Qeveria po përgatit kuadrin ligjor për mënyrën se si do të llogarisë, planifikojë dhe transferojë kontributin e saj në buxhetin e Bashkimit Europian pas anëtarësimit. Të paktën këtë synon një projektligj i Ministrisë së Financave i nxjerrë për konsultim publik.

Projektligji “Për Kontributin Kombëtar të Republikës së Shqipërisë në buxhetin e Bashkimit Europian” përcakton rregullat për përllogaritjen, financimin, raportimin dhe vënien në dispozicion të kontributit, si dhe përgjegjësitë e institucioneve shqiptare të përfshira në proces.

Kontributi do të lidhet me sistemin e “Burimeve të Veta” të BE-së. Drafti e përkufizon atë si kontributin e Shqipërisë në buxhetin europian që përfshin “burimet tradicionale vetjake, burimin e bazuar në tatimin mbi vlerën e shtuar (TVSH), burimin e bazuar në të ardhurat kombëtare bruto (GNI)” dhe burime të tjera të përcaktuara nga legjislacioni i BE-së.

Në dispozitat e tjera, projektligji përfshin në mënyrë të posaçme edhe burimin e lidhur me mbetjet e paketimeve plastike që nuk riciklohen.

Ministria e Financave duhet të përfshijë në planifikimin buxhetor vlerën e parashikuar të kontributit, si dhe “hapësirat fiskale të nevojshme për përballimin e korrigjimeve të mundshme financiare” dhe detyrimet që mund të dalin nga rishikimet statistikore, metodologjike ose financiare.

Pagesat nuk do të përcaktohen në mënyrë të njëanshme nga autoritetet shqiptare. Sipas draftit, ato do të kryhen në bazë të kërkesave të Komisionit Europian.

“Pagesat e Kontributit Kombëtar për komponentët e Burimeve të Veta kryhen mbi bazën e thirrjeve për fonde (‘Call for Funds’)”, thuhet në projektligj, ndërsa këto njoftime do të përcaktojnë shumat dhe afatet e transferimit.

Për administrimin e flukseve financiare parashikohet një llogari e posaçme pranë Bankës së Shqipërisë. “Llogaria e Kontributit Kombëtar” do të jetë në pronësi të Republikës së Shqipërisë, do të hapet dhe administrohet nga ministria përgjegjëse për financat dhe prej saj do të kryhen transferimet drejt buxhetit të BE-së.

Ministria e Financave merr rolin e Autoritetit Kombëtar Koordinues dhe do të bashkërendojë institucionet që prodhojnë dhe verifikojnë të dhënat, do të bëjë përllogaritjet përkatëse, do të planifikojë pagesat në buxhetin e shtetit dhe do të raportojë pranë Komisionit Europian.

Projektligji kërkon gjithashtu që të dhënat e përdorura për kontributin të jenë të gjurmueshme, të verifikueshme dhe të dokumentuara, me ruajtje deri në 10 vjet.

INSTAT do të jetë përgjegjës për prodhimin e të Ardhurave Kombëtare Bruto sipas metodologjisë ESA 2010 dhe transmetimin e të dhënave përkatëse në Eurostat.

Administrata Doganore do të administrojë dhe raportojë burimet tradicionale të veta, ndërsa Administrata Tatimore do të sigurojë të dhënat për bazën e harmonizuar të TVSH-së. Ministria përgjegjëse për mjedisin do të mbulojë të dhënat për mbetjet e paketimeve plastike të pa ricikluara.

Një tjetër element është krijimi i Bazës Kombëtare të të Dhënave për Burimet e Veta të BE-së, e cila do të administrohet nga Ministria e Financave. Ajo do të grumbullojë të dhënat doganore, të TVSH-së, AKB-së dhe mbetjeve plastike, si dhe dokumentacionin metodologjik, gjurmët e auditimit, korrigjimet, detyrimet e papaguara dhe interesat e vonesës.

Drafti parashikon gjithashtu pasoja në rast të raportimit me vonesë ose të të dhënave të pasakta. Ndër shkeljet renditen mosdorëzimi i informacionit brenda afatit, raportimi i të dhënave të pasakta ose të paplota, mosruajtja e dokumentacionit dhe mosbashkëpunimi gjatë auditimeve.

Ministria e Financave mund të kërkojë korrigjimin e shkeljeve brenda 15 ditëve, ndërsa në raste që sjellin pasoja financiare parashikohet përgjegjësi administrative, disiplinore, civile ose penale sipas legjislacionit në fuqi.

Detyrimet për pagesën e kontributit do të aktivizohen vetëm kur Shqipëria të bëhet anëtare e BE-së. Drafti përcakton se transferimi i Kontributit Kombëtar dhe detyrimet e tjera financiare “zbatohen nga data e anëtarësimit të Republikës së Shqipërisë në Bashkimin Europian”.

Megjithatë, institucionet duhet të kenë ngritur strukturat, sistemet e informacionit, bazën e të dhënave dhe procedurat përkatëse brenda 24 muajve nga hyrja në fuqi e ligjit.

Relacioni që shoqëron projektligjin thotë se para anëtarësimit nuk parashikohen efekte financiare të drejtpërdrejta nga vetë kontributi në buxhetin e BE-së.

Detyrat shtesë të institucioneve parashikohet të mbulohen nga fondet e tyre ekzistuese, ndërsa për ngritjen e Bazës Kombëtare të të Dhënave dhe përshtatjen e sistemeve informatike “vlerësimi i kostove përkatëse do të kryhet në fazat e mëvonshme të zbatimit”.

Relacioni e lidh nismën me përgatitjet e Shqipërisë për Kapitullin 33, “Dispozitat financiare dhe buxhetore”, duke thënë se aktualisht mungon një kuadër horizontal që të përcaktojë koordinimin mes administratës doganore, tatimore, statistikave, mjedisit dhe financave publike për administrimin e kontributit në buxhetin e BE-së.

The post Drafti për “faturën” e BE-së, nga TVSH te plastika, si do të financohet kontributi pas anëtarësimit appeared first on Revista Monitor.

Komisioni i Prokurimit Publik rrëzoi kërkesën për shpalljen të pavlefshme të kontratës për mirëmbajtjen e Sistemit Informatik të Menaxhimit Financiar të Ministrisë së Financave, duke i hapur rrugë vijimit të marrëveshjes 24-mujore me vlerë 99.9 milionë lekë pa TVSH.

Me Vendimin nr. 1056/2026, të datës 26 gusht, KPP nuk pranoi ankesën e “Data Log” dhe lejoi Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit të vijojë me hapat e mëtejshëm të procedurës.

Kontrata është lidhur mes AKSHI-t dhe “Communication Progress” për 99.9 milionë lekë pa TVSH dhe ka një kohëzgjatje prej 24 muajsh. Fondi limit i tenderit ishte më i lartë, në 169.46 milionë lekë, ose rreth 1.73 milionë euro pa TVSH.

KPP kishte pezulluar përkohësisht zbatimin e kontratës më 7 gusht, pas ankesës së “Data Log”, deri në shqyrtimin e çështjes dhe marrjen e një vendimi përfundimtar. Me vendimin e fundit, autoriteti kontraktor lejohet të vijojë procedurën.

“Data Log” kishte kërkuar shpalljen absolutisht të pavlefshme të kontratës, duke ngritur pretendime për mënyrën se si ishte zhvilluar procedura, për përmbushjen e disa kërkesave teknike nga operatori fitues dhe për mungesën e publikimit të njoftimit të lidhjes së kontratës.

KPP pranoi se njoftimi për lidhjen e kontratës nuk ishte publikuar dhe e cilësoi këtë si shkelje të rregullave të transparencës. Megjithatë, Komisioni arriti në përfundimin se kjo shkelje, në rastin konkret, nuk mjaftonte për ta bërë kontratën absolutisht të pavlefshme.

Sipas KPP-së, “Data Log” nuk ishte privuar nga e drejta për t’u ankuar, pasi kishte ndjekur më herët si rrugën administrative, ashtu edhe atë gjyqësore. Komisioni vlerësoi se pretendimet e ngritura nuk plotësonin rastet e përcaktuara në ligj që do të çonin në pavlefshmërinë absolute të kontratës.

Çështja ka kaluar më parë edhe në Gjykatën Administrative të Apelit, e cila në prill pranoi pjesërisht padinë e “Data Log” dhe shfuqizoi pjesërisht një vendim të mëparshëm të KPP-së, ndërsa rrëzoi kërkimet e tjera.

Tenderi u publikua në korrik 2025 dhe u shoqërua me një seri ankimimesh administrative, të cilat çuan në disa vendime të KPP-së dhe ndryshime në dokumentet e procedurës.

The post KPP rrëzon ankesën, zhbllokohet kontrata 1 milion euro për mirëmbajtjen e sistemit financiar (AFMIS) appeared first on Revista Monitor.

Depozitat në monedhën vendase kanë shënuar rritje të fortë gjatë muajit korrik, sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, të nxitura si nga bizneset ashtu dhe nga individët.

Edhe kursimet në euro janë rritur po me ritme më të ngadalta, ndonëse përgjithësisht kjo është një periudhë sezonale ku fiton terren monedha e përbashkët për shkak të prurjeve nga turizmi.

Shtesa e kursimeve në lekë në korrik, në raport me muajin e mëparshëm ishte 16 miliardë lekë, (rreth 170 milionë euro), kundrejt 87 milionë euro të monedhës së përbashkët për të njëjtën periudhë.

Sipas statistikave të publikuara nga Banka Qendrore, në korrik,. Stoku i depozitave në lekë  në fund të korrikut arriti rekordin e 782 miliardë lekëve, me një zgjerim prej 16 miliardë lekë, ose 2.1% në krahasim me qershorin e muajit të mëparshëm.

Zgjerimi ka ardhur kryesisht nga depozitat pa afat, si në për bizneset ashtu dhe për individët. Kjo është rritja më e madhe vjetore që nga janari, teksa në muajin e parë të vitit ka një zgjerim të depozitave të bizneseve si rrjedhojë e pagesave për punime të ndryshme që kryhen nga buxheti.

Në krahasim me korrikun e vitit 2025, depozitat në monedhën vendase janë rritur me 116 miliardë lekë, ose gati 1.2 miliardë lekë, të konvertuara me kursin mesatar të periudhës.

Forcimi i vazhdueshëm i monedhës vendase duket se ka rritur besimin te leku. Duket se dhe pritshmëritë janë që leku të vazhdojë të forcohet më tej, duke nxitur mbajtjen e kursimeve në këtë monedhë.

Monedha vendase është forcuar ndjeshëm ndaj euros, duke u këmbyer aktualisht afër 92 lekëve, nga 140 lekë një dekadë më parë.

Euro rritet më ngadalë

Situata është krejt e ndryshme nga vitet e mëparshme, kur kursimet në euro po rriteshin me shpejtësi. rënia e euros duket se po bën atë që Banka e Shqipërisë nuk e bëri dot, de euroizimin e vendit.

Në korrik, stoku i depozitave i raportuar në euro ishte 9.3 miliardë euro, me një rritje prej 87 milionë eurosh, ose 0.94% në raport me qershorin e 2026-s. Rritja erdhi në pjesën më të madhe nga individët (+45 mln lekë) dhe më pak nga bizneset (+21 mln lekë) për kursimet pa afat.

Në krahasim me një vit më parë, depozitat në euro janë rritur me 1.04 miliardë euro, me ritme më të ngadalta se ato në lekë.

Ky është viti i dytë radhazi që depozitat në lekë po rriten më sh[pejt se ato në euro.

Për krahasim, në 2024-n, depozitat në euro u zgjeruan me   635 milionë euro dhe në lekë me 49 miliardë lekë.

Banka e Shqipërisë raporton stokun e depozitave të konvertuara në lekë, që arriti në 1.56 miliardë lekë, nga të cilat 782 miliardë lekë në monedhën vendas, dhe 781 miliardë lekë në euro, por vlera e euros e konvertuar në lekë është e zhvlerësuar, për shkak të kursit.

The post Besimi te monedha vendase, depozitat në lekë u rritën dy herë më shumë se ato në euro në korrik appeared first on Revista Monitor.

Bashkitë e Qarkut të Kukësit kanë nivelin më të ulët të mbulimit të funksioneve në vend, ndërsa të dhënat tregojnë një hendek të thellë mes njësive vendore në aftësinë për të financuar dhe ushtruar përgjegjësitë që u ngarkon ligji.

Në rang kombëtar, 42 nga 61 bashki nuk arrijnë të financojnë as gjysmën e funksioneve të matshme.

Sipas të dhënave të Indeksit të Funksionalitetit të Bashkive (IFB), të përfshira në Raportin Përfundimtar për Reformën Administrativo-Territoriale 2.0 të mazhorancës, qarku i Kukësit regjistron nivelin mesatar më të ulët të mbulimit funksional, me vetëm 39,2%.

Në të njëjtën pjesë të poshtme të renditjes janë qarqet e Vlorës dhe Gjirokastrës, me nga 39,9%, ndërsa Elbasani arrin në 46,2%.

Në skajin tjetër, mbulimin më të lartë të funksioneve e ka qarku i Lezhës, me 56,9%, i ndjekur nga Durrësi me 53,9%. Dibra dhe Shkodra kanë një nivel mesatar prej 50%.

Dobësitë e qarkut të Kukësit pasqyrohen edhe në rezultatet individuale të bashkive. Bashkia Kukës merr vetëm 37,3 pikë nga 100 në Indeksin e Funksionalitetit, ndërsa Tropoja renditet me 36,5 pikë. Këto rezultate i pozicionojnë të dyja njësitë ndër bashkitë me kapacitetet më të dobëta financiare dhe administrative në vend.

Në nivel kombëtar, diferencat mes bashkive janë të ndjeshme. Kamza renditet e para me 100 pikë nga 100, e ndjekur nga Tirana me 99,4 pikë, Himara me 90,9 pikë dhe Durrësi me 87,2 pikë.

Në grupin e bashkive me rezultatet më të larta hyjnë gjithashtu Lezha me 79,8 pikë, Shijaku me 79,6, Shkodra me 77,1, Vlora me 74,2, Saranda me 73,6 dhe Patosi me 71,7 pikë. Gjirokastra dhe Korça qëndrojnë gjithashtu mbi nivelin e 70 pikëve, përkatësisht me 70,3 dhe 70,2 pikë.

Në fund të renditjes është Pusteci, me 0 pikë, ndërsa Rrogozhina merr vetëm 8,3 pikë. Rezultate të ulëta kanë edhe Konispoli me 30,7 pikë, Tepelena me 32,6, Fushë-Arrëzi me 34,2 dhe Memaliaj me 36,4 pikë.

Të dhënat tregojnë se madhësia e popullsisë apo pesha ekonomike nuk garantojnë automatikisht funksionalitet më të lartë. Kavaja, për shembull, merr 46,7 pikë, Dibra 48,6, Pogradeci 49,3 dhe Maliqi 49,7 pikë. Edhe Fieri, një ndër bashkitë më të mëdha në vend, arrin vetëm në 55,4 pikë.

42 bashki nuk financojnë as gjysmën e funksioneve

Problemi është më i gjerë se rezultatet e disa njësive të veçanta. Sipas raportit, 42 nga 61 bashki mbulojnë më pak se gjysmën e funksioneve të matshme, ndërsa vetëm pesë bashki arrijnë të financojnë dhe ushtrojnë të paktën 24 funksione.

Kjo tregon se ekzistenca e një buxheti dhe e një administrate vendore nuk do të thotë domosdoshmërisht se bashkia disponon burimet e nevojshme për të përmbushur të gjitha përgjegjësitë që i janë caktuar me ligj.

Indeksi i Funksionalitetit të Bashkive është ndërtuar në një shkallë nga 0 në 100 dhe synon të vlerësojë nëse njësitë vendore kanë kapacitetet financiare dhe organizative për të ushtruar në mënyrë të qëndrueshme funksionet e tyre.

Në përllogaritjen e tij përfshihen pesë elemente: autonomia fiskale, ngurtësia buxhetore, mbulimi funksional i ponderuar, eficienca e stafit dhe barra e detyrimeve të prapambetura.

Raporti sqaron se “funksionaliteti” nuk mat drejtpërdrejt cilësinë e shërbimeve që qytetarët marrin nga bashkia. Indeksi vlerëson kryesisht nëse ekzistojnë kushtet financiare dhe administrative që i mundësojnë një njësie vendore të ushtrojë funksionet e veta dhe ato të deleguara.

Kukësi, më i varur nga fondet e kushtëzuara

Funksionaliteti i dobët lidhet edhe me shkallën e kufizuar të autonomisë financiare të një pjese të bashkive.

Në nivel kombëtar, transferta e kushtëzuar arrin në 35,3 miliardë lekë, kundrejt 23,8 miliardë lekëve të transfertës së pakushtëzuar. Fondet që qeveria qendrore u jep bashkive për përdorime të përcaktuara paraprakisht janë kështu rreth 11,5 miliardë lekë më të larta se transfertat që njësitë vendore mund t’i përdorin sipas prioriteteve të tyre.

Varësia është më e dukshme në qarqe si Kukësi, Dibra dhe Gjirokastra, ku pesha e transfertave të kushtëzuara është më e lartë. Bashkitë e këtyre qarqeve kanë një bazë më të kufizuar të ardhurash të veta dhe, njëkohësisht, më pak hapësirë për të vendosur në mënyrë autonome se si do të përdoren fondet.

Raporti e lidh këtë problem edhe me parimet e Kartës Europiane të Autonomisë Vendore, sipas së cilës njësitë vendore duhet të disponojnë një pjesë sa më të madhe të burimeve financiare që mund t’i përdorin në përputhje me prioritetet lokale./ B.Hoxha

The post Bashkitë mbeten në “tako”, 42 prej tyre nuk kryejnë as gjysmën e detyrave appeared first on Revista Monitor.