Opozita ka njoftuar sot protestën e radhës, që parashikohet të nisë në orën 18:00.
Kreu i PD Sali Berisha përmes një mesazhi ka ftuar qytetarët të bashkohen në protestë kundër qeverisë Rama, edhe si një mënyrë për të nderuar 22 Marsin e vitit 1992, kur u mbajtën zgjedhjet e para pluraliste.
Mesazhi i kryetarit të PD, Sali Berisha:
Të dashur qytetarë dhe qytetare!
Sot 22 Marsi, dita e Sulltan Nevruzit. Me këtë rast uroj nga zemra të gjithë bektashinjtë shqiptarë në këtë ditë.
Shpreh mirënjohjen dhe nderimin tim më të madh për rolin e tyre të jashtëzakonshëm në historinë tonë kombëtare.
Por sot, 22 Marsi është edhe një ditë e madhe në historinë e demokracisë në Shqipëri, është dita në të cilën 34 vite më parë, shqiptarët u ndanë nga diktatura komuniste me votën e tyre të lirë.
Sot pas 34 vitesh Shqipëria ndryshon si nata me ditën, krahasuar me Shqipërinë e 34 viteve më parë, por përsëri sot ne nderojmë 22 Marsin e vitit 1992, në kushtet e një diktature autoritare, apo autokraci elektorale. Në kushtet të dhunimit, të shndërrimit të votës, të zgjedhjeve në farsë zgjedhore, në kushtet e një bashkëpunimi të ngushtë të pushtetit në të gjitha nivelet me kartelet e drogës dhe së fundi në kushtet e paketave ligjore dhe përdorimit të mandateve të krimit, për të bllokuar luftën kundër korrupsionit, për të mbrojtur korrupsionin, vjedhjen e qytetarëve shqiptarë nga Edi Rama dhe organizata e tij kriminale.
Ndaj dhe mënyra më dinjitoze për të nderuar sot 34 vjetorin e 22 Marsit është të dalim të gjithë në shesh, të ngrihemi fuqishëm për të kundërshtuar këtë regjim, për të kërkuar largimin e menjëhershëm të Edi Ramës nga pushteti.
Për ti dëshmuar Edi Ramës dhe botës se, ne nuk pajtohemi kurrë me farsat zgjedhore. Nuk pajtohemi kurrë me përdorimin e mandateve të krimit dhe të ligjeve të vendit, për të mbrojtur qeveritarët hajdutë dhe kryeministrin kryehajdut të vendit.
Sot le ta shndërrojmë ne këtë ditë në kryengritjen më të madhe paqësore që ka njohur Shqipëria, përsëri në ditën e shpresës së madhe për shqiptarët, të ardhmes evropiane të tyre.
Irena Shabani sjell një reflektim të matur mbi marrëdhënien mestë vërtetës dhe letërsisë, duke e parë rrëfimin si një formëdëshmie dhe përgjegjësie. Me një stil të përmbajtur dhe njëvështrim të mprehtë, ajo ndërthur përvojën personale me kujtesën kolektive, duke ndërtuar personazhe që flasin nëheshtje, por me peshë të madhe. “Kush qau në Parajsë” është njëroman që përmes një gjuhe të kujdesshme dhe një vetëdije tëqartë krijuese, shmang teprinë emocionale duke i dhënëpërparësi autenticitetit. Kjo bisedë hap një dritare drejt botësletrare të Shabanit, ku pyetjet mbi të vërtetën, kujtesën dhepërgjegjësinë marrin forma të ndryshme në rrëfim. Duke qenë se romani juaj mbështetet në ngjarje reale dhekërkim dokumentar, si e konceptoni marrëdhënien midis sëvërtetës faktike dhe së vërtetës letrare në procesin e krijimit?
Në një takim mes kolegësh kemi diskutuar mbi të vërtetën. Nëatë moment nuk u ndala gjatë te kjo çështje, por pyetja ishtemjaft ngacmuese dhe më bëri të reflektoj më vonë, në distancënga koha kur u shtrua. Arrita në përfundimin se e vërteta të bën të lirë. Në rastin e romanit tim, e vërteta më ka dhënë mundësinë të mos sajoj të paqena dhe më ka ndihmuar që çdo histori, edhe kur nuk është plotësisht besnike ndaj së vërtetës faktike, të sjellë pranë lexuesit një të vërtetë letrare. Detyra e letërsisë nuk është thjesht të dëshmojë realitetin, por ta përdorë atë për t’i treguar lexuesit qoftë të kohës sonë apo të një kohe që ende nuk ka ardhur, mënyrën se si njerëzit e një periudhe historike jetonin, ëndërronin, zhgënjeheshin, humbnin apo fitonin.
Vini nga gazetaria, një fushë që kërkon saktësi dhe distancë. Si ka ndikuar kjo përvojë në mënyrën se si ndërtoni rrëfimindhe në etikën tuaj ndaj personazheve dhe historive qëtregoni?
Gazetaria më ka dhënë shumë. Kam një galeri të tërëpersonazhesh që mund t’i marr drejtpërdrejt prej saj dhe t’i fusnë roman. Ata ndonjëherë janë aq të vërtetë sa nuk kanë nevojëpër asnjë sajesë; ka të tjerë që e anashkalojnë logjikën dhe dukenaq absurdë, sa mjafton t’i shkruash ashtu siç janë në realitet dhekrijohet përshtypja sikur janë ndërtuar enkas si personazheletrare; siç ka edhe personazhe që do të doje t’i lije në hije, sepsekumti i tyre të turbullon gjykimin. Gazetaria të mëson të ruashdistancën mes vetes dhe lajmit, nëse përfshihesh shumë, rrezikon të bëhesh vetë lajmi. Letërsia, përkundrazi, ta lejon tëfutesh brenda rrëfimit si autor dhe t’u japësh zë edhe atyrepersonazheve që të kanë lënë të dyzuar. Falë gazetarisë, i kamqëndruar besnike realitetit të vitit 1996, vit në të cilin zhvillohenngjarjet e romanit tim. Ndjesia për të qenë e saktë nuk është mënjë përpjekje e vetëdijshme; ajo është bërë pjesë e imja, një llojrregullatori i brendshëm që nuk shoh arsye ta ndryshoj.
Vendosja e romanit në Shqipërinë e vitit 1996 e lidh tekstin me një moment kritik historik. A e shihni veprën tuaj si një formë kujtese kolektive apo si një përpjekje për ta rishkruar atë periudhë përmes një perspektive intime?
Romani im, ndoshta pa dashje, ka marrë formën e një kujtese kolektive. Nga lexues të shumtë, sidomos nga ata që në ato vite ishin në kulmin e rinisë së tyre, kam marrë falënderime. Ka qenë si një skanim i një kohe që shumë njerëz e mbajnë të ngrirë brenda vetes. Shpresa ishte e madhe, ndërsa përballja me realitetin shpesh e ashpër dhe pikërisht për këtë arsye ajo kohë mbetet ende e ndjeshme në kujtesë. Megjithatë, fakti që lexuesit më falënderojnë dhe nuk më refuzojnë, më bën të besoj se kyrikthim te ajo periudhë ka qenë i nevojshëm. Ndoshta është koha të zhvishet ajo koracë që na mbron, por edhe na mban larg ndjesive të vërteta. Sepse ka të vërteta që bërtasin, por ka edhe të vërteta që flasin në heshtje dhe pikërisht këto të fundit, si shumë nga historitë në romanin tim, na formësojnë më shumë sesa mendojmë. Në thelb, romani vendos një dilemë të fortë: një grua që, duke shkelur ligjin, mund t’i japë një fëmije mundësinë e mbijetesës. Kjo nuk është thjesht një zgjedhje individuale; është një konflikt që prek secilin prej nesh. Sepse përballë ligjit dhe njerëzillëkut, përgjigjja nuk është kurrë e thjeshtë. Dhe në fund, është lexuesi ai që vendos se cilës prej këtyre dy zërave do t’i bindet.
Narrativa juaj karakterizohet nga një përmbajtje emocionale e kontrolluar dhe një refuzim i patetizmit. Sa e vetëdijshme ka qenë kjo zgjedhje në raport me përfaqësimin e traumës?
Përmbajtja emocionale e kontrolluar, sipas meje, i bën personazhet më të vërtetë dhe më të besueshëm. Një autor i ka fjalët në dorë dhe mund t’i përdorë ato me tepri ose me përmbajtje; por sa më i përkorë të jetë në zgjedhjen e tyre, aq më shumë personazhet fitojnë peshë dhe autenticitet. Trauma, në vetvete, nuk është e zhurmshme. Ajo është e rrënjosur thellë dhe shpesh shfaqet në heshtje, në detaje të vogla, në nënkuptime. Pikërisht për këtë arsye, ajo nuk i përshtatet pompozitetit apo ekzagjerimit; çdo teprim e largon nga e vërteta e saj. Unë synoj një lexues që nuk qëndron jashtë rrëfimit, por futet brënda librit,që udhëton me personazhet, i vëzhgon nga afër dhe i përjeton ngjarjet bashkë me ta. Nuk më tërheqin personazhet që kërkojnë vëmendje me zë të lartë; më interesojnë ata që me heshtjen e tyre, lënë shenjë.
Personazhet tuaja, veçanërisht gratë, mbajnë peshën e historive të pathëna. Si e ndërtoni këtë raport midis heshtjes dhe rrëfimit në tekstin tuaj?
Nuk ka qenë qëllim në vetvete që gratë e romanit tim të ishin të forta nga jashtë dhe të buta nga brenda. Ato gra e kanë bërë vetë rrugën e tyre; unë thjesht i kam sjellë si dëshmi. Besoj thellësisht në forcën e gruas dhe në një shoqëri ku gruaja ka zë. Kur grave u pritet zëri, shoqëria kthehet pas, drejt një forme më të errët të saj. Pavarësisht kohëve të vështira apo të turbullta, disa gra nuk e humbasin rrugën e tyre, sepse kanë ditur të ndërtojnë veten.Gra të tilla, që njohin veten, mund të ndihmojnë edhe të tjerat që ndodhen në errësirë apo në udhëkryq. Nuk ka liri që lind nga padituria; liria vjen nga gratë që guxojnë të bëjnë pyetje dhe të kërkojnë përgjigje.
Në roman vërehet një ndërthurje e fortesë midis dimensionit individual dhe atij kolektiv. Si e menaxhoni këtë ekuilibër pa e humbur intimitetin e historisë personale?
I kam përdorur personazhet si dëshmitarë të vetes dhe të kohës së tyre. Kam përdorur zërin e tyre për të sjellë një panoramë të përvojës kolektive. Duke qenë se romani përmban një galeri të gjerë personazhesh, i kam dhënë lexuesit mundësinë të kërkojë veten mes tyre. Kur një personazh rrëfen të vërtetën e tij, ai në fakt sjell për lexuesin shumë të vërteta të tjera të ngjashme. Në këtë mënyrë, historia personale ruan intimitetin e saj, ndërsa njëkohësisht hapet drejt një përvoje më të gjerë, kolektive.
Kalimi nga poezia në roman përbën një zgjerim të dukshëm të formës shprehëse. Çfarë keni fituar dhe çfarë keni humbur nga ky tranzicion krijues?
Poezia më ka mësuar të jem e qartë në pak rreshta, ndërsa romani më ka dhënë lirinë të them më shumë se një gjë njëherësh. Poezia e ka ndihmuar romanin, jo e kundërta. Duke ardhur nga një formë që kërkon fjalë të matura dhe metafora, siç është poezia, e kam gjetur më të lehtë t’i përdor ngjyrimet poetike në prozë sa herë e kam ndjerë të nevojshme. Mendoj se nuk kam humbur asgjë nga ky kalim. Përkundrazi, kam fituar më shumë hapësirë për të shprehur mendimin tim, pa kufizime.
Titulli “Kush qau në Parajsë” sugjeron një tension mes idealit dhe realitetit. Si lindi ky titull dhe çfarë peshe semantike mbart për ju brenda strukturës së romanit?
Titulli i librit ka qenë një shqetësim paralel me shkrimin e romanit. Gjatë asaj periudhe kam menduar se romani mund të ishte i plotë edhe nëse do ta titulloja thjesht “Sofi”, sipas emrit të personazhit kryesor. Procesi i krijimit ka shumë të fshehta, dhe ndonjëherë këto të fshehta mbeten të tilla edhe për vetë autorin.Jam pyetur në një takim nëse besoja në Parajsë dhe kam dhënë një përgjigje negative. Pyetja vijoi: përse atëherë e keni vendosur “Parajsën” në titull? Përgjigjja më erdhi e beftë: sepse personazhet e mi besojnë. Përtej kësaj, ka dhimbje që të shkulin zemrën, siç është rasti i Afroditit në libër. Dhe realisht, si autore dhe si vëzhguese e jashtme e historisë, e kam pyetur veten: çfarë ndodh me lotët e një njeriu në tokë, pavarësisht se dikush i shtrenjtë ka shkuar në parajsë? Kështu, për mua, parajsa ka një çmim shumë të lartë dhe ndonjëherë si unë mendojnë dhe personazhet.
Kryetari i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste Taulant Balla, zhvilloi një takim me Kryegjyshin Botëror Bektashian, Shenjtërinë e Tij, Edmond Brahimaj, në Kryegjyshata Botërore Bektashiane, me rastin e festës së Sulltan Nevruzit.
Gjatë takimit, Balla përcolli urimet më të përzemërta për të gjithë besimtarët bektashinj, duke theksuar rëndësinë e kësaj dite të shenjtë që simbolizon paqen, dashurinë dhe rilindjen shpirtërore. Ai vlerësoi rolin e komunitetit bektashi dhe kontributin e tij në forcimin e harmonisë dhe bashkëjetesës fetare në Shqipëri.
Në një atmosferë miqësore dhe respekti të ndërsjellë, Kryegjyshi Botëror Bektashian, Edmond Brahimaj, falënderoi për vizitën dhe urimet, duke nënvizuar rëndësinë e ruajtjes së vlerave shpirtërore dhe unitetit në shoqëri./et
Një analizë e re paralajmëron se disa nga gjigantët më të mëdhenj të energjisë fosile kanë hyrë në një fazë të ashtuquajtur “gaslighting” për të mbrojtur fitimet e tyre. Kompanitë e naftës akuzohen se po braktisin heshturazi premtimet e klimës, duke justifikuar përdorimin e vazhdueshëm të karburanteve ndotës.
Projekti Clean Creatives, i dedikuar PR-it dhe reklamimit me fokus klimatik, ka analizuar mbi 1,800 materiale reklamash dhe komunikimesh nga BP, Shell, ExxonMobil dhe Chevron për periudhën 2020–2024. Kjo përfshin reklama në rrjetet sociale (Facebook, YouTube, TikTok, Instagram), reklama televizive, komunikata për investitorët dhe fjalime të drejtuesve.
Rezultatet tregojnë se në fillim të analizës, mesazhet e kompanive theksonin objektivat e klimës dhe angazhimet për tranzicionin drejt energjisë së pastër. Por deri në 2023, komunikimi i tyre e prezanton naftën dhe gazin si “të domosdoshëm, të përhershëm dhe kyç për stabilitetin ekonomik dhe sigurinë kombëtare”.
BP, për shembull, ka kaluar nga premtimi për net zero dhe retorika e gjelbërimit në fushata që mbrojnë zgjerimin e vazhdueshëm të gazit dhe naftës, duke reduktuar objektivat për energji të rinovueshme. Chevron ka zhvendosur mesazhin e saj “Human Energy” drejt një retorike nacionaliste që lidh prodhimin e karburanteve me sigurinë ekonomike dhe kombëtare.
Sipas raportit, të gjitha gjigantët e naftës kanë ndjekur një rrjedhë të ngjashme: nga “pjesë e zgjidhjes” në mesazhin “nuk mund të jetoni pa ne”. Kompanitë promovojnë teknologji si gazin natyror të lëngshëm (LNG), kapjen dhe magazinimin e karbonit (CCS), hidrogjenin blu, biokarburantet dhe dizelin e rinovueshëm, pavarësisht se shumica mbeten të bazuara në fosile ose janë të paprovuar në shkallë të gjerë.
“Greenwashing ka marrë një formë të re,” thotë Nayantara Dutta, drejtore kërkimore në Clean Creatives dhe autore e raportit. “Në vend të pretendimeve të rreme, kompanitë po promovojnë ‘zgjidhje të rreme’ që mbajnë varësi të gjatë nga fosilet, duke ruajtur fitimet dhe influencën politike.”
Tranzicioni larg karburanteve fosile u bë temë kyçe në samitin e COP30 në Belém vitin e kaluar, edhe pse nuk ishte në agjendë zyrtare. Më shumë se 90 vende, përfshirë Gjermaninë dhe Holandën, mbështetën idenë e një roadmapi kombëtar drejt energjisë së gjelbër, por në orët e fundit të samitit, çdo përmendje e karburanteve fosile u hoq nga marrëveshja përfundimtare.
Analiza tregon se 17 nga 20 emetuesit kryesorë të 2024-ës ishin kompani të kontrolluara nga shtete që bllokuan këtë road map, përfshirë Arabinë Saudite, Iranin, Katarin, Indinë, Rusinë dhe Kinën.
Ekspertët paralajmërojnë se mesazhet e “sigurisë energjetike” që gjigantët e naftës përdorin janë të lidhura ngushtë me fitimet dhe ndikimin politik, pavarësisht se lufta në Lindjen e Mesme tregon qartë dobësitë e kësaj ideje.
“Po shohim një evolucion të desinformimit klimatik në kohë reale,” thotë Dana Schran nga koalicioni Climate Action Against Disinformation (CAAD). “Kompanitë e naftës nuk e mohojnë krizën, por po e riformësojnë historinë për të justifikuar zgjerimin e karburanteve fosile, duke ruajtur fitimet dhe influencën politike, edhe ndërsa ndikimet klimatike shtohen.”/Euronews.com
Izraeli njoftoi sot se 4.564 persona janë plagosur në sulmet e Iranit që nga fillimi i luftës së Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit në fund të muajit të kaluar, raporton Anadolu.
Në një deklaratë, Ministria e Shëndetësisë e Izraelit tha se 124 persona mbeten të shtruar në spital, përfshirë një në gjendje kritike dhe 13 në gjendje të rëndë.
Ministria bëri të ditur se 303 persona janë plagosur dhe janë shtruar në spital gjatë 24 orëve të fundit, përfshirë tetë në gjendje të rëndë.
Një valë raketash iraniane goditi qytetet jugore Arad dhe Dimona të shtunën, duke shkaktuar të plagosur.
Përshkallëzimi rajonal ka vazhduar që nga koha kur SHBA-ja dhe Izraeli nisën një ofensivë të përbashkët kundër Iranit më 28 shkurt, duke shkaktuar deri tani mbi 1.300 viktima, përfshirë edhe ish-Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei.
Irani është kundërpërgjigjur me sulme me dronë dhe raketa që kanë shënjestruar Izraelin, si dhe Jordaninë, Irakun dhe vendet e Gjirit që strehojnë “asete ushtarake amerikane”, duke shkaktuar viktima dhe dëme në infrastrukturë, si dhe duke bllokuar tregjet globale dhe aviacionin.
Ish-sekretari i përgjithshëm i NATO, Jens Stoltenberg, përsëriti thirrjet që të gjitha palët e përfshira në luftën me Iranin të tregojnë përmbajtje dhe të rifillojnë dialogun diplomatik, duke theksuar se nuk ekziston bazë ligjore për sulmin e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Teheranit, transmeton Anadolu.
“Sulmi ndaj Iranit nuk ka bazë në të drejtën ndërkombëtare”, tha Stoltenberg, i cili aktualisht shërben si ministër i Financave i Norvegjisë, në një intervistë për gazetën spanjolle El Pais.
Deklaratat e Stoltenbergut, i cili shërbeu si sekretar i përgjithshëm i NATO-s nga viti 2014 deri në vitin 2024, erdhën në përgjigje të një pyetjeje nëse ai e mbështet vendimin e Spanjës për t’iu kundërvënë luftës dhe për të ndaluar përdorimin e bazave spanjolle nga ushtria amerikane për sulme të mëtejshme në Lindjen e Mesme.
Ish-kreu i NATO-s përsëriti thirrjen e Norvegjisë që palët të tregojnë përmbajtje dhe të rifillojnë sa më shpejt dialogun diplomatik për të gjetur një zgjidhje për konfliktin.
Ai gjithashtu theksoi se Norvegjia e ka dënuar qartë dhunën e regjimit iranian ndaj popullit të vet dhe ndan shqetësimet lidhur me programin bërthamor të Iranit.
I pyetur nëse NATO po kalon një nga momentet më të vështira që nga krijimi i saj në vitin 1949, ai tha se ekzistojnë sfida të rëndësishme në marrëdhëniet transatlantike.
“Por në të njëjtën kohë, duhet pranuar se Evropa po bën një përpjekje të paparë prej dekadash për të garantuar sigurinë e saj”, theksoi ai.
Stoltenbergu shtoi: “Gjithmonë kanë ekzistuar disa dallime mes aleatëve. Jam i bindur se do të mbetemi të bashkuar për të mbrojtur njëri-tjetrin.”
Sa i përket ndikimit të luftës me Iranin në ekonominë norvegjeze dhe nëse vendi do të përfitojë nga rritja e çmimeve të naftës si eksportues i madh, ai shprehu skepticizëm, duke theksuar se nuk është e qartë nëse rritja e çmimeve do ta favorizojë Norvegjinë.
“Norvegjia tani ka ekspozim të konsiderueshëm ndaj tregjeve financiare ndërkombëtare përmes fondit tonë sovran të pasurisë. Rënia e bursave po na dëmton më shumë sesa që rritja e çmimit të naftës së papërpunuar po na ndihmon”, shtoi ai.
Deklaratat e tij vijnë mes përshkallëzimit më të gjerë rajonal që nga koha kur SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulme të përbashkëta ndaj Iranit më 28 shkurt, duke vrarë rreth 1.300 persona, përfshirë edhe ish-Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei.
Irani është kundërpërgjigjur me raketa dhe dronë që kanë shënjestruar Izraelin dhe asetet dhe interesat amerikane në vendet arabe. Disa nga këto sulme kanë shkaktuar viktima dhe dëme në infrastrukturën civile, duke nxitur dënime nga vendet e goditura.
Lufta në Lindjen e Mesme ka hyrë në një “fazë të rrezikshme” me sulme pranë objekteve bërthamore në Iran dhe Izrael, ka paralajmëruar Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).
“Sulmet që synojnë objektet bërthamore përbëjnë një kërcënim në rritje për shëndetin publik dhe sigurinë mjedisore ”, tha Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, për Platformën X.
Ai u bëri thirrje “të gjitha palëve, si çështje urgjente, të ushtrojnë përmbajtje maksimale ushtarake dhe të shmangin çdo veprim që mund të provokojë një incident bërthamor”.
The war in the Middle East has reached a perilous stage with strikes reportedly hitting the Natanz Enrichment Complex in Iran, and the Israeli city of Dimona, where a nuclear facility is located. @iaeaorg is looking into incidents reported yesterday in southeastern Iran, and in… pic.twitter.com/gJdQd1eOqS
Drejtuesit politikë të Partisë Socialiste në 12 qarqe janë përfshirë edhe në njësitë administrative të Tiranës,duke përforcuar strukturat për zgjedhjet vendore të vitit 2027. Për këtë qëllim, kryeministri Edi Rama zhvilloi sot një mbledhje në selinë e PS, ku u diskutua organizimi dhe shpërndarja e përgjegjësive në terren.
Sipas ndarjes së re, në Njësinë 1 janë caktuar Lindita Nikolla dhe Mirela Kumbaro. Në Njësinë 2 do të përfshihen Gent Gazheli, Delina Ibrahimaj, Olta Manjani dhe Blendi Klosi. Njësia 3 do të drejtohet nga Iris Luarasi, Edona Bilali dhe Ervin Demo, ndërsa në Njësinë 4 do të jenë Blerina Gjylameti dhe Eduard Shalsi.
Në Njësinë 5 janë caktuar Fatmir Xhafaj, Taulant Balla dhe Erion Braçe, ndërsa Njësia 6 do të përfaqësohet nga Albana Koçiu, Endrit Yzeiraj, Megi Fino dhe Belinda Balluku. Në Njësinë 7 do të angazhohen Sofian Jaupaj, Enkelejd Musabelliu dhe Arbjan Mazniku, ndërsa në Njësinë 8 Igli Hasani, Vilma Premti dhe Niko Peleshi.
Me tej, , Njësia 9 do të drejtohet nga Ogerta Manastirliu dhe Olti Muzaka, ndërsa në Njësinë 10 janë caktuar Besfort Lamallari dhe Bledi Çuçi. Njësia 11 do të drejtohet nga Damian Gjiknuri, Ervin Hoxha dhe Ulsi Manja.
Po ashtu, në Njësinë 13 janë caktuar Elisa Spiropali dhe Anila Denaj, në Njësinë 14 (Kashar) Blendi Gonxhja dhe Plarent Ndreca, ndërsa në Njësinë 12 do të angazhohen Toni Gogu, Xhemal Qefaliaj dhe Silva Caka.
Një aksident i rëndë ka ndodhur në mesditën e kësaj të diele në Tiranë, ku ka humbur jetën një 28-vjeçar.
Sipas njoftimit të policisë, në aksin rrugor Baldushk–Vishnje, shtetasi B. Z., dyshohet se ka humbur kontrollin mbi drejtimin e motomjetit dhe është përplasur me barrierat anësore të rrugës. Si pasojë 28-vjeçari ka humbur jetën.
Grupi hetimor vijon punën për sqarimin e plotë të rrethanave të aksidentit.
Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës, për veprime të mëtejshme.
Europa mund të përballet me një rikthim të detyruar drejt energjisë bërthamore, ndërsa krizat gjeopolitike dhe kostot e larta të energjisë po riformësojnë strategjinë energjetike të kontinentit.
Me Bashkimin Europian që ende importon mbi 50% të energjisë së tij dhe përballet me fatura të vazhdueshme të larta për energjinë elektrike, debati mbi rilindjen e energjisë bërthamore është rikthyer fuqishëm në qendër të vëmendjes.
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, në sfondin e luftës së vazhdueshme me Iranin, ka çuar në rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë, duke ekspozuar edhe një herë dobësitë strukturore të Europës.
Si pasojë, sovraniteti energjetik është kthyer në prioritet në Bruksel. Këtë muaj, Komisioni Europian prezantoi një paketë të gjerë iniciativash të lidhura me energjinë bërthamore, pjesë e një strategjie më të gjerë energjetike.
Sipas të dhënave të Eurostat, prodhimi primar i energjisë në Europë vazhdon të dominohet nga nafta dhe derivatet e saj, ndërsa burimet e rinovueshme përbëjnë mbi 45% të prodhimit. Megjithatë, përzierja energjetike mbetet thellësisht e varur nga importet: rreth 38% nga produktet e naftës dhe 21% nga gazi natyror.
Kriza e fundit në Lindjen e Mesme ka shtuar miliarda euro në faturën e importit të energjisë, duke rikujtuar tronditjen e çmimeve në vitin 2022 pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
Edhe në periudha më të qeta, familjet dhe bizneset europiane paguajnë ndër çmimet më të larta të energjisë në botë, me Gjermaninë, Belgjikën dhe Danimarkën që kryesojnë renditjen.
Një kthesë strategjike drejt bërthamorës
Zhvillimi i energjisë bërthamore është një proces afatgjatë dhe nuk ofron zgjidhje të menjëhershme, por ngjarjet e fundit kanë detyruar liderët europianë të rishqyrtojnë të ardhmen energjetike.
Në Samitin për Energjinë Bërthamore në Paris më 10 mars, liderët e BE-së pranuan se blloku mund të mos ketë alternativa të tjera nëse synon pavarësi reale dhe energji të përballueshme.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, u shpreh hapur se ulja e rolit të energjisë bërthamore ishte një “gabim strategjik”, duke theksuar se Europa u largua nga një burim i besueshëm dhe me emetime të ulëta.
Kjo përbën një ndryshim të dukshëm nga qëndrimet e mëparshme politike në dekadën e kaluar.
Ndërkohë, Gjermania mbylli reaktorët e saj të fundit në vitin 2023, një vendim që sot konsiderohet nga shumë si i nxituar. Me rikthimin e tyre tashmë të pamundur, fokusi është zhvendosur drejt ndërtimit të centraleve të reja dhe teknologjive inovative.
Në kontrast, Franca siguron rreth 65% të energjisë elektrike nga burimet bërthamore dhe eksporton tepricat, duke treguar avantazhet e pavarësisë energjetike.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, theksoi se energjia bërthamore është çelësi për të kombinuar sovranitetin energjetik me dekarbonizimin. Ai gjithashtu nënvizoi se rritja e kërkesës nga inteligjenca artificiale kërkon kapacitete të mëdha energjetike, dhe se infrastruktura bërthamore i ka dhënë Francës avantazh për zhvillimin e qendrave të të dhënave.
Reaktorët e vegjël modularë: shpresa e re
Një pjesë kyçe e strategjisë së BE-së janë reaktorët e vegjël modularë (SMR), të cilët konsiderohen më fleksibël dhe më të shpejtë për t’u ndërtuar. Sipas Komisionit Europian, njësitë e para mund të jenë funksionale në fillim të viteve 2030, ndërsa kapaciteti mund të arrijë deri në 53 GW deri në vitin 2050.
Këta reaktorë pritet të përdoren për qendrat e të dhënave të Inteligjencës Artificiale, prodhimin industrial, hidrogjenin dhe
sistemet e ngrohjes urbane. Brukseli synon të përshpejtojë proceset përmes lehtësimit të burokracisë dhe garancive financiare, ndërsa 11 vende anëtare kanë mbështetur tashmë zhvillimin e kësaj teknologjie. Ndërkohë, SHBA dhe Japonia kanë shpallur një projekt prej 40 miliardë dollarësh për zhvillimin e SMR-ve, duke rritur presionin konkurrues global.
Europa e ndarë: eksperimente kombëtare
Shtetet anëtare po ndjekin strategji të ndryshme: Franca po avancon me ndërtimin e reaktorëve të rinj EPR. Belgjika po kërkon të zgjasë jetën e centraleve ekzistuese. Italia po shqyrton heqjen e ndalimit historik ndërsa Greqia po hap debat publik për teknologjitë e avancuara.
Në vende si Suedia dhe Finlanda, energjia bërthamore mbetet një shtyllë e rëndësishme që mbështet edhe përdorimin e lartë të burimeve të rinovueshme. Aktualisht, energjia bërthamore përbën rreth 23% të prodhimit të energjisë elektrike në BE dhe rreth 50% të energjisë me emetime të ulëta karboni.
Pengesat që mbeten
Megjithatë, rikthimi i energjisë bërthamore përballet me sfida të mëdha:
menaxhimi i mbetjeve radioaktive
kundërshtimi publik në disa vende
kostot e larta dhe kohëzgjatja e ndërtimit
varësia nga teknologjia dhe furnizimet e jashtme
Organizatat mjedisore paralajmërojnë se investimet në bërthamore mund të ngadalësojnë zhvillimin e burimeve të rinovueshme.
Për më tepër, SMR-të ende nuk janë provuar në shkallë të gjerë komerciale në Europë, duke e bërë këtë bast teknologjik të pasigurt në afat të shkurtër.
Një zgjedhje e vështirë, por e pashmangshme?
Edhe pse energjia bërthamore nuk është një zgjidhje magjike, presionet e kombinuara nga krizat gjeopolitike, kërkesa në rritje nga Inteligjenca Artificiale dhe çmimet e larta të energjisë po e detyrojnë Europën të rishikojë rrënjësisht strategjinë e saj.
Në këtë kontekst, rikthimi drejt energjisë bërthamore nuk duket më si një opsion ideologjik, por si një domosdoshmëri strategjike./Euronews
Politologu Albatros Rexhaj ka kritikuar ashpër qëndrimet e opozitës shqiptare, duke e akuzuar atë se po dëmton kredibilitetin e vendit në arenën ndërkombëtare dhe po pengon procesin e integrimit europian.
Në një reagim në rrjetet sociale, Rexhaj shprehet se kritika ndaj qeverisë është legjitime dhe pjesë e demokracisë, por thekson se, sipas tij, avokimi kundër interesave të Shqipërisë përpara partnerëve strategjikë përbën një qasje të papranueshme.
Ky reagim i tij vjen pas një postimi të deputetes Jorida Tabaku, lidhur me një takim të zhvilluar së bashku me Gazment Bardhi në Ministrinë e Jashtme Federale të Gjermanisë, ku ata u pritën nga Ministri i Shtetit për Europën, Gunther Krichbaum.
Sipas transmetuesit shtetëror të Iranit, deri më tani janë vrarë më shumë se 1,500 njerëz.
Por një grup iranian për të drejtat e njeriut me seli në SHBA e vlerëson këtë shifër dyfish më të lartë.
HRANA, shifrat e së cilës kanë qenë përgjithësisht të sakta në konfliktet e mëparshme, thotë se ka verifikuar të paktën 3,230 vdekje.
Këto janë:
1,406 vdekje civile, përfshirë të paktën 210 fëmijë;
1,167 vdekje të personelit ushtarak;
657 vdekje të paklasifikuara.
Ai shton se në 24 orët e fundit u vranë 16 persona, si civilë ashtu edhe ushtarakë, dhe më shumë se gjysma e sulmeve në 24 orët e fundit ishin në Teheran. /Telegrafi/
Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së (OVL-UÇK), ka reaguar ndaj deklaratave të ambasadorit gjerman në Kosovë, Rainer Rudolph, duke ngritur shqetësime për ndikim të mundshëm në procesin gjyqësor në Hagë.
Në një reagim, OVL UÇK vlerëson se deklaratat e ambasadorit “ngrejnë dyshime serioze për procesin gjyqësor në Hagë”, duke i cilësuar ato si të papërshtatshme në një kohë të ndjeshme.
Sipas OVL-UÇK-së, koha e këtyre deklarimeve nuk është e rastësishme.
“Pse po ngrihet kjo temë pikërisht tani nga ambasadorët, në prag të vendimit të Gjykatës Speciale? Kjo është përpjekje për ta parapërgatitur opinionin për një vendim që duket se tashmë është i shkruar diku tjetër”, thuhet në reagim.
Organizata shpreh shqetësim edhe për mënyrën se si po trajtohet çështja nga përfaqësues diplomatikë.
“Nuk është neutralitet nëse ambasadorët flasin për ‘dënime apo lirime’, por është paragjykim i hapur i procesit dhe sinjal i qartë i ndikimit të jashtëm”, thuhet tutje në reagim.
Në reagim theksohet se drejtësia duhet të mbetet e pavarur dhe e paanshme.
“Drejtësia nuk duhet as të diktohet, as të parapërgatitet dhe as të ndërtohet me mesazhe diplomatike”, kanë theksuar nga OVL-UÇK
OVL-UÇK shton se asnjë vendim, absolutisht asnjë, që e cenon luftën tonë, nuk do të pranohet.
“Nuk e lejojmë askënd të luajë me sakrificën tonë!”, thuhet në fund të reagimit. /Telegrafi/
Policia izraelite sulmoi një grup gazetarësh jashtë Qytetit të Vjetër të Jerusalemit, përfshirë një producente të CNN e cila pësoi lëndim në kyçin e dorës.
Oficerët e policisë dëmtuan gjithashtu pajisjet fotografike dhe konfiskuan gjirimet.
Të martën, besimtarët myslimanë, të cilëve u është ndaluar të luten në xhaminë Al-Aksa për shkak të kufizimeve të kohës së luftës, u mblodhën jashtë mureve të Qytetit të Vjetër për të kryer namazin.
Por policia i pengoi ata të luteshin dhe i shtyu tutje.
Besimtarët u zhvendosën në një rrugë brenda lagjes aty pranë Wadi Al Joz.
Policia më pas i zhvendosi besimtarët edhe një herë në një vend pranë mureve të Qytetit të Vjetër, kur, pak çaste më vonë, oficerët hodhën granata tymuese drejt grupit.
Dy gazetarë u ndaluan në vendngjarje ndërsa oficerët i sulmuan ata dhe ua dëmtuan pajisjet. Disa gazetarë të tjerë në vendngjarje që po dokumentonin incidentin, u përpoqën të ndërhynin, por u shtynë.
Në një deklaratë, policia akuzoi gazetarët në vendngjarje se refuzuan të ndiqnin urdhrat, duke pretenduar se ishin "pjesë e trazirave".
Deklarata e policisë vazhdoi duke pretenduar se "vetëm pasi u ndaluan nga policia, ata u identifikuan si gazetarë dhe më pas u liruan".
Unioni i Gazetarëve në Izrael e hodhi poshtë deklaratën e policisë si "të pasaktë".
Unioni i bëri thirrje komisionerit të policisë që të pezullojë menjëherë oficerët e përfshirë dhe të nisë një hetim të brendshëm.
Shoqata e Shtypit të Huaj (FPA) dënoi gjithashtu "sulmin e paprovokuar" ndaj gazetarëve. /Telegrafi/
Ylli i Hoffenheimit Fisnik Asllani thotë se kualifikimi në Kupën e Botës do të ishte dhurata më e mirë për të gjithë tifozët e Kosovës.
Tashmë katër ditë na ndajnë nga Kupa e Botës, ku Kosova do të jetë mysafir i Sllovakisë, ndërsa në rast fitore atëherë në Prishtinë do ta zhvillojë finalen ndaj fituesit së gjysmëfinales tjetër Turqi – Rumani.
Në një intervistë të gjatë për “Sport Bild”, Asllani është pyetur edhe rreth mundësisë së kualifikimit në Botëror, aty ku u shprehë se të gjithë tifozët e Kosovës po e presin me padurim.
“Mund të jetë gjëja më drastike që ka ndodhur ndonjëherë ose që mund t’i ndodhë shtetit. Po, nuk e di, nuk mund të përshkruhet me fjalë. Sa mesazhet kanë ardhur në këta muajt e fundit, të gjithë thonë se kualifikimi në Kupën e Botës do të ishte dhurata më e mirë për ne”.
Megjithatë, Asllani e pranoi se nuk do të jetë aspak e lehtë me Sllovakinë që e mposhti së fundmi edhe Gjermaninë.
“Do të ishte edhe për ne dhurata më e mirë dhe po, e presim me padurim ndeshjen. Do të jetë shumë e vështirë. Sa janë gjasat? Nuk besoj që ka ndonjë kombëtare që duhet nënvlerësuar ose diçka të tillë, as ne nuk duhet të jemi të nënvlerësuar. E kemi kualitetin dhe mundësitë janë aty”.
“Sllovakia e ka mposhtur Gjermaninë në shtëpi, mendoj ka qenë 2-0, prandaj vlerësohet si brutalisht e vështirë. Nuk ka më ndeshje të lehta me kombëtaren, të gjithë e vendosin zemrën në lojë prandaj nuk do të jetë e lehtë për askënd”.
I pyetur se kush do të ishte më krenar në rast kualifikimi, Asllani duke qeshur deklaroi se padyshim babai i tij.
“Kush do të ishte më krenar, ti apo babai? Mendoj se babai, po. Unë do të isha jashtëzakonisht krenar, por askush nuk do të ishte më shumë se babai im”.
Kujtojmë, Asllani do të udhëtojë për në Kosovë pas ndeshjes me Hoffenheimin ndërsa “Dardanët” të enjten e zhvillojnë sfidën me Sllovakinë./Telegrafi/
Deputetja e LDK-së, Janina Ymeri ka ngritur shqetësime për çmimin e naftës në Kosovë, duke kërkuar masa konkrete nga institucionet për menaxhimin e situatës dhe zbutjen e ndikimit tek qytetarët dhe bizneset.
Në një reagim publik, Ymeri theksoi nevojën për një plan të qartë sa i përket rezervave të naftës në vend.
“Duhet të ketë një plan të mirëfilltë të shqyrtimi të rezervave të naftës, jo vetëm shtetërore por edhe private. Pra, të diskutohet me naftarë sa mund të merr edhe të mbaj naftë Kosova”, ka shkruar Ymeri.
Ajo ngriti edhe shqetësimin për mungesë të mundshme të furnizimit në rast krizash.
“Si do ja bëjmë si shtet kur çmimi rritet deri 2-3 fish më shumë se kaq, por edhe nëse nuk ka Kosova për 2 javë naftë import, si ja del?”, u shpreh ajo.
Deputetja propozon që të shqyrtohet subvencionimi i naftës për sektorë kyç, në mënyrë që të mos rriten çmimet për qytetarët.
“Duhet të shikohet mundësia e subvencionimit të naftës për transport publik që çmimi i biletave mos të rritet”, ka shkruar Ymeri.
Sipas saj, mbështetja duhet të përfshijë edhe bujqësinë dhe sektorin energjetik.
“Nafta për bujqësi, nafta për KEK shembull e kategoritë kyçe biznesore ashtu që të mos ketë rritje të çmimit të produkteve tona përveç nga importi”, u shpreh ajo.
Ymeri theksoi se heqja e akcizës dhe TVSH-së nuk është zgjidhje e menjëhershme dhe duhet të shihet si masë e fundit.
“Lirimi nga akciza dhe TVSH-ja nuk mund të bëhet me një mbledhje qeveritare... është mundësia e fundit e cila pa plan efektiv nuk është zgjidhje”, tha deputetja.
Ajo paralajmëroi edhe për skenarë më të rëndë.
“Çfarë ndodh kur litri bëhet 3 euro? Nuk ka as akcizë as TVSH për t’u liruar”, theksoi Ymeri.
Në fund, deputetja kërkoi më shumë angazhim institucional, duke përmendur edhe ministren Mimoza Kusari-Lila.
“Pritet më shumë prej ministres Kusari... përvoja edhe dijenia duhet të reflektohet përtej çmimeve tavan që po shihet se s’janë zgjidhje”, tha ajo.
Ymeri bëri të ditur se do të zhvillojë diskutime edhe me përfaqësues të industrisë së naftës për të gjetur zgjidhje afatgjata, në një kohë kur çmimet e derivateve mbeten një nga shqetësimet kryesore për qytetarët në Kosovë. /Telegrafi/
Një shpërthim i fuqishëm tronditi zonën Piana del Sole të Romës të dielën në mëngjes, duke shembur dy ndërtesa, duke plagosur rëndë dy persona dhe duke lënë të tjerë të bllokuar nën rrënoja.
Shpërthimi ishte aq i fuqishëm sa dëmtoi edhe ndërtesa të tjera aty pranë.
Si rezultat, rreth 70 banorë u evakuuan nga zona për arsye sigurie.
Incidenti ndodhi në kryqëzimin e rrugëve Via Tavagnasco dhe Via Ciglie.
Hetimet fillestare sugjerojnë se shkaku i shpërthimit ishte një rrjedhje gazi.
Autoritetet ndodhen në vendngjarje dhe po vazhdojnë hetimet për sqarimin e plotë të rrethanave. /Telegrafi/
Një ministër britanik hodhi poshtë pretendimet izraelite se Irani mund të shënjestrojë Londrën, duke thënë se nuk ka “asnjë vlerësim që ta mbështesë” këtë sugjerim.
“Nuk ka vlerësim specifik që Teherani po synon Mbretërinë e Bashkuar ose që madje mund ta synonte nëse do të donte”, tha Sekretari i Strehimit, Steve Reed.
Kjo deklaratë vjen pas pretendimeve të ushtrisë izraelite se Irani ka armë që mund të arrijnë deri në 4.000 kilometra.
Ndryshe, së fundmi Irani ka shënjestruar bazën e përbashkët ushtarake SHBA-Britani në Ishujt Chagos në Oqeanin Indian, që ndodhet rreth 3.800 kilometra larg Iranit.
Përshkallëzimi rajonal ka vazhduar që kur SHBA-ja dhe Izraeli nisën një ofensivë të përbashkët ndaj Iranit më 28 shkurt, duke vrarë Liderin Suprem Ali Khamenei.
Irani është hakmarrë me sulme me dronë dhe raketa duke synuar Izraelin, si dhe Jordaninë, Irakun dhe vendet e Gjirit që strehojnë “asete ushtarake amerikane”. /Telegrafi/
Drejtoria për Punë Hidrometeorologjike (DPHM), si partner i barabartë i Organizatës Botërore Meteorologjike (OBM) në luftën kundër ndryshimeve klimatike globale dhe dukurive të rrezikshme atmosferike, me aktivitete të thjeshta do të shënojë 22 Marsin – Ditën Botërore të Ujit, me temën “Uji dhe gjinia”, dhe slloganin “Aty ku rrjedh uji, rritet barazia”.
Siç informojnë nga DPHM, qëllimi është të paraqitet lidhja kyçe mes ujit, grave dhe barazisë gjinore, përkatësisht fakti se kriza e ujit i prek në mënyrë jo të barabartë gratë dhe vajzat.
Theksohet nevoja që gratë të kenë rol të barabartë në menaxhimin e burimeve ujore, si dhe në udhëheqje dhe marrjen e vendimeve. Dita Botërore e Ujit shënohet çdo vit në mbi 190 vende anëtare të Organizatës Botërore Meteorologjike.
Login
