Shumë gra do t’i njohin përvojat e tyre të abuzimit digjital në akuzat e Collien Fernandesit - teknologjia u ofron autorëve si mjete ashtu edhe mbulesë.

Nga: Fatma Aydemir / The Guardian
Përkthimi: Telegrafi.com

Disa histori që shpalosen në jetën reale do të dukeshin, po t’i shkruaje, si intriga e një romani të dobët kriminal. Tepër të dukshme, tepër të sajuara, pothuajse zvarritëse në mizorinë e tyre. Për shembull kjo: një grua kalon vite të tëra duke u përpjekur të identifikojë personin që dyshohet se e ka shkelur privatësinë e saj në internet, vetëm për të arritur në fund në përfundimin se ishte bashkëshorti i saj gjatë gjithë kohës.

Kështu paraqitet tani për publikun rasti i çiftit dikur të preferuar të famshëm në Gjermani, Collien Fernandes dhe Christian Ulmen. Fernandes, prezantuese televizive, aktore dhe autore, ka qenë për më shumë se dy dekada një figurë e njohur në industrinë zbavitëse. Ulmeni, aktor, producent dhe ish-prezantues i MTV-së, është prej kohësh i lidhur me një lloj maskuliniteti ironik dhe të vetëdijshëm. Të dy u martuan në vitin 2011, kanë vajzë dhe kultivuan imazhin e një superçifti modern dhe të zgjuar, duke punuar së bashku në seriale dhe reklama ku - për efekt gjoj komik - flisnin në mënyrë këndshme për martesën e tyre të zakonshme. Derisa ky imazh u ça.

Kur çifti njoftoi ndarjen vitin e kaluar, njerëzit shprehën publikisht keqardhje për humbjen e çiftit të famshëm ideal. Por, sfondi i errët i kësaj ndarjeje u zbulua vetëm pas një raporti në Der Spiegel.

Fernandesi, në një intervistë me gazetën, tha se kishte paraqitur një kallëzim ligjor kundër Ulmenit në Spanjë, ku çifti ishte zhvendosur në vitin 2023. Akuzat e saj ishin tronditëse: Fernandesi pretendoi se bashkëshorti i saj e kishte nënshtruar ndaj dhunës në familje, kishte krijuar profile të rreme në rrjetet sociale në emrin e saj, i kishte përdorur ato për të kontaktuar burra dhe kishte shpërndarë imazhe dhe video të seksualizuara, të krijuara për t’u dukur sikur e paraqisnin atë.

Fernandesi ka folur publikisht për dhunën digjitale dhe përvojat e saj me këtë për vite me radhë. Ajo madje realizoi një dokumentar televiziv, i cili u transmetua në vitin 2024, ku ajo udhëton nëpër botë për të gjetur burimin e përmbajtjes pornografike që i atribuohet asaj - jo vetëm që qarkullon në internet, por edhe u dërgohet drejtpërdrejt personave me të cilët ajo punonte në atë kohë, në emrin e saj. Në intervistën e saj për Der Spiegel, Fernandesi pretendon se ish-bashkëshorti i saj - vetëm pas publikimit të dokumentarit të saj - i kishte rrëfyer se ai qëndronte pas abuzimit. Në një postim në Instagram, ajo deklaroi: “E eksitonte të më poshtëronte për vite me radhë”. Ulmeni i mohon akuzat.

Por, sipas rrëfimit të Fernandesit, këtu fillojnë problemet e saj ligjore. Thënë troç, ajo që përshkruan nuk është një rast i pamjeve të rreme [deepfake] të gjeneruara nga IA-ja [inteligjenca artificiale], për të cilat qeveria gjermane ka premtuar të miratojë legjislacion, por një rast i abuzimit me identitetin. Rezultati mund të duket i ngjashëm, por kategorizimi ligjor nuk është. Dhe, ky boshllëk, sipas saj, i lë viktimat si ajo të mbrojtura në mënyrë të pamjaftueshme. Në internet ka pamje të rreme pornografike të Fernandesit, por avokati i Ulmenit deklaroi në një reagim se asnjë prej tyre nuk ishte krijuar apo shpërndarë prej tij. Ulmeni “kurrë nuk ka prodhuar dhe/ose shpërndarë pamje të rreme të zonjës Fernandes apo të ndonjë personi tjetër”, thuhet në deklaratë.

Qoftë të fabrikuara përmes IA-së apo atribuuar gabimisht përmes ngjashmërisë fizike dhe imitimit, efekti është i njëjtë: humbja e kontrollit mbi imazhin e vet, seksualizimi publik i një personi pa pëlqim. “Përdhunim virtual”, siç e quan Fernandes.

Është një konfigurim bashkëkohor që ndihet shqetësues. Dhuna nga partneri intim nuk përfundon më te dera e shtëpisë; degjeneron në internet. Teknologjia e ka ulur pragun për dhunë të seksualizuar në një shkallë pothuajse absurde. Dhe, nuk është defekt i sistemit që shumica dërrmuese e atyre që shënjestrohen janë gra; është vetë sistemi që riprodhon një hierarki të vjetër përmes mjeteve të reja.

Për më tepër, nuk është rastësor fakti që Fernandesi zgjodhi të bënte kallëzimin në Spanjë. Ai nxjerr në pah një boshllëk në mbrojtjen ligjore në të gjithë Evropën. Ndërsa Gjermania ende përpiqet të klasifikojë dhe ndëshkojë në mënyrë të duhur format e abuzimit të seksualizuar digjital që nuk përshtaten qartë në kategoritë ekzistuese, Spanja në vitet e fundit ka forcuar kuadrin e saj ligjor rreth dhunës digjitale dhe asaj me bazë gjinore. Vendimi për të kërkuar drejtësi atje është, në vetvete, një akuzë ndaj mënyrës se si mbrojtja shpërndahet në mënyrë të pabarabartë.

Në vitet e fundit, rastet e personazheve të famshëm si Johnny Deppi kundër Amber Heardit kanë treguar se sa polarizues mund të bëhet debati në rrjetet sociale mbi dhunën e seksualizuar. Ndjekësit marrin anë, kronologjitë analizohen në detaje dhe besueshmëria debatohet në kohë reale. Qëkur Collien Fernandesi i bëri publike akuzat e saj, janë mbajtur demonstrata në shumë qytete gjermane për të protestuar kundër dhunës me bazë gjinore dhe për të shprehur solidaritet me të. Shqetësimet për sigurinë e saj, përfshirë kërcënimet me vdekje, ishin të tilla që ajo u detyrua të vishte jelek antiplumb për të folur në protestën në Hamburg.

Në të njëjtën kohë, miliona gra do të njohin diçka nga përvoja e tyre në akuzat e Fernandesit. Ndoshta jo detajet specifike, por strukturën: poshtërimin, humbjen e kontrollit, ndjenjën se bota digjitale u ofron autorëve si mjete ashtu edhe mbulesë. Për çdo rast të profilit të lartë, ka të panumërta të tjera që nuk dalin kurrë në sipërfaqe. Histori që nuk përfundojnë me veprime ligjore, por me zmbrapsje, frikë dhe heshtje.

Ndërkohë, reagimi politik në Gjermani ka ndjekur një skenar dëshpërimisht të njohur. Kancelari Friedrich Merz ka shfrytëzuar debatin rreth dhunës me bazë gjinore për ta paraqitur edhe një herë atë si një problem kryesisht të lidhur me burrat migrantë - edhe pse ky rast e kundërshton qartë këtë ide. Christian Ulmen është burrë i bardhë gjerman, ndërsa Collien Fernandes është vajza e një emigranti indian dhe e një nëne gjermano-hungareze.

Megjithatë, Merzi e shfrytëzon rastin për të devijuar vëmendjen nga natyra strukturore dhe thellësisht e rrënjosur e dhunës me bazë gjinore, duke e paraqitur atë si diçka të jashtme dhe, në mënyrë të përshtatshme, te të tjerët. Fakti që kjo vjen nga një politikan që votoi kundër kriminalizimit të përdhunimit brenda martesës në vitin 1997, kur Gjermania më në fund e njohu atë si krim, është më shumë sesa një fusnotë historike.

Duhet shpresuar që deklaratat dhe veprimet ligjore të Fernandesit të mund të ndryshojnë termat e debatit publik. Jo sepse dukshmëria garanton drejtësi, por sepse ajo imponon pranimin e dëmit që ende minimizohet. Dhuna digjitale shpesh trajtohet si më pak “reale” sesa ajo fizike, sikur mungesa e kontaktit fizik të zvogëlonte ndikimin e saj mbi reputacionin dhe sigurinë psikologjike.

Do të ishte gabim të paraqitej kjo vetëm si një skandal i të famshmëve. Ajo që po diskutohet këtu është diçka shumë më e gjerë: si shoqëritë e përkufizojnë dhunën në epokën digjitale dhe nëse sistemet ligjore janë të afta të mbajnë hapin me teknologjinë që e formëson atë.

Ndoshta e vërteta më e pakëndshme është kjo: mjetet që e bëjnë të mundur një abuzim të tillë nuk janë më të jashtëzakonshme. Ato janë të zakonshme. Dhe, për sa kohë që nuk e pranojmë këtë, realiteti do të vazhdojë të duket si një intrigë e dobët kriminale. /Telegrafi/

Nga: Maha Hosain Aziz, profesoreshë në Universitetin e Nju-Jorkut dhe autore e trilogjisë Rendi i ardhshëm botëror [Future World Order] / Newsweek
Përkthimi: Telegrafi.com

Gara globale e IA-së [inteligjencës artificiale] po vlerësohet në mënyrë të gabuar.

Pjesa më e madhe e debatit ende e trajton atë si një garë për çipa, kapital dhe modele, zakonisht e paraqitur si rivalitet mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Këta faktorë kanë rëndësi. Por, ata nuk përcaktojnë më nëse IA-ja mund të shtrihet në mbarë shoqërinë. Ajo që ka rëndësi tani është diçka që qeveritë nuk mund ta blejnë apo thjesht ta importojnë: aftësia për të menaxhuar rreziqet e IA-së në botën reale, përpara se ato të nxisin reagime të ashpra dhe të pezullojnë shtrirjen e saj.

Këto rreziqe janë tashmë të dukshme. Ato përfshijnë çrregullimin e tregut të punës nga IA-ja; mashtrime të fuqizuara nga zëra sintetikë; imazhe të rreme [deepfake] që gërryejnë besimin në informacion; vendime të paqarta automatike në shërbime të ndjeshme publike; si dhe kostot energjetike dhe mjedisore të infrastrukturës së IA-së. Shumica e njerëzve nuk do ta shohin kurrë IA-në si një “model”. Ata do ta përjetojnë si një telefonatë mashtruese, një njoftim pushimi nga puna ose një faturë më të lartë shërbimesh. Nëse votuesit mendojnë se ata po paguajnë kostot ndërsa të tjerët marrin përfitimet, zbatimi ngadalësohet. Menaxhoni keq këto rreziqe dhe sekuenca është e parashikueshme: kundërshtim, pauzë, ngadalësim.

Kjo sekuencë nuk është më teorike. Indonezia bllokoi përkohësisht Grok-un e Elon Musk pasi gjeneroi përmbajtje seksuale, dhe më pas e lejoi sërish vetëm nën mbikëqyrje. Në Gjermani, aktorët e zërit kanë protestuar kundër kontratave që do t’u lejonin studiove të përdorin incizimet e tyre për trajnimin e IA-së. Në Evropë, Akti i IA-së i BE-së tani ndalon, në parim, përdorimin nga zbatuesit e ligjit të identifikimit biometrik në kohë reale në hapësira publike, duke lejuar vetëm përjashtime të kufizuara nën masa të rrepta sigurie. Në Shtetet e Bashkuara, qendrat e të dhënave janë bërë pika të nxehta politike për shkak të kërkesës për energji elektrike, konsumit të ujit dhe stimujve tatimorë. Guvernatori i Ilinois, J.B. Pritzker, propozoi së fundmi pezullimin e stimujve shtetërorë për qendra të reja të të dhënave, duke argumentuar se familjet nuk duhet të përballojnë kostot e zgjerimit të IA-së. Rreziqe të ndryshme, e njëjta dinamikë politike. Tronditjet gjeopolitike mund t’i përforcojnë këto presione të brendshme - si sulmet e fundit me dronë që dëmtuan qendrat e të dhënave në Gjirin Persik, duke shtuar rreziqet në zinxhirët e furnizimit dhe qëndrueshmërinë.

Menaxhimi i rrezikut nuk është çështje dytësore. Është ajo që e bën adoptimin politikisht të qëndrueshëm. Thënë thjesht, IA-ja ka nevojë për legjitimitet në nivel: gatishmërinë e njerëzve për ta pranuar atë në jetën e përditshme, veçanërisht kur ajo dështon.

Këtu bëhet vendimtar reagimi kundërshtues ndaj teknologjisë [techlash]. Reagimi ndaj teknologjisë nuk është frikë irracionale ndaj inovacionit. Është një gjykim se institucionet nuk munden ose nuk duan të kontrollojnë pasojat negative. Sapo kjo bindje të përhapet, debati publik zhvendoset nga Si duhet ta përdorim këtë teknologji? në Pse duhet ta lejojmë atë? Kjo është ajo që e ndalon zbatimin.

Në Davos këtë vit dhe në Samitin e Ndikimit të IA-së në Nju-Delhi, një mesazh i përsëritur ishte adoptimi në shkallë. Por, shpejtësia nuk është e njëjtë me qëndrueshmërinë. Vendet mund të nxitojnë shpejt në laborator dhe prapë të pengohen në shoqëri nëse legjitimiteti shembet. Gara reale nuk është kush e vendos IA-në i pari, por cili sistem mund të përballojë goditje të përsëritura pa e humbur mbështetjen publike.

Pika më e madhe e tensionit afatshkurtër ka të ngjarë të jetë puna. IA-ja nuk do të zhdukë profesione të tëra brenda natës, por do të gërryejë detyrat, do të dobësojë fuqinë negociuese dhe do të destabilizojë rrugët e karrierës. Ajo po zgjeron atë që unë e kam quajtur klasa prekariate e AI-së - punëtorë që përballen me pasiguri të vazhdueshme, pa mbrojtje të qarta ose mjete juridike. Menaxhimi i këtij tranzicioni kërkon më shumë sesa slogane për rikualifikim. Qeveritë mund të kenë nevojë për përfitime të lëvizshme që ndjekin punëtorët nga njëra punë te tjetra, rikualifikim të financuar nga përfitimet e zbatimit të IA-së dhe sisteme sigurimesh sociale që funksionojnë për punëtorët me kontratë apo në ekonominë e kontratave afatshkurta [gig economy], si dhe për punonjësit tradicionalë.

Indeksi i Ankthit për IA-në

Newsweek

Ankthi publik për AI-në nuk mund të injorohet. Ai skalit atë që qeveritë mund të zbatojnë dhe atë që kompanitë mund të vendosin në praktikë. Për të kuptuar më mirë se ku legjitimiteti është më i brishtë, unë kam zhvilluar një prototip të Indeksit të Ankthit për IA-në në Universitetin e Nju-Jorkut. Ai kombinon besimin publik në qeveri, ekspozimin e fuqisë punëtore ndaj IA-së gjeneruese dhe sondazhe mbi frikën lidhur me pengesat e shkaktuara nga IA-ja në ekonomitë kryesore.

Po shfaqet një model. Vendet perëndimore - përfshirë Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën - grumbullohen në anën me nivel më të lartë të ankthit. Disa ekonomi aziatike duket se shfaqin nivele më të ulëta ankthi, pavarësisht ekspozimit të konsiderueshëm të fuqisë punëtore. Qëllimi nuk është të renditen sistemet politike, por të identifikohet se ku polemikat mbi IA-në krijojnë më shumë pengesa. Në mjedise me ankth të lartë, çdo incident ka më shumë gjasa të shkaktojë procese gjyqësore, ndalesa rregullatore, ndalime prokurimi dhe reagim politik. Në mjedise me ankth më të ulët, qeveritë shpesh përballen me më pak pengesa dhe mund të testojnë, përshtatin dhe vazhdojnë të zgjerojnë përdorimin.

Kjo tregon një divergjencë në mënyrën se si vendet e menaxhojnë IA-në. Disa qeveri do të lëvizin më shpejt në menaxhimin e rrezikut - duke kërkuar auditime, duke kufizuar përdorimet e dëmshme dhe duke zbatuar standarde të të dhënave - dhe do të zgjerohen më shpejt. Shtetet më të vogla me kapacitete të larta mund të kenë avantazh sepse koordinimi është më i lehtë. Por, shpejtësia e zbatimit dhe legjitimiteti nuk janë e njëjta gjë. Ankthi i ulët mund të pasqyrojë menaxhim efektiv të rrezikut - ose thjesht që kostot janë më pak të dukshme derisa papritur të bëhen. Pyetja kryesore është qëndrueshmëria: a mundet ndonjë sistem ta mbajë adoptimin e IA-së kur përfitimet të zhgënjejnë, kostot bëhen të dukshme ose dështimet grumbullohen?

Vendet që do të kenë sukses do ta trajtojnë menaxhimin e rrezikut si infrastrukturë, jo si imazh. Kjo do të përfshinte kapacitete të pavarura vlerësimi; raportim të detyrueshëm të incidenteve; përgjegjësi dhe llogaridhënie të qarta; rregulla prokurimi që shpërblejnë sigurinë; politika të besueshme për tranzicionin e punës; dhe planifikim serioz për ndikimin energjetik dhe mjedisor të IA-së.

Gara e AI-së nuk ka të bëjë më vetëm me atë se kush ndërton sistemet më të fuqishme. Ka të bëjë me atë se kush mund t’i zgjerojë ato pa shkaktuar reagimin kundërshtues që ndalon përparimin. Menaxhimi i këtij reagimi tani është çmimi i zgjerimit. /Telegrafi/