Login
Pjesëmarrja e të rinjve në tregun e punës në Maqedoni është shumë e ulët
NjĂ« nĂ« katĂ«r tĂ« rinj nĂ« EvropĂ« punon dhe studion njĂ«kohĂ«sisht. TĂ« dhĂ«nat mĂ« tĂ« fundit tĂ« EUROSTAT-it pĂ«r vitin 2024 tregojnĂ« se 25.4 pĂ«r qind e tĂ« rinjve tĂ« moshĂ«s 15â29 vjeç ishin tĂ« punĂ«suar gjatĂ« arsimit formal, duke reflektuar njĂ« model ku shkollimi dhe tregu i punĂ«s ndĂ«rthuren gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ«. NĂ« shumĂ« vende tĂ« BE-sĂ«, puna gjatĂ« studimeve shihet si pjesĂ« normale e zhvillimit profesional dhe pavarĂ«sisĂ« financiare tĂ« tĂ« rinjve.
MegjithatĂ«, nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut, ky realitet mbetet larg. TĂ« dhĂ«nat nĂ« vend tregojnĂ« se pjesĂ«marrja e tĂ« rinjve nĂ« tregun e punĂ«s Ă«shtĂ« dukshĂ«m mĂ« e ulĂ«t dhe tranzicioni nga arsimi nĂ« punĂ«sim vazhdon tĂ« jetĂ« njĂ« nga pikat mĂ« tĂ« dobĂ«ta tĂ« sistemit socio-ekonomik. Sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare dhe raporteve ndĂ«rkombĂ«tare, vetĂ«m rreth 20 pĂ«r qind e tĂ« rinjve tĂ« moshĂ«s 15â24 vjeç nĂ« vend janĂ« tĂ« punĂ«suar. Edhe nĂ« grupmoshĂ«n mĂ« tĂ« gjerĂ« 15â29 vjeç, shkalla e aktivitetit nĂ« tregun e punĂ«s arrin rreth 46â47 pĂ«r qind, shumĂ« mĂ« poshtĂ« se mesatarja evropiane. KĂ«to shifra tregojnĂ« se njĂ« pjesĂ« e madhe e tĂ« rinjve ose mbeten tĂ« pĂ«rqendruar vetĂ«m nĂ« arsim, ose pĂ«rjashtohen plotĂ«sisht nga tregu i punĂ«s.
Një nga treguesit më shqetësues është përqindja e lartë e të rinjve që nuk janë as në punë, as në arsim dhe as në trajnim. Në Maqedoninë e Veriut, norma e të rinjve NEET lëviz mes 20 dhe 24 për qind, një nivel dukshëm më i lartë se mesatarja e BE-së. Në kontrast, të dhënat e EUROSTAT-it tregojnë se në vendet e Evropës Veriore dhe Qendrore, si Holanda, Danimarka dhe Gjermania, përqindja e të rinjve që punojnë gjatë studimeve arrin nga 45 deri në mbi 70 për qind. Në këto vende, punësimi studentor është i rregulluar, i mbështetur institucionalisht dhe shpesh lidhet drejtpërdrejt me profesionin që të rinjtë ndjekin në arsim.
Në vendin tonë, puna gjatë studimeve ekziston, por kryesisht në formë joformale dhe jashtë statistikave zyrtare. Shumë studentë punojnë në sektorë me paga të ulëta, pa kontrata të qëndrueshme dhe pa sigurim social, gjë që e bën këtë përvojë më shumë një mekanizëm mbijetese sesa një hap drejt zhvillimit profesional. Pikërisht për këtë arsye, statistikat zyrtare nuk arrijnë të pasqyrojnë realisht përmasat e punësimit gjatë studimeve.
Dimensioni gjinor thellon edhe më tej pabarazitë. Edhe pse vajzat në vend janë më të përfaqësuara në arsimin e lartë, ato përballen me shkallë më të ulët punësimi dhe me pasivitet më të lartë krahasuar me burrat, sidomos pas përfundimit të studimeve. Ky trend përputhet me gjetjet e EUROSTAT-it për Evropën, por në kushtet e tregut vendor, pasojat janë më të theksuara.
Ndryshe, krahasimi me EvropĂ«n nxjerr nĂ« pah njĂ« dallim thelbĂ«sor, ku derisa nĂ« BE sfida kryesore Ă«shtĂ« balancimi mes punĂ«s dhe arsimit, nĂ« Maqedoni, sfida mbetet vetĂ« pĂ«rfshirja e tĂ« rinjve nĂ« tregun e punĂ«s. PapunĂ«sia e lartĂ« e rinisĂ«, mungesa e punĂ«s sĂ« rregulluar studentore dhe pĂ«rqindja e madhe e NEET-ve tregojnĂ« pĂ«r njĂ« sistem qĂ« ende nuk arrin tâi shoqĂ«rojĂ« tĂ« rinjtĂ« nga shkolla drejt punĂ«simit. (koha.mk)
