Përmbytjet prekën disa qarqe të Shqipërisë në jabën e dytë të Janarit, duke shkaktuar bllokime rrugësh, dëme materiale dhe ndërprerje të përkohshme të aktiviteteve në zona urbane dhe rurale, si pasojë e reshjeve të dendura dhe vërshimeve të ujërave.
Sipas autoriteteve, moti i keq ka shkaktuar njĂ« tĂ« vdekur, pĂ«rmbytjen e gati 1600 banesave dhe tĂ« 14 mijĂ« hektarĂ«ve tokĂ« bujqĂ«sore, nĂ« qarqet DurrĂ«s, ShkodĂ«r, LezhĂ«, Berat dhe Korçë. PĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur dĂ«meve, qeveria ka akorduar njĂ« fond prej 50 milionĂ« euro pĂ«r tâu ardhur nĂ« ndihmĂ« familjeve tĂ« dĂ«mtuara.
Vërshimet e ujërave e gjetën Shqipërinë të papërgatitur. Situata e krijuar, gjithashtu nxori në pah problemet e përsëritura me infrastrukturën e kullimit dhe kanalizimeve, argjinaturat e amortizuara dhe mungesën e masave parandaluese.
Nërsa vendi përllogarit dëmet e shkaktuara, ekspertët paralajmëruan se fenomene të tilla pritet të bëhen më të shpeshta dhe më të forta në kushtet e ndryshimeve klimatike.
âFenomenet e motit kanĂ« qenĂ« dhe do tĂ« jenĂ« tĂ« pranishme,â tha Kristi Bashmili, ekspert mjedisor me OrganizatĂ«n Shqiptare tĂ« OrnitologjisĂ«. âFatkeqĂ«sisht reagimi ndaj kĂ«tyre fenomeneve, pĂ«rballimi me sa mĂ« pak kosto i ngjarjeve tĂ« tilla apo fatkeqĂ«sive natyrore duket i dobĂ«t,â shtoi ai.
Sipas Bankës Botërore, rajoni i Ballkanit Perëndimor është një nga zonat më të prekura të Europës nga ndryshimet klimatike. Ndryshimi i klimës po sjell fenomen ekstreme të motit dhe si pasojë përmbytjet, zjarret, thatësirën dhe dukuri të tjera negative. Shqipëria konsiderohet si një nga vendet e rrezikuara.
Gjatë viteve të fundit, thatësirat e zgjatura, të ndjekura nga reshje intensive, po shkaktojnë përmbytje, rrëshqitje dherash dhe probleme serioze në bujqësi dhe infrastrukturë.
âKĂ«tĂ« herĂ« fati nuk na ndihmoi, dhe ne pamĂ« pĂ«rmbytje masive tĂ« shkaktuara jo vetĂ«m nga prurjet e lumenjve, por nga mosmirĂ«mbajtja e argjinaturave dhe kanaleve tĂ« kullimit,â tha Besjana Guri, aktiviste mjedisore dhe drejtuese e qendrĂ«s mjedisore âLUMIâ.
Sipas Gurit, një tjetër shkak për përmbytjet masive është edhe niveli i lartë i erozionit që ka Shqipëria.
âNjĂ« nga shkaktarĂ«t kryesorĂ« tĂ« vĂ«rshimeve Ă«shtĂ« erozioni i lartĂ« dhe humbja e pyjeve nĂ« shpatet malore apo nĂ« zonat breglumore,â tha ajo. âNga ana tjetĂ«r, gĂ«rryerja e shtratit tĂ« lumenjve dhe marrja e inerteve pa kriter vetĂ«m sa e pĂ«rkeqĂ«son situatĂ«n dhe nxit edhe mĂ« tepĂ«r vĂ«rshimet,â shtoi Guri.
Sipas Kristi Bashmilit, edhe kanalet kulluese ishin të pakontrolluara dhe të papastruara, çka solli që vendi të përmbytej me reshje që mund të konsiderohen relativisht normale.
âNgjarjet e fundit treguan qĂ« jemi tĂ« papĂ«rgatitur mirĂ« dhe qĂ« nuk i kemi marrĂ« aq seriozisht sa duhet fatkeqĂ«sitĂ« natyrore,â tha ai.
âDikush tha qĂ« kanalet janĂ« tĂ« zĂ«na nga mbetjet, diku u pa qĂ« ishin tĂ« zĂ«na nga pllaka betoni, diku pamĂ« ura mjaft tĂ« ulĂ«ta pĂ«r tĂ« maksimizuar kalimin e ujit, pra nĂ« ShqipĂ«ri shikojmĂ« qĂ« kemi mungesĂ« tĂ« theksuar tĂ« kontrollit paraprak tĂ« strukturave kulluese,â shtoi eksperti i mjedisit.
Bashmili theksoi se shpyllëzimet dhe djegiet e kryera ndër vite në zonat kodrinore dhe malore po japin pasojat e tyre nëpërmjet fenomeneve të përmbytjeve në zonën e ultësirës.
âPĂ«rrenjtĂ« malorĂ« tĂ« padisiplinuar ne i shikojmĂ« kudo dhe kujtohemi pĂ«r to vetĂ«m kur uji ka ardhur dhe Ă«shtĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« menaxhohen sepse kanĂ« fuqi tĂ« jashtĂ«zakonshme kur dalin nĂ« zonĂ« tĂ« banuar,â shpjegoi Bashmili pĂ«r BIRN.
Keqmenaxhimi i territorit është një tjetër shkak parësor që ndikon në pasojat fatale të fatkeqësive natyrore. Sipas Besjana Gurit, ndërtimi pa kriter në zona pranë shtretërve të lumenjve ndikon seriozisht në rritjen e dëmeve sociale, mjedisore dhe ekonomike të fatkeqësive natyrore.
âNdĂ«rtimi i bizneseve apo shtĂ«pive qĂ« janĂ« ngritur nĂ« shtretĂ«rit aktivĂ« tĂ« lumenjve dhe janĂ« tĂ« predispozuar tĂ« pĂ«rmbyten sjell kosto tĂ« mĂ«dha pĂ«r komunitetin,â tha ajo.
Sipas ekspertĂ«ve tĂ« mjedisit, pĂ«rmbytjet e janarit nuk janĂ« vetĂ«m fatkeqĂ«si natyrore, siç Ă«shtĂ« munduar tâi paraqesĂ« qeveria, por tregues i qartĂ« i mungesĂ«s sĂ« masave parandaluese.
âInstitucionet qendrore duhet tĂ« ndĂ«rmarrin hapa konkretĂ« dhe urgjentĂ« pĂ«r tĂ« minimizuar nĂ« maksimum katastrofa tĂ« tilla, duke e marrĂ« seriozisht çështjen e ripyllĂ«zimeve dhe masave tĂ« shpejta tĂ« parandalimit dhe monitorimit tĂ« situatĂ«s,â tha Guri.
Ajo shtoi se gjithashtu shteti shqiptar duhet të vendosë në prioritetet e tij ndërmarrjen e masave për parandalimin e përmbytjeve në zonat e riskut, duke ndërmarrë paralelisht masat e ripyllëzimit dhe mirëmbajtjen e kanaleve të kullimit./ BIRN