyre është përdorimi i një sërë modelesh, përfshirë ato me burim të hapur, për të drejtuar pyetjet më të thjeshta atje ku përpunimi është më i lirë. Një tjetër është tarifimi i klientëve në bazë të rezultateve, e jo të përdorimit. Për shembull, Harvey mund të përballojë të përdorë modelet më të mëdha sepse firmat ligjore janë të gatshme të paguajnë për saktësi të përsosur.

Argumentet

Për më tepër, zhvilluesit e aplikacioneve argumentojnë se sa më gjatë të qëndrojnë në treg, aq më shumë të dhëna të specializuara do të grumbullojnë agjentët e tyre, duke përmirësuar performancën, njësoj si makinat me vetëdrejtim që bëhen më të besueshme sa më shumë kilometra përshkojnë.

Kjo pritet t’i bĂ«jĂ« ata mĂ« “ngjitĂ«s” pĂ«r klientĂ«t, duke krijuar njĂ« hendek konkurrues qĂ« laboratorĂ«t e IA-sĂ« do ta kenĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« ta kapĂ«rcejnĂ«. Cursor, pĂ«r shembull, pĂ«rdor tĂ« dhĂ«na nĂ« kohĂ« reale pĂ«r tĂ« pĂ«rditĂ«suar modelin e vet çdo dy orĂ«, gjĂ« qĂ«, sipas kompanisĂ«, pĂ«rmirĂ«son pĂ«rvojĂ«n e kodimit tĂ« klientĂ«ve.

Harvey shkon përtej dokumenteve standarde si marrëveshjet e konfidencialitetit të gjeneruara nga IA. Ai synon detyra shumë më komplekse, si ndihma në koordinimin e disa firmave ligjore gjatë një bashkimi gjigant, diçka që modelet e përgjithshme do ta kenë më të vështirë ta imitojnë.

Megjithatë, krijuesit e aplikacioneve kanë edhe mangësitë e tyre. Specializimi mund ta bëjë më të vështirë zgjerimin përtej një fushe të caktuar, si ligji, mjekësia apo shërbimi ndaj klientëve, duke kufizuar madhësinë e tregut potencial.

Modelet e përgjithshme mund të shtrihen më gjerë. Pastaj është çështja e rekrutimit. Si kompani shumë më të vogla se laboratorët e IA-së, zhvilluesit e aplikacioneve do ta kenë të vështirë të konkurrojnë në luftën e kushtueshme për talentet më të mira të IA-së. Por të gjithë do të kenë nevojë për zhvillues të nivelit të lartë për të ndërtuar agjentët më të mirë.

Megjithatë, edhe teksa laboratorët e IA-së bëhen më grabitqarë, edhe ata kanë një problem. Ka kaq pak dallim midis tyre dhe është kaq e lehtë që kompanitë e softuerëve të kalojnë nga një ofrues LLM-sh te një tjetër, saqë rrezikojnë të bëhen mallra të zakonshme.

Kjo e ka shtyrĂ« bankĂ«n HSBC tĂ« vlerĂ«sojĂ« nĂ« njĂ« raport tĂ« fundit se deri nĂ« vitin 2030, ofruesit e LLM-ve do tĂ« kenĂ« vetĂ«m 30% tĂ« tregut global prej 1.3 trilionĂ« dollarĂ«sh pĂ«r shĂ«rbimet IT tĂ« pĂ«rmirĂ«suara nga IA-ja. Pjesa tjetĂ«r do t’u pĂ«rkasĂ« zhvilluesve tĂ« softuerĂ«ve qĂ« pĂ«rdorin LLM-tĂ«.

Kjo është sindroma e Kronosit. Në mitologjinë greke, Zeusi, djali më i vogël i Kronosit, mbijetoi dhe shpëtoi vëllezërit e motrat e tij. Pas një beteje të gjatë, babai i tyre u dëbua në nëntokë. Nuk është e thënë që ky të jetë fati i OpenAI apo Anthropic. Por gjithashtu, fuqia e pakufizuar e laboratorëve të IA-së nuk është e paracaktuar.

 

The post Ekuilibri i fuqisë në IA appeared first on Revista Monitor.

❌