❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Ta gëzojmë Republikën e Re!

✇Java News
By: Java News

Nga Plarent Ndreca

Këtë fjali e publikova mbrëmë shpejt, por jo si figurë retorike dhe as si reagim emocional, por si përshkrim i një realiteti të ri kushtetues që u krijua dje, jo nga një vendim i Gjykatës Kushtetuese, por pikërisht nga mosmarrja e tij.

Me pamundësinë për të arritur shumicën e kërkuar, Gjykata Kushtetuese hapi një precedent që Kushtetuta nuk e ka parashikuar: mundësinë që një gjyqtar i shkallës së parë të pezullojë ushtrimin e një funksioni kushtetues, siç është ai i ministrit.

Kjo çështje nuk ka asnjë lidhje me emër konkret ministri dhe as me mënyrën se si një funksion është ushtruar nga një individ i caktuar. Objekti i saj është ekskluzivisht funksioni kushtetues si institucion. Kush e personalizon këtë debat, ose nuk e kupton natyrën e kontrollit kushtetues, ose e deformon atë për qëllime politike apo personale.

Nëpërmjet kësaj mosvendimmarrjeje, Gjykata Kushtetuese, ka ndryshuar në mënyrë substanciale balancën e pushteteve. Praktikisht, ajo ka vendosur pushtetin ekzekutiv në një varësi funksionale nga pushteti gjyqësor, duke transformuar në heshtje arkitekturën e republikës parlamentare. Precedenti i krijuar është i qartë në implikimet e tij. Nga sot, një gjyqtar i shkallës së parë mund të pezullojë një ministër, të gjithë Këshillin e Ministrave, madje edhe Presidentin e Republikës, pasi as për këtë funksion Kushtetuta nuk parashikon shprehimisht institutin e pezullimit. Nëse mungesa e një parashikimi eksplicit konsiderohet hapësirë për ndërhyrje, atëherë asnjë funksion kushtetues nuk është më realisht i mbrojtur, përfshirë edhe vetë anëtarët e Gjykatës Kushtetuese.

Gjykata u nda në dy qëndrime, me nga katër gjyqtarë secili, të cilat, për arsye të ndryshme, janë të dyja të papajtueshme me rendin kushtetues.

Qëndrimi i parë pretendon se pezullimi i ministrit kërkon autorizim paraprak nga Kuvendi, duke mos e njësuar mbrojtjen që neni 242, paragrafi 2, i Kodit të Procedurës Penale i garanton të zgjedhurve edhe për ministrin. Ministri, njësoj si deputeti, nuk është subjekt i pezullimit nga detyra. Mandati i tij ndërpritet ose përfundon vetëm sipas procedurave kushtetuese, por nuk pezullohet. Pranimi i kësaj teze do të cenonte barazinë kushtetuese të imunitetit ndërmjet deputetit dhe ministrit, duke prishur ekuilibrin e njësuar të mbrojtjes që Kushtetuta ka parashikuar ndërmjet këtyre dy funksioneve.

Qëndrimi i dytë mbështetet në tezën se, meqenëse Kushtetuta nuk e rregullon shprehimisht pezullimin e ministrit, ky është një boshllëk që duhet plotësuar nga kushtetutëbërësi. Ky arsyetim është po aq problematik, sepse niset nga një premisë e gabuar: se mungesa e një rregullimi eksplicit do të thotë mungesë mbrojtjeje kushtetuese.

TĂ« dyja qĂ«ndrimet anashkalojnĂ« plotĂ«sisht nenin 73, pika 1, tĂ« KushtetutĂ«s, i cili garanton imunitetin funksional tĂ« deputetit. Ky imunitet nuk Ă«shtĂ« privilegj personal, por njĂ« garanci institucionale, e domosdoshme pĂ«r ushtrimin e pashqetĂ«suar tĂ« funksionit pĂ«rfaqĂ«sues. Sipas standardeve tĂ« konsoliduara tĂ« sĂ« drejtĂ«s kushtetuese, pĂ«rfshirĂ« interpretimet e Komisionit tĂ« Venecias, vota nuk reduktohet nĂ« aktin formal tĂ« shprehjes pro, kundĂ«r apo abstenim, por pĂ«rfshin tĂ« gjithĂ« procesin parlamentar qĂ« paraprin dhe shoqĂ«ron vendimmarrjen, si pjesĂ« integrale e ushtrimit tĂ« funksionit. Çdo masĂ« qĂ« pengon, kufizon ose neutralizon kĂ«tĂ« proces pĂ«rbĂ«n cenim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« imunitetit funksional.

Ndërkohë neni 103 i Kushtetutës është i qartë: anëtarët e Këshillit të Ministrave gëzojnë imunitetin e deputetit. Kjo do të thotë se imuniteti funksional i ministrit është identik me atë të deputetit. Për pasojë, çdo ndërhyrje në procesin vendimmarrës të një anëtari të Këshillit të Ministrave përmes një mase gjyqësore pezullimi është, në thelb, e barazvlefshme me ndërhyrjen në procesin vendimmarrës të një anëtari të Kuvendit. Nga kjo rrjedh se as deputeti, as ministri, as Këshilli i Ministrave dhe as Presidenti i Republikës nuk janë të pezullueshëm nga detyra. Ata mund të shkarkohen vetëm sipas procedurave kushtetuese të parashikuara shprehimisht. Pezullimi përbën një ndërhyrje të drejtpërdrejtë në mënyrën e ushtrimit të funksionit kushtetues dhe si i tillë, është antikushtetues.

Gjykata Kushtetuese nuk e mori fare në shqyrtim këtë dimension themelor të çështjes.

Në këtë kuptim, me vendimin e djeshëm për të mos marrë vendim, Gjykata Kushtetuese nuk ka zbatuar Kushtetutën. Ajo e ka ndryshuar atë nëpërmjet interpretimit kushtetues dhe kur Kushtetuta ndryshohet, ndryshohet vetë Republika.

Ndaj, le ta gëzojmë Republikën e Re!

↗

Reforma: Teritoriale versus strukturore

✇Java News
By: Java News

Nga: Gjon Ndrejaj

NĂ« shkrimin tim tĂ« pĂ«rpara katĂ«r vitesh me titull : “Reforma territoriale njĂ« ushtrim i vĂ«shtirĂ«â€ (https://javanews.al/reforma-territoriale-nje-ushtrim-i-veshtire/) kam trajtuar disa probleme lidhur me vĂ«mĂ«ndjen qĂ« duhet tĂ« kenĂ« politikbĂ«rĂ«sit ndaj domosdoshmĂ«risĂ« sĂ« kryerjes sĂ« njĂ« reforme teritoriale sa mĂ« efikase dhe nĂ« shĂ«rbim tĂ« qytetarĂ«ve. TashmĂ« qĂ« ky problem Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ« rend tĂ« ditĂ«s tĂ« Kuvendit tĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe tĂ« gjitha forcat politike janĂ« ndĂ«rgjegjĂ«suar pĂ«r domosdoshmĂ«rinĂ« e kĂ«saj reforme dĂ«shiroj tĂ« sjell nĂ« vĂ«mendje tĂ« politikbĂ«rĂ«sve disa kĂ«ndvĂ«shtrime tĂ« reja lidhur me kĂ«tĂ« reformĂ«. Ky kĂ«ndvĂ«shtrim i ri, lidhet me faktin se pĂ«rvec ndryshimeve teritoriale, kjo reormĂ« kĂ«rkon tĂ« bĂ«hen edhe ndryshime strukturore.

Qeverisja vendore nĂ« thelb Ă«shtĂ« nevoja e komunitetit pĂ«r t’u organizuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« atillĂ« që  tĂ« administrojnĂ« sĂ« bashku disa çështje  me interes tĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe pĂ«r tĂ« mundĂ«suar marrjen e shĂ«rbimeve nĂ« mĂ«nyrĂ« sa mĂ« efektive nga qeverisja qĂ«ndrore. Kjo Ă«shtĂ« e shprehur  edhe nĂ« KartĂ«n Europiane tĂ« AutonomisĂ« Vendore, sipas tĂ« cilĂ«s   me vetĂ«qeverisje vendore, kuptohet e drejta dhe aftĂ«sia efektive e bashkĂ«sive vendore pĂ«r tĂ« rregulluar, e pĂ«r tĂ« drejtuar, nĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« popullsive tĂ« tyre, njĂ« pjese tĂ« mirĂ« tĂ« çështjeve publike.

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë e trajton  qeverisjen vendore është subjekt kushtetues dhe ka përcaktuar në mënyrë të qartë dy  nivele të organizimit të qeverisjes vendore, siç janë bashkitë dhe qarqet. Aktualisht Qeverisja vendore e Shqipërisë përbëhet nga 61 bashki dhe 12 Qarqe me një popullsi prej rreth 2.400.000 banorë ( Censusi i vitit 2023) Që në krye të herës, forcat politike janë shprehur për nevojën e një reforme territoriale por   qëndrimet e tyre kanë qenë të kundërta . Të majtët mendojnë se numri i njësive të QV duhet të ulet, ndërsa të djathtët të rritet. Kësisoj duket    se do të jetë e vështirë për një dakordësi midis palëve në mos fatkeqësisht, kjo do të mbetet në statusin aktual pa ndryshim. Kjo vështirsohet akoma më shumë kur si karta e autonomisë vendore por edhe Kushtetuta e Shqipërisë,  kërkojnë që për ndryshimet e kufijve të NJQV duhet të merret mendimi i komunitetit, i cili për fat të keq është dukshëm  i ndikuar nga interesat e partive politike.

Në opinionin tim do të ishte me shumë interes për shqiptarët të ndërmerrej një reformë territoriale jashtë interesave partiake dhe elektorale e hartuar nga ekspertë të pavarur, sepse kjo do tí shërbente administrimit dhe zhvillimit më efikas të punëve të komunitetit por edhe të marrjes së shërbimeve publike nga qeveria qëndrore.

Bashkitë krijohen për qytetarët


PĂ«r ndĂ«rtimin e njĂ«sive tĂ« qeverisjes vendore, pĂ«rvec faktorĂ«ve me karakter social, ekonomik, historik, gjeografik; Ă«shtĂ« e domosdoshme tĂ« merren parasysh ndryshimet qĂ« kanĂ« ndodhur nĂ« demografinĂ«, infrastr ukturĂ«n dhe dixhitalizimin e shĂ«rbimeve. Kriteri demografik Ă«shtĂ« njĂ« faktor kryesor pĂ«r organizimin dhe ndarjen teritoriale. Kjo pĂ«r faktin se janĂ« qytetarĂ«t, ata qĂ« do tĂ« marrin shĂ«rbimet pĂ«r tĂ« cilat organizohet edhe qeversja vendore. NdĂ«rkohĂ« Karta e autonomisĂ« vendore pĂ«rcakton se marrja e kĂ«tyre shĂ«rbimeve duhet tĂ­ nĂ«nshtrohet parimit tĂ« efektivitetit “
mundĂ«suar marrjen e shĂ«rbimeve nĂ« mĂ«nyrĂ« sa mĂ« efektive nga qeverisja qĂ«ndrore”. Referuar censusit tĂ« fundit tĂ« popullsisĂ« dhe banesave rezulton tĂ« kemi njĂ«si tĂ« qeverisjes vendore me njĂ« numur shumĂ« tĂ« vogĂ«l tĂ« popullsisĂ«, gjĂ« e cila e rĂ«ndon shumĂ« koston e marrjes sĂ« shĂ«rbimeve. KĂ«shtu 15 bashki kanĂ« mĂ« pak se 10.000 banorĂ« nĂ« teritorin e tyre. Kemi bashki tĂ« tilla si Pusteci me 1.800 banorĂ«, KĂ«lcyra me 4.400 apo FushĂ« ArrĂ«zi me 4.800 banorĂ«. AsnjĂ« vĂ«shtirĂ«si, madje duke respektuar edhe traditĂ«n nuk do tĂ« kishte sikur KĂ«lcyra tĂ« ribashkohej me PĂ«rmetin tĂ« cilat sĂ« bashku kanĂ« 12.000 banorĂ« apo Memailiaj me TepelenĂ«n qĂ« sĂ« baashku kanĂ« 13.300 banorĂ«, FushĂ« ArrĂ«zi me PukĂ«n, qĂ« numĂ«rojnĂ« sĂ« bashku 11.000 banorĂ« etj; tĂ« cilat ndajnĂ« edhe tĂ« njĂ«jtin teritor etj. Bashkime tĂ« tilla mund tĂ« bĂ«hen edhe nĂ« raste tĂ« tjera siç Ă«shtĂ« Vora me KamzĂ«n, apo Hasi me KukĂ«sin etj pavarĂ«sisht se numuri i banorĂ«ve Ă«shtĂ« i konsiderueshĂ«m.

Përveç numrit të popullsisë, që siç e thamë edhe më sipër, është faktori kryesor  që duhet marrë në konsideratë,  ka edhe faktorë të tjerë që i kontribuojnë kësaj ideje. Kështu, me gjithë problemet që ka akoma infrastruktura rrugore; komunikimi është përmirësuar ndjeshëm, çka e lehtëson marrjen e shërbimeve. Po kështu dixhitalizmimi i shërbimeve është një faktor tjetër i rëndësishëm që ka lehtësuar së tepërmi marrjen e shërbimeve publike. Duke vlerësuar në tërësi faktorët, mendoj se caktimi i një kufiri minimal të banorëve, për ndërtimin e njësive vendore është i mundur, ndërkohë që kjo nuk do të ishte efektive në rastin e caktimit të kufirit maksimal të një numri banorësh. Në vlerësimin tim  , një kufi i tillë duhet të jetë orientues dhe jo fiks , në varësi të faktorëve të tjerë, veçanërisht, shtrirjes gjeografike. Kështu mendoj se një kufi i tillë  bie fjala, prej 10.000-15.000 banorë, duhet të jetë kufiri minimal për ndërtimin e njësisë së Qeverisjes Vendore.

Ajo që i kontribuon idesë së bashkimit të disa njësive vendore, me një numër të kufizuar banorësh pa cënuar marrjen e shërbimeve nga qytetarët, është parimi i subsidiaritetit. Referuar këtij parimi, njësia e qeverisjes vendore i transferon kompetencat për  marrjen e shërbimeve të domosdoshme nga qytetarët, duke ndërtuar njësi administrative apo zyra, me funksione të kufizuara vendimarrëse , që  japin këto shërbime për qytetarët. Model i zbatimit të parimit të subsidiaritetit është Bashkia e Tiranës, që ka një numër mbi 600.000 banorë dhe ka krijuar njësi administrative apo zyra, që japin shërbime në gjithë teritorin e bashkisë. Ky model është efektiv edhe në pikëpamje të partneritetit  me shoqërinë civile, pjesmarrjen  e qyetarëve në qeverisje dhe rritjen e nisiativës së tyre, nëpërmjet dhenies së mendimeve për përmirësimin e qeverisjes etj.

Dhe ajo që është shumë e rëndësishme në këtë reformë është se, organizimi i njësive të qeverisjes vendore si më sipër, do të krijonte mundësi për rritjen e kapaciteteve teknike dhe administrative të këtyre njësive dhe mbi këtë bazë krijimin e kushteve për decentralizimin e funksioneve të reja nga qeveria qëndrore të tilla si;  arsimi, shëndetësia, kontrolli i territorit etj shërbime të domosdoshme për qytetarin. Kështu do të ishte shumë e pëlqyeshme dhe efektive që krahas me ndërtimin e njësive të qeverisjes vendore si më sipër,  të transferoheshin edhe funksionet përkatëse duke rritur kështu shkallën e decentralizimit të qeverisjes vendore.

Qarku: TĂ« jetĂ«, apo mos tĂ« jetë 

Aktualisht ShqipĂ«ria ka 12 qarqe tĂ« cilat janĂ« ndĂ«rtuar kryesisht mbi kriterin e teritorit/gjeografik. Popullsia e njĂ« qarku varion nga 58.000 nĂ« GjirokatĂ«r nĂ« 760.000 nĂ« qarkun e TiranĂ«s. Qarku si njĂ«si e qeverisjes vendore Ă«shtĂ« subjekt kushtetues  dhe Ă«shtĂ« pĂ«rcaktuar si  “njĂ«sia ku ndĂ«rtohen e zbatohen politikat rajonale dhe ku ato harmonizohen me politikĂ«n shtetĂ«rore”. Ligji pĂ«r vetĂ«qeverisjen vendore i ka zhvilluar mĂ« tej funksionet e qarkut por duke i adresuar kĂ«saj strukture edhe “çdo funksion tjetĂ«r i dhĂ«nĂ« me ligj” si dhe “funksionet qĂ« i delegohen nga bashkitĂ« sipas njĂ« marrĂ«veshje tĂ« lidhur midis palĂ«ve” si dhe ato “kompetenca qĂ« i  delegohen nga pushteti qendror”.

Edhe kuadri ligjor  por edhe performanca e kĂ«tyre strukturave flasin pĂ«r njĂ« veprimtari tejet tĂ« zbehtĂ« dhe inefiçiente tĂ« strukturĂ«s sĂ« Qarkut. Funksionet dhe pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e Qarkut janĂ« evazive dhe nuk nxitin pĂ«rgjegjshmĂ«rinĂ« dhe llogaridhĂ«nien. Referuar raporteve vjetore  tĂ« disa qarqeve, tĂ« publikuara nĂ« faqen e tyre zyrtare, rezulton se veprimtaria e tyre  Ă«shtĂ« reduktuar nĂ« angazhimin e zbatimit tĂ« ndonjĂ« projekti tĂ« financuar nga donatorĂ«t dhe nuk evidentohet ndonjĂ« veprimtari konkrete nĂ« zbatim të  funksionit tyre kushtetues. NdĂ«rkohĂ« mungesa e njĂ« kuadri ligjor specifik pĂ«r qarkun , nuk ja mundĂ«son kryerjen e funksioneve  pĂ«r “ndĂ«rtimin dhe zbatimin e politikave rajonale dhe harmonizimin e tyre me politikĂ«n shtetĂ«rore”.  Sado politika tĂ« hartojĂ« qarku, ato mund tĂ« mbeten nĂ« letĂ«r, nĂ« se nuk kanĂ« fuqi detyruese pĂ«r bashkitĂ« qĂ« i zbatojnĂ« ato. NĂ« ligjin pĂ«r vetĂ«qeverisjen vendore burimet e financimit tĂ« veprimtarisĂ« qarkut , pĂ«rveç transfertave qeveritare dhe kontributeve tĂ« bashkive, janĂ« edhe taksat vendore. NĂ« asnjĂ« nga ligjet si pĂ«r Financat e qeverisjes vendore ashtu edhe pĂ«r taksat vendore, qarku nuk ka ndonjĂ« taksĂ« tĂ« dedikuar, duke mbetur tĂ«rĂ«sisht nĂ« varĂ«si tĂ« bashkive dhe transfertave qeveritare.

Nga përvoja e vendeve të rajonit( Maqedoni e Veriut, Kosovë, Mali i Zi, Slloveni etj.)   rezulton  se qeverisja vendore për shkak të numrit të vogël të popullsisë është e ndërtuar vetëm me një nivel; bashki/qeverisje qëndrore, përjashtuar Serbisë e cila ka një të ashtuquajtur strukturë ndërmjetëse ( okrug ) e cila realisht nuk ka asnjë funksion, ose diçka më keq se qarku në vendin tonë.

Si pĂ«rfundim, nĂ« kĂ«ndvĂ«shtrimin tim Qarku, ngjason mĂ« shumĂ« me njĂ« OrganizatĂ« jo Qeveritare , se sa me njĂ« strukturĂ« qeverisĂ«se me njĂ« rol tĂ« pĂ«rcaktuar qartĂ«. KĂ«sisoj nĂ« opinionin tim kjo strukturĂ« duhet tĂ« suprimohet, si diçka e panevojshme dhe jo efektive. Disa prej funksioneve qĂ« lidhen me bashkĂ«rendimin e njĂ«sive tĂ« qeverisjes vendore dhe tĂ« politikave rajonale, mund t’i adresohen prefekturave dhe ShoqatĂ«s sĂ« bashkive.

Duke qenë i ndërgjegjshëm se suprimi i kësaj strukture, për shumë arsye nuk do të ndodhë  ( edhe për faktin se kjo do të kërkonte ndryshime kushtetuese) , atëherë do të sugjeroja për një reformim tërësor të kësaj strukture dhe konkretisht.

Numri i qarqeve duhet të reduktohet nga 12 të tilla në të paktën 10 syresh. Kështu është tërësisht e mundur që qarku Gjirokastër dhe ai i Kukësit të suprimohen pasi popullsia në këtëo qarqe është diçka më shumë se në një bashki mesatare.
Kryetari i Qarkut dhe këshilli i Qarkut të zgjidhen drejt për drejt nga populli, krahas bashkive. Kjo do tí jepte më shumë legjitimitet strukturës dhe më shumë përgjegjshmëri.
Të hartohet një ligj për funksionimin e qarqeve, ku të përcaktohen qartësisht funksionet e qarkut si një organ i qeverisjes vendore.
Ligji të përcaktojë qartë disa funksione dhe përgjegjësi të qarkut, krahas atyre të përcaktuar në Kushtetutën e Shqipërisë si; hartimin dhe miratimin e strategjisë së zhvillimit rajonal; koordinimin e politikave dhe projekteve ndërbashkiake; menaxhimin e projekteve të financuar nga fonde rajonale; drejtimin dhe menaxhimin e emergjencave civile. Ligji duhet të përcaktojë gjithashtu se vendimet e Këshillit Qarkut duhet të kenë karakter detyrues për çështje rajonale.
Përgjegjësi të tjera në nivel rajonal mund të ndahen midis Qarkut dhe Qeverisjes qëndrore, si ato që kanë të bëjnë me drejtoritë rajonale për arsimin, shëndetësinë, shërbimet sociale, kulturën, burimet ujore, mjedisin etj.
Ligji duhet të përcaktojë qartë edhe burimet e financimit të qarkut, ku përveç të tjerave si burim mund të jenë edhe disa taksa lokale, si ajo e ndikimit në infrastrukturë, taksa e kalimit të pronësisë, taksa për nxjerrjen e materialeve inerte etj.Ndërkohë që kategori të tjera taksash mund të ndahen midis Qarkut dhe Bashkisë apo qarkut dhe qeverisë qëndrore në mënyrë proporcionale si; taksa për shfrytëzimin e burimeve natyrore, tarifa për përdorimin e plazheve, për hyrjen në parqe natyrore etj.

Ndarja territoriale  dhe vizatimi i një harte të re , e pa shoqëruar me ndryshime strukturore të funksioneve të  Njësive të Qeverisjes Vendore, do të ishte vetëm dështimi i radhës i saj, ndërkohë që kjo reformë, e projektuar dhe  e zbatuar mbi kritere shkencore, është e lidhur me një seri zhvillimesh me ndikim të rëndëishëm  në jetën social ekonomike  të të gjithë vendit.

↗

NjĂ« goditje pĂ«r mitin e RusisĂ« si “superfuqi”

✇Java News
By: Java News

Analizë nga Matthew Chance, CNN

Që nga shpërbërja e Bashkimit të vjetër Sovjetik, Rusia ka luajtur një rol dukshëm më të zvogëluar në skenën ndërkombëtare.

ShpĂ«rbĂ«rja, nĂ« vitin 1991, e asaj qĂ« Presidenti amerikan Ronald Reagan e quajti dikur njĂ« “perandori e sĂ« keqes”, e la Kremlinin me mĂ« pak territor, mĂ« pak fuqi financiare dhe mĂ« pak ndikim nĂ« mbarĂ« globin.

Por Rusia e ruajti ndikimin e saj në një fushë vendimtare: Statusi i saj i vazhdueshëm si superfuqi bërthamore, pothuajse në të njëjtin nivel me Shtetet e Bashkuara, garantoi që edhe një Moskë e dobësuar të kishte vend në tryezën kryesore të diplomacisë ndërkombëtare.

NĂ« samitet bĂ«rthamore, udhĂ«heqĂ«si i Kremlinit mund tĂ« ulej me madhĂ«shti pĂ«rballĂ« presidentit tĂ« ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« – njĂ«soj si nĂ« ditĂ«t e lavdisĂ« sĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ« – pĂ«r tĂ« vendosur mbi çështjet e sigurisĂ« ndĂ«rkombĂ«tare.

NĂ« vitin 2010, Presidenti amerikan Barack Obama dhe homologu i tij rus, Dmitry Medvedev, bĂ«nĂ« pikĂ«risht kĂ«tĂ«, duke arritur marrĂ«veshjen pĂ«r New START (Traktati pĂ«r Reduktimin e ArmĂ«ve Strategjike), i cili u pĂ«rshĂ«ndet atĂ«herĂ« nga ShtĂ«pia e BardhĂ« si “historik”.

Traktati New START kufizon të dy vendet në një maksimum prej 1,550 koka bërthamore të vendosura në sisteme shpërndarjeje, duke përfshirë raketa balistike ndërkontinentale, raketa të lëshuara nga nëndetëset dhe bombardues.

Por ato ditë, ashtu si vetë traktati New START që skadon të enjten, tani duket se kanë marrë fund.

Fundi i marrëveshjes së fundit të kontrollit të armëve

Shuarja e marrĂ«veshjes sĂ« fundit tĂ« kontrollit tĂ« armĂ«ve mes SHBA-sĂ« dhe RusisĂ« – pĂ«r tĂ« cilĂ«n Uashingtoni e ka akuzuar vazhdimisht MoskĂ«n se e ka shkelur duke ndaluar inspektimet nĂ« objektet bĂ«rthamore ruse – Ă«shtĂ« minimizuar nga administrata Trump.

Vetë presidenti amerikan ka shpërfillur perspektivën e frikshme të një bote pa kufizime bërthamore.

“NĂ«se skadon, skadon,” tha Trump nĂ« janar, duke sugjeruar se njĂ« marrĂ«veshje “mĂ« e mirĂ«â€ mund tĂ« bĂ«het mĂ« vonĂ«.

Kjo mungesë urgjence nga Uashingtoni bie në kontrast të fortë me ankthin në Moskë, ku ka pasur shumë shqetësim dhe alarm lidhur me çështjen e reduktimit të armëve.

Duke folur pĂ«r gazetarĂ«t nĂ« MoskĂ« ndĂ«rsa afati i traktatit po afrohej, Medvedev – tashmĂ« jo president, por njĂ« zyrtar i zĂ«shĂ«m sigurie nĂ« periferi tĂ« pushtetit – paralajmĂ«roi pĂ«r rrezikun e lejimit tĂ« marrĂ«veshjes tĂ« pĂ«rfundojĂ«.

Ai sugjeroi se kjo do ta afronte mĂ« shumĂ« “OrĂ«n e Apokalipsit” (Doomsday Clock), simboli qĂ« tregon sa afĂ«r Ă«shtĂ« njerĂ«zimi shkatĂ«rrimit tĂ« botĂ«s.

“Nuk dua tĂ« them se kjo do tĂ« sjellĂ« menjĂ«herĂ« katastrofĂ« dhe njĂ« luftĂ« bĂ«rthamore, por gjithsesi duhet tĂ« alarmojĂ« tĂ« gjithĂ«,” shtoi Medvedev.

Kremlini padyshim duket i alarmuar.

Rusia kërkon zgjatje, por SHBA hesht
Sipas zëdhënësit të Kremlinit, Dmitry Peskov, propozimi i Rusisë për të zgjatur New START deri tani është pritur me heshtje nga pala amerikane, duke kërcënuar të hapë një epokë të re pasigurie.

“PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, Shtetet e Bashkuara dhe Rusia, dy vendet qĂ« zotĂ«rojnĂ« arsenalĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj bĂ«rthamorĂ« nĂ« botĂ«, do tĂ« mbeten pa njĂ« dokument themelor qĂ« kufizon dhe kontrollon kĂ«to arsenale,” tha Peskov.

“Ne besojmĂ« se kjo Ă«shtĂ« shumĂ« e keqe pĂ«r sigurinĂ« globale dhe strategjike,” shtoi ai, duke nxitur frikĂ«n qĂ« ka gjasa tĂ« ndahet nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« botĂ«s.

Pse shqetësimi i Kremlinit mund të jetë strategjik

Por shprehjet e shqetësimit të Kremlinit mund të jenë më tepër të interesuara dhe strategjike sesa ata janë të gatshëm ta pranojnë.

Përveçse humbin një platformë për reduktimin e armëve që u jepte mundësinë të shfaqnin një nga mbetjet e fundit të fuqisë sovjetike, Moska tani përballet me një të ardhme ku SHBA mund të zgjerojë arsenalët e saj bërthamorë pa kufizime.
Administrata Trump, pĂ«r shembull, ka rikthyer idenĂ« e anijeve luftarake tĂ« armatosura me armĂ« bĂ«rthamore tĂ« tipit “Trump-class”, njĂ« politikĂ« e LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ« e braktisur prej dekadash.

Bashkimi Sovjetik do tĂ« kishte mundur ta pĂ«rballonte kĂ«tĂ«. Por me njĂ« ekonomi dhe buxhet mbrojtjeje shumĂ« mĂ« tĂ« vogĂ«l se ai i Uashingtonit, Moska pothuajse nuk ka asnjĂ« shpresĂ« tĂ« mbajĂ« hapin – duke thelluar mĂ« tej hendekun e madh nĂ« fuqi dhe ndikim mes rivalĂ«ve tĂ« vjetĂ«r.

Sigurisht, edhe SHBA ka arsyet e veta për të lejuar që kontrolli bërthamor me Rusinë të përfundojë, veçanërisht dëshirën për të përfshirë Kinën, një fuqi bërthamore në rritje, në marrëveshjet e ardhshme.

Por skadimi i New START shënon fundin e një epoke: jo vetëm të traktateve të kontrollit të armëve që fokusoheshin vetëm te Moska dhe Uashingtoni, por edhe të një periudhe kur SHBA ishte e gatshme të pranonte kufizime bërthamore.

↗

Berisha nuk u tregua dinjitoz për Shqipërinë

✇Java News
By: Java News

Nga Zef Ndreka   

– Kush shkon pa ftuar, del i pa pĂ«rcjellur.

Në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës ndodhi një incident ku fjalimi i Sali Berishës u ndërpre.

Lind pyetja:

Si mund të komentohet ky moment, si dukuri politike negative, një turp që dëmton imazhin për vendin? 

Më parë të themi çfarë ndodhi në seancë, kur Sali Berisha, kryetar i Partisë Demokratike, mori fjalën gjatë punimeve të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Europës në Strasburg, ku qëllimi i tij ishte të denonconte situatën politike në Shqipëri, duke përdorur terma të fortë për qeverinë aktuale dhe proceset zgjedhore. 

Pas një minuti, fjala e tij u ndërpre dhe mikrofoni iu fik nga drejtuesja e seancës duke ia ndërprerë edhe përkthim për pjesëmarrësit e tjerë, sepse ai po dilte jashtë rendit të ditës dhe po tejkalonte kohën e lejuar. 

Por, edhe dhe pas fikjes së mikrofonit, Berisha i mësuar në Parlamentin shqiptarë me të gjithë kryetarët nga Meta, Nikolla, Spiropali dhe sëfundi Peleshi, u përpoq të fliste, por fjalimi i tij nuk u çua përpara duke i dhënë fjalën diskutuesit pas tij. 

Ky incident është trajtuar në Shqipëri si një turp për Shqipërinë dhe imazhin e vendit, duke e konsideruar sjelljen e Berishës jashtë standardeve të dokumentuara të fjalimeve në forume ndërkombëtare. 

Përse disa e quajnë turp? 

Kjo fjalë, përdoret si vlerësim politik ose moral, pasi Berisha ka akuzuar vendin e tij para një audience ndërkombëtare, duke nxjerr në pah akuza pa mbështetje të dokumentuar në një forum ndërkombëtar dhe është parë si negativ për reputacionin e Shqipërisë. 

Berisha nuk u tregua dinjitoz për vendin dhe interpretimi politik më mirë të mbetët nga shqiptarët që kanë kohë që e kanë braktisur. 

Populli ynë ka një shprehje që në këtë radt i shkon incidentit: 

Kush shkon i pa ftuar, del i pa pĂ«rcjellur
 

↗

Pse “non grata” e Sali BerishĂ«s nuk hiqet me lobim

✇Java News
By: Java News

Nga Vilant Xhori

Dy ditĂ« mĂ« parĂ«, nĂ« AsamblenĂ« Parlamentare tĂ« KĂ«shillit tĂ« EuropĂ«s, Sali BerishĂ«s iu pre fjala nga drejtuesja e seancĂ«s me njĂ« formulĂ« sa teknike aq edhe simbolike: “Mikrofoni juaj Ă«shtĂ« i fikur. Nuk keni mĂ« pĂ«rkthim.” NĂ« pamje tĂ« parĂ«, njĂ« incident procedural. NĂ« thelb, njĂ« metaforĂ« e saktĂ« e pozitĂ«s ku ndodhet sot politikisht: njĂ« figurĂ« qĂ« flet, por nuk dĂ«gjohet mĂ«; qĂ« kĂ«rkon tĂ« rikthejĂ« vĂ«mendjen ndĂ«rkombĂ«tare, por pĂ«rballet me heshtjen institucionale. Ashtu si mikrofoni i fikur nĂ« Strasburg, edhe pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« lehtĂ«suar “non Grata” pĂ«rmes lobimit kanĂ« hasur nĂ« tĂ« njĂ«jtin mur: mungesĂ«n e vullnetit politik pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar dhe pĂ«rkthyer njĂ« narrativĂ« bazuar nĂ« njĂ« histori politike qĂ« tashmĂ« nuk kĂ«rkon mĂ« as dĂ«gjim dhe as pĂ«rkthim..

Pra, shpallja “non grata” e Sali BerishĂ«s nga Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s nuk pĂ«rbĂ«n as njĂ« episod tĂ« pĂ«rkohshĂ«m tĂ« diplomacisĂ« amerikane, as njĂ« keqkuptim teknik qĂ« mund tĂ« korrigjohet pĂ«rmes kontratave lobuese apo strategjive tĂ« marketingut politik. Ajo Ă«shtĂ«, nĂ« thelb, njĂ« akt thellĂ«sisht politik, i mbĂ«shtetur mbi parime normative qĂ« lidhen me shtetin e sĂ« drejtĂ«s, luftĂ«n kundĂ«r korrupsionit dhe mbrojtjen e institucioneve demokratike. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, pĂ«rpjekjet pĂ«r ta paraqitur kĂ«tĂ« vendim si tĂ« kthyeshĂ«m pĂ«rmes ndĂ«rhyrjeve financiare jo vetĂ«m qĂ« dĂ«shtojnĂ« praktikisht, por zbulojnĂ« edhe njĂ« keqkuptim thelbĂ«sor tĂ« natyrĂ«s sĂ« vetĂ« “non grata”-s si instrument i politikĂ«s sĂ« jashtme amerikane.

NĂ« marrĂ«dhĂ«niet ndĂ«rkombĂ«tare, “non grata” nuk Ă«shtĂ« njĂ« sanksion formal juridik, por njĂ« gjykim politik mbi njĂ« bilanc sjelljesh. Ajo nuk i referohet njĂ« episodi tĂ« izoluar apo njĂ« vendimi tĂ« momentit, por njĂ« historie tĂ« gjatĂ« veprimesh qĂ«, sipas vlerĂ«simit tĂ« ShBA-sĂ«, kanĂ« cenuar besimin publik, kanĂ« minuar demokracinĂ«, kanĂ« dobĂ«suar pavarĂ«sinĂ« institucionale dhe kanĂ« forcuar kulturĂ«n e pandĂ«shkueshmĂ«risĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, “non grata” e BerishĂ«s Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« njĂ« pasqyrĂ« e njĂ« modeli qeverisjeje sesa njĂ« ndĂ«shkim personal.

Ajo qĂ« e bĂ«n situatĂ«n edhe mĂ« domethĂ«nĂ«se Ă«shtĂ« fakti se, pas shpalljes “non grata”, sjellja politike e z. Berisha nuk ka reflektuar as pendesĂ«, as ndryshim kursi. PĂ«rkundrazi, ajo ka konsoliduar pikĂ«risht ato tipare qĂ« e kanĂ« justifikuar vendimin fillestar. NĂ« vend tĂ« transparencĂ«s eshte zgjedhur errĂ«sira,  nĂ« vend tĂ« respektimit te organave tĂ« drejtĂ«sisĂ« Ă«shtĂ« zgjedhur shantazhimi i tyre, nĂ« vend tĂ« respektimit tĂ« standarteve demokratike vashdohet me minimin e tyre dhe pse?

Së pari, përpjekjet për lobim në Shtetet e Bashkuara, të shoqëruara me pagesa milionëshe dhe të realizuara përmes strukturave jo gjithmonë transparente, kanë prodhuar më shumë dyshime sesa sqarime. Në vend që të kontribuonin në zbardhjen e së vërtetës, këto kontrata kanë nxjerrë në pah një problem themelor: mungesën e qartësisë mbi burimin e fondeve. Në një kontekst ku afera si Gërdeci apo Kompleksi Partizani janë bërë simbole të ndërthurjes së pushtetit politik me interesat private, errësira financiare nuk është thjesht çështje procedurale, por substancë politike. Lobimi, në këtë prizëm, nuk shfaqet si instrument transparence, por si tentativë për të reduktuar një problem moral dhe ligjor në një çështje imazhi.

SĂ« dyti, njĂ« nga arsyet kyçe tĂ« shpalljes “non grata” ka qenĂ« presioni sistematik mbi drejtĂ«sinĂ«. Sot, kjo arsye jo vetĂ«m qĂ« mbetet e vlefshme, por Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« edhe mĂ« e dukshme. Diskursi publik i pĂ«rdorur ndaj SPAK-ut dhe institucioneve tĂ« reja tĂ« drejtĂ«sisĂ« Ă«shtĂ« i mbushur me kĂ«rcĂ«nime, delegjitimim dhe pĂ«rpjekje pĂ«r frikĂ«sim. Kjo gjuhĂ« nuk Ă«shtĂ« thjesht retorikĂ« elektorale; ajo Ă«shtĂ« shprehje e njĂ« refuzimi tĂ« hapur tĂ« parimit tĂ« ndarjes sĂ« pushteteve dhe e njĂ« frike ekzistenciale nga llogaridhĂ«nia.

SĂ« treti, po aq serioz Ă«shtĂ« edhe minimi i demokracisĂ«, veçanĂ«risht brenda PartisĂ« Demokratike. Sali Berisha ka ndĂ«rtuar njĂ« model tĂ« centralizuar dhe personal tĂ« ushtrimit tĂ« pushtetit, ku pluralizmi i brendshĂ«m, konkurrenca e ideve dhe rinovimi politik perceptohen si kĂ«rcĂ«nime dhe jo si vlera. Ky model ka prodhuar njĂ« opozitĂ« tĂ« ngurtĂ«suar, tĂ« kapur pas sĂ« shkuarĂ«s, e paaftĂ« pĂ«r tĂ« ofruar vizion alternativ dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur funksionin e saj kushtetues. Rasti i Ervin Salianjit Ă«shtĂ« ilustrues: nĂ« vend qĂ« tĂ« trajtohet si pjesĂ« e njĂ« procesi normal tĂ« qarkullimit tĂ« elitave politike, ai shndĂ«rrohet nĂ« target pĂ«r t’u pĂ«rjashtuar, duke dĂ«rguar njĂ« mesazh tĂ« qartĂ« se mendimi i pavarur dhe sfida ndaj autoritetit personal nuk tolerohen. Filozofi dhe politikani francez Alexis de Tocqueville do ta quante kĂ«tĂ« njĂ« formĂ« tĂ« “tiranisĂ« sĂ« butĂ«â€, ku frika zĂ«vendĂ«son bindjen.

NĂ« kĂ«tĂ« prizĂ«m, “non grata” e BerishĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« çështje parimesh dhe standardesh, jo negociatash financiare. Heqja e saj pĂ«rmes lobimit do tĂ« dĂ«rgonte njĂ« mesazh thellĂ«sisht tĂ« rrezikshĂ«m: se korrupsioni mund tĂ« mbulohet me para, se drejtĂ«sia mund tĂ« frikĂ«sohet me shantazh dhe se demokracia mund tĂ« sakrifikohet nĂ« emĂ«r tĂ« interesave personale. PĂ«r sa kohĂ« qĂ« kĂ«to sjellje vazhdojnĂ« dhe mungon çdo formĂ« reflektimi apo llogaridhĂ«nieje reale, shpallja “non grata” jo vetĂ«m qĂ« mbetet e justifikuar, por shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« domosdoshmĂ«ri morale dhe politike.

↗

Kur thashethemeve u vishet petku i ‘skandalit’, mbrojtje pĂ«r gjyqtaren Irena Gjoka

✇Java News
By: Java News

Nga Av.Edmond Petraj

Por nga mĂ«nyra se si shpifja, dizinformimi dhe urrejtja politike po shiten si “fakte”.

Jam i shokuar se si përflitet se një procedim penal qenka regjistruar në shtetin grek, kur nuk ekziston asnjë regjistrim zyrtar.

Jam i shokuar se si flitet për vendime penale imagjinare, për arrestime që nuk kanë ndodhur kurrë, për sekuestrime pasaportash, gjurmë gishtash, dënime e dëbime që nuk ekzistojnë në asnjë akt zyrtar.

Jam i shokuar se si pretendohet se janë asgjësuar prova të një dosjeje penale, ndërkohë që nuk provohet ekzistenca e vetë dosjes.

Jam i shokuar se si përflitet arrestimi i një gjyqtareje dhe bashkëshortit të saj, pa asnjë vendim, pa asnjë njoftim zyrtar, pa asnjë dokument.

Dhe mbi tĂ« gjitha, jam i shokuar se si kĂ«to gĂ«njeshtra pĂ«rsĂ«riten nĂ« media, duke u kthyer nĂ« “tĂ« vĂ«rteta” vetĂ«m sepse thuhen shumĂ« herĂ«.

E vërteta është një dhe vetëm një:

Gjyqtarja Irena Gjoka nuk ka asnjë procedim penal të regjistruar në Greqi,

nuk ka asnjë vendim penal ndaj saj apo familjarëve të saj.

Çdo gjĂ« tjetĂ«r Ă«shtĂ« thashethem i qĂ«llimshĂ«m.

Kjo nuk është më kritikë ndaj një vendimi gjyqësor.

Kjo është goditje politike dhe etnike, e koordinuar, me qendra të njohura në Janinë, Tiranë dhe Himarë, ku për vite me radhë janë kultivuar narrativa antishqiptare dhe janë rekrutuar individë për të prodhuar kaos dhe përçarje.

Sepse ajo gjykoi dhe dënoi Belerin.

Sepse u tregua se ligji shqiptar nuk përkulet përballë presionit etnik dhe politik.

Sepse ishte mĂ« e lehtĂ« tĂ« shpallej “kokĂ« turku” sesa tĂ« pranohej se drejtĂ«sia funksionoi.

Ajo që po ndodh nuk ka lidhje as me reformën në drejtësi, as me integritetin profesional të një gjyqtareje.

Ka lidhje me frikĂ«n e disa klaneve antishqiptare, qĂ« reforma nĂ« drejtĂ«si – me gjithĂ« problemet e saj – po prek interesa reale.

Reforma në drejtësi nuk është perfekte.

Asnjë reformë e re nuk është.

Por ajo nuk rrëzohet duke linçuar gjyqtarë të ndershëm mbi bazë shpifjesh.

Irena Gjoka nuk është simbol i dështimit, por shënjestër e një sulmi.

Dhe sulmi ndaj saj është sulm ndaj shtetit të së drejtës, ndaj integrimit europian të Shqipërisë dhe ndaj dinjitetit institucional shqiptar.

Mjaft me “burime anonime” qĂ« prodhojnĂ« helm.

Gjyqtarët gjykohen me ligj, jo me thashetheme.

Vendimet kundërshtohen me mjete ligjore, jo me shpifje.

Irena Gjoka dhe familja e saj duhet të mbrohen nga ky endemizëm kolektiv i urrejtjes, sepse sot është ajo nesër mund të jetë çdo gjyqtar që guxon të zbatojë ligjin.

Gjyqtarja Irena Gjoka nuk ka kryer asnjë shkelje ligjore.

Çdo pretendim qĂ« qarkullon nĂ« media pĂ«r arrestime, sekuestrime ose vendime penale ndaj saj Ă«shtĂ« i rremĂ«, dhe synon tĂ« sulmojĂ« pavarĂ«sinĂ« e gjyqtarĂ«ve dhe imazhin e reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si.

Sulmet e tilla janë në kundërshtim të hapur me Kushtetutën, ligjin për gjyqtarët, Kodin e Procedurës Penale dhe rregulloret e KEDNJ.

Irena Gjoka dhe familja e saj duhet të mbrohen nga fushata e dizinformimit dhe linçimit publik. Mbështetja jonë nuk është thjesht morale, por e mbështetur fuqimisht nga ligji.

Drejtësia nuk mbrohet duke heshtur.

Drejtësia mbrohet duke thënë të vërtetën.

Foto
 Një nga dokumentet e dosjes ku e vërteta është në dritë të diellit

Kur thashethemeve u vishet petku i ‘skandalit’, mbrojtje pĂ«r

↗

Ditët më me fat për martesë në vitin 2026 dhe ato që duhen shmangur! Ja cilat janë datat perfekte

✇Java News
By: Java News

Dita juaj e dasmës nuk është thjesht një festë, është një vendim i marrë me dashuri dhe siguri.

PĂ«r çiftet qĂ« janĂ« tĂ« fejuar ose nĂ« procesin e planifikimit tĂ« dasmĂ«s sĂ« tyre, astrologjia mund tĂ« jetĂ« jashtĂ«zakonisht e dobishme nĂ« zgjedhjen e njĂ« date qĂ« Ă«shtĂ« vĂ«rtet “e shkruar nĂ« yje” pĂ«r tĂ« ardhmen tuaj tĂ« pĂ«rbashkĂ«t.

Ia vlen tĂ« kujtojmĂ« se nuk ka njĂ« datĂ« tĂ« pĂ«rsosur ose “ideale” pĂ«r dasmĂ«n. Çdo ditĂ« sjell njĂ« kombinim energjish, prandaj Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« ndiqni intuitĂ«n tuaj para sĂ« gjithash.

Një vështrim në yje thjesht ofron një kornizë për të kuptuar. Duke vëzhguar vendosjen planetare të një dite të caktuar, mund ta kuptoni më mirë nëse cilësia e saj energjike anon nga lehtësia apo sfida, por vetëm ju mund të vendosni se çfarë ju përshtatet vërtet.

MegjithatĂ«, disa planetĂ« janĂ« veçanĂ«risht me ndikim kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r martesĂ«n. PĂ«r shembull, Venusi, i lidhur me dashurinĂ«, harmoninĂ«, bukurinĂ« dhe bashkimin, shpesh luan njĂ« rol kryesor nĂ« atmosferĂ«n romantike qĂ« rrethon njĂ« martesĂ«. Jupiteri Ă«shtĂ« gjithashtu i rĂ«ndĂ«sishĂ«m, pasi simbolizon zgjerimin, optimizmin dhe vizionin afatgjatĂ« – koncepte qĂ« lidhen drejtpĂ«rdrejt me angazhimin.

Megjithatë, Hëna është po aq e rëndësishme, pasi ndikon në klimën emocionale të ditës, si përmes fazës hënore ashtu edhe përmes shenjës nëpër të cilën ajo kalon.

Nëse e njihni hartën tuaj të lindjes, shtëpia e shtatë ofron një shtresë tjetër interpretimi. Kjo pjesë e hartës rregullon martesën, marrëdhëniet dhe marrëveshjet detyruese; shenja që është në kulmin e saj, si dhe planeti që e sundon atë, mund të tregojnë se cila energji mbështet më së miri mënyrën se si i qaseni angazhimit dhe shoqërisë.

MĂ« poshtĂ« do tĂ« gjeni ditĂ«t mĂ« tĂ« mira pĂ«r t’u martuar nĂ« vitin 2026, si dhe ato qĂ« duhen shmangur. Mos harroni se pavarĂ«sisht se sa me kujdes i peshoni mundĂ«sitĂ« tuaja, gjĂ«ja mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« t’i besoni procesit dhe t’i lini gjĂ«rat tĂ« rrjedhin natyrshĂ«m.

DitĂ«t mĂ« tĂ« mira pĂ«r t’u martuar nĂ« vitin 2026

18 shkurt 2026: NjĂ« “po” nĂ« nivel shpirtĂ«ror.

Me HĂ«nĂ«n nĂ« konjuksion me Venusin dhe NyjĂ«n Veriore nĂ« Peshq, atmosfera emocionale e ditĂ«s Ă«shtĂ« thellĂ«sisht romantike, intuitive dhe fatale, sikur dy njerĂ«z tĂ« zgjidhnin njĂ«ri-tjetrin nĂ« “kohĂ«n hyjnore”.

Energjia e Peshqve thekson dashurinë pa kushte dhe lidhjen shpirtërore, duke e bërë ditën ideale për premtime të bazuara në dashuri dhe spiritualitet. Në të njëjtën kohë, Saturni dhe Neptuni në Dash tregojnë se universi mbështet si ëndrrën ashtu edhe përgjegjësinë e ndërtimit të një jete së bashku.

6 Prill 2026: Një dashuri e bërë për të zgjatur

Stabiliteti dhe evolucioni bashkohen në mënyrë harmonike. Venusi në Dem favorizon besnikërinë dhe sigurinë afatgjatë, ndërsa aspekti i saj mbështetës ndaj Nyjës Veriore të Fatit sugjeron një marrëdhënie të përafruar me të ardhmen.

Ekziston një ndjesi se po zgjidhni dashurinë që është vërtet e duhura për ju. Në të njëjtën kohë, lidhja harmonike e Mërkurit me Jupiterin në Gaforre sjell ngrohtësi, optimizëm dhe komunikim të ndershëm. Një ditë e shkëlqyer për premtime kuptimplote, përfshirje familjare dhe shprehje emocionale.

13 Prill 2026: ËshtĂ« e destinuar tĂ« ndodhĂ«.

AfĂ«rsia e HĂ«nĂ«s me Nyjen Veriore i jep martesĂ«s njĂ« ndjenjĂ« tĂ« fortĂ« “fati”, duke rritur magjinĂ«, imagjinatĂ«n dhe ngarkesĂ«n emocionale. Venusi nĂ« Demi gjithashtu formon njĂ« sekstilĂ« me Jupiterin nĂ« Gaforre, duke shtuar bujari, gĂ«zim dhe pĂ«rmbushje emocionale.

Një takim ideal për çiftet që i japin përparësi rehatisë, traditës dhe afërsisë emocionale. Astrologjia mbështet një martesë të bazuar në sigurinë emocionale dhe dashurinë e vërtetë.

23 Prill 2026: Elektricitet dhe emocion.

AfĂ«rsia e HĂ«nĂ«s me Nyjen Veriore sjell pĂ«rsĂ«ri ndjesinĂ« e “destinimit”, duke rritur magjinĂ« dhe intensitetin emocional. Venusi nĂ« Dem formon njĂ« sekstilĂ« me Jupiterin nĂ« Gaforre, duke rritur bujarinĂ«, gĂ«zimin dhe pĂ«rmbushjen emocionale. NjĂ« takim i mrekullueshĂ«m pĂ«r çiftet qĂ« e duan traditĂ«n, intimitetin dhe stabilitetin. NjĂ« martesĂ« e bazuar nĂ« siguri dhe dashuri tĂ« vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« e favorizuar.

19 Maj 2026: Dashuri që të bën të ndihesh si në shtëpi.

Me Hënën dhe Venusin së bashku në shenjën e Gaforres emocionale, fokusi është tek përkujdesja, lidhja dhe krijimi i një hapësire të përbashkët të sigurt. Jupiteri në Gaforre përforcon temat e familjes, përkatësisë dhe rritjes emocionale, ndërsa Dielli në Demi shton stabilitet. Lidhja e Mërkurit me Uranin në Binjakë sjell ide të freskëta dhe komunikim të gjallë.

31 Maj 2026

Një takim i madh dhe festiv. Hëna e Plotë në Shigjetar sjell optimizëm, aventurë dhe besim në mundësi. Me përgjigjen ndaj Jupiterit të lartësuar në Gaforre, ndjenjat përforcohen nga një ndjenjë sigurie dhe përmbushjeje.

Venusi pranë Jupiterit shton dashuri, bujari dhe lidhje emocionale, vendi i përsosur për momente të paharrueshme me të dashurit. Dita bërtet për një martesë në destinacion, veçanërisht me Diellin dhe Merkurin në Binjakë që sjellin lëvizje dhe pakujdesi në festë.

DitĂ«t mĂ« tĂ« kĂ«qija pĂ«r t’u martuar nĂ« vitin 2026

Ndërsa astrologjia mund të ndihmojë në zgjedhjen e datave më të mira, ajo gjithashtu mund të paralajmërojë kur një martesë nuk është në favor. Disa fenomene qiellore është më mirë të shmangen, veçanërisht nëse qëllimi është një marrëdhënie harmonike dhe afatgjatë.

Jo çdo moment është i përshtatshëm për fillime të reja dhe kjo është krejtësisht normale. Astrologjia nuk bazohet në frikë apo rregulla të ngurta, por në kohën dhe vetëdijen e duhur. Më poshtë janë ditët dhe periudhat kohore për të cilat duhet të keni kujdes.

Venusi RetrogradĂ«: 3 tetor — 13 nĂ«ntor 2026

MĂ« 3 tetor, Venusi, planeti qĂ« sundon dashurinĂ«, harmoninĂ« dhe angazhimin, shkon retrogradĂ« nĂ« Akrep. Kjo shĂ«non fillimin e njĂ« periudhe qĂ« shpesh shoqĂ«rohet me rishikimin e modeleve tĂ« vjetra emocionale, lidhjeve tĂ« pazgjidhura dhe çështjeve tĂ« besimit dhe intimitetit. ËshtĂ« njĂ« kohĂ« kur marrĂ«dhĂ«niet ka mĂ« shumĂ« tĂ« ngjarĂ« tĂ« eksplorohen sesa tĂ« fillojnĂ« zyrtarisht.

Nuk është se je i dënuar të martohesh gjatë kësaj kohe, por ndoshta është më mirë ta shmangësh nëse dëshiron ta fillosh martesën tënde nga e para pa asnjë pengesë. Venusi retrograd mund të shkaktojë gjithashtu sfida rreth procesit të planifikimit të dasmës, duke përfshirë keqkuptime dhe vonesa.

MĂ«rkuri Retrograd: 26 Shkurt – 20 Mars, 29 Qershor – 23 Korrik, 24 Tetor – 13 NĂ«ntor 2026

Mërkuri retrograd është i njohur për shkaktimin e konfuzionit, keqkuptimeve dhe vonesave. Meqenëse Mërkuri sundon komunikimin, kontratat, udhëtimet dhe kontabilitetin, planifikimi i dasmës suaj gjatë këtyre kohërave mund të çojë në ndryshime të minutës së fundit, keqkuptime ose edhe probleme kontabiliteti.

Planifikimi i ditës suaj të madhe ndërsa Merkuri është në lëvizje retrograde mund të shkaktojë shumë probleme, të tilla si humbja e detajeve të rëndësishme ose humbja e dokumenteve. Sigurisht, nuk është e pamundur të bëni një martesë gjatë Merkurit në lëvizje retrograde, por nëse vendosni ta bëni, përgatituni për pengesa të mundshme.

Eklipset: 7 shkurt, 3 mars, 12 gusht dhe 28 gusht 2026.

Eklipset janë ndër ngjarjet më të fuqishme astrologjike. Ato shënojnë pika kthese që mund të jenë jashtëzakonisht të rëndësishme dhe transformuese. Megjithatë, ato gjithashtu mund të sjellin ndryshime ose trazira të papritura dhe të papritura, energjia nuk është pikërisht ideale për një ditë dasme.

Eklipset janë të paparashikueshme, kështu që martesa gjatë një eklipsi mund të duket si një rrezik. Më e rëndësishmja, rrezet e diellit, drita e hënës ose të dyja po ndërpriten, duke i bërë qëllimet e bëra gjatë kësaj kohe kaotike dhe të paparashikueshme.

↗

Midis fjalës dhe realitetit: Gjykata e Lartë përballë misionit të saj kushtetues

✇Java News
By: Java News

Nga Plarent Ndreca

Sot Kryetari i Gjykatës së Lartë hapi vitin e ri gjyqësor me një fjalim të saktë, të matur, profesional dhe në thelb të duhurin. Një fjalim që artikulon vizionin e drejtësisë që të gjithë do të donim të kishim dhe për të cilën vijojmë të artikulojmë qëndrime shpesh edhe kritike.

Por fatkeqĂ«sisht, ky vizion nuk pĂ«rputhet me realitetin. Dhe ky realitet fillon pikĂ«risht nga vetĂ« Gjykata e LartĂ«. NĂ« vitet pas konstituimit tĂ« saj, pas reformĂ«s sĂ« vitit 2016, Gjykata e LartĂ« ka treguar paaftĂ«si ose pamundĂ«si pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar standarde tĂ« qĂ«ndrueshme nĂ« zbatimin e ligjit, pĂ«r tĂ« unifikuar praktikĂ«n gjyqĂ«sore dhe pĂ«r tĂ« krijuar precedentĂ« qĂ« mbrojnĂ« realisht tĂ« drejtat dhe liritĂ« themelore tĂ« njeriut dhe shtetin e sĂ« drejtĂ«s. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, shpesh ka mbrojtur nĂ« mĂ«nyrĂ« korporatiste njĂ« “drejtĂ«si exceli”, tĂ« orientuar drejt bilanceve tĂ« dĂ«nimeve apo uljes sĂ« stokut tĂ« dosjeve, e jo drejt drejtĂ«sisĂ« reale, cilĂ«sore dhe tĂ« individualizuar pĂ«r çdo çështje.

Thuhet me tĂ« drejtĂ« se njĂ« drejtĂ«si e vonuar Ă«shtĂ« njĂ« drejtĂ«si e mohuar. Imagjinoni njĂ« padrejtĂ«si tĂ« vonuar çfarĂ« Ă«shtĂ«. NjĂ« drejtĂ«si shkatĂ«rruese, pĂ«r palĂ«t, pĂ«r vetĂ« autoritetin e drejtĂ«sisĂ« dhe pĂ«r besimin publik ndaj saj. Sot, pĂ«r tĂ« qenĂ« i sinqertĂ«, shumĂ« klientĂ« i kĂ«shilloj ti zgjidhin çështjet e tyre me marrĂ«veshje, edhe me kosto, sesa t’i drejtohen sistemit gjyqĂ«sor. Arsyeja Ă«shtĂ« e thjeshtĂ«: sistemi nuk krijon besimin se drejtĂ«sia do tĂ« vihet realisht nĂ« vend. ParashikueshmĂ«ria e vendimeve Ă«shtĂ« minimale, edhe pse ligji Ă«shtĂ« i shkruar shqip pĂ«r tĂ« gjithĂ« njĂ«lloj. Ai zbatohet ndryshe nga gjyqtarĂ« tĂ« ndryshĂ«m, ndĂ«rkohĂ« qĂ« Gjykata e LartĂ« nuk ka ushtruar autoritetin e nevojshĂ«m pĂ«r tĂ« stabilizuar praktikĂ«n dhe pĂ«r ta bĂ«rĂ« ligjin tĂ« parashikueshĂ«m. Si pasojĂ«, ligji Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i paparashikueshĂ«m dhe pĂ«r rrjedhojĂ«, i pabesueshĂ«m si rregullator i shoqĂ«risĂ«.

Kjo sigurisht nuk Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«si personale e Kryetarit tĂ« GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«. Ai, fundja, Ă«shtĂ« i pari ndĂ«r tĂ« barabartĂ«t. Por duhet pranuar me ndershmĂ«ri institucionale se Gjykata e LartĂ«, si trupĂ« kolegjiale, nuk e ka pĂ«rmbushur misionin kushtetues pĂ«r tĂ« cilin Ă«shtĂ« krijuar. Dy standarde pĂ«r çështje tĂ« njĂ«jta. Anashkalim i argumenteve thelbĂ«sore tĂ« procesit tĂ« rregullt ligjor, veçanĂ«risht kur cenohet pozita e individit pĂ«rballĂ« prokurorisĂ«, nĂ« kundĂ«rshtim me KushtetutĂ«n, e cila e vendos nĂ« themel tĂ« rendit juridik mbrojtjen e tĂ« drejtave dhe lirive themelore tĂ« njeriut (neni 15/1). Shqyrtim i çështjeve i bazuar te “rasti” dhe jo te çështja; krijim de facto i normave tĂ« reja aty ku ligji Ă«shtĂ« i qartĂ«; mungesĂ« unifikimi pikĂ«risht aty ku ai Ă«shtĂ« jetik pĂ«r sigurinĂ« juridike. NĂ« jo pak raste, kĂ«to devijime nga ligji nuk janĂ« vetĂ«m produkt i paaftĂ«sisĂ«, por edhe i njĂ« konformizmi tĂ« qĂ«llimshĂ«m pĂ«r tĂ« kĂ«naqur pritshmĂ«ritĂ« e turmave dhe pĂ«r tĂ« ruajtur rehatinĂ« institucionale, duke shmangur vendime tĂ« guximshme qĂ« do tĂ« garantonin realisht tĂ« drejtat e njeriut dhe procesin e rregullt ligjor.

Rezultati Ă«shtĂ« njĂ« korporatizĂ«m gjyqĂ«sor qĂ« ka dĂ«mtuar rĂ«ndĂ« tĂ« drejtat themelore, shtetin e sĂ« drejtĂ«s dhe besimin e publikut te drejtĂ«sia. Siç u tha me tĂ« drejtĂ« edhe sot: besimi te gjyqĂ«sori nuk ndĂ«rtohet me statistika dĂ«nimesh apo tabela Exceli, tĂ« cilave herĂ«t a vonĂ« “u del boja”, por me cilĂ«si, arsyetim, transparencĂ«, autoritet profesional dhe pĂ«rgjegjshmĂ«ri.

Fjalimi i sotëm i Sokol Sadushit zgjon shpresën që nuk do jetë vetëm fillimi i një viti të ri gjyqësor kalendarik, por fillimin e një viti gjyqësor të rilindur për Gjykatën e Lartë: në mbrojtje të Kushtetutës, të lirive themelore dhe ta vendos këtë gjykatë në lartësinë që vetë Kushtetuta i ka rezervuar.

↗

ProtestĂ« me ‘Nerv Artificial’, pse Sali Berisha Ă«shtĂ« sigurim i jetĂ«s politike pĂ«r Edi RamĂ«n

✇Java News
By: Java News

Nga Arben Dervishi

Një analizë mbi paradoksin shqiptar, ku zemërimi është real, por protesta është false. Mbrëmë opozita premtoi rrëzim. Solli tym. Premtoi revoltë. Solli ritual. Premtoi popull. Solli militantë të lodhur dhe skenarë të ricikluar.

Kur retĂ« e molotovit u shpĂ«rndanĂ« mbi Bulevardin “DĂ«shmorĂ«t e Kombit”, ajo qĂ« mbeti nuk ishte frika e pushtetit, por qeshja e tij. Kjo nuk ishte protestĂ«. Ishte simulim i zemĂ«rimit. NjĂ« inskenim i varfĂ«r politik, ku flaka pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« fshehur zbrazĂ«tinĂ« dhe zhurma pĂ«r tĂ« mbuluar mungesĂ«n e besimit.

Paradoksi i “Narkoregjimit”

Sipas retorikës së opozitës, Shqipëria është një diktaturë, një narkoshtet, një regjim që mbahet vetëm nga frika. Por diktaturat nuk tremben nga molotovi i një grushti militantësh. Ato bien kur shoqëria ngrihet. Dhe këtu lind pyetja që opozita refuzon ta bëjë:

Nëse zemërimi popullor është kaq i madh sipas opozitës atëherë pse protesta është kaq e vogël?
Sepse njerëzit nuk janë budallenj. Sepse shumica e heshtur e shqiptarëve e di se kjo opozitë nuk proteston për ta, por për veten.

Molotovi si zhurmues artificial

Në vitin 1991, shqiptarët dolën me duar bosh dhe rrëzuan një regjim të vërtetë. Në 2026, opozita del me molotov dhe jo vetëm nuk rrëzon, por as krijon besimin e duhur.

Sot, flaka nuk shihet si akt rebelimi, por si truk i dëshpëruar për të prodhuar iluzion force. Një zhurmues artificial për të mbuluar faktin se opozita nuk ka: as ide, as fytyra të reja, as projekt, as besim publik.

Sindroma e lodhjes opozitare

Protesta e mbrĂ«mshme ishte edhe mĂ« e varfĂ«r se eksperimentet naive tĂ« “RepublikĂ«s sĂ« Re” tĂ« Lulzim BashĂ«s. Nuk kishte organizim qytetar. Nuk kishte energji organike. Nuk kishte shpresĂ«.
Ishte një ushtrim fizik i militantëve të mbetur, jo një lëvizje politike. Një marshim pa destinacion, një britmë pa jehonë, një revoltë pa popull.

Berisha: Nga “lider” nĂ« izolator tĂ« zemĂ«rimit

Problemi i opozitĂ«s nuk Ă«shtĂ« Rama. Problemi i saj ka emĂ«r dhe mbiemĂ«r: Sali Berisha. Duke e kthyer çdo protestĂ« nĂ« mburojĂ« personale pĂ«r betejat e tij me drejtĂ«sinĂ«, Berisha ka bĂ«rĂ« tĂ« pamundur afrimin e “pjesĂ«s gri” tĂ« shoqĂ«risĂ«, asaj pjese qĂ« janĂ« tĂ« pakĂ«naqur, por jo tĂ« verbĂ«r.

Sot, Berisha nuk Ă«shtĂ« mĂ« zĂ«ri i zemĂ«rimit popullor. ËshtĂ« izolatori i tij. Ai nuk e kanalizon revoltĂ«n. Ai e mbyt atĂ« brenda interesit personal.

Rituali i dështimit

Kjo opozitĂ« ndjek njĂ« skenar tĂ« njohur, tashmĂ« tĂ« neveritshĂ«m: paralajmĂ«rim bombastik pĂ«r “ditĂ«n e madhe”, pak zjarr, shumĂ« britma, zero rezultat. Pastaj heshtje. HarresĂ«. PĂ«rsĂ«ritje.

Një serial politik i lodhur, që nuk prodhon frikë në pushtet, por indiferencë në shoqëri. Në Bruksel nuk alarmohen. Në Berlin nuk shqetësohen. Sepse kjo nuk është opozitë që prodhon ndryshim, por opozitë që garanton stabilitet për qeverinë.

Edi Rama nuk qeveris sepse është i pathyeshëm.Nuk ka qeverisje pa gabime. Qeveris sepse përballë ka një muze politik, që kërkon të rilindë në të ardhmen me mjete të së shkuarës.
Kauza ka, por protesta e opozitës është artificiale. Dhe pa besim, asnjë qeveri nuk rrëzohet, as me molotov, as me retorikë lufte./Lexo.al

↗

Pikëpyetjet mbi drejtësinë e re në rastin Veliaj

✇Java News
By: Java News
Nga Hermes Kafexhiu
Asgjë personale me prokurorin!

Ne jemi mësuar të hedhim vrerë dhe të ndërtojmë skema të një tollovie mediatike ku një shumatore gazetarësh dhe analistësh të rreshtuar si SPAK-istë të ftohur në tamarre, siç do të thoshte gjyshja ime, paragjykojnë çdo shkrim që ndërtohet personalisht mbi një prokuror të SPAK.

Një nga problemet e gazetarisë sot është që nuk janë në proporcion me kritikën që ndërtojnë mbi politikanin njëlloj dhe me atë ndaj prokurorëve special.
Unë e di që shpesh ndonjëri siç unë në këtë rast, ndërrmer me konsistencë një kritikë, siç unë prej kohësh shkruaj për SPAK dhe dyshimet mbi drejtësinë dhe veçanërisht Olsi Dadon, do të ketë nga ata që do na fusin në llogoreve të shërbyesve të Veliajt tjetrit e tjetrit.

E shpjegoj këtë tenativë për të kompleksuar palët sepse, ajo që do duhet të thuhet është se ata nuk janë shënjtor dhe kanë po aq pushtet sa një një politikan për ta keqpërdorur, aq më tepër kur kanë monopolin jo të vendimeve politike, por vendimeve për të kërcënuar lirinë.

Kërcënimi i lirisë, mund të bëjë këta prokurorë të ndërrmarin privilegje që nesër të jenë shumë të vështirë për tu zhveshur nga klani që ndërtojnë.
Ky është rasti i Olsi Dados.

Po unë nuk do të bëj thashethemnajën e gazetarisë, por do të ngre disa pyetje gazetarie mbi emërimin e Olsi Dados në drejtësi dhe aq më tepër emërimin e Olsi Dados në SPAK.

EmĂ«rimi i Ols Dado-s si prokuror nĂ« vitin 2008 nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« histori e kaluar administrative. Padia e depozituar nga Kryetari i BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s, Erion Veliaj, kundĂ«r institucionit tĂ« Presidentit dhe prokurorit tĂ« posaçëm, ekspozon njĂ« krizĂ« tĂ« thellĂ« besimi nĂ« funksionimin e shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s. Veliaj pretendon se Dado nuk kishte pĂ«rmbushur kriteret minimale ligjore pĂ«r t’u emĂ«ruar prokuror dhe se tĂ« gjitha aktet e tij procedurale ndaj tij tani rrezikojnĂ« tĂ« konsiderohen tĂ« pavlefshme qĂ« nga momenti i parĂ«.

Në thelb qëndron një pyetje me peshë institucionale, si është e mundur që një emërim që nuk plotësonte kriteret ligjore të kohës, pa shkollë magjistrature dhe me përvojë të pamjaftueshme, të lejohet të hyjë në sistemin e drejtësisë dhe pastaj të përdoret si bazë për vendime serioze kundër një zyrtari të lartë publik?
Ky rast ngre shqetësime të forta mbi mekanizmat e kontrollit dhe përgjegjësinë e institucioneve që duhet të ruajnë integritetin e sistemit.

Ankesat e Veliajt nuk kufizohen vetëm te mungesa e kritereve formale. Ai ka bërë pretendime të forta për konflikt interesi dhe përdorim të funksionit për përfitim personal, duke argumentuar se Dado përdori detyrën për të favorizuar interesa private dhe pastaj, kur nuk u plotësua kërkesa, ndërmori veprime hakmarrëse.
Edhe nëse këto pretendime nuk janë ende të konfirmuara në gjykatë, ato ngrenë shqetësime reale për mënyrën se si funksionon drejtësia dhe për ndikimin që individë të caktuar mund të kenë mbi proceset institucionale.

Çështja nuk Ă«shtĂ« thjesht ligjore, ajo Ă«shtĂ« edhe politike dhe publike. Debati i hapur, shpesh i ashpĂ«r, ka krijuar presion mbi institucionet dhe ka pĂ«rzier rolin e drejtĂ«sisĂ« me narrativat politike, duke vĂ«nĂ« nĂ« provĂ« neutralitetin e sistemit. Kjo situatĂ« nuk Ă«shtĂ« rast i izoluar, por njĂ« reflektim mbi boshllĂ«qet e mekanizmave tĂ« kontrollit disiplinor dhe etik tĂ« prokurorĂ«ve dhe mbi aftĂ«sinĂ« e institucioneve tĂ« drejtĂ«sisĂ« pĂ«r tĂ« vepruar pavarĂ«sisht presionit.

Rasti ekspozon një mungesë të dukshme koordinimi dhe kontrolli institucional në dy fronte, aktet e emërimit dhe hetimet aktuale.
Si mund të kalojë një emërim që nuk plotëson kriteret elementare ligjore dhe të përdoret si bazë për vendime të rëndësishme penale?
Pse mekanizmat e kontrollit dhe vlerësimit profesional nuk kanë reaguar më herët?
Nëse ekzistojnë pretendime për konflikt interesi, pse sistemi disiplinor nuk ka ndërhyrë proaktivisht për të shmangur përplasjen publike dhe cënimin e besimit në drejtësi?

Edhe mbi të gjitha Shkolla e Magjistraturës a do duhet shumë thjesht në raport me historikun e punës së saj në vite të kthej një përgjigje zyrtare se a e ka pasur shkollën e Magjistraturës Olsi Dado kur është emëruar?
Në fund të ditës, çështja nuk është vetëm një padi kundër një individi. Ajo është një provë për sistemin institucional shqiptar dhe për aftësinë e drejtësisë së re të rifitojë terrenin e ligjshmërisë dhe integritetit.

Nëse një akt emërimi mund të vlerësohet i pavlefshëm dekada më vonë, çfarë do të thotë kjo për gjithë aktet e tjera që kanë pasur të njëjtën bazë?
Nëse institucionet nuk marrin përgjegjësi dhe nuk sigurojnë standarde të qarta, besimi publik në sistemin e drejtësisë do të vijojë të dëmtohet. Ky nuk është vetëm një rast i izoluar, është një test i hapur për aftësinë e shtetit të të drejtës për të vepruar me integritet dhe pa ndikuar nga presionet politike apo interesat personale.
Nevoja e madhe për të shënuar drejtësinë e munguar të shqiptarëve, ka bërë që të nxitojmë aq shumë, sa siç do gjë e nxituar në këtë botë, lë për të dëshiruar.

↗

Nuk është më i pamundur fundi i NATO-s

✇Java News
By: Java News

Nga Augustin Palokaj

E vetmja gjĂ« qĂ« mund tĂ« parashikohet pĂ«r sjelljen e administratĂ«s amerikane nĂ« mandatin e dytĂ« tĂ« presidentit Donald Trump Ă«shtĂ« paparashikueshmĂ«ria. KĂ«tĂ« e kuptuan kĂ«tĂ« fundjavĂ« edhe liderĂ«t evropianĂ« tĂ« pĂ«rballur me kĂ«rcĂ«nimin e ri amerikan pĂ«r tarifa shtesĂ« pĂ«r ato vende anĂ«tare tĂ« NATO-s qĂ« shihen si pengesĂ« pĂ«r “marrjen nĂ« pronĂ«â€ tĂ« GrenlandĂ«s nga Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s.
Edhe pse Trumpi paralajmĂ«roi kĂ«to masa ndĂ«shkuese vetĂ«m ndaj 8 vendeve evropiane tĂ« NATO-s, pĂ«rfshirĂ« edhe dy qĂ« nuk janĂ« anĂ«tare tĂ« Bashkimit Evropian, ky kĂ«rcĂ«nim nxiti pĂ«rsĂ«ri presion ndaj evropianĂ«ve qĂ« t’i forcojnĂ« radhĂ«t dhe tĂ« bashkohen pĂ«r tĂ« reaguar ndaj masave tĂ« reja. Bashkimi Evropian e dĂ«noi kĂ«tĂ« paralajmĂ«rim si “tĂ« papranueshĂ«m“ dhe “tĂ« dĂ«mshĂ«m pĂ«r aleancĂ«n transatlantike“. KĂ«shtu BE-ja ka nisur pĂ«rsĂ«ri tĂ« pĂ«rgatisĂ« masat reciproke. Se Trumpi nuk ka respekt ndaj asnjĂ« aleati dĂ«shmoi edhe pĂ«rfshirja e BritanisĂ« sĂ« Madhe nĂ« listĂ«n e vendeve tĂ« cilat ai do t’i sanksionojĂ«. Nuk ka shumĂ« kohĂ« kur Trump fliste pĂ«r “lidhjet e forta speciale dhe tĂ« pazĂ«vendĂ«sueshme mes AmerikĂ«s dhe BritanisĂ«â€œ.

Krejt ky tensionim në raportet transatlantike erdhi pasi disa vende evropiane dërguan ushtarë në Grenlandë për stërvitje të koordinuara. Fjala ishte për vetëm disa dhjetëra ushtarë. Arsyeja nuk ishte për të përgatitur ndonjë konfrontim ushtarak me amerikanët, por pikërisht për të adresuar një shqetësim që e kanë shprehur Trumpi dhe bashkëpunëtorët e tij, se evropianët nuk janë të gatshëm e as nuk duan të garantojnë sigurinë e Grenlandës.

LuftĂ« pĂ«r GrenlandĂ«n mes aleatĂ«ve nuk do tĂ« ketĂ«, sepse fundi i fundit asnjĂ« ushtar i ndonjĂ« vendi aleat nuk do t’ia kthejĂ« pushkĂ«n ushtarĂ«ve amerikanĂ«. Por, fundi i NATO-s mund tĂ« vijĂ« shpejt dhe kjo do tĂ« ishte njĂ« fitore e paprovokuar e RusisĂ«, KinĂ«s dhe tĂ« gjithĂ«ve qĂ« nuk e duan NATO-n.

Forcimi ushtarak i NATO-s, si rezultat i ngritjes dramatike të investimeve në mbrojtje nga anëtarët evropianë të saj, nuk do të ketë ndonjë vlerë nëse shuhet aleanca politike. Dhe kjo tash po ndodh pasi një shtet anëtar, më i fuqishmi, kërcënon me aneksim të shteteve të tjera. Presidenti amerikan Trump përsëri shihet si person që po rrezikon shkatërrimin e NATO-s dhe për këtë e kritikojnë edhe kongresistë dhe senatorë nga radhët e republikanëve. Për garantimin e integritetit territorial të vendeve anëtare dhe për ruajtjen e unitetit të NATO-s kanë bërë thirrje përmes deklaratave të përbashkëta shumë senatorë amerikanë, përfshirë edhe ata të cilët ditët e fundit kanë qëndruar në Danimarkë për të diskutuar rreth sigurisë në hapësirën arktike.

KĂ«shtu aleatĂ«t evropianĂ« po pĂ«rballen me faktin se nuk ka mjaftuar pĂ«rkushtimi pĂ«r t’i rritur investimet nĂ« mbrojtje nĂ« 5 pĂ«r qind tĂ« bruto prodhimit vendor, siç kishte kĂ«rkuar Trumpi. Tash ai bĂ«n kĂ«rkesa qĂ« tĂ« marrĂ« nĂ« pronĂ«si territor qĂ« i takon njĂ« shteti aleat. PĂ«r BE-nĂ« nuk ka mjaftuar as marrĂ«veshja tĂ« cilĂ«n e kishte arritur me presidentin Trump presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, pĂ«r uljen e tarifave pĂ«r mallrat amerikane nĂ« BE. Tash Trumpi pĂ«rsĂ«ri kĂ«rcĂ«non me tarifa tĂ« reja. Pra, aleatĂ«t mĂ« nuk janĂ« tĂ« sigurt se sa mund tĂ« llogarisin nĂ« AleancĂ«n deri tash tĂ« pathyeshme transatlantike.
NATO ka ekzistuar për 77 vjet si Aleanca më e fortë ushtarake në botë pikërisht për shkak se ka pasur besim mes aleatëve dhe janë ndarë vlerat e përbashkëta. Kjo me mandatin e dytë të Trumpit ka ndryshuar. Prandaj as fundi i NATO-s nuk mund të përjashtohet më. Nuk duhet të habitemi pse Moska ndër të parat ka shprehur kënaqësi për këto çarje në raportet mes aleatëve në NATO.

Nuk Ă«shtĂ« ndonjĂ« sekret se pa SHBA-nĂ«, NATO as pĂ«rafĂ«rsisht nuk do ta kishte fuqinĂ« ushtarake qĂ« e ka tash. Por, nĂ« kĂ«tĂ« fuqi tĂ« NATO-s, SHBA-ja bĂ«n pjesĂ« me 80 pĂ«r qind prandaj kanĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« kĂ«rkojnĂ« rritje dramatike tĂ« investimeve nĂ« mbrojtje. KĂ«tĂ« e kanĂ« kĂ«rkuar edhe paraardhĂ«sit e Trumpit. Por, ata asnjĂ«herĂ« nuk e kanĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dyshim gatishmĂ«rinĂ« pĂ«r t’u dalĂ« nĂ« mbrojtje aleatĂ«ve e lĂ«re mĂ« t’i kĂ«rcĂ«nojnĂ« ata, siç bĂ«n tash administrata Trump. Prandaj nĂ« situatĂ«n aktuale nuk janĂ« tĂ« ekzagjeruar as pohimet pĂ«r mundĂ«sinĂ« e fundit tĂ« NATO-s.

↗

Dimensioni publik i munguar të Zonjave të Para në Shqpëri

✇Java News
By: Java News

Nga Nju Jorku, Marko Caka

Rikthimi i intervistave të Linda Ramës, ku ajo flet për jetën me bashkëshortin e saj, kryeministrin e vendit, për ndikimin reciprok dhe reflektime filozofike mbi pushtetin dhe jetën, ngre një debat legjitim publik, se çfarë roli duhet të ketë zonja e parë në një demokraci funksionale?

Personalisht, mbetem i bindur se zonja e parë e kryeministrit nuk ka asnjë detyrim publik të flasë për bashkëshortin e saj, e aq më pak të ndërtojë një narrativë morale apo filozofike rreth pushtetit. Kryeministri është zgjedhur nga qytetarët për të qeverisur. Bashkëshortja e tij jo. Për këtë arsye, profili i ulët institucional do të ishte jo vetëm zgjedhje e mençur, por edhe shenjë respekti ndaj publikut.

Historia politike njeh shembuj të qartë. Melania Trump, një nga figurat më të diskutuara të kohëve moderne, mbajti gjatë mandatit të parë një profil publik minimal, intervista shumë të rralla, dalje të kufizuara dhe asnjë përpjekje për të komentuar politikën apo për të shpjeguar presidencën e bashkëshortit. Edhe më ekstrem ishte rasti i Bess Truman, bashkëshortja e presidentit të 33-të të SHBA-së, Harry S. Truman, e konsideruar Zonja e Parë më e rezervuar në historinë amerikane. Ajo shmangu mediat, refuzoi intervistat dhe zgjodhi jetën private larg Uashingtonit.

Në këtë kontekst, intervistat e zonjës Rama nuk kontribuojnë realisht në informimin e publikut. Ato mbeten në nivelin e fjalëve të mëdha, të paketuar me terma filozofikë dhe reflektime personale që nuk adresojnë asnjë nga çështjet thelbësore që shoqëria shqiptare ka të drejtë të dijë.

Nëse zonja Rama zgjedh të flasë publikisht, atëherë fokusi nuk duhet të jetë marrëdhënia bashkëshortore apo perceptimi i saj mbi pushtetin, por transparenca e plotë mbi aktivitetin e saj profesional, veçanërisht gjatë viteve që ka drejtuar organizata të shoqërisë civile. Pyetjet janë të thjeshta dhe legjitime: si janë shpërndarë fondet dhe bursat? Cilat kanë qenë kriteret? Kush ka përfituar dhe pse këto procese nuk janë bërë kurrë plotësisht transparente? Pra, transparencë, jo poezi.

Shoqëria civile nuk është hapësirë imuniteti nga llogaridhënia, sidomos kur ndërthuret me pushtetin politik.

Heshtja për këto çështje dhe zëvendësimi i tyre me narrativa morale e filozofike nuk i shërben as besimit publik dhe as vetë figurës së zonjës Rama.

Një problem më vete mbetet roli i medias, veçanërisht kur këto intervista realizohen në media publike apo shtetërore, të cilat ndodhen në konflikt të hapur interesi. Në këto raste, gazetaria rrezikon të kthehet në favor, jo në mision informimi.

Këto skena i kemi parë zakonisht vetëm në regjime autoritare, si Siria, ku bashkëshortja e Bashar  al Assadit, Asma  jepte intervista për të demonstruar pushtetin e saj. Diferenca është vetëm në formë, jo në thelb.

Publiku shqiptar nuk ka nevojë për leksione mbi jetën private të pushtetit. Ka nevojë për sinqeritet, llogaridhënie dhe transparencë. Vetëm nëse këto elemente do të ishin pjesë e një interviste, ajo do të kishte vlerë reale publike.  Derisa kjo të ndodhë, heshtja do të ishte zgjedhja më dinjitoze.

↗

Provincializmi politik i Tiranës me Donald Trumpin

✇Java News
By: Java News

Nga Marko Caka

Në Shqipëri politika është katandisur në një konkurs provincial simpatie, se kush e ka më mik të huajin. Qeveria dhe opozita janë futur në një garë qesharake se kush pëlqehet më shumë nga Uashingtoni dhe Brukseli, sikur varfëria zhduket me një shtrëngim duarsh dhe korrupsioni shpërbëhet nga një letër urimi.

Në parim, marrëdhëniet me SHBA-në dhe BE-në janë jetike. Jo për selfie politike, por sepse lidhen me orientimin gjeopolitik të vendit dhe, mbi të gjitha, me përmbushjen e standardeve që na afrojnë me Europën, si një ekonomi më të fortë, shtet më funksional, shoqëri më të drejtë. Kjo është arsyeja pse votohet një qeveri. Por ne, populli, në syrin e opozitës, mesa duket kemi bërë një keqkuptim historik, kemi votuar kryeministër jo për të qeverisur Shqipërinë, por për të bërë karrierë ndërkombëtare. Pra që këtu fillon mashtrimi i madh.

Ne nuk kemi zgjedhur kryeministër për të drejtuar botën, as për të qenë pjesë e bordeve imagjinare të paqes globale, e aq më pak për të zgjidhur krizën e Gazës. Kemi zgjedhur kryeministër për të drejtuar një vend të rraskapitur, të varfëruar dhe të zhytur në korrupsion prej tre dekadash.

MegjithatĂ«, opozita sillet sikur matĂ«si i vetĂ«m i qeverisjes Ă«shtĂ« se si sillen ndĂ«rkombĂ«tarĂ«t me Edi RamĂ«n. A e pĂ«lqen Trump? A i dĂ«rgon letĂ«r? A e fton nĂ« ndonjĂ« tryezĂ«? Dhe nĂ« anĂ«n tjetĂ«r tĂ« opozitĂ«s sĂ« dĂ«shtuar, fantazia kolektive ka kaluar çdo kufi, prej vitesh dĂ«gjojmĂ« se “Trump do ta arrestojĂ« RamĂ«n”, se do ta nxjerrĂ« nĂ« gjyq popullor, madje – pse jo – edhe do ta varĂ« nĂ« mes tĂ« TiranĂ«s, qĂ« tĂ« kĂ«naqen tĂ« gjithĂ« armiqtĂ« e tij politikĂ«.

Ky Ă«shtĂ« niveli i debatit. PĂ«r dy ditĂ« me radhĂ«, mediat shqiptare janĂ« marrĂ« vetĂ«m me njĂ« letĂ«r. Opozita akuzon, kryeministri reciton. FjalĂ« tĂ« bukura tĂ« Trumpit shiten si “sukses kombĂ«tar”, sikur standardi i jetesĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri rritet me komplimente dhe jo me paga, spitale, shkolla dhe drejtĂ«si funksionale.

Ironia shkon më tutje, se këtë stekë e ka vendosur vetë opozita. Ajo ka vendosur rregullin idiot se një kryeministër gjykohet nga mendimi i të huajve, jo nga jeta e qytetarëve. Dhe Rama, mjeshtër i mbijetesës politike, po luan poker me letra të hapura, ndërsa kundërshtarët e tij vazhdojnë të shikojnë qiellin.

NdĂ«rkohĂ«, ajo qĂ« harrohet me qĂ«llim Ă«shtĂ« thelbi: – varfĂ«ria periferike qĂ« vazhdon,– elitat qĂ« pasurohen çdo ditĂ«, – korrupsioni qĂ« gllabĂ«ron pasurinĂ« publike, – trafiqet ilegale qĂ« ushqejnĂ« njĂ« ekonomi paralele. PĂ«r kĂ«to e kemi zgjedhur kryeministrin. Por kĂ«to janĂ« detaje tĂ« mĂ«rzitshme nga ana e opozitĂ«s, sepse mendojnĂ« se nuk bĂ«jnĂ« mĂ« zhurmĂ« nĂ« veshin e simpatizantĂ«ve tĂ« tyre. Por, pĂ«r opozitĂ«n, klikime sjellin letrat , ftesat, opinionet e tĂ« huajve. Pra opozita, e fiksuar pas ambasadave dhe deklaratave, nuk shkon derĂ« mĂ« derĂ«, nuk pĂ«rballet me hallet e qytetarĂ«ve dhe nuk ia numĂ«ron kryeministrit nĂ« sy pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e tij reale, por ata presin njĂ« mrekulli diplomatike. Dhe kĂ«shtu, pa e kuptuar, po e mbajnĂ« nĂ« pushtet mĂ« mirĂ« se çdo fushatĂ«.

Nëse Rama thotë se kjo opozitë ia ka dhënë katër mandate, nuk po bën humor. Po përshkruan realitetin e hidhur. Dhe nëse vazhdojnë kështu, rreziku i vetëm për të nuk është humbja e pushtetit, por që të mos e lënë rehat as pas mandatit të fundit.

Sepse në këtë vend, kryeministri nuk gjykohet për atë që u bëri shqiptarëve, por për atë që i thanë të huajt për të.

↗

PROFIL/ Të shkëlqesh si Shkëlqim Hajdari, pas dorëheqjes!

✇Java News
By: Java News

Ndodh rrallĂ« qĂ« dy dorĂ«heqje t’i provojnĂ« ndokujt tjetĂ«r shkĂ«lqimin nĂ« karrierĂ«. ShkĂ«lqim Hajdarit ia plotĂ«son ndoshta si askush tjetĂ«r karakterin dorĂ«heqja ose mĂ« mirĂ« tĂ« themi, vendimi nĂ« kohĂ«n e duhur pĂ«r t’u larguar. ËshtĂ« kultura e munguar e dorĂ«heqjes, aq shumĂ« e nevojshme brenda institucioneve tĂ« brishta demokratike, ajo pĂ«r tĂ« cilĂ«n kemi nevojĂ«.
Mund të largohesh pa lënë gjurmë, larg të qenit dinjitoz në punë. Herët apo vonë thuhet se koha u jep të drejtë atyre që kanë pasur të drejtë.

Dorëheqja e dytë e Shkëlqim Hajdarit nuk ishte si e para. Ajo ndonëse erdhi papritur nuk pati përplasje institucionale apo politike. E ndërsa skandalet shoqërojnë institucionet e tjera, institucioni që drejtoi Shkëlqim Hajdari nuk u përfol në asnjë kohë, për asnjë problematikë. Përkundrazi, Hajdari la trashëgimi një institucion që është vlerësuar në standardet e BE-së.

Shkëlqim Hajdari dha dorëheqjen si Kryeinspektor i Përgjithshëm, detyrë të cilën ai e mori në vitin 2016, vetëm një ditë pasi përshkroi disa nga arritjet në institucionin që drejtoi gjatë një dekade.

Në një reagim të bërë në rrjetet sociale para se të largohej Hajdari tha se në këto vite të punës, është i lumtur që reforma ligjore në fushën e inspektimeve është finalizuar.
Teksa falënderon të gjithë stafin dhe institucionet e tjera të përfshira në këtë reformë, që e cilësoi vizionare sipas standardeve më të mira të inspektimeve në BE, Shkëlqim Hajdari prezantoi rezultatet konkrete duke paralajmëruar abuzuesit e mundshëm se paligjshmeria, korrupsioni, subjektivizmi dhe barra e padrejtë ndaj biznesit të ndershëm, do të marrë fund!

Dorëheqja e dytë e Shkëlqim Hajdarit dallon shumë nga e para. Veçse shkëlqimi pas saj mbetet i njëjtë. Në dorëheqjen e parë ai vendosi të largohej me guxim nga profesioni i parë ndaj të cilit ishte investuar një jetë të tërë. Pas një pune profesionale për afro dy dekada, kur nisi të hidhte themelet Reforma në Drejtësi, ish-prokurori i përgjithshëm, Adriatik Llalla e transferoi Hajdarin nga drejtues i prokurorisë së Apelit në prokuror të thjeshtë në Shkodër.
Ai dhe dorëheqjen me pretendimin se situata e organit të akuzës ishte bërë alarmante, për një shtet demokratik, ku emërimet dhe shkarkimet bëheshin në shkelje të ligjit dhe në favor të personave të paaftë.

Reforma në Drejtësi vërtetoi atë që pretendoi Shkëlqim Hajdari, ndërsa ish-prokurori me të cilin ai u konfliktua është sot në kërkim nga drejtësia.

Veç angazhimit dhe arritjeve profesionale, baba i tre fĂ«mijĂ«ve, bashkĂ«short dhe familjar i devotshĂ«m ShkĂ«lqim Hajdari, pĂ«r gjithçka ka dhĂ«nĂ«, gĂ«zon reputacion dhe respekt tĂ« gjerĂ« nĂ« komunitet. Kontributi i tij tĂ« çmuar Ă«shtĂ« i njohur jo vetĂ«m pĂ«r “tironasit” por edhe nĂ« trevat mbarĂ«shqiptare.
Aktualisht Kryetar i ShoqatĂ«s “Tirana”, ai ndjek me pasion jo vetĂ«m zhvillimin kulturor tĂ« kryeqytetit, por edhe çështjet kombĂ«tare kudo, nĂ« KosovĂ«, MaqedoninĂ« e Veriut, Mali i Zi apo DiasporĂ«.

Pa kompromis ndaj së keqes, gjithnjë në të njëjtën rrugëtim pa devijim nga rruga e drejtë që ka zgjedhur të ndjekë me njerëzit, për njerëzit, i japin profilit që ka ndërtuar dhe karrierës që ka lënë pas Shkëlqim Hajdari një shkëlqim të merituar. Me pak fjalë të shkëlqesh pas dorëheqjeve si Shkëlqim Hajdari është gjë e rrallë! MAPO 

↗

Rëndësia e vendimit të Gjykatës Kushtetuese për sekuestrimin e telefonave dhe pajisjeve elektronike

✇Java News
By: Java News

Nga Eduard Halimi

Çështje qĂ« mund tĂ« mĂ«sojmĂ« nga Vendimi 44/2024 i GjykatĂ«s Kushtetuese pĂ«r sekuestrimin e Telefonave dhe pajisjeve elektronike dhe rĂ«ndĂ«sia e tij!

Vendimi 44/2024 i GJK vjen pas vendimit tĂ« saj tĂ« drejtĂ« lidhur me SkyECC dhe EncroChat njĂ« vit mĂ« parĂ«, si dhe pas veprimeve tĂ« diskutueshme tĂ« pĂ«rgjimit tĂ« anĂ«tarĂ«ve tĂ« kĂ«saj gjykate nga SPAK – çështje qĂ« i kam analizuar vetĂ« njĂ« vit mĂ« parĂ«.

Rasti në fjalë përmend gjithashtu se në telefonin e sekuestruar (objekt i këtij gjykimi) janë gjetur komunikime të një anëtari të GJK me familjarë të ankueses (faqe 5), duke ngritur sërish çështjen e konfliktitbtë interesit dhe përjashtimit të gjyqtarit (i cili më parë kishte dhënë dorëheqje).

Kjo ringre sërish diskutimin për proporcionalitetin, por edhe për presionin e mundshëm dhe për kompleksimin e palëve në proces.

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksojmĂ« paraprakisht se sekuestrimi i telefonit u bĂ« ndaj njĂ« personi qĂ« nuk ishte nĂ«n hetim dhe pa praninĂ« e avokatit (f. 17). Ankuesja e dorĂ«zoi telefonin me pĂ«lqimin e saj dhe nĂ«nshkroi procesverbalin pa vĂ«rejtje.(ShĂ«nimi im: Mos e dorĂ«zoni kurrĂ« telefonin pa vendim gjykate. Mos jepni pĂ«lqim verbal/oral dhe mos nĂ«nshkruani procesverbale pa konsultim me avokatin tuaj.)

Tani le të shohim pikat kyçe të vendimit që kanë interes të madh për praktikën penale:

1. Vendimi nuk ka efekt prapaveprues për raste të ngjashme sekuestrimësh apo hetimesh ku nuk është bërë ankim kushtetues më parë ose ku procesi është përfunduar. (F. 59) Ai ka fuqi vetëm për rastet e reja. (Shënimi im: Nëse mendoni se ju janë shkelur të drejtat, bëni menjëherë ankim kushtetues, sepse bien në dekadencë.)

2. Të dhënat që përmban një telefon celular në përdorim janë të dhëna personale dhe mbrohen nga neni 35 i Kushtetutës. (f. 20)

3. Komunikimet në telefon, WhatsApp, Signal, Facebook, etj. (nëpërmjet telefonit, kompjuterit apo iPad-it, me SMS, email, etj.) janë forma të korrespondencës elektronike dhe ekuivalente me korrespondencën tradicionale me letra e zarfa, prandaj mbrohen nga neni 36 i Kushtetutës. (f. 23)

4. Sekuestrimi i telefonit/kompjuterit/iPad-it etj., si dhe i tĂ« dhĂ«nave elektronike dhe korrespondencĂ«s (pĂ«rfshirĂ« kopjimin dhe ruajtjen e tyre) pa vendim gjyqĂ«sor specifik pĂ«rbĂ«n ndĂ«rhyrje intensive dhe shkelje tĂ« rĂ«ndĂ« tĂ« nenit 8 tĂ« KEDNJ-sĂ« dhe neneve 35 & 36 tĂ« KushtetutĂ«s. (f. 24–26)

5. Dhënia e pëlqimit nga personi për dorëzimin e celularit pa praninë e avokatit nuk përbën heqje dorë nga mbrojtja e neneve 35/36 të Kushtetutës. (f. 27)

6. NĂ«nshtrimi pa vĂ«rejtje i procesverbalit tĂ« sekuestrimit apo kĂ«qyrjes sĂ« telefonit/PC/laptop nuk pĂ«rbĂ«n heqje dorĂ« nga tĂ« drejtat e neneve 35/36 tĂ« KushtetutĂ«s. (f. 28–29)

7. “Modus operandi” i ndjekur deri tani (sekuestrim i telefonit + marrje dhe kopjim i tĂ« dhĂ«nave pa kontroll gjyqĂ«sor) Ă«shtĂ« “ndĂ«rhyrje intensive” nĂ« privatĂ«si dhe duhet tĂ« bĂ«het vetĂ«m me autorizim paraprak nga gjykata. (f. 41–42)

8. Telefonat inteligjentĂ« nuk janĂ« “sende tĂ« zakonshme”. Marrja e tĂ« dhĂ«nave dhe aksesimi i gjerĂ« i tyre pĂ«rbĂ«n shkelje “veçanĂ«risht tĂ« rĂ«ndĂ«â€ dhe sensitive sipas GJEDNJ-sĂ« dhe GJK-sĂ« tĂ« neneve 8 KEDNJ dhe 35/36 KushtetutĂ«. (f. 42)

9. Marrja e telefonit nga OPGJ pa vendim paraprak gjyqĂ«sor (edhe nĂ« kushte emergjence) nuk justifikon kopjimin e tĂ« dhĂ«nave. Procesi i mĂ«tejshĂ«m duhet t’i nĂ«nshtrohet kontrollit gjyqĂ«sor “ex ante”. (f. 42)

10. Edhe kur sekuestrimi ka autorizim paraprak nga gjykata, mĂ«nyra e kĂ«rkimit dhe pĂ«rzgjedhjes sĂ« tĂ« dhĂ«nave duhet t’i nĂ«nshtrohet kontrollit gjyqĂ«sor me kĂ«rkesĂ« tĂ« prokurorit dhe vendim tĂ« gjykatĂ«s. (f. 43)

11. Sekuestrimi dhe marrja e të dhënave duhet të ndjekë këto rregulla:

a) të bëhet në prani të individit dhe avokatit

b) të ndalohet bërja e kopjeve pa vendim gjykate

c) të bëhet ndarja e të dhënave që kanë rëndësi nga ato që gëzojnë mbrojtje ligjore të veçantë

d) çdo ndërhyrje të ketë kontroll real gjyqësor

e) tĂ« ndiqet parimi i minimizimit (faqe 48–49)

12. Kopjimi i të dhënave që nuk lidhen me hetimin cënon rëndë fshehtësinë e korrespondencës dhe nuk është proporcional. Këto të dhëna duhet të asgjësohen edhe kur telefoni mbahet në sekuestro për kohë të gjatë nga prokuroria.

Ky vendim Ă«shtĂ« njĂ« vendim drejtĂ«sie i balancuar: vendos ekuilibĂ«r mes interesit publik (lufta kundĂ«r krimit tĂ« organizuar dhe korrupsionit) dhe tĂ« drejtave private. ËshtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standartet mĂ« tĂ« larta tĂ« vendosura nga mbi 45 vendime tĂ« GJEDNJ dhe Gjykatave tĂ« larta relevante nĂ« vende tĂ« tjera tĂ« KiE dhe BE.

Nuk ka efekt prapaveprues, por shërben si udhërrëfyes i fortë për të ardhmen e drejtësisë penale dhe mbrojtjes së të drejtave të njeriut në Shqipëri.

↗

Paniku moral rreth ndihmës sociale dhe emigrantëve shqiptarë në SHBA

✇Java News
By: Java News

Nga Bjorn Runa

Sot qarkulloi nĂ« media lajmi se SHBA do të pezullojnë pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« pacaktuar pĂ«rpunimin e vizave tĂ« emigracionit pĂ«r shtetasit e 75 vendeve tĂ« botĂ«s, pĂ«rfshi kĂ«tu edhe ShqipĂ«rinĂ«. Kjo vjen pak ditĂ« pasi autoritetet amerikane publikuan javĂ«n e parĂ« tĂ« janarit një grafik ku listoheshin sipas kombĂ«sisĂ«, familjet qĂ« pĂ«rfitonin mĂ« shumĂ« ndihmĂ« sociale. TĂ« dy lajmet, por veçanĂ«risht ky i sotmi u hodhĂ«n nga njĂ« pjesĂ« e madhe e mediave shqiptare si njĂ« lloj “bombe” kundĂ«r popullit mĂ« “amerikan-dashĂ«s,” duke e paraqitur si provĂ« tĂ« dĂ«shtimit tĂ« emigrantĂ«ve shqiptarĂ«.

Fillimisht vlen tĂ« sqarohet se Ă«shtĂ« fjala vetĂ«m pĂ«r ata tĂ« cilĂ«t aplikojnĂ« pĂ«r vizĂ« emigracioni, çka nĂ«nkupton ata qĂ« synojnĂ« tĂ« bĂ«hen shtetas permanentĂ« nĂ« SHBA dhe nuk kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me ndonjĂ« formĂ« ndĂ«shkimi kombĂ«tar. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, diçka e tillĂ« Ă«shtĂ« aplikuar prej kohĂ«sh, jo vetĂ«m nĂ« SHBA, por pothuajse nĂ« çdo shtet perĂ«ndimor qĂ« pĂ«rballet me valĂ« tĂ« mĂ«dha emigracioni. Ata qĂ« mendohet se ka mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« pĂ«rfundojnĂ« nĂ« programet e ndihmĂ«s sociale, nuk iu jepet viza. Por, ajo qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« problematike qĂ«ndron tek paraqitja e gjithĂ« kĂ«saj historie si njĂ« “vulĂ« turpi” pĂ«r emigrantĂ«t shqiptarĂ« nĂ« SHBA. Ajo qĂ« nĂ«nkuptohet qartĂ«sisht edhe pa u thĂ«nĂ« me zĂ« tĂ« lartĂ« Ă«shtĂ« se kjo pĂ«rbĂ«n njĂ« provĂ« abuzimi dhe teprimi nga ana e tyre.

Tani, nĂ«se administrata aktuale amerikane do tĂ« shqetĂ«sohej me tĂ« vĂ«rtetĂ« se tĂ« huajt po pasurohen duke shfrytĂ«zuar sistemin dhe duke pĂ«rfituar nga taksapaguesit amerikanĂ«, atĂ«herĂ« ajo nuk do tĂ« kishte nisur prej kohĂ«sh reduktimin e fondeve tĂ« ndihmĂ«s sociale pĂ«r njĂ« sĂ«rë programesh kyçe, qĂ« prekin edhe qytetarĂ«t amerikanĂ«. EmigrantĂ«t nĂ« kĂ«tĂ« rast janĂ« thjesht njĂ« pikĂ« hyrĂ«se mĂ« e lehtĂ« sepse Ă«shtĂ« mĂ« e thjeshtĂ« t’i diferencosh, ndĂ«rsa ata vetĂ« e kanĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« mbrohen .

Nga ana tjetĂ«r, grafika nuk na shpjegon se sa nga ato 43% familje shqiptare, por edhe tĂ« kombĂ«sive tĂ« tjera, e marrin me tĂ« drejtĂ« ndihmĂ«n sociale dhe sa abuzojnĂ« me tĂ«, gjithnjĂ« nĂ«se kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me abuzime nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ«. Sistemet e ndihmĂ«s sociale ekzistojnĂ« pikĂ«risht pĂ«r t’u pĂ«rdorur kur gjendesh nĂ« vĂ«shtirĂ«si: nĂ« raste sĂ«mundjesh tĂ« rĂ«nda, paaftĂ«sish fizike, punĂ«simit tĂ« paqĂ«ndrueshĂ«m; kur e ke tĂ« pamundur tĂ« punosh pasi duhet tĂ« kujdesesh pĂ«r njĂ« tĂ« afĂ«rm tĂ« sĂ«murĂ« ose edhe nĂ« raste tronditjesh tĂ« befta ekonomike. Ideja qĂ« njerĂ«zit duhet ta durojnĂ« varfĂ«rinĂ« nĂ« heshtje e me shpirt ndĂ«r dhĂ«mbĂ« pĂ«r ruajtur çfarĂ«do krenarie Ă«shtĂ« thjesht argument mizor moral dhe jo ekonomik.

Por le tĂ« qartĂ«sohemi pak se çfarĂ« ndihme japin programet e welfare nĂ« SHBA. Shumica e tyre ofrojnĂ« mbĂ«shtetje modeste pĂ«r nevojat mĂ« elementare dhe janĂ« tepĂ«r tĂ« rregulluara, gjĂ« qĂ« e bĂ«n tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u pranuar. ThĂ«nĂ« ndryshe, nĂ« zemĂ«r tĂ« sistemit Ă«shtĂ« ideja e refuzimit, pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« dyshimit se po tĂ« jepeshin para falas, tĂ« gjithĂ« do tĂ« abuzonin. PĂ«r shembill, Ndihma Suplementare pĂ«r Ushqim (SNAP) konsiston nĂ« disa qindra dollarĂ« ($300-$900 nĂ« varĂ«si tĂ« shtetit) nĂ« muaj pĂ«r njĂ« familje. Asistenca pĂ«r Familjet nĂ« NevojĂ« (TANF qĂ« varion afĂ«rsisht nga $200-$900 nĂ« muaj pĂ«r familje dhe qĂ« ka rrezik tĂ« pritet si program), nĂ« shumĂ« shtete mbulon me vĂ«shtirĂ«si edhe njĂ« fraksion tĂ« qirasĂ« mujore. Pra, tĂ« thuash qĂ« njerĂ«zit nĂ« SHBA po pasurohen pĂ«rmes ndihmĂ«s sociale Ă«shtĂ« çmenduri. Ndihma sociale Ă«shtĂ« njĂ« dyshek sigurie ku ti mund tĂ« biesh butĂ« nĂ« kohĂ« vĂ«shtirĂ«sish, jo shkallĂ« drejt njĂ« jete luksi e rehatie.

Ajo qĂ« Ă«shtĂ« edhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« se pranimi i kaq shumĂ« familjeve tĂ« cilĂ«sdo kombĂ«si nĂ« programet e ndihmĂ«s sociale, nuk pĂ«rbĂ«n akuzĂ« ndaj emigrantĂ«ve, por ndaj sistemit brenda tĂ« cilit ata luftojnĂ« pĂ«r tĂ« mbijetuar. PĂ«rgjithĂ«sisht, emigrantĂ«t nĂ« çdo shtet janĂ« tĂ« pĂ«rqendruar nĂ« punĂ« me paga minimale dhe shpesh tĂ« pasigurta: pastrim, ndĂ«rtim, shĂ«rbime ushqimi, pĂ«rkujdesje, apo delivery. JanĂ« tĂ« gjitha punĂ« me orĂ« tĂ« paqĂ«ndrueshme, ku ti nuk paguhesh nĂ«se nuk punon edhe nĂ«se e ke tĂ« pamundur sepse je sĂ«murĂ«, dhe mbi tĂ« gjitha janĂ« punĂ« ku paga nuk arrin tĂ« mbajĂ« ritmin e qirasĂ«, shpenzimeve shĂ«ndetĂ«sore dhe kostove ushqimore. NĂ«se dikush punon me kohĂ« tĂ« plotĂ« – ose pothuajse tĂ« plotĂ« – dhe prapĂ« nuk mbulon dot nevojat mĂ« bazike tĂ« jetĂ«s pa ndihmĂ« sociale, atĂ«herĂ« problemi nuk qĂ«ndron tek etika e tij e punĂ«s, por te tregu qĂ« ka normalizuar varfĂ«rinĂ«.

NĂ«se ka njerĂ«z qĂ« edhe pse punojnĂ« mbeten tĂ« varfĂ«r, ndihma sociale pĂ«rbĂ«n njĂ« subvencion, pasi punĂ«dhĂ«nĂ«si nuk e paguan aq sa i nevojiten pĂ«r kushtet bazĂ« tĂ« jetesĂ«s. Shteti ndĂ«rhyn jo sepse emigrantĂ«t, apo edhe vendasit qĂ« pĂ«rfitojnĂ« asistencĂ«, janĂ« dembelĂ«, por sepse ekonomia Ă«shtĂ« strukturuar pĂ«r tĂ« mbajtur sa mĂ« tĂ« ulĂ«t koston e punĂ«torit. Tek e fundit, shumica e shqiptarĂ«ve dhe emigrantĂ«ve nga çdo kombĂ«si, nuk i hyjnĂ« rrugĂ«s sĂ« emigracionit drejt perĂ«ndimit vetĂ«m pĂ«r mundĂ«si punĂ«simi, por mbi tĂ« gjitha sepse mendojnĂ« qĂ« po shkojnĂ« nĂ« njĂ« vend ku, nĂ« momentin qĂ« do tĂ« gjenden nĂ« vĂ«shtirĂ«si dhe do jenĂ« tĂ« pamundur t’i dalin zot jetĂ«s, shteti dhe institucionet do ndĂ«rhyjnĂ« pĂ«r t’iu garantuar njĂ«farĂ« dinjiteti bazik.

Megjithatë, kontradikta e ekonomisë së strukturuar për të ulur kostot e punës thellohet edhe më shumë në vende si SHBA, veçanërisht për faktin sepse konsiderohen si një nga shoqëritë më të pasura që kanë ekzistuar ndonjëherë. Pak kund tjetër sheh të qëndrojnë në majë të ekonomisë figura si Elon Musk, pasuria e të cilëve dikur do të kish qenë e paimagjinueshme. Dhe, kur një numër i madh punëtorësh që gjenerojnë kaq shumë vlerë ekonomike nuk përballojnë dot kushtet bazë të jetës, atëherë pikëpyetja morale nuk është se pse aplikojnë për ndihmë sociale, por përse pasuri kaq ekstreme shpërblehen me ulje taksash dhe mbrojtje politike?

Ndaj, paraqitja e marrjes sĂ« ndihmĂ«s sociale si njĂ« vulĂ« turpi kombĂ«tar, apo si turp nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, nuk shĂ«rben pĂ«r asgjĂ« tjetĂ«r veçse pĂ«r tĂ« zhbĂ«rĂ« pĂ«rgjegjĂ«sinĂ«, duke e zhvendosur fajin nga pagat e ulĂ«ta, derregullimi i punĂ«simit dhe pabarazia, tek ata mĂ« tĂ« pafuqishmit pĂ«r tĂ« ndryshuar rrethanat e jetĂ«s sĂ« tyre. Ndihma sociale nuk Ă«shtĂ« provĂ« e dĂ«shtimit tĂ« emigrantĂ«ve, por e njĂ« sistemi qĂ« kĂ«rkon me doemos krahĂ« pune, pa pranuar t’iu sigurojĂ« atyre dinjitet nĂ« kĂ«mbim.

NĂ«se kjo Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u pranuar, atĂ«herĂ« “turpi” i takon sistemit dhe jo njerĂ«zve qĂ« pĂ«rpiqen tĂ« mbijetojnĂ« brenda tij.

↗

Tre fëmijët e Blerinës , histeria në rrjetet sociale dhe faji që akoma mbetet jetim

✇Java News
By: Java News

Nga Blerina Moka

NĂ« vitin 2026, ShqipĂ«ria vijon tĂ« prodhojĂ« lajme nga mĂ« tĂ« pazakontat, duke na shkaktuar tronditje edhe kĂ«tĂ« tĂ« dielĂ« tĂ« javĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« vitit tĂ« ri, kur as dielli “me dhĂ«mbĂ«â€ pas ditĂ«ve mbytĂ«se me shi, nuk mundi t’ja heqĂ« shijen e keqe qĂ« na la.

Një video qarkulloi shpejt në rrjetet sociale, ku shihej një shtëpi e shndërruar sikur të kishte rënë bomba, dhe 3 fëmijë të pafajshëm që qëndronin para kamerës së telefonit të gjyshes së tyre, e mbushur me mllef ndaj ish-nuses.

Kaq mjaftoi dhe nisi lufta pĂ«r “K”. Mediat publikuan cdo gjĂ«, vetĂ«m deklaratĂ«n e nĂ«nĂ«s jo.

Ajo dukej inekzistente para gjithĂ« kĂ«saj “stuhie” mediatike. Pak mĂ« vonĂ«, nĂ« media u shfaq figura e saj, njĂ« grua e bukur qĂ« pozonte herĂ« veshur dhe herĂ« zhveshur, e kuruar deri nĂ« detaj.
Dhe kĂ«tu, shqipot “zbrazĂ«n karikatoren” e komenteve negative nĂ« drejtim tĂ« saj, duke e goditur direkt nĂ« zemĂ«r.

ÇfarĂ« nuk thanĂ« dhe çfarĂ« nuk shkruan, por askush nuk pyeti se si ishte jeta e kĂ«tyre fĂ«mijĂ«ve para kĂ«saj videoje, a ishin ndihmuar ndonjĂ«herĂ« nga shteti?
Për dijeni, nëse themi shteti në këtë rast, nënkuptoj shërbimin social në bashki, qendrat për mbrojtjen e fëmijëve, qendra sociale, shoqata etj që kanë si fokus këtë target grup, nëna që rrisin të vetme fëmijët e tyre.

Jo. Askund nuk thuhej asnjĂ« rresht. Ishin vetĂ«m lajmet qĂ« pĂ«rcillte dikasteri i shĂ«ndetĂ«sisĂ« qĂ«, nĂ« momentin kur u shfaq video, u bĂ«nĂ« tĂ« gjallĂ« “tja rrĂ«mbenin” asaj “qĂ«ne nĂ«nĂ«â€ (sic vdesin shqipot ta quajnĂ« njĂ« nĂ«nĂ« tĂ« keqe sipas tyre), pra, tja merrnin fĂ«mijĂ«t dhe tĂ« kujdeseshin qĂ« tĂ« thonin se shumĂ« shpejt do tĂ« mblidhej grupi teknik pĂ«r tja hequr kujdestarinĂ«.
Nëse lexon kodin e familjes, një nëneje i heqin kujdestarinë kur ajo paraqet rrezik për jetën e fëmijëve, përdor substanca narkotike, është e pamundur mendërisht, etj, por kurrsesi nëse ajo ka lënë për disa orë fëmijët në shtëpi, të moshës 12, 10 dhe 5 vjeç.

Por le të kthehemi tek video.

Gruaja deklaron se jeton me qira në një shtëpi në zonën e Plazhit, për të cilën paguan 300 mijë lek në muaj.

Për të përballuar detyrimet mujore, sërish duke iu referuar deklaratës së saj, ajo punon dy punë, një nga të cilat banakiere në një nga baret e qytetit dhe gjatë ditës ajo vjen dhe ikën në shtëpi.

Pa dashur të merrem fare me këtë zgjidhje të saj (të tjerë do të bënin ndryshe, si unë psh, që do e rrisja me prindërit e mi) ose dikush tjetër do i merrte për dore e do dilte të zgjaste dorën të lypte (edhe kjo ndodh në Shqipëri).

Por jo, gruaja ka zgjedhur të punojë. Ndërsa shërbimi social, që ka për detyrë të përgjigjet në rastet e tilla, kur një grua e vetme rrit me mundime 3 fëmijë, nuk duket askund.

Në Shqipëri, shërbimi social prej kohësh është shndërruar në një strukturë që bën vetëm listat emërore të pagesave të ndihmës ekonomike, invaliditetit.

AsnjĂ« inspektor social nuk shihet nĂ« terren, “tĂ« krehĂ«â€ zonĂ«n sic e ka tĂ« shkruar nĂ« pĂ«rshkrimin e punĂ«s.
Ndryshe nuk do të shpjegoheshin raste tragjedie të vdekjes së të moshuarve në banesë në vetmi të plotë, apo raste si kjo e 3 fëmijëve të Blerinës.
Por çfarĂ« ndodh nĂ« kĂ«to raste? Lukunia e “tĂ« moralshmĂ«ve” nĂ« rrjet i sulet njĂ« gruaje duke e denigruar. Media poston video tĂ« njĂ« gjysheje qĂ« vetĂ«m kĂ«tĂ« emĂ«r s’e meriton, pasi interesi i fĂ«mijĂ«ve duhet tĂ« vihej mbi çdo gjĂ«.

Dhe në fund? Lajmi për dërgimin e fëmijëve në spital dhe kujdesin për veshëmbathje dhe ushqime u postua menjëherë, ndërsa nëna thotë se ka paguar çdo gjë për 3 fëmijët e saj, jo shteti.
Kujdesem që të jem e drejtë me të dyja palët, por prirem të jem me fëmijët.

Dua vetëm të kujtoj se në Shqipëri, sipas të dhënave të INSTAT, 40.5% e popullsisë është në rrezik varfërie ose përjashtimi social.

Dhe kĂ«tu besoj bĂ«jnĂ« pjesĂ« dhe fĂ«mijĂ«t e BlerinĂ«s, qĂ« me pafuqishmĂ«rinĂ« e tyre tĂ« jetojnĂ« si tĂ« gjithĂ« fĂ«mijĂ«t e tjerĂ« nĂ« familje normale, sot kĂ«rkojnĂ« qĂ« nĂ«se nuk keni se si t’i ndihmoni, tĂ« paktĂ«n mos i pĂ«rdorni.

Sepse, pasojat e kĂ«saj histerie sot, do t’i ndjejnĂ« sapo tĂ« shkelin nĂ« shkollĂ«, duke u bullizuar e denigruar, njĂ«soj siç bĂ«tĂ« sot me nĂ«nĂ«n e tyre.

↗

Thikat mbi nënën e Durrësit


✇Java News
By: Java News

Nga Esiona Konomi

Interesi më i lartë i 3 fëmijëve që u shfaqen në gjendje shqetësuese dje në Durrës, duhet të na udhëheqë të gjithëve.

Sigurisht qĂ« i kuptoj tĂ« gjitha ndjeshmĂ«ritĂ« kur titujt janĂ« “ja nĂ«na qĂ« i braktisi”, “3 ditĂ« pa ngrĂ«nĂ«â€, “booh, çfarĂ« rrĂ«muje”.

Veçse ajo 33 vjeçare kam frikë se po masakrohet online pa u dëgjuar.

ËshtĂ« njĂ« gjueti e mirĂ« klikimesh njĂ« grua e bukur qĂ« shfaqet nĂ« sfode udhĂ«timesh, bashkĂ« me kontrastin e tollovisĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e kthyer pĂ«rmbys ku u gjetĂ«n 3 fĂ«mijĂ«t e saj.

Prisni. Mos e vrisni nënën.

Ne nuk e kemi dëgjuar atë. Nuk dimë versionin e saj. As të fëmijëve.

Ne nuk e dimë vërtetë sa ditë po rrinin fëmijët vetëm. A ishin braktisur ata?

Po sikur nëna të ketë dalë atë mëngjes nga shtëpia e jo para 3 ditësh?

Po sikur ajo rrëmujë në shtëpi të jetë shkaktuar nga të tjerë me skenar të qartë: të marrin kujdestarinë e fëmijëve?

Në një situatë divorci ku familjet vijojnë të jenë në konflikt, gjithçka është e mundur.

Ne dimë pak për të vërtetën e atyre fëmijëve.

Psh. Ne nuk dimë hiç se ku është babai i tyre.

Kemi një gjyshe që njofton policinë dhe një nënë që i janë hedhur të gjitha thikat e paragjykimit.

Të kuptohemi, nuk po shfajësoj nënën.

Veçse nuk dua t’a paragjykoj!

NjĂ« vetĂ«pĂ«rmbajtje para se t’a sulmojmĂ« nĂ« fakt do tĂ« ndihmonte edhe vogĂ«lushĂ«t!

↗

Drejtësi përmes ligjit, apo politikë përmes drejtësisë

✇Java News
By: Java News

Nga Plarent Ndreca

Tani duhen dënime, gjyqin le ta bëjmë më vonë

Ta nisim nga ajo që duket e vetëkuptueshme dhe pikërisht për këtë arsye edhe e rrezikshme: lufta kundër korrupsionit. Kush mund të jetë kundër saj? Vetë pyetja tingëllon absurde, madje imorale. Por pikërisht këtu fillon problemi. Kur një ide shndërrohet në aksiomë morale absolute, ajo pushon së qeni politikë publike dhe kthehet në ideologji. Ideologjia nuk gënjen hapur, ajo thotë gjysmë të vërteta, aq bindëse, saqë çdo pyetje për gjysmën tjetër bëhet e panevojshme.

Në Shqipëri sot, lufta kundër korrupsionit ka fituar statusin e një kauze që mbyll debatin përpara se ai të hapet. Kush kërkon procedurë, standard prove apo kufij kompetencash, nuk trajtohet si kritik institucional, por si armik moral. Kjo është pikërisht ajo që duhet të na shqetësojë. Demokracitë rrallë rrëzohen nga korrupsioni vetë; qeveritë, po. Ato rrëzohen nga antidoti i gabuar ndaj tij, nga një ilaç aq i fortë, sa në përpjekje për të shëruar sëmundjen, shkatërron organizmin. Ndaj pyetja reale nuk është nëse korrupsioni ekziston apo nëse duhet luftuar. Këto janë përgjigje tashmë të dhëna. Pyetja e vërtetë është më e pakëndshme dhe aspak popullore: a po bëjmë drejtësi përmes ligjit, apo po bëjmë politikë përmes drejtësisë, nën predikimin ironik se nuk po bëjmë politikë?

NĂ« njĂ« shtet tĂ« sĂ« drejtĂ«s, drejtĂ«sia Ă«shtĂ« para sĂ« gjithash procedurĂ«, proces i rregullt ligjor dhe vetĂ«m pĂ«rmes saj merr pĂ«rmbajtje. Procedura nuk Ă«shtĂ« pengesĂ« teknike; ajo Ă«shtĂ« vetĂ« substanca e drejtĂ«sisĂ«. Pa proces tĂ« rregullt ligjor, drejtĂ«sia nuk zbatohet keq; ajo thjesht nuk ekziston. KĂ«tu shfaqet edhe paradoksi i parĂ«: sa mĂ« “e drejtĂ«â€ tĂ« perceptohet kauza, aq mĂ« shumĂ« procedura shihet si luks i panevojshĂ«m, si formalitet bezdisĂ«s, si pengesĂ« pĂ«r “tĂ« mirĂ«n e madhe”. PikĂ«risht nĂ« kĂ«tĂ« çast shfaqet perversiteti ideologjik: shkelja e ligjit fillon tĂ« justifikohet nĂ« emĂ«r tĂ« ligjit.

NjĂ« prokuror apo gjyqtar qĂ« mendon, qoftĂ« edhe nĂ« heshtje, se “duhet patjetĂ«r njĂ« dĂ«nim, sepse shoqĂ«ria ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« sinjal”, nuk po gabon thjesht profesionalisht. Ai po ndryshon natyrĂ«n e rolit tĂ« drejtĂ«sisĂ«. Sinjalet janĂ« gjuhĂ« e pushtetit politik, jo e ligjit. DrejtĂ«sia nuk sinjalizon; ajo gjykon mbi bazĂ«n e rregullave tĂ« vendosura nga pushteti politik (ligji).

NĂ« kĂ«tĂ« pikĂ« shpesh dĂ«gjohet njĂ« kundĂ«rargument: “DrejtĂ«sia shqiptare nuk komandohet nga politika.” Ndoshta. Por kjo Ă«shtĂ« pikĂ«risht forma mĂ« e sofistikuar e politizimit. DrejtĂ«sia bĂ«het politike jo vetĂ«m kur merr urdhra partiakĂ« apo qeveritarĂ«, por kur pĂ«rvetĂ«son njĂ« qĂ«llim politik dhe e ushtron atĂ« pa mandat, nĂ« emĂ«r tĂ« neutralitetit teknik. Vendimet nuk merren mĂ« sepse plotĂ«sohen kriteret ligjore, por sepse “rasti e kĂ«rkon”. Dhe “rasti” nuk Ă«shtĂ« mĂ« kategori juridike. ËshtĂ« kategori politike. NjĂ« figurĂ«, njĂ« moment, njĂ« mesazh. NĂ« çastin qĂ« drejtĂ«sia fillon tĂ« operojĂ« nĂ« nivel simbolik, ajo ka dalĂ« nga fusha e ligjit e ka hyrĂ« nĂ« fushĂ«n e politikĂ«s.

Kjo prodhon një dilemë që rrallë artikulohet hapur: a po përballemi me raste individuale korrupsioni, apo me një transformim më të thellë të rolit të drejtësisë në rendin politik? Nëse drejtësia fillon të prodhojë pasoja politike të pakthyeshme përpara se të ketë vendime përfundimtare, atëherë ajo nuk po kufizon pushtetin; po e zëvendëson atë. Kjo është forma klasike e asaj që mund të quhet shtet gjyqësor: pushtet pa mandat demokratik, i ushtruar në emër të legjitimitetit moral.

NĂ« njĂ« rend demokratik, boshllĂ«qet politike nuk mbeten kurrĂ« bosh. Kur politika heq dorĂ« nga ushtrimi i mandatit tĂ« saj, nga marrja e vendimeve tĂ« vĂ«shtira, nga mbajtja e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« dhe nga pĂ«rballja me koston elektorale, ky boshllĂ«k mbushet nga institucione qĂ« nuk janĂ« ndĂ«rtuar pĂ«r tĂ« vepruar politikisht. Paradoksi i fundit dhe ndoshta mĂ« ciniku Ă«shtĂ« ky: kjo drejtĂ«si Ă«shtĂ« mĂ« efikase. Ajo prodhon arrestime, tituj dhe ndjesinĂ« e pastrimit moral, gjĂ« qĂ« politika nuk arriti ta bĂ«nte. Por pikĂ«risht kĂ«tu qĂ«ndron mashtrimi ideologjik. Efikasiteti afatshkurtĂ«r fsheh koston afatgjatĂ«: shkatĂ«rrimin e besimit te ligji si kufi i pakapĂ«rcyeshĂ«m. Dhe nĂ« momentin qĂ« qytetari kupton se rregullat vlejnĂ« vetĂ«m derisa tĂ« bĂ«hen “penguese”, pastaj shtyhen, ai nuk beson mĂ« as te drejtĂ«sia, as te shteti.

Korrupsioni qĂ« pretendojmĂ« se po luftojmĂ« nuk zhduket. Ai rikthehet nĂ« njĂ« formĂ« tjetĂ«r, si pushtet qĂ« vepron “pĂ«r tĂ« mirĂ«n tonĂ«â€, pa na pyetur dhe pa iu bindur rregullave qĂ« vetĂ« ne kemi vendosur pĂ«r ta kufizuar. Ndaj pyetja pĂ«rfundimtare nuk Ă«shtĂ« morale, por thellĂ«sisht politike: nĂ«se, pĂ«r tĂ« mbrojtur ligjin dhe nĂ« emĂ«r tĂ« ligjit, ne e shkelim ligjin, çfarĂ« po mbrojmĂ« realisht?

Rreziku më i madh nuk është korrupsioni penal, por ai institucional, ideja iluzive se korrupsioni penal mund të zhduket duke sakrifikuar pikërisht atë që e bën shoqërinë të drejtë: ligjin si kufi të panegociueshëm të pushtetit.

↗

Prokurori i SPAK-ut, Belinda Balluku dhe “gjyqi” nĂ« panele i disa gazetarĂ«ve!

✇Java News
By: Java News

Nga Vladimir Muçaj

NĂ« njĂ« shtet tĂ« sĂ« drejtĂ«s, funksionimi i drejtĂ«sisĂ« nuk mund dhe nuk duhet tĂ« kushtĂ«zohet nga perceptimet mediatike, aq mĂ« pak nga debatet emocionale tĂ« paneleve televizive qĂ« shpesh e zĂ«vendĂ«sojnĂ« analizĂ«n juridike me retorikĂ« politike. Rasti i znj. Belinda Balluku ka nxjerrĂ« nĂ« pah njĂ« fenomen shqetĂ«sues: zhvendosjen e “gjykimit” nga sallat e gjykatave nĂ« studio televizive, ku disa gazetarĂ« kanĂ« marrĂ« rolin e prokurorit, gjyqtarit dhe ekzekutuesit, pa asnjĂ« pĂ«rgjegjĂ«si ligjore.

ËshtĂ« paradoksale dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« absurde mĂ«nyra se si njĂ« proces hetimor, ende i papĂ«rfunduar dhe pa njĂ« vendimmarrje gjyqĂ«sore pĂ«rfundimtare, trajtohet si faj i provuar nĂ« opinionin publik. Media, e cila nĂ« parim duhet tĂ« informojĂ« dhe jo tĂ« dĂ«nojĂ«, nĂ« disa raste ka kaluar çdo kufi profesional, duke u bĂ«rĂ« mĂ« e konsumuar dhe mĂ« pak e besueshme sesa vetĂ« politika qĂ« pretendon tĂ« kritikojĂ«.

Rregulli themelor i shtetit të së drejtës është i qartë: prokurori heton, mbledh prova dhe, nëse çmon se ka elementë të veprës penale, e dërgon çështjen në gjykatë. Vetëm gjykata ka kompetencën kushtetuese për të vlerësuar fajësinë ose pafajësinë e një individi. Deri në atë moment, çdo person gëzon prezumimin e pafajësisë, një parim ky themelor që nuk mund të cenohet nga titujt mediatikë apo nga opinionet personale të komentatorëve televizivë.

Në këtë kontekst, lind natyrshëm pyetja: si është e mundur që kërkohen masa izoluese ndaj znj. Balluku, ndërkohë që hetimi, sipas vetë deklarimeve, vijon ende në terren për mbledhjen e provave? Kjo qasje kontradiktore jo vetëm që krijon konfuzion në opinionin publik, por rrezikon të minojë besimin tek procesi i rregullt ligjor, duke i dhënë përparësi spektaklit mbi substancën juridike.

Opinioni publik i informuar, ai që e kupton funksionimin minimal të ligjit dhe institucioneve, pret që të prevalojë logjika juridike dhe jo interpretimet selektive apo emocionet e servirura në panele mediatike. Drejtësia nuk mund të administrohet nga studio televizive, as të diktohet nga qëndrime personale të individëve që nuk mbajnë asnjë përgjegjësi për pasojat e fjalës së tyre.

MbĂ«shtetja ndaj znj. Belinda Balluku nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ« nuk Ă«shtĂ« mbĂ«shtetje politike, por mbrojtje e parimeve themelore tĂ« shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s. ËshtĂ« mbrojtje e prezumimit tĂ« pafajĂ«sisĂ«, e ndarjes sĂ« pushteteve dhe e rolit ekskluziv tĂ« gjykatĂ«s pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« drejtĂ«si. Çdo devijim nga kĂ«to parime na afron mĂ« shumĂ« me gjyqin popullor sesa me drejtĂ«sinĂ« moderne qĂ« synojmĂ« tĂ« ndĂ«rtojmĂ«.

Si përfundim, drejtësia nuk ka nevojë për zhurmë, por për prova; nuk ka nevojë për panele, por për gjykata; nuk ka nevojë për opinione të nxituara, por për vendime të arsyetuara. Respektimi i këtyre parimeve është detyrim institucional dhe qytetar, sot për znj. Balluku dhe nesër për këdo tjetër. Vetëm kështu mund të pretendojmë se po ndërtojmë një shtet ku ligji sundon mbi emocionin dhe drejtësia mbi spektaklin.

❌