Nga Gazeta âSiâ- Mark Rutte ka njĂ« mision kryesor si sekretar i pĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s: ta ndalĂ« Donald Trumpin qĂ« tĂ« mos e shkatĂ«rrojĂ« aleancĂ«n.
Ky fokus po e vendos tashmë ish-kryeministrin holandez në kurs përplasjeje me vetë kryeqytetet evropiane me të cilat dikur ka punuar ngushtë dhe e ka lënë NATO-n të lënduar, edhe pse ai arriti ta bindë Trumpin të tërhiqej nga kërcënimet për aneksimin e Groenlandës.
Tensioni u shfaq hapur të hënën në Parlamentin Europian, ku Rutte mbrojti pa doreza primatin e superfuqisë brenda aleancës.
âNĂ«se dikush kĂ«tu mendon se Bashkimi Europian apo Europa nĂ« tĂ«rĂ«si mund tĂ« mbrohet pa SHBA-nĂ«, vazhdoni tĂ« Ă«ndĂ«rroni,â u tha ai ligjvĂ«nĂ«sve. âNuk mundeni.â
Reagimi ishte i menjĂ«hershĂ«m â dhe i ashpĂ«r.
âJo, i dashur Mark Rutte,â reagoi nĂ« X ministri i JashtĂ«m i FrancĂ«s, Jean-NoĂ«l Barrot. âEuropianĂ«t munden dhe duhet tĂ« marrin nĂ« dorĂ« sigurinĂ« e tyre. Kjo Ă«shtĂ« shtylla europiane e NATO-s.â
âIshte njĂ« moment i turpshĂ«m,â tha Nathalie Loiseau, ish-ministre franceze pĂ«r EuropĂ«n dhe sot eurodeputete. âNuk na duhet njĂ« fanatik i Trumpit. NATO-s i duhet njĂ« ribalancim mes pĂ«rpjekjeve amerikane dhe europiane.â
Edhe më i drejtpërdrejtë ishte spanjolli Nacho Sånchez Amor.
âA jeni ambasadori i [SHBA-sĂ«] nĂ« [NATO],â e pyeti eurodeputeti socialist Rutte-n nĂ« njĂ« shkĂ«mbim tĂ« nxehtĂ«, âapo sekretari i pĂ«rgjithshĂ«m qĂ« pĂ«rfaqĂ«son aleancĂ«n dhe anĂ«tarĂ«t e saj?â
Ky pĂ«rplasje po nxjerr nĂ« pah edhe njĂ« vijĂ« tĂ« thellĂ« ndarĂ«se brenda NATO-s: bindjen e Ruttes se mbajtja e Trumpit pranĂ« Ă«shtĂ« e vetmja mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta ruajtur aleancĂ«n â pĂ«rballĂ« alarmit gjithnjĂ« nĂ« rritje nĂ« EuropĂ« se kjo strategji po e zbraz atĂ« nga brenda.
Ndërsa sekretari i përgjithshëm përpiqet të mbajë amerikanët sa më afër, këto përpjekje po hapin një hendek me homologët e tij në BE, të cilët po bëjnë gjithnjë e më shumë thirrje për struktura europiane sigurie dhe një ushtri kontinentale përtej NATO-s.
POLITICO foli me mĂ« shumĂ« se njĂ« duzinĂ« figurash brenda NATO-s, diplomatĂ« dhe bashkĂ«punĂ«torĂ« aktualĂ« e tĂ« mĂ«parshĂ«m tĂ« Ruttes, shumica e tĂ« cilĂ«ve kĂ«rkuan anonimitet pĂ«r tĂ« folur hapur. Ata e pĂ«rshkruan atĂ« si njĂ« drejtues tĂ« admiruar pĂ«r aftĂ«sitĂ« nĂ« menaxhimin e krizave, qĂ« sĂ« fundmi arriti njĂ« fitore pĂ«r çështjen e GroenlandĂ«s â por me çmimin e rritjes sĂ« shqetĂ«simit evropian pĂ«r tĂ« ardhmen afatgjatĂ« tĂ« NATO-s.
Megjithatë, mbrojtësit e Ruttes thonë se ai ka arritur ta mbajë aleancën të bashkuar, një detyrë aq e vështirë sa nuk mund të kënaqë gjithmonë të 32 vendet anëtare. Zyrtarë që njohin mënyrën si ai punon këmbëngulin gjithashtu se në biseda private ai flet shumë më hapur me Trumpin.
SĂ«rish, pĂ«rplasja pĂ«r GroenlandĂ«n âbĂ«ri shumĂ« dĂ«m,â tha njĂ« diplomat i NATO-s. Qasja e Ruttes Ă«shtĂ« njĂ« âfasho e pĂ«rkohshmeâ qĂ« ka âlarguar aleatĂ«tâ, shtoi ai. âNe jemi njĂ« aleancĂ« me 32 anĂ«tarĂ«, jo njĂ« klub SHBA-plus-31.â
Më të barabartë se të tjerët
Edhe pse Rutte këmbëngul se përfaqëson të gjithë aleatët e NATO-s, është e qartë se prioriteti i tij kryesor është të mos lejojë që Shtetet e Bashkuara, nën drejtimin e Trumpit, të largohen nga Europa. Kjo po i hap atij kritika se ky fokus po errëson pjesën tjetër të detyrës së tij.
Edhe përpjekja e suksesshme për ta bindur Trumpin të tërhiqej nga kërcënimet ndaj Groenlandës gjatë samitit të Davosit më 19-23 janar në Zvicër, po ngre pikëpyetje nëse kjo është vetëm një lehtësim i përkohshëm dhe nëse SHBA-të mund të tentojnë sërish të marrin kontroll mbi pjesë të ishullit arktik.
âĂfarĂ« marrĂ«veshjeje keni bĂ«rĂ« ju me presidentin Trump?â e pyeti tĂ« hĂ«nĂ«n eurodeputeti i tĂ« GjelbĂ«rve dhe ish-ministri i JashtĂ«m i DanimarkĂ«s, Villy SĂžvndal. âA kishit mandat si sekretar i pĂ«rgjithshĂ«m pĂ«r tĂ« negociuar nĂ« emĂ«r tĂ« GroenlandĂ«s dhe DanimarkĂ«s?â
Rutte mohoi se kishte vepruar jashtë kompetencave.
âSigurisht qĂ« nuk kam mandat tĂ« negocioj nĂ« emĂ«r tĂ« DanimarkĂ«s, ndaj nuk e kam bĂ«rĂ« dhe nuk do ta bĂ«j,â tha ai nĂ« Parlament.
Idealizimi i Trumpit rrezikon gjithashtu të krijojë një problem besueshmërie për aleancën.
NATO Ă«shtĂ« e njohur pĂ«r angazhimin e saj pĂ«r mbrojtje kolektive â Nenin 5 â por aleanca lidhet edhe nga NenĂ«t 2 dhe 3, qĂ« u kĂ«rkojnĂ« vendeve tĂ« promovojnĂ« bashkĂ«punimin ekonomik dhe riarmatosjen e ndĂ«rsjellĂ«. Me kĂ«rcĂ«nimet pĂ«r vendosjen e tarifave ndaj EuropĂ«s dhe pĂ«r marrjen e GroenlandĂ«s, Trump i ka shkelur tĂ« dyja, tha i njĂ«jti diplomat i NATO-s.
KĂ«saj pasigurie i shtohet fakti se Trump ka hedhur mĂ« parĂ« dyshime mbi mbĂ«shtetjen e tij pĂ«r Nenin 5 dhe ka nĂ«nvlerĂ«suar angazhimet ushtarake tĂ« aleatĂ«ve tĂ« tjerĂ«, duke pretenduar gabimisht javĂ«n e kaluar se evropianĂ«t kishin qĂ«ndruar âpaksa larg vijĂ«s sĂ« frontitâ nĂ« luftĂ«n e drejtuar nga SHBA-tĂ« nĂ« Afganistan.
Në përgjigje të kritikave, një zyrtar i NATO-s tha:
âAshtu si sekretarĂ«t e pĂ«rgjithshĂ«m para tij, sekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Rutte, Ă«shtĂ« i bindur se siguria jonĂ« kolektive shĂ«rbehet mĂ« sĂ« miri kur Europa dhe Amerika e Veriut punojnĂ« sĂ« bashku pĂ«rmes NATO-s.â
Karta Trump gati
Pavarësisht kësaj, Rutte ka qëndruar fort pas strategjisë së tij për ta ledhatuar publikisht Trumpin, duke këmbëngulur se ai është pozitiv për aleancën.
Vitin e kaluar, NATO ra dakord tĂ« rrisĂ« ndjeshĂ«m shpenzimet ushtarake nĂ« 5 pĂ«r qind tĂ« PBB-sĂ« deri nĂ« vitin 2035, njĂ« rezultat qĂ« shumĂ« brenda aleancĂ«s e shohin si ndihmĂ« qĂ« Europa tĂ« qĂ«ndrojĂ« mĂ« fort mbi kĂ«mbĂ«t e saj. Sekretari i pĂ«rgjithshĂ«m tha tĂ« hĂ«nĂ«n se ânuk ka asnjĂ« mundĂ«siâ qĂ« kjo tĂ« kishte ndodhur pa presionin e presidentit amerikan.
Shtëpia e Bardhë pajtohet plotësisht me këtë vlerësim.
âPresidenti Trump ka bĂ«rĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r NATO-n se kushdo tjetĂ«r,â i tha POLITICO-s zĂ«vendĂ«s-sekretarja pĂ«r shtyp e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«, Anna Kelly.
âKontributet e AmerikĂ«s nĂ« NATO janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha se tĂ« vendeve tĂ« tjera, dhe suksesi i tij nĂ« sigurimin e zotimit pĂ«r 5 pĂ«r qind po e ndihmon EuropĂ«n tĂ« marrĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r mbrojtjen e saj.â
Kelly tha se Trump ka ânjĂ« marrĂ«dhĂ«nie shumĂ« tĂ« mirĂ«â me Rutte-n dhe shtoi:
âShtetet e Bashkuara janĂ« partneri i vetĂ«m i NATO-s qĂ« mund ta mbrojĂ« GroenlandĂ«n, dhe presidenti po avancon interesat e NATO-s duke e bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«.â
Qasja e tij e ashpër është formësuar nga 14 vjet drejtim koalicionesh shpesh të përçara, si kryeministri më jetëgjatë i Holandës.
âAi nuk Ă«shtĂ« aspak idealist,â tha njĂ« ish-kolege. âĂshtĂ« pragmatist.â
Duke krijuar menjëherë një raport të mirë me Trumpin gjatë mandatit të tij të parë në Shtëpinë e Bardhë, Rutte e kuptoi se lajkat publike ishin çelësi për ta mbajtur presidentin amerikan në krah.
âAi mund ta bĂ«jĂ« veten shumĂ« tĂ« vogĂ«l dhe tĂ« pĂ«rulur pĂ«r tĂ« arritur qĂ«llimin e tij,â tha Petra de Koning, autore e njĂ« biografie pĂ«r Rutte-n nĂ« vitin 2020. Kjo shpesh shkon nĂ« ekstreme: holandezi e quajti Trumpin âbabiâ gjatĂ« samitit tĂ« NATO-s vitin e kaluar nĂ« HagĂ« dhe i derdhi lavde nĂ« mesazhe qĂ« u publikuan nga vetĂ« presidenti amerikan.
Por në prapaskenë, ai është më i drejtpërdrejtë me Trumpin, sipas një personi që njeh mënyrën e të menduarit të Ruttes.
âMarrĂ«dhĂ«nia Ă«shtĂ« e bazuar nĂ« besim,â tha ai, âpor nĂ«se shtyhet, ai do tĂ« flasĂ« hapur.â NdĂ«rkohĂ«, mbajtja e tĂ« 32 anĂ«tarĂ«ve tĂ« NATO-s tĂ« njĂ«zĂ«shĂ«m pĂ«r çdo vendim Ă«shtĂ« âpothuajse e pamundur,â kĂ«mbĂ«nguli ai.
Edhe pse marrëveshja për ta bindur Trumpin të tërhiqej nga kërcënimet për Groenlandën mund të ketë lënë shije të hidhur në Europë, NATO nuk u shkatërrua.
âRealiteti Ă«shtĂ« se Rutte po jep rezultate,â tha njĂ« diplomat i lartĂ« i NATO-s. âNdryshe nga disa liderĂ« tĂ« tjerĂ«, ai kurrĂ« nuk dyshoi te aleanca â unĂ« ia atribuoj kĂ«tĂ« pĂ«rvojĂ«s,â shtoi njĂ« tjetĂ«r diplomat i lartĂ«.
Por mbajtja e Trumpit të kënaqur rrezikon ta inkurajojë presidentin amerikan të jetë edhe më i guximshëm në të ardhmen.
âPolitikanĂ«t nĂ« mbarĂ« botĂ«n dhe nĂ« kĂ«tĂ« vend e injorojnĂ« egon e Trumpit me rrezikun e tyre,â tha Stephen Farnsworth, politolog nĂ« Universitetin e Mary Washington nĂ« Virxhinia.
Kjo mund të krijojë probleme për aleancën në vijim.
âNĂ« emĂ«r tĂ« aleancĂ«s, ai po i bĂ«het servil Trumpit,â tha diplomati i parĂ« i NATO-s. âPor pyetja Ă«shtĂ«: ku mbaron kjo?â
Burimi: Politico/Përshtati Gazeta Si
The post Lajkat e Ruttes ndaj Trumpit po shqetësojnë NATO-n appeared first on Gazeta Si.