Guy De Launey, gazetar dhe korrespondent i BBC për Ballkanin Perëndimor, ka ndarë në një postim të tij një episod nga një intervistë me kryeministrin Edi Rama.
Ngjarja vjen në një periudhë kur Rama dhe kabineti i tij po përballen prej më shumë se një muaji me një protestë të madhe qytetare, e cila kërkon largimin e tij nga detyra.
Ministria e Brendshme njoftoi se kontrollet në trafik do të vijojnë edhe në periudhën e ardhshme, ndërsa ndaj të gjithë personave që kanë kryer vepra penale do të parashtrohen kallëzimet përkatëse. Po ashtu, u bë thirrje për të gjithë pjesëmarrësit në komunikacion që të zbatojnë vazhdimisht rregullat dhe dispozitat, me synim rritjen e sigurisë në rrugë.
GjatĂ« njĂ« aksioni kontrolli tĂ« zhvilluar mĂ« 4 korrik, nga ora 17:00 deri nĂ« 23:00, nĂ« rajonin e Shtipit, efektivĂ«t e policisĂ« nga NjĂ«sia Mobile pĂ«r Siguri nĂ« Trafik nĂ« kuadĂ«r tĂ« Sektorit pĂ«r ĂĂ«shtje Trafikale shqiptuan gjithsej 55 sanksione pĂ«r kundĂ«rvajtje dhe vepra penale.
Kontrolli ishte fokusuar te drejtuesit e mopedëve, motoçikletave, kuadriçikletave dhe skuterëve elektrikë që nuk kishin respektuar rregullat e trafikut.
Nga numri i përgjithshëm i masave të vendosura, pjesa më e madhe, konkretisht 35, i përket rasteve të ngasjes së motoçikletës pa helmetë mbrojtëse. Përveç kësaj, u shqiptua një masë për drejtim automjeti nën ndikimin e alkoolit, një tjetër për leje drejtimi të skaduar dhe tre masa për mungesë të shfaqjes së targës.
Aksioni evidentoi edhe gjashtĂ« vepra penale pĂ«r âdrejtim tĂ« pakujdesshĂ«m tĂ« automjetitâ, sipas nenit 297-a tĂ« Kodit Penal. PĂ«r kĂ«to raste, gjashtĂ« persona, mes tyre edhe njĂ« i mitur, u privuan nga liria.
Policia konfiskoi gjithashtu një motoçikletë, pasi leja e saj kishte skaduar për më shumë se gjashtë muaj.
NĂ« podkastin e sotĂ«m âFlasimâ, kryeministri Edi Rama u rikthye te intervista e tij pĂ«r Deutsche Welle, pĂ«r tĂ« cilĂ«n tha se ishte ndikuar nga, sipas tij, informacione tĂ« pasakta nĂ« lidhje me projektin.
Rama tregoi se gjatĂ« qĂ«ndrimit nĂ« Bochum tĂ« GjermanisĂ«, ku mori pjesĂ« nĂ« samitin âRuhr Summitâ, iu drejtuan pyetje pĂ«r projektin e Kushner. Ai sqaroi se ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« tokĂ« private, ndĂ«rsa Sazani Ă«shtĂ« pronĂ« shtetĂ«rore dhe se marrĂ«veshja pĂ«rfundimtare ende nuk Ă«shtĂ« mbyllur.
Sipas tij, shteti shqiptar do tĂ« vijojĂ« tĂ« mbetet pronar i tokĂ«s dhe do tĂ« hyjĂ« si partner nĂ« sipĂ«rmarrje. Ai nĂ«nvizoi se çdo zhvillim do tâi nĂ«nshtrohet vlerĂ«simit tĂ« ndikimit nĂ« mjedis dhe monitorimit nga Komisioni Europian, duke theksuar se ShqipĂ«ria nuk ka asnjĂ« interes tĂ« ndĂ«rmarrĂ« veprime nĂ« kundĂ«rshtim me kriteret e anĂ«tarĂ«simit nĂ« Bashkimin Europian.
âNjĂ« tjetĂ«r moment pĂ«r tâu shĂ«nuar nga java ishte vizita nĂ« Bochum tĂ« GjermanisĂ«, me ftesĂ« tĂ« organizatorĂ«ve tĂ« samitit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« teknologjisĂ« âRuhr Summitâ, ku isha i ftuar pĂ«r tĂ« prezantuar transformimet qĂ« kemi bĂ«rĂ« nĂ« ShqipĂ«ri me digjitalizimin dhe mĂ«nyrĂ«n se si e kemi modernizuar dhe po e modernizojmĂ« qeverisjen pĂ«rmes digjitalizimit dhe, sĂ« fundmi, edhe pĂ«rmes futjes nĂ« pĂ«rdorim tĂ« InteligjencĂ«s Artificiale.
NjĂ« tjetĂ«r moment nĂ« atĂ« vizitĂ« ishte takimi me kryeministrin e landit, Hendrik ĂĂŒst, njĂ« ndĂ«r figurat mĂ« tĂ« spikatura tĂ« CDU-sĂ« gjermane dhe njĂ« mik i interesuar pĂ«r zhvillimet nĂ« ShqipĂ«ri, pĂ«r ecurinĂ« e procesit tĂ« anĂ«tarĂ«simit tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor, me tĂ« cilin folĂ«m qoftĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« aspekt, pra pĂ«r mbĂ«shtetjen e GjermanisĂ« nĂ« mbylljen e kapitujve tĂ« negociatave, qoftĂ« edhe pĂ«r zgjerimin e marrĂ«dhĂ«nieve bilaterale me GjermaninĂ« pĂ«rmes marrĂ«dhĂ«nieve me rajonet.
Por, pa dyshim, qĂ« âqershia mbi tortĂ«â e kĂ«saj vizite ishte ajo e papritura nĂ« intervistĂ«n me gazetaren e seksionit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« Deutsche Welle-s, ku, pĂ«r hir tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s, u surprizova nga mĂ«nyra se si gazetarja e kishte âgĂ«lltiturâ tĂ«rĂ«sisht çorbĂ«n e tĂ« pavĂ«rtetave lidhur me ZvĂ«rnecin dhe lidhur me marrĂ«dhĂ«nien mes qeverisĂ« dhe kompanisĂ« qĂ« pĂ«rfaqĂ«sohet nga Jared Kushner, duke mos e fshehur ajo se i pĂ«rkiste kampit tĂ« gjerĂ« tĂ« tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« e kthyen ShqipĂ«rinĂ« nĂ« njĂ« arenĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« âluftĂ«nâ e tyre me Trump-in, qofshin nĂ« AmerikĂ«, qofshin nĂ« Australi, qofshin edhe nĂ« EuropĂ«.
U pĂ«rballa me pyetje tĂ« tipit: âSi mund tĂ« privatizohet, tĂ« shitet toka publike?â, gjĂ« qĂ« as nuk ka ndodhur, as nuk ka arsye tĂ« ndodhĂ«. ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« tokĂ« private, Sazani Ă«shtĂ« tokĂ« publike, ku ende nuk kemi mbyllur marrĂ«veshjen. PikĂ«risht sepse ne po negociojmĂ« partneritetin dhe shteti, qĂ« do tĂ« jetĂ« gjithnjĂ« pronar i tokĂ«s, do tĂ« duhet, pĂ«r tâu realizuar marrĂ«veshja, tĂ« jetĂ« ortak nĂ« sipĂ«rmarrje.
Pra, as nuk është kërkuar ndonjë shitje e tokës publike. Pastaj, gjithë pjesa që ka të bëjë me zonat e mbrojtura, me Kapitullin 27, me sa jemi ne të vetëdijshëm apo çfarë jemi ne në gjendje të sakrifikojmë deri edhe vetë Bashkimin Europian, për të bërë projektin, është një hata e madhe logjike. Ndërkohë që historia është fare e thjeshtë. Cilido që e ka shumë të qartë ose e ka pak të qartë faktin që unë jam këtu për të udhëhequr Shqipërinë drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian, faktin që ne kemi një mandat popullor shumë të fortë për të realizuar këtë mision historik, faktin që ky mision historik nuk është i krahasueshëm dhe i barazvlefshëm me asgjë, e ka shumë të qartë edhe faktin që nuk ka asnjë shans që Shqipëria të bëjë hapa, të bëjë zhvillime që bien ndesh me standardet dhe kriteret e Bashkimit Europian.
NĂ« rastin konkret, e gjitha Ă«shtĂ« njĂ« vorbull, e cila pĂ«rzihet e pĂ«rzihet e pĂ«rzihet pĂ«r qĂ«llime qĂ« tanimĂ« janĂ« qartĂ«sisht tĂ« tjera, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ne jemi tĂ« detyruar nga ato standarde tĂ« bĂ«jmĂ« vlerĂ«simin e impaktit nĂ« mjedis, gjĂ« qĂ« po e bĂ«jmĂ«; jemi tĂ« detyruar nga ato standarde qĂ« tâu pĂ«rgjigjemi tĂ« gjitha kritereve tĂ« Bashkimit Europian. Pra, si tĂ« thuash, âsiguresaâ pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« janĂ« tĂ« shqetĂ«suar Ă«shtĂ« aty; Ă«shtĂ« pikĂ«risht Komisioni Europian, i cili deri mĂ« tani Ă«shtĂ« njohur nĂ« vijimĂ«si me faktet dhe nuk ka asnjĂ« sens alarmi, sepse Ă«shtĂ« shumĂ« e qartĂ« qĂ« i gjithĂ« procesi do tĂ« bĂ«het nĂ« harmoni me procesin e monitorimit nga Komisioni Europianâ, tha Rama.
Boris Bratina, Serbiaâs Minister of Information and Telecommunications, took part in the farewell ceremony in Tehran for the supreme leader of the Islamic Republic of Iran, Ayatollah Ali Khamenei, as an envoy of the Serbian Government. This was announced in a statement published on the ministerâs official Instagram account.
According to the same statement, Bratina signed the book of condolences and, on behalf of the Government of Serbia and the Serbian people, conveyed condolences to the people of Iran.
Meanwhile, the official website of the Iranian Ministry of Technology, Innovation and International Affairs announced that Bratina arrived in Tehran on July 3, where he was received at the airport by Deputy Minister Mohammad Hafez Hakami.
On July 4, the multi-day funeral ceremony for Ayatollah Ali Khamenei began in Iran. He was killed on February 28, on the first day of the American-Israeli war against Iran.
This development has prompted political reactions in Belgrade. The opposition Freedom and Justice Party raised the question of whether Serbian President Aleksandar VuÄiÄ had informed the US administration about sending a minister to Tehran.
âAfter this, it is clear that there will be nothing of the coordination and harmonization of foreign policy with the European Union, despite the fact that this is one of the key conditions for the âunfreezingâ of the European integration process,â the reaction said.
In recent years, official Belgrade has maintained friendly relations with Iran, even though the country has been under international sanctions because of its nuclear activities and human rights violations.
A phone conversation between Russian President Vladimir Putin and U.S. President Donald Trump took place, focusing on the war in Ukraine and the possibility of resolving the conflict through diplomacy.
The announcement was made by Yuri Ushakov, the Kremlinâs foreign policy adviser, who explained that the two leaders discussed the situation in Ukraine shortly before the NATO summit to be held on July 7-8 in Turkey.
According to the Kremlin, Putin reiterated that Russia is ready for a diplomatic solution, but stressed that it must take Moscowâs principled positions into account.
Ushakov also said the phone call was âprofessional and very constructiveâ and lasted 1 hour and 25 minutes. He also said that during the conversation, Putin reminded Trump of his standing invitation to visit Russia.
Meanwhile, Ukrainian President Volodymyr Zelensky said that Ukraine is also ready for talks, but according to him, the first step toward peace must come from Moscow. In a response on social media, he said he had held a âvery goodâ conversation with Trump, during which they discussed the situation on the front line and diplomatic developments.
âThere is a real prospect of ending this war, and the determination of the United States will be decisive,â Zelensky wrote, adding that they agreed to continue the discussion in person during the NATO summit in Ankara.
The political and institutional situation in Kosovo continues to have a negative impact on the functioning of institutions, the course of legislative processes and the daily lives of citizens.
Naim Qelaj, the Ombudsperson, told KosovaPress that Kosovo is entering its second year without fully functioning institutions as a result of repeated elections.
He assesses that the failure to form institutions is directly affecting human rights and increasing citizensâ uncertainty about future developments in the country.
Qelaj: The failure to establish institutions undermines and seriously harms human rights
âThis is the second year that Kosovo has continued to function without fully formed institutions, as a result of the repeated elections taking place in Kosovo. The failure to establish institutions undermines and seriously harms human rights, first and foremost because of the stagnation of legislative initiatives, amendments to laws and the adoption of new laws that directly affect citizensâ lives, their well-being and the raising of living standards. It naturally also greatly affects the work of other institutions themselves, which in the absence of supervisory authorities remain at a very low level of engagement in their daily work, as well as in projects that they are unable to complete and unable to start anew. And this, of course, has led to the citizens of Kosovo today facing a situation of insecurity, or unpredictability, as to what will happen next,â Qelaj said.
According to him, the conclusion of the most recent elections should be followed by the creation of institutions, while he stresses that any further prolongation of political and institutional crises would bring even more serious consequences for the country.
Qelaj underlines that some institutions are continuing their work with extended mandates, including the Ombudsperson institution.
Qelaj: A large number of institutions are operating under extended mandates
âI consider that the result of the most recent elections will be finalized with the creation of institutions and that there will be no continuation of other political and institutional crises, because we are also in a difficult situation where a large number of institutions are operating under extended mandates, including the Ombudsperson. So, I am in the position of Ombudsperson with an extended mandate, according to the law until the election of the new Ombudsperson; otherwise, my five-year mandate expired back in October of last year. The damage being caused to Kosovo by the failure to create institutions is extraordinary. I think the institutional and political responsibility of the people who are responsible for creating these institutions should be greater and stronger; there should not always be thinking only in terms of political calculations and the division of power,â he added.
The Ombudsperson points out that this crisis has produced budget restrictions, blockages in legislative initiatives, infrastructure projects and the justice reform process. According to him, one of the fundamental pillars of this reform should be respect for the separation of powers.
Qelaj: We have stagnation in justice reform and other processes that have been launched
âWe have budget restrictions, restrictions on legislative initiatives, and on new infrastructure projects. We have stagnation in justice reform, and we have stagnation in many other processes that have been launched, and this is the result of this institutional and political crisis, which in a way is even losing its meaning. The first thing that I consider important in justice reform is that the separation of powers must be respected. Everyone who lives in Kosovo and who bears institutional responsibility must know that interference in the branches of power and the influence over or capture of the judicial branch by the legislature or the executive seriously undermines Kosovoâs democracy,â he stressed.
He also expressed concern about what he sees as a tendency toward interference in the justice system, calling for politics and the executive not to influence the judiciary and the prosecution.
Qelaj: I think there have been actions that show a tendency to interfere in justice
âI think there have been actions that show a tendency to interfere in justice. Starting from the reactions of institutional leaders toward specific names. To mention them as undesirable for leadership positions within the prosecutorial and judicial system, and all the way to calls and tendencies to announce vacancies, or to take concrete actions. The justice system, the Judicial Council and the Prosecutorial Council, are independent authorities, whose decision-making should be based on the law and on the needs and plans they themselves make, and not on the basis of political agendas. Therefore, my call in this case is for politics and the executive to stay as far away as possible from interference in the justice system, while always supporting it and coordinating and cooperating in the interest of genuine reform,â Qelaj said.
The latest elections in Kosovo were held on June 7 of this year, and the winner was the Vetëvendosje Movement.
The Central Election Commission has still not certified the results, as some candidates for MPs have filed complaints with Kosovoâs Supreme Court.
LVV leader Albin Kurti told the media that after the certification of the results, he will begin communication with political parties to secure an agreement on the creation of institutions, as well as on the election of Kosovoâs president.
The previous elections were held on December 28 and February 9. In those electoral processes as well, LVV was the winner, but in the December elections no agreement was reached on the election of the president.
Lawyer Arianit Koci has announced that Avdi Memçaj has been held in pre-trial detention in Serbia since May 20, after being arrested at the Merdarë border crossing on suspicion of inciting hatred through social media.
He said that Memçajâs family had approached him to take on the defense of his rights. According to information provided by his relatives, Memçaj has lived in Croatia for years and owns several bakeries.
Koci stressed that he would examine the case seriously and would take all legal steps permitted by law to protect Avdi Memçajâs rights. He also called on the institutions of the Republic of Kosovo to treat the case seriously and provide the necessary institutional support.
The lawyer also raised concerns over the growing number of cases involving the detention of Kosovo citizens while passing through Serbia. According to him, in some cases there have also been reports of the contents of mobile phones being checked.
He called on citizens that, if they face such situations, they should inform the institutions of the Republic of Kosovo and, when necessary, seek legal assistance, so that a full picture of the situation can be established and there can be a timely response.
Full post:
Since May 20 in pre-trial detention in Serbia, under suspicion of inciting hatred through social media.
Avdi Memçaj was arrested on May 20 at the Merdarë border crossing and since that day has been in pre-trial detention in Serbia, according to information given to me by his family.
His family members contacted me asking me to get involved in defending Avdi Memçajâs rights.
According to them, Avdi Memçaj has for years lived in Croatia, where he owns several bakeries.
They did not make the case public until today because they feared that this could have consequences both for Avdi Memçaj and for his family, as they often pass through Serbia to come to Kosovo.
I will examine this case seriously and will undertake all legal actions permitted by law to protect his rights.
I expect the institutions of the Republic of Kosovo to treat this case seriously as well and to provide the necessary institutional support for the protection of Avdi Memçajâs rights.
At the same time, I also want to share a concern.
Recently, I have been receiving more and more information about the detention of citizens of the Republic of Kosovo while passing through Serbia. In some cases, I have also been told that the contents of their mobile phones were checked.
I call on citizens that, if they face such situations, they should inform the institutions of the Republic of Kosovo and, as needed, seek legal assistance. Only in this way can a full picture of the situation be created and a timely response be made.
In a statement, LSDM claims that the internal party grouping âZNAM 2.0â was not formed to encourage public discussion, but with the aim of striking the party from within.
According to the party, the positions expressed by Igor Ivanovski prove that this platform was not created for debates about the future of the state, but for the destruction of LSDM.
âAfter the failure of ZNAM, Mickoski is now trying to weaken LSDM through a repackaged project and shift the public debate from the governmentâs crimes to LSDMâs internal issues,â the partyâs statement said.
LSDM also stresses that âZNAM 2.0â supports abolishing the direct election of the party leadership by the membership, which, it says, constitutes an attack on internal party democracy.
âDemocracy in LSDM bothers them, so they are demanding the removal of the highest democratic act â the right of members to directly elect their leadership. They would prefer for this to happen behind closed doors,â the statement continued.
The party adds that these attempts to weaken it will not work and that, as it puts it, it will confront âall of Mickoskiâs satellites and his organized criminal group.â
Boris Bratina, ministër i Informimit dhe Telekomunikacionit i Serbisë, mori pjesë në Teheran në ceremoninë e lamtumirës për udhëheqësin suprem të Republikës Islamike të Iranit, ajatollahun Ali Khamenei, si përfaqësues i dërguar i Qeverisë së Serbisë. Kjo u bë e ditur përmes një njoftimi të publikuar në llogarinë zyrtare të ministrit në Instagram.
Sipas të njëjtit njoftim, Bratina firmosi në librin e zisë dhe, në emër të Qeverisë së Serbisë dhe të popullit serb, përcolli ngushëllime për popullin e Iranit.
NdĂ«rkohĂ«, faqja zyrtare e MinistrisĂ« iraniane tĂ« TeknologjisĂ«, Inovacionit dhe ĂĂ«shtjeve NdĂ«rkombĂ«tare njoftoi se Bratina mbĂ«rriti nĂ« Teheran mĂ« 3 korrik, ku nĂ« aeroport u prit nga zĂ«vendĂ«sministri Mohammad Hafez Hakami.
Më 4 korrik në Iran filloi ceremonia shumëditore e varrimit të ajatollahut Ali Khamenei, i cili u vra më 28 shkurt, në ditën e parë të luftës amerikano-izraelite kundër Iranit.
Ky zhvillim ka nxitur reagime politike në Beograd. Partia opozitare e Lirisë dhe Drejtësisë ngriti pyetjen nëse presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, e kishte informuar administratën amerikane për dërgimin e një ministri në Teheran.
âPas kĂ«saj Ă«shtĂ« e qartĂ« se nuk do tĂ« ketĂ« asgjĂ« nga koordinimi dhe harmonizimi i politikĂ«s sĂ« jashtme me Bashkimin Evropian, pavarĂ«sisht se kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga kushtet kyçe pĂ«r âshkrirjenâ e procesit tĂ« integrimeve evropianeâ, thuhet nĂ« reagim.
Vitet e fundit, Beogradi zyrtar ka ruajtur raporte miqësore me Iranin, edhe pse ky vend ka qenë nën sanksione ndërkombëtare për shkak të aktiviteteve bërthamore dhe shkeljeve të të drejtave të njeriut.
Situata politike dhe institucionale në Kosovë po vazhdon të reflektohet negativisht në funksionimin e institucioneve, në rrjedhën e proceseve legjislative dhe në përditshmërinë e qytetarëve.
Naim Qelaj, Avokati i Popullit, deklaron për KosovaPress se Kosova po hyn në vitin e dytë pa institucione të plota, si pasojë e zgjedhjeve të përsëritura.
Ai vlerëson se mosformimi i institucioneve po prek drejtpërdrejt të drejtat e njeriut dhe po shton pasigurinë e qytetarëve lidhur me zhvillimet e ardhshme në vend.
Qelaj: Mungesa e krijimit të institucioneve cenon dhe ndikon shumë keq tek të drejtat e njeriut
âĂshtĂ« viti i dytĂ« qĂ« po vazhdon Kosova me funksionu pa institucione tĂ« plota, si rezultat i zgjedhjeve qĂ« po ndodhin nĂ« KosovĂ« tĂ« pĂ«rsĂ«ritura. Mungesa e krijimit tĂ« institucioneve cenon dhe ndikon shumĂ« keq tek tĂ« drejtat e njeriut, nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« pĂ«r shkak tĂ« ngecjes sĂ« nismave legjislative, tĂ« ndryshimit tĂ« ligjeve dhe nxjerrjes sĂ« ligjeve tĂ« reja qĂ« ndikojnĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« jetĂ«n e qytetarĂ«ve, nĂ« mirĂ«qenien e tyre dhe nĂ« rritjen e standardit. Po natyrisht ndikon shumĂ« edhe nĂ« vetĂ« punĂ«n e institucioneve tĂ« tjera, tĂ« cilat nĂ« mungesĂ« tĂ« autoriteteve mbikĂ«qyrĂ«se, mbesin nĂ« njĂ« dinamikĂ« shumĂ« tĂ« ulĂ«t tĂ« angazhimit nĂ« punĂ«n e tyre tĂ« pĂ«rditshme, por edhe nĂ« projekte tĂ« cilat nuk arrijnĂ« me i pĂ«rfundua dhe nuk arrijnĂ« me i nis tĂ« reja. Dhe kjo natyrisht ka bĂ«rĂ« qĂ« sot qytetarĂ«t e KosovĂ«s me u ballafaqu me njĂ« situatĂ« tĂ« njĂ« pasigurie, ose paparashikueshmĂ«rie, se çfarĂ« do tĂ« ndodhĂ« mĂ« tejâ, thotĂ« Qelaj.
Sipas tij, përfundimi i zgjedhjeve të fundit duhet të pasohet me krijimin e institucioneve, ndërsa thekson se zgjatja e mëtejshme e krizave politike dhe institucionale do të sillte pasoja edhe më të rënda për vendin.
Qelaj nënvizon se disa institucione po vazhdojnë punën me mandate të zgjatura, mes tyre edhe institucioni i Avokatit të Popullit.
Qelaj: Një numër i madh i institucioneve janë me mandate të vazhduara
âUnĂ« konsideroj qĂ« rezultati i zgjedhjeve tĂ« fundit do tĂ« finalizohet me krijim tĂ« institucioneve dhe nuk do tĂ« vazhdohet me kriza tĂ« tjera politike institucionale, sepse jemi edhe nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« ku njĂ« numĂ«r i madh i institucioneve janĂ« me mandate tĂ« vazhduara, pĂ«rfshirĂ« edhe Avokatin e Popullit. Pra, unĂ« jam nĂ« pozitĂ«n e Avokatit tĂ« Popullit me mandat tĂ« vazhduar, sipas ligjit deri nĂ« zgjedhjen e Avokatit tĂ« ri, pĂ«rndryshe unĂ« mandati pesĂ«vjeçar mĂ« ka pĂ«rfunduar qysh nĂ« tetor tĂ« vitit qĂ« shkoi.. DĂ«mi qĂ« po i shkaktohet KosovĂ«s me moskrijim tĂ« institucioneve Ă«shtĂ« i jashtĂ«zakonshĂ«m. Mendoj qĂ« pĂ«rgjegjĂ«sia institucionale, politike e njerĂ«zve qĂ« kanĂ« pĂ«rgjegjĂ«si me i kriju kĂ«to institucione duhet tĂ« jetĂ« mĂ« e shtuar dhe mĂ« e rritur, nuk duhet me u mendu gjithmonĂ« vetĂ«m kalkulimet politike, tĂ« ndarjes sĂ« pushtetitâ, shton ai.
Avokati i Popullit vë në dukje se kjo krizë ka prodhuar kufizime në buxhet, bllokime në nismat legjislative, në projektet infrastrukturore dhe në procesin e reformës në drejtësi. Sipas tij, një nga shtyllat themelore të kësaj reforme duhet të jetë respektimi i ndarjes së pushteteve.
Qelaj: Kemi ngecje të reformës në drejtësi dhe procese të tjera që janë nisur
âNe kemi kufizime buxhetore, kufizime tĂ« nismave legjislative, tĂ« projekteve tĂ« reja infrastrukturore. Kemi ngecje tĂ« reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, kemi ngecje nĂ« shumĂ« procese tĂ« tjera qĂ« janĂ« nisur dhe kjo Ă«shtĂ« si rezultat i kĂ«saj krize institucionale e politike qĂ« nĂ« njĂ«farĂ« mĂ«nyre po e humb edhe kuptimin e vet.. UnĂ« e para qĂ« e vlerĂ«soj tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, tĂ« reformĂ«s nĂ« drejtĂ«si, Ă«shtĂ« qĂ« me u respektu ndarja e pushteteve. Duhet me e ditĂ«, gjithkush qĂ« jeton nĂ« KosovĂ« dhe qĂ« bart pĂ«rgjegjĂ«si institucionale, qĂ« ndĂ«rhyrja nĂ« pushtete dhe ndikimi ose kapja e pushteteve gjyqĂ«sore nga legjislativi, nga ekzekutivi cenon rĂ«ndĂ« demokracinĂ« e KosovĂ«sâ, thekson ai.
Ai ka shprehur shqetësim edhe për atë që e sheh si prirje për ndërhyrje në sistemin e drejtësisë, duke kërkuar që politika dhe ekzekutivi të mos ndikojnë në gjyqësor dhe në prokurori.
Qelaj: Mendoj që ka pasur veprime që tregojnë tendencë me ndërhy në drejtësi
âMendoj qĂ« ka pasur veprime qĂ« tregojnĂ« tendencĂ« me ndĂ«rhy nĂ« drejtĂ«si. TĂ« nis prej reagimeve tĂ« liderĂ«ve institucionalĂ« tek emrat e veçantĂ«. Tâi pĂ«rmend si tĂ« padĂ«shirueshĂ«m pĂ«r pozita udhĂ«heqĂ«se brenda sistemit prokurorial dhe gjyqĂ«sor, e deri tek thirrjet dhe tendencat qĂ« me e shpall konkurse, ose me marrĂ« veprime konkrete. Sistemi i drejtĂ«sisĂ«, KĂ«shilli GjyqĂ«sor dhe KĂ«shilli Prokurorial, janĂ« autoritete tĂ« pavarura, tĂ« cilat vendimmarrjen e tyre duhet ta bĂ«jnĂ« mbi bazĂ« tĂ« ligjit dhe mbi bazĂ«n e nevojave e planifikimeve qĂ« ata i bĂ«jnĂ«, e jo mbi bazĂ«n e agjendave politike. Prandaj thirrja ime nĂ« kĂ«tĂ« rast Ă«shtĂ« qĂ«, politika dhe ekzekutivi me qĂ«ndru sa mĂ« larg ndĂ«rhyrjeve nĂ« sistemin e drejtĂ«sisĂ«, por gjithmonĂ« duke e mbĂ«shtetur dhe duke u koordinuar e bashkĂ«punuar nĂ« interes tĂ« njĂ« reforme tĂ« mirĂ«filltĂ«â, thotĂ« Qelaj.
Zgjedhjet e fundit në Kosovë janë zhvilluar më 7 qershor të këtij viti dhe fituese ka dalë Lëvizja Vetëvendosje.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ende nuk i ka certifikuar rezultatet, pasi disa kandidatë për deputetë kanë paraqitur ankesa në Gjykatën Supreme të Kosovës.
Kryetari i LVV-së, Albin Kurti, ka thënë për media se pas certifikimit të rezultateve do të nisë komunikimin me partitë politike për të siguruar një marrëveshje për krijimin e institucioneve, si dhe për zgjedhjen e presidentit të Kosovës.
Zgjedhjet paraprake janë mbajtur më 28 dhjetor dhe 9 shkurt. Edhe në ato procese zgjedhore fituese ishte LVV-ja, por në zgjedhjet e dhjetorit nuk u arrit marrëveshje për zgjedhjen e presidentit.
Presidenti rus Vladimir Putin ka zhvilluar një bisedë telefonike me presidentin amerikan Donald Trump, me rastin e 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara, njoftoi Kremlini.
Sipas këshilltarit presidencial rus për politikën e jashtme, Yuri Ushakov, dy liderët diskutuan kryesisht zhvillimet në Ukrainë, në prag të samitit të NATO-s që do të mbahet më 7-8 korrik në Turqi.
âPresidentĂ«t ngritĂ«n çështjen e zgjidhjes sĂ« konfliktit nĂ« UkrainĂ«, duke marrĂ« parasysh edhe pjesĂ«marrjen e Donald Trump nĂ« samitin e NATO-sâ, deklaroi Ushakov, sipas agjencisĂ« ruse tĂ« lajmeve RIA.
Më herët gjatë ditës, edhe presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky zhvilloi një bisedë telefonike me Donald Trump, sipas autoriteteve në Kiev.
Qeveria nuk i ka mbyllur sytë dhe veshët përballë kërkesave të cilat artikulohen çdo mbrëmje në protestën qytetare.
Kjo sipas asaj qĂ« deklaroi kryeministri Edi Rama nĂ« editorialin e pĂ«rjavshĂ«m tĂ« podkastit âFlasimâ, paçka se deri mĂ« tani protestuesit kanĂ« vendosur njĂ« mur bllokues nĂ« pasjen e njĂ« komunikimi me qeverinĂ«.
Rama shtoi se në disa raste janë shfaqur edhe elementë dhune, të cilët sipas tij ndikojnë në përshkallëzimin e situatës gjatë protestave në bulevard.
âUnĂ« jam shumĂ« i vĂ«mendshĂ«m dhe njĂ« ekip i tĂ«rĂ« po dĂ«gjon me shumĂ« vĂ«mendje gjithçka qĂ« duhet dĂ«gjuar nga protesta e bulevardit, e cila ka dy shtresa: âujin e rrjedhshĂ«mâ tĂ« tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« dolĂ«n sinqerisht dhe qĂ« janĂ« sinqerisht tĂ« shqetĂ«suar apo qĂ« kanĂ« halle reale dhe âkoren e zezĂ«â tĂ« gjithĂ« dĂ«shtakĂ«-zemĂ«rakĂ«ve tĂ« ardhur nga tĂ« gjitha rrugĂ«t e jetĂ«s, qĂ« kanĂ« krijuar njĂ« situatĂ« konvulsive ku janĂ« shfaqur edhe elementĂ«t e pashmangshĂ«m tĂ« dhunĂ«s nĂ« kĂ«to raste, pasi kur shkon pas Berihait, nĂ« fund tĂ« del pĂ«rpara muriâ, u shpreh Rama.
Kryeministri Edi Rama i ka cilĂ«suar tĂ« pavĂ«rteta pretendimet se qeveria ka shitur tokĂ« publike nĂ« favor tĂ« kompanisĂ« sĂ« lidhur me Jared Kushner pĂ«r projektin turistik nĂ« ZvĂ«rnec dhe Sazan. NĂ« podcastin âFlasimâ, Rama u ndal tek intervista e tij pĂ«r Deutsche Welle gjatĂ« vizitĂ«s nĂ« Gjermani, ku tha se u pĂ«rball me pyetjen: âSi mund tĂ« privatizohet, tĂ« shitet toka publike?â.
âKjo gjĂ« qĂ« as nuk ka ndodhur, as nuk ka arsye tĂ« ndodhĂ«. ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« tokĂ« private, Sazani Ă«shtĂ« tokĂ« publike, ku ende nuk kemi mbyllur marrĂ«veshjen. PikĂ«risht sepse ne po negociojmĂ« partneritetin dhe shteti, qĂ« do tĂ« jetĂ« gjithnjĂ« pronar i tokĂ«s, do tĂ« duhet, pĂ«r tâu realizuar marrĂ«veshja, tĂ« jetĂ« ortak nĂ« sipĂ«rmarrje. Pra, as nuk Ă«shtĂ« kĂ«rkuar ndonjĂ« shitje e tokĂ«s publikeâ, u pĂ«rgjigj kreu i qeverisĂ«.
Kryeministri hodhi poshtë gjithashtu pretendimet se projekti bie ndesh me standardet e Bashkimit Europian ose me mbrojtjen e zonave natyrore, duke theksuar se çdo procedurë po zhvillohet në përputhje me legjislacionin europian.
âPastaj, gjithĂ« pjesa qĂ« ka tĂ« bĂ«jĂ« me zonat e mbrojtura, me Kapitullin 27, me sa jemi ne tĂ« vetĂ«dijshĂ«m apo çfarĂ« jemi ne nĂ« gjendje tĂ« sakrifikojmĂ« deri edhe vetĂ« Bashkimin Europian, pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« projektin, Ă«shtĂ« njĂ« hata e madhe logjike. NdĂ«rkohĂ« qĂ« historia Ă«shtĂ« fare e thjeshtĂ«. NĂ« rastin konkret, e gjitha Ă«shtĂ« njĂ« vorbull, e cila pĂ«rzihet e pĂ«rzihet e pĂ«rzihet pĂ«r qĂ«llime qĂ« tanimĂ« janĂ« qartĂ«sisht tĂ« tjera, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ne jemi tĂ« detyruar nga ato standarde tĂ« bĂ«jmĂ« vlerĂ«simin e impaktit nĂ« mjedis, gjĂ« qĂ« po e bĂ«jmĂ«; jemi tĂ« detyruar nga ato standarde qĂ« tâu pĂ«rgjigjemi tĂ« gjitha kritereve tĂ« Bashkimit Europian. Pra, si tĂ« thuash, âsiguresaâ pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« janĂ« tĂ« shqetĂ«suar Ă«shtĂ« aty; Ă«shtĂ« pikĂ«risht Komisioni Europian, i cili deri mĂ« tani Ă«shtĂ« njohur nĂ« vijimĂ«si me faktet dhe nuk ka asnjĂ« sens alarmi, sepse Ă«shtĂ« shumĂ« e qartĂ« qĂ« i gjithĂ« procesi do tĂ« bĂ«het nĂ« harmoni me procesin e monitorimit nga Komisioni Europianâ, theksoi Rama.
Sipas tij, integrimi i Shqipërisë në Bashkimin Europian mbetet prioriteti kryesor i qeverisë dhe se nuk do të ndërmerret asnjë hap që cenon standardet e kërkuara nga BE për mbylljen e negociatave.
21 qytetarët e arrestuar gjatë protestës së të enjtes së shkuar para Kuvendit kanë dalë sot, në orën 09:30, para Gjykatës së Tiranës, ku zhvillohet seanca për vlerësimin e ligjshmërisë së arrestimit të tyre.
Grupi Koordinues dhe protestues njoftuan më herët se do të mblidhen para gjykatës në mbështetje të të arrestuarve gjatë zhvillimit të seancës. Qytetarët kërkojnë lirimin e të arrestuarve.
Arrestimet shkaktuan tensione edhe nĂ« protestĂ«n e djeshme nĂ« TiranĂ«. Pas pĂ«rfundimit tĂ« marshimit, njĂ« grup protestuesish u pĂ«rplas me forcat e policisĂ« pranĂ« Komisariatit nr. 3 nĂ« rrugĂ«n âMine Pezaâ.
Gjatë incidenteve u dëmtuan xhamat dhe dera hyrëse e komisariatit, ndërsa disa persona depërtuan në ambientet e pritjes.
Të arrestuarit përballen me akuza që përfshijnë shkatërrim prone, kundërshtim dhe goditje të punonjësve të policisë për shkak të detyrës, prishje të rendit dhe qetësisë publike, organizim dhe pjesëmarrje në grumbullime të paligjshme, mosbindje ndaj urdhrit të policisë dhe pengim të qarkullimit rrugor.
Zjarri shpërtheu rreth orës 20:30 të mbrëmjes së së shtunës në një zonë agro-pyjore në Oreokastro, duke krijuar një situatë jashtëzakonisht kritike. Flakët janë përhapur me shpejtësi për shkak të erërave të forta dhe gjatë gjithë natës forca të shumta zjarrfikëse po luftojnë për të penguar përhapjen e tyre drejt zonave të banuara.
Sipas autoriteteve, zjarri po zhvillohet në dy fronte kryesore, si edhe në disa vatra të shpërndara, duke kërcënuar banesa, biznese dhe objekte industriale.
Në rajon ndodhen magazina, punishte dhe fabrika, disa prej të cilave ruajnë materiale që marrin flakë shumë shpejt. Gjatë natës janë dëgjuar edhe shpërthime, ndërsa një fabrikë, së bashku me magazinat e saj, u përfshi plotësisht nga flakët. Raportohet gjithashtu se edhe ndërtesa të tjera në zonë kanë pësuar dëmtime të pjesshme.
Zjarri u favorizua nga erërat veriore me forcë deri në 6 ballë, të cilat ndryshonin vazhdimisht drejtimin, duke krijuar vështirësi serioze për ekipet e zjarrfikësve, ndërsa retë e tymit janë përhapur mbi Selanik.
Zjarrfikësit kanë deklaruar se bëhet fjalë për një zjarr shumë të rrezikshëm, pasi ka shpërthyer shumë pranë zonës urbane të Selanikut. E shtuna ishte një ditë me rrezik shumë të lartë për zjarre në shumë zona të vendit, ku janë regjistruar mbi 60 vatra.
Në operacionin, i cili është ende në zhvillim pasi zjarri mbetet i pakontrolluar, ndodhen në terren mbi 120 zjarrfikës, 5 grupe këmbësore speciale, 38 automjete zjarrfikëse, autobote dhe makineri të Rajonit të Maqedonisë Qendrore, si dhe vullnetarë të shumtë. Deri në perëndimin e diellit në operacion mori pjesë edhe një avion zjarrfikës, por me rënien e natës mjetet ajrore u tërhoqën.
NĂ« orĂ«n 20:52, autoritetet dĂ«rguan njĂ« mesazh emergjent pĂ«rmes numrit 112, duke u kĂ«rkuar banorĂ«ve tĂ« Anthoupolit tĂ« largohen menjĂ«herĂ«. NjĂ« nga momentet mĂ« kritike tĂ« natĂ«s ishte vendimi pĂ«r evakuimin e 157 personave qĂ« ndodheshin brenda Institucionit tĂ« SĂ«mundjeve Kronike âShĂ«n Panteleimoniâ, nĂ« Derveni, pranĂ« autostradĂ«s Egnatia, pĂ«rballĂ« fabrikĂ«s âTitanâ.
Më vonë, zjarri po lëvizte drejt jugut, në drejtim të lagjes tjetër të madhe në perëndim të Selanikut, Evkarpia. Edhe kryetari i bashkisë fqinje Pavlou Melas, Dimitris Aslanidis, e përshkroi situatën si dramatike.
Në zonë mbërriti menjëherë edhe Njësia Hetimore për Krimet e Zjarrvënies. Si pjesë e hetimeve është shoqëruar një 76-vjeçar grek.
ShqipĂ«ria ka hyrĂ« nĂ« fazĂ«n mĂ« tĂ« avancuar tĂ« procesit tĂ« integrimit europian. Pas hapjes tĂ« tĂ« gjithĂ« kapitujve â 33 gjithsej, fokusi Ă«shtĂ« zhvendosur nga harmonizimi formal i legjislacionit te zbatimi konkret i reformave.
Tashmë, vëmendja e institucioneve zhvendoset te përmbushja e kushteve specifike për mbylljen e përkohshme të secilit kapitull, ku thelbësore mbeten reformat në sundimin e ligjit. Sipas agjendës së integrimit, fokusin kryesor do ta mbajnë kapitujt 23 dhe 24, të cilët lidhen me pavarësinë e drejtësisë dhe luftën kundër korrupsionit, pasi diktojnë ritmin e mbylljes së të gjithë procesit.
Qeveria shqiptare ka marrë angazhimin për të mbyllur 10 kapitujt e parë të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Europian brenda vitit 2026.
Objektivi i qeverisë është mbyllja e negociatave deri në fund të vitit 2027 dhe anëtarësimi në BE rreth vitit 2030. Ky afat është mbështetur edhe nga institucionet europiane, të cilat e konsiderojnë Shqipërinë dhe Malin e Zi si dy vendet më të avancuara të zgjerimit në Ballkanin Perëndimor.
PĂ«r Ardian Haçkajn, ekspert i politikave tĂ« integrimit europian nĂ« ShqipĂ«ri, suksesi nuk do tĂ« matet vetĂ«m me kapitujt e mbyllur. âShqipĂ«ria po fiton pikĂ« integrimi teknik, por jo domosdoshmĂ«risht transformim ekonomik tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m dhe tĂ« balancuar pĂ«r shoqĂ«rinĂ«â, vlerĂ«son ai.
Në të njëjtën linjë, Arben Shkodra nga Shoqata e Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, argumenton se anëtarësimi nuk duhet parë si fundi i procesit, por si fillimi i një transformimi të thellë ekonomik.
Bizneset shqiptare përballë standardeve europiane
Integrimi në tregun unik europian nënkupton respektimin e mijëra rregullave teknike, standardeve të sigurisë ushqimore, mbrojtjes së konsumatorit, mjedisit, konkurrencës dhe cilësisë së produkteve. Pikërisht këtu është edhe sfida më e madhe.
Z. Haçkaj paralajmĂ«ron se shumĂ« aktivitete ekonomike shqiptare kanĂ« pak kohĂ« pĂ«r tâu pĂ«rshtatur.
âBizneset, sidomos aktivitetet qĂ« pĂ«r momentin nuk janĂ« tĂ« ekspozuara ndaj BE-sĂ« dhe si pasojĂ« nuk janĂ« tĂ« pĂ«rgatitura, kanĂ« shumĂ« pak kohĂ« pĂ«r tâu pĂ«rshtaturâ.
ShqetĂ«simi Ă«shtĂ« edhe mĂ« i madh te prodhuesit vendas. Sipas njĂ« analize paraprake tĂ« MinistrisĂ« sĂ« EkonomisĂ«, tĂ« cituar nga Shoqata e Prodhuesve ShqiptarĂ«, vetĂ«m 10â15% e bizneseve konsiderohen aktualisht tĂ« pĂ«rgatitura pĂ«r tregun europian.
âRreth 10 deri nĂ« 15% e tyre janĂ« relativisht tĂ« pĂ«rgatitura pĂ«r tĂ« qenĂ« pjesĂ« e Bashkimit Europianâ, thotĂ« z. Shkodra.
Sektorët më të ekspozuar pritet të jenë industria ushqimore dhe ndërtimi. Në rastin e industrisë ushqimore, BE kërkon standarde shumë të larta të sigurisë dhe gjurmueshmërisë së produkteve. Në ndërtim, sfida lidhet me përafrimin me Eurokodet dhe normat europiane të sigurisë.
Kush fiton dhe kush rrezikon të humbasë
Në thelb, integrimi përfaqëson kalimin nga një model ekonomik i bazuar në kosto të ulët pune drejt një ekonomie të bazuar te produktiviteti dhe inovacioni.
âKostot janĂ« reale dhe tĂ« menjĂ«hershme, pĂ«rfitimet do tĂ« jenĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha, por tĂ« vonuara dhe tĂ« pabarabartaâ, argumenton z. Haçkaj.
Sipas tij, fituese do të jenë bizneset që eksportojnë në tregun europian dhe arrijnë të certifikohen sipas standardeve të BE-së. Humbësit potencialë janë aktivitetet që operojnë vetëm në tregun vendas dhe që deri më sot kanë funksionuar me kërkesa më të ulëta rregullatore.
Edhe z. Shkodra paralajmëron se një pjesë e sipërmarrjeve mund të mos i mbijetojnë procesit.
âKompanitĂ« qĂ« nuk pĂ«rmbushin standardet do tĂ« dalin nga treguâ, thotĂ« ai.
Disa biznese, sipas tij, mund të detyrohen të ndryshojnë modelin e aktivitetit, ndërsa të tjera mund të mbyllen nëse kostot e përshtatjes rezultojnë të papërballueshme.
Fondet europiane dhe emigracioni: MĂ«simet nga Europa Lindore
NjĂ« nga argumentet kryesore nĂ« favor tĂ« integrimit Ă«shtĂ« potenciali pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga fondet europiane. PĂ«rvoja e vendeve si Polonia, Ăekia apo Sllovakia tregon se fondet e kohezionit dhe ato strukturore kanĂ« qenĂ« motorĂ«t kryesorĂ« tĂ« modernizimit ekonomik.
Polonia ka përfituar mbi 250 miliardë euro fonde europiane që prej anëtarësimit në vitin 2004 dhe konsiderohet sot një nga historitë më të suksesshme të konvergjencës ekonomike në BE.
Z. Hackaj argumenton se Shqipëria mund të ndjekë një trajektore të ngjashme.
âNĂ«se shihet evolucioni i PolonisĂ«, anĂ«tarĂ«simi dhe lĂ«vizja e lirĂ« pas anĂ«tarĂ«simit mund tĂ« kontribuojnĂ« nĂ« emigrim drejt BE fillimisht, por pasohet menjĂ«herĂ« me rikthim tĂ« emigrantĂ«ve nĂ« vend.â
MegjithatĂ«, pĂ«rfitimi nga fondet europiane nuk Ă«shtĂ« automatik. ShqipĂ«ria vazhdon tĂ« ketĂ« kapacitete tĂ« kufizuara absorbuese. VetĂ«m dy projekte shqiptare kanĂ« pĂ«rfituar financim nga programi âSingle Market Programmeâ qĂ« prej vitit 2024.
Z. Shkodra argumenton se pa mbĂ«shtetje financiare shtesĂ«, shumĂ« biznese nuk do tĂ« arrijnĂ« tĂ« pĂ«rshtaten. â98% e biznesit nuk kanĂ« mundĂ«si reale monetare dhe kapacitete pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« transformiminâ, vĂ«ren ai.
A është realist viti 2030
Nga pikëpamja teknike, Shqipëria duket më afër se kurrë anëtarësimit. Por procesi nuk përfundon me mbylljen e kapitujve. Pas kësaj nis ratifikimi i Traktatit të Anëtarësimit nga të 27 vendet anëtare, një proces që mund të ndikohet nga zhvillimet politike në secilin shtet.
âAjo qĂ« varet nga administrata, qeveria dhe Parlamenti Ă«shtĂ« mbyllja e 33 kapitujve nĂ« dhjetor tĂ« 2027-s. Me kĂ«tĂ« ShqipĂ«ria certifikohet si vend qĂ« plotĂ«son kushtet teknike dhe administrative pĂ«r tĂ« qenĂ« anĂ«tare e BE-sĂ«â, thotĂ« Haçkaj. Nga ana tjetĂ«r, biznesi e sheh afatin 2030 si njĂ« vijĂ« ndarĂ«se. âDeri nĂ« vitin 2030 kemi kohĂ«n pĂ«r tĂ« realizuar kĂ«tĂ« transformimâ, shprehet z. Shkodra.
NĂ« fund, sfida e ShqipĂ«risĂ« nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m tĂ« bindĂ« Brukselin se Ă«shtĂ« gati pĂ«r tâu anĂ«tarĂ«suar. Sfida Ă«shtĂ« tĂ« sigurojĂ« qĂ« ekonomia, bizneset dhe qytetarĂ«t tĂ« jenĂ« po aq tĂ« pĂ«rgatitur sa edhe legjislacioni.
Sepse integrimi nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« proces politik. ĂshtĂ« transformimi mĂ« i madh ekonomik dhe institucional qĂ« vendi ka ndĂ«rmarrĂ« qĂ« nga fillimi i tranzicionit./Monitor.al/Kb
Ka momente kur një protestë nuk mbahet mend për fjalimet, për turmën apo për parullat. Mbahet mend për një objekt. Dje ai objekt ishte një arkivol, i vendosur te dera e Kryeministrisë.
Arkivoli nuk është simbol i dialogut. Nuk është metaforë e debatit politik. Nuk është as një rekuzitë teatrale që mund të shpjegohet me estetikën e protestës. Arkivoli është një mesazh. Simbolik është vetëm objekti prej druri. Mesazhi është krejt i drejtpërdrejtë: këtë punë e zgjidh vetëm vdekja.
Nuk e di sa tĂ« vĂ«rteta janĂ« deklarimet e Taulant BallĂ«s pĂ«r autorĂ«sinĂ« apo pĂ«rkatĂ«sinĂ« politike tĂ« atij arkivoli. Kjo Ă«shtĂ« çështje faktesh qĂ« duhen provuar. Por logjika tĂ« çon te njĂ« pĂ«rfundim i thjeshtĂ«: njĂ« mesazh tĂ« tillĂ« e jep ai grupim politik qĂ« shĂ«rbimet funerale zgjedh tâi organizojĂ« te dera e KryeministrisĂ«. Arkivoli nuk shkon vetĂ« aty.
Me shaka Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« shpesh se, sa herĂ« dilte PD-ja nĂ« protestĂ«, âpo tĂ« kishte njĂ« arkivol, do ta thyente KryeministrinĂ«â. NjĂ« humor i zi, i mbĂ«shtetur te kujtesa e 14 shtatorit 1998, kur kufijtĂ« mes protestĂ«s dhe dhunĂ«s u zhdukĂ«n krejtĂ«sisht. Ishte shaka, pikĂ«risht sepse arkivoli nuk ishte bĂ«rĂ« ende pjesĂ« e repertorit politik.
Tani nuk është më shaka.
Pavarësisht kujt i përket politikisht ai arkivol, ai ka një pronar moral. Ai u bë pjesë e protestës dhe, si i tillë, është pronë e organizatorëve të saj. Nuk mund të mbash fjalime për paqe, ndërkohë që pranë podiumit ke vendosur një arkivol. Nuk mund të flasësh për qytetari, ndërsa skenografinë e ke ndërtuar mbi funeralin e kundërshtarit.
Që nga ai moment, çdo thirrje për paqe u paketua brenda atij arkivoli.
Kam pasur gjithmonë bindjen se revolucioni është fabrikë dhune. Ai nuk ushqehet me kompromis, por me zemërim. Nuk kërkon objektiva të arritshëm, sepse po të ishin të arritshëm do të zgjidheshin me politikë. Revolucioni jeton duke kërkuar të pamundurën, që pastaj ta justifikojë dhunën si mjetin e vetëm për ta arritur.
Shkalla e dhunës varet nga fuqia që ka turma. Dikush ka gurë, dikush ka molotovë, dikush ka tanke. Mjetet ndryshojnë. Logjika mbetet e njëjtë: nëse objektivi nuk arrihet me votë, duhet arritur me forcë. Nëse nuk arrihet as me forcë, revolucioni shpallet i tradhtuar ose i dështuar.
Prandaj arkivoli i djeshëm ishte më shumë sesa një mesazh kërcënues ndaj Edi Ramës. Ai ishte deklarata më e sinqertë e vetë revolucionit. Ishte pranimi se nga kjo pikë e tutje nuk ka më vend për paqe, as për kompromis, as për gjuhë politike.
Në atë arkivol nuk ishte shtrirë vetëm kundërshtari politik. Ishte shtrirë edhe alternativa paqësore.
Njëra palë mund të humbasë pushtetin. Tjetra mund të humbasë revolucionin. Por, pas atij momenti, dikush do të humbasë patjetër. Dhe kjo e shndërroi revolucionin në diçka tjetër.
Në një arkivolucion.
Një revolucion që marshon me arkivol në sup nuk premton jetë të re. Premton varrim. Nuk flet për të ardhmen, por për fundin. Nuk mobilizon qytetarët, por adhuruesit e katastrofës.
Dhe ndoshta kjo shpjegon pse ajo që u shpall si dita e reagimit mbarëkombëtar përfundoi si një ditë e largimit të madh të njerëzve normalë. Ata nuk panë më një protestë. Panë një funeral politik.
Shumica dĂ«rrmuese e njerĂ«zve nuk dalin nĂ« shesh pĂ«r tĂ« mbajtur arkivole. Ata dalin pĂ«r tĂ« mbajtur pankarta, argumente, shpresa, kĂ«rkesa. Arkivoli nuk Ă«shtĂ« mjet proteste pĂ«r qytetarin e zakonshĂ«m. ĂshtĂ« rekuzitĂ« e atyre qĂ« e kanĂ« humbur besimin se politika mund tĂ« prodhojĂ« zgjidhje.
Në fund, ai arkivol nuk varrosi vetëm paqen fallco, për të cilën flitej prej ditësh. Ai varrosi edhe pretendimin se kjo ishte një lëvizje paqësore.
Sepse askush nuk shkon në një protestë paqësore me një arkivol në sup./kb
Avioni i liderit fashist Italo Balbo u rrëzua nga ushtria italiane. Ishte një aksident tragjik apo një komplot i krijuar nga Musolini?
Tobruk, qershor 1940: Ushtria italiane rrĂ«zoi aksidentalisht dy avionĂ«. Mbi njĂ«rin prej tyre Ă«shtĂ« hierarku i njohur fashist Italo Balbo. Fatalitet apo konspiracion? Le ta zbulojmĂ« pĂ«rmes artikullit âFluturimi i fundit i Balbos â nga Luigi Grassia, marrĂ« nga arkivat e Focus Storia .
ZJARR MIQĂSOR
Më 28 qershor 1940, në orën 17.30, dy avionë iu afruan Tobrukut të Libisë, në atë kohë një koloni italiane. Për rreth njëzet ditë Musolini kishte marrë vendimet më të nxituara: shpalljen e luftës ndaj Britanisë së Madhe dhe Francës për të luftuar përkrah Adolf Hitlerit . Që atëherë, anglezët kishin filluar ta mbushnin Libinë me disa bombardime. Gjithashtu në atë 28 qershor kishte pasur një sulm britanik në portin dhe aeroportin e Tobrukut: disa bomba, disa kolona tymi dhe disa mitralozë shpërthejnë nga ajri, por (çuditërisht) në orën 17:30, domethënë, më shumë se dy orë pas përfundimit të bastisjes, sirenat ende nuk kishin tingëlluar plotësisht.
Dhe kur dy avionë të tjerë u shfaqën në qiell mbi Tobruk, dielli pas tyre nuk ndihmoi në identifikimin e tyre. Të gjitha bateritë italiane, nga toka dhe deti, filluan të qëllojnë kundër ndërhyrësve: armët e ushtrisë, ato të milicisë fashiste, ato të kryqëzorit San Giorgio të ankoruar në port, madje edhe mitralozat e një nëndetëse misterioze, prania e së cilës, pikërisht në itinerarin e atyre dy avionëve, u konfirmua vetëm 60 vjet më vonë.
I NJOHUR
AvionĂ«t nĂ« fjalĂ« ishin italianĂ« dhe pĂ«r mĂ« tepĂ«r jo tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu njohur, as kundĂ«r diellit. NĂ« fakt, ata ishin dy avionĂ« me tre motorĂ« Savoia-Marchetti SM-79, njĂ« model i njohur pĂ«r tĂ« gjithĂ« ushtarakĂ«t, me njĂ« âgungĂ«â shumĂ« tĂ« dukshme nĂ« trup. Nga toka, disa nga punonjĂ«sit e stacionit e vunĂ« re gabimin, ndaluan tĂ« shtĂ«nat dhe u pĂ«rpoqĂ«n tĂ« informonin tĂ« tjerĂ«t.
Por kishte nga ata qĂ« vazhduan tĂ« gjuanin, edhe pasi dy avionĂ«t kishin nisur manovrĂ«n e uljes. NĂ« atĂ« pikĂ«, edhe ata qĂ« vazhduan tâi besonin se ishin anglezĂ«, mund dhe duhej tĂ« kishin ndaluar, duke preferuar kapjen e afĂ«rt tĂ« dy automjeteve tĂ« supozuara tĂ« armikut nĂ« vend tĂ« shkatĂ«rrimit tĂ« tyre. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj zjarri vazhdoi. NĂ« fund, njĂ«ri nga dy avionĂ«t arriti tĂ« ulet, ndĂ«rsa tjetri u rrĂ«zua nĂ« flakĂ«: asnjĂ« nga personat nĂ« bord nuk u shpĂ«tua.
KRIMI SHTETĂROR?
Në kontrollin e avionit të rrëzuar ishte Italo Balbo, një nga hierarkët më të rëndësishëm fashistë, por ai u dërgua në Libi pasi kishte kundërshtuar (i vetmin ndër të gjithë) Musolinin për aleancën me Hitlerin, luftën kundër fuqive perëndimore dhe ligjet racore kundër hebrenjve.
Dhe nĂ« Itali kishte shumĂ« qĂ« murmuritnin se Balbo do tĂ« ishte mĂ« mirĂ« si udhĂ«heqĂ«s se Musolini. Kur u informua pĂ«r atĂ« qĂ« kishte ndodhur, gruaja e hierarkut filloi tĂ« bĂ«rtiste: âMĂ« vranĂ«! Musolini e vrau!â. Gjysma e ItalisĂ« kishte tĂ« njĂ«jtin mendim: nuk ishte njĂ« aksident, por njĂ« krim shtetĂ«ror.
GABIM TRAGJIK?
TetĂ« burra tĂ« tjerĂ«, bashkĂ«punĂ«torĂ« tĂ« Balbos, po fluturonin nĂ« avion, duke lĂ«nĂ« pas vejusha dhe jetimĂ«. Mes tyre ishte njĂ« fĂ«mijĂ« 10-vjeçar, i destinuar pĂ«r tâu bĂ«rĂ« njĂ« dokumentarist, gazetar dhe shkrimtar i famshĂ«m: Folco Quilici (i cili u nda nga jeta nĂ« vitin 2018), i cili mĂ« pas â siç do ta shohim â hetoi ngjarjen.
Duhet thĂ«nĂ« se shumica e studiuesve sot anojnĂ« drejt tezĂ«s sĂ« fatalitetit. Mes tyre, historiani i aviacionit Gregory Alegi. âBiografitĂ« e Balbianit pĂ«rjashtojnĂ« njĂ«zĂ«ri çdo hipotezĂ« sulmiâ, shpjegon ai. MegjithatĂ«, ka historianĂ«, madje autoritativĂ«, tĂ« njĂ« mendimi tjetĂ«r. PĂ«r shembull Romain Rainero, i cili thotĂ«: «Kam lexuar tĂ« gjitha letrat e Musolinit dhe nuk ka asnjĂ« provĂ« tĂ« krimit nĂ« dokumente. Por Ă«shtĂ« e sigurt qĂ« urdhri ka ardhur nga ai. NjĂ« urdhĂ«r verbal, pa gjurmĂ« tĂ« shkruaraâ. Rainero nuk Ă«shtĂ« i vetmi qĂ« mendon se âpistoleta e duhanitâ, pra prova me shkrim, Ă«shtĂ« e pamundur tĂ« gjendet, por se rrethanat e tregojnĂ« Duçen si nxitĂ«s tĂ« njĂ« sulmi tĂ« dyshuar.
KUNDĂR RRYMĂS
MegjithatĂ«, nuk duhet tĂ« biem nĂ« keqkuptimin e Italo Balbo si njĂ« âfashist i mirĂ«â: nĂ« vitet e ngritjes nĂ« pushtet ai ishte shquar si njĂ« nga skuadristĂ«t mĂ« tĂ« ashpĂ«r dhe mĂ« tĂ« dhunshĂ«m, kreu i bluzave tĂ« zeza tĂ« FerrarĂ«s (ku ka lindur nĂ« vitin 1896). Kjo ishte ajo qĂ« e bĂ«ri atĂ« tĂ« besueshĂ«m, nĂ« sytĂ« e shumĂ« fashistĂ«ve, pĂ«r njĂ« zĂ«vendĂ«sim tĂ« mundshĂ«m tĂ« Musolinit. â Ai Ă«shtĂ« njĂ«ri prej nesh ,â do tĂ« kishin menduar ata, â jo njĂ« tradhtar â. Aleanca me GjermaninĂ« e Hitlerit dhe lufta kundĂ«r anglezĂ«ve dhe francezĂ«ve (pĂ«r tĂ« cilĂ«n Duçe mashtronte veten duke menduar se pothuajse u fitua nĂ« verĂ«n e vitit 1940 ) nuk i pĂ«lqeu shumĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« disa nga hierarkĂ«t. Por askush nuk pati guximin tâia thoshte Musolinit nĂ« fytyrĂ«. PĂ«rveç Balbon, i vetmi qĂ« u pĂ«rball me tĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« temĂ«: madje kishte nga ata qĂ« i dĂ«gjuan tĂ« dy duke i bĂ«rtitur njĂ«ri-tjetrit, pas dyerve tĂ« mbyllura.
KUNDĂR LIGJEVE RACORE
Balbo u dallua gjithashtu pĂ«r faktin se ishte i vetmi qĂ« votoi â jo pas dyerve tĂ« mbyllura, por hapur â kundĂ«r ligjeve racore tĂ« vitit 1938. Dhe kur kĂ«to u shpallĂ«n, ai refuzoi tĂ« pushonte nga puna bashkĂ«punĂ«torĂ«t e tij hebrenj, duke vazhduar tĂ« shfaqte nĂ« pah njohjet e tij me njerĂ«zit e bota hebreje.
NjĂ« herĂ«, duke dashur tĂ« hyjĂ« me njĂ« mik hebre nĂ« njĂ« restorant ku ishte vendosur tabela â Hyrja e ndaluar pĂ«r hebrenjtĂ« â, ai e rrĂ«zoi derĂ«n me shkelma.
FAMA PLANETAR
PĂ«rtej politikĂ«s, Balbo gĂ«zonte gjithashtu njĂ« popullaritet tĂ« madh nĂ« Itali dhe jashtĂ« saj, veçanĂ«risht nĂ« Angli dhe AmerikĂ«, pĂ«r shfrytĂ«zimet e tij si aviator. GjithmonĂ« i pasionuar pas fluturimit, ai kishte organizuar dhe drejtuar, duke pilotuar personalisht, sulme ajrore transkontinentale, duke pĂ«rfshirĂ« atĂ« midis ItalisĂ« dhe Brazilit nĂ« 1930 dhe atĂ« drejt Ăikagos nĂ« 1933. NĂ« fillim Musolini i kishte mbĂ«shtetur dhe lartĂ«suar kĂ«to bĂ«ma, tĂ« cilat i dhanĂ« prestigj âItalia dhe fashizmi nĂ« botĂ«. Si MinistĂ«r i Forcave Ajrore, Balbo pati mundĂ«sinĂ« tĂ« realizonte kĂ«to dhe projekte tĂ« tjera tĂ« mĂ«dha civile dhe ushtarake. Por mĂ« pas Duçe filloi tĂ« mos i besonte famĂ«s qĂ« hierarku i FerrarĂ«s po grumbullonte dhe nĂ« nĂ«ntor 1933 e shkarkoi atĂ« nga posti i ministrit dhe e largoi nga Roma, duke e dĂ«rguar tĂ« qeveriste koloninĂ« italiane tĂ« LibisĂ«.
FUQI DHE PRESTIGJ
Musolini besonte se e kishte neutralizuar, por nuk ishte kështu. Në Libi, Balbo u zënë me punë, duke rritur popullaritetin e tij: ai organizoi pritjen e mijëra kolonëve italianë, përmirësoi territorin me vepra të mëdha dhe u dha muslimanëve dhe hebrenjve libianë një formë nënshtetësie italiane. E gjithë kjo u bë, le të jetë e qartë, në marrëveshje me Romën, por guvernatori Balbo bëri pjesën e tij, duke krijuar një bazë solide pushteti, aq sa në Itali njerëzit filluan të dyshonin se ai po mendonte të shkëputej nga kolonia për të sfiduar Duce.
ITALIANI DE GAULLE
Kushtojini vĂ«mendje datave: mĂ« 18 qershor 1940, vetĂ«m dhjetĂ« ditĂ« para tragjedisĂ« sĂ« Tobrukut, gjenerali de Gaulle kishte lexuar nga Londra shpalljen e famshme qĂ« nxiti FrancĂ«n e pushtuar nga gjermanĂ«t tâi rezistonte nazizmit dhe regjimit kolaboracionist tĂ« Vichy. NĂ«se de Gaulle do tĂ« kishte arritur tĂ« krijonte njĂ« qeveri franceze nĂ« mĂ«rgim, me vetĂ«m njĂ« grusht ndjekĂ«sish, çfarĂ« mund tĂ« kishte bĂ«rĂ« Balbo, duke pasur pas vetes njĂ« Libi besnike ndaj tij? A do tĂ« bĂ«hej italiani de Gol? A do ta kishte rrĂ«zuar ai Musolinin? ĂshtĂ« njĂ« nga hipotezat qĂ« Folco Quilici eksploroi nĂ« librin e tij Tobruk 1940 (Mondadori).
PLOTE DHE ZĂRA
NdĂ«rsa konfirmon se disa nga komplotet e Balbos janĂ« provuar nga gazetat, Rainero Ă«shtĂ« skeptik pĂ«r shkĂ«putjen e LibisĂ«. âPo flasim pĂ«r manovra nĂ« korridor dhe korridoret ishin nĂ« RomĂ«, jo nĂ« Libiâ, kundĂ«rshton ai.
âBalbo u kthye nĂ« RomĂ« vazhdimisht. NĂ« shtatĂ« vjet si guvernator ai nuk ka qĂ«ndruar kurrĂ« nĂ« Libi pĂ«r mĂ« shumĂ« se 15 ditĂ«. Dhe nĂ« fakt Ministria e AfrikĂ«s Italiane u ankua pĂ«r mosveprimin e tij. Balbo nĂ« RomĂ« mbajti kontakte me hierarkĂ«t e tjerĂ« fashistĂ«, dhe nĂ« veçanti me grupin e Galeazzo Ciano (dhĂ«ndrit dhe ministrit tĂ« JashtĂ«m tĂ« Musolinit, red.), i cili nuk ishte veçanĂ«risht i kĂ«naqur me politikat e Duçes, edhe nĂ«se nuk kishte guximin pĂ«r tĂ« dalĂ« i zbuluar. Dhe Ă«shtĂ« e sigurt se disa ditĂ« para vdekjes sĂ« tij Italo Balbo kishte kontakte konfidenciale me eksponentĂ« francezĂ«â.
MISTERI HISTORIK
Sipas Quilicit e ka pasur edhe me anglezĂ«t. Nuk Ă«shtĂ« e sigurt qĂ« kĂ«to aktivitete do tĂ« kishin rezultuar nĂ« njĂ« revoltĂ«, por âdiktatorĂ«t janĂ« paranojakĂ« dhe historia Ă«shtĂ« plot me vrasje politike tĂ« urdhĂ«ruara nga autokratĂ« pĂ«r dyshime mĂ« tĂ« lehta se ato qĂ« kishte Musolini pĂ«r Italo Balboâ, nĂ«nvizon Rainero. MegjithatĂ«, njĂ« grup tĂ« dhĂ«nash dhe zbritjesh nuk japin prova. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse ne flasim pĂ«r njĂ« mister historik dhe jo pĂ«r njĂ« mister tĂ« zbuluar. VetĂ« Quilici nĂ« versionin e parĂ« tĂ« librit tĂ« tij hetimor (2004) kĂ«rkoi prova tĂ« krimit tĂ« komplotuar nga Musolini, por nĂ« njĂ« botim tĂ« ri (2006) ai hoqi dorĂ« nga shkrimi se nuk gjendet askund. Ajo qĂ« mbetet Ă«shtĂ« arsyetimi dhe kundĂ«rarsyetimi, tĂ« cilat anulojnĂ« njĂ«ra-tjetrĂ«n.
ZBULIME TĂ PRETENDUARA
Ata qĂ« kundĂ«rshtojnĂ« teorinĂ« e konspiracionit thonĂ« se shumĂ« njerĂ«z duhet tĂ« kishin ditur pĂ«r tĂ«: punonjĂ«s tĂ« baterive kundĂ«rajrore, mitralozĂ«, oficerĂ« ndĂ«rlidhĂ«s nĂ« tokĂ« dhe nĂ« anije, burra nĂ« krye tĂ« shtetit. Me kalimin e kohĂ«s, dikush do tĂ« duhet tĂ« flasĂ«. NĂ« fakt, dhjetĂ«ra njerĂ«z, nĂ« vitet e pasluftĂ«s, dolĂ«n pĂ«rpara, duke zbuluar (apo mburrur?) nĂ« prapaskenĂ«: â UnĂ« e rrĂ«zova avionin e Balbos! â, â Babai mĂ« tregoi gjithçka pĂ«r komplotin nĂ« tĂ« cilin ishte personalisht. tĂ« pĂ«rfshirĂ« !
Por pa dhënë prova. Ndoshta kishte diçka të vërtetë, por ajo humbi në zhurmën e sfondit. E vetmja siguri është nëntë vdekje në një episod zjarri miqësor në prag të një lufte që ka marrë më shumë se 50 milionë viktima në mbarë botën.
NĂ«se ka njĂ« vend ku sekondat nuk ecin pĂ«rpara, por kthehen pas, ai Ă«shtĂ« Prizreni. Ădo verĂ«, sapo rrugĂ«t mbushen me automjete dhe targa nga ShqipĂ«ria, ky qytet ndalon kohĂ«n. Familje, tĂ« rinj e turistĂ« tĂ« rastĂ«sishĂ«m zbresin drejt brigjeve tĂ« Lumbardhit. Ata nuk vijnĂ« thjesht pĂ«r pushime. VijnĂ« pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e njĂ« skene tĂ« madhe ku kalendari humb vlerĂ«n.
NĂ« ShadĂ«rvan, uji i krojeve mban ritmin e bisedave dhe kĂ«ngĂ«ve shqipe. NĂ«n xhamitĂ« shekullore dhe pranĂ« kishave tĂ« vjetra, hapat mbi kalldrĂ«m janĂ« tĂ« ngadaltĂ«. Ădo cep kthehet nĂ« fotografi. PĂ«r vizitorĂ«t nga ShqipĂ«ria, ky nuk Ă«shtĂ« thjesht turizĂ«m. ĂshtĂ« njĂ« takim natyral me identitetin.
Edhe ushqimi këtu ka shijen e traditës që nuk ndryshon. Nëpër rrugicat e ngushta, aroma e gatimeve vendase fton vizitorët në restorante që mbushen plot në pak minuta. Për disa është hera e parë që zbulojnë historinë e fshehur në mure. Për të tjerë, ky udhëtim është një ritual veror që përsëritet çdo vit.
Por këtë vit, përtej historisë së gurit, Prizreni ka hapur një tjetër dritare në të shkuarën. Qendra e qytetit është kthyer në një muze të hapur automobilistik. Mbi njëqind makina klasike kanë pushtuar Shadërvanin. Karroceri të lustruara, detaje kromi dhe modele që dikur sundonin rrugët e botës, sot qëndrojnë të rreshtuara këtu.
Udhëtimi në kohë bëhet edhe më interesant kur ndalon para dy modeleve Ford të viteve 1923 dhe 1930. Ato thjesht magnetizojnë shikimet e kalimtarëve. Alberti nga Deçani zotëron mjetin më të vjetër në Kosovë dhe tregon se pasioni nuk njeh llogari.
âKy Ă«shtĂ« marshi qĂ« e ka vetĂ«m me tĂ«rheqje pĂ«rpara dhe pas. Nuk e kemi testuar pĂ«r shpejtĂ«si tĂ« madhe, kemi ecur med 30-40 km nĂ« orĂ«. Nuk kemi bĂ«rĂ« asnjĂ« ndĂ«rhyrje, e kemi lĂ«nĂ« ashtu siç ka qenĂ« prodhuar. Edhe ai qĂ« e ka mbajtur pĂ«rpara nuk ka bĂ«rĂ« asnjĂ« ndĂ«rhyrje. Nuk ka nevojĂ« sepse Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« mirĂ«. Ka kushtuar shumĂ« bur po e mbaj sekret, pĂ«r tâia bĂ«rĂ« qejfin vetes e kam nxjerrĂ« nĂ« Deçan e nĂ« PrishtinĂ«. Habiten njerĂ«zit kur e shohin, kam qejf tĂ« marr edhe makina tĂ« tjera, por duke parĂ« e duke bĂ«rĂ«. Nuk ndalem dot se Ă«shtĂ« kĂ«naqĂ«si e madhe. UnĂ« kam kĂ«tĂ« edhe njĂ« Ford tjetĂ«r tĂ« ardhur nga SHBA.âshprehet Alberti nga Deçani, koleksionist i makinave retro.
Mjete retro nga Kosova, Shqipëria, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia kanë sjellë me vete dekada nostalgjie. Mes tyre, spikat një Triumph e vitit 1965, e ardhur nga Beogradi, por me një histori që nis shumë më larg.
âKam ardhur nga Beogradi, Serbi. Kam ardhur kĂ«tu 17 herĂ«. Ădo vit kam qenĂ« i pranishĂ«m pĂ«r kĂ«tĂ« aktivitet. Kjo makinĂ« Triumph Ă«shtĂ« e vitit 1965 dhe unĂ« e kam blerĂ« para 20 viteve nĂ« Beograd. Por ka ardhur nga Zambia. E sollĂ«n disa diplomatĂ« amerikanĂ« qĂ« punonin nĂ« Zambia. Disa pĂ«lqejnĂ« lojĂ«rat, disa tĂ« tjerĂ« janĂ« pijedashĂ«s, mua mĂ« pĂ«lqen kjo. Kam mbledhur disa makina, mbase 10 tĂ« tilla. Ky Ă«shtĂ« pasioni im dhe nĂ« njĂ« farĂ« mĂ«nyre puna ime duke shitur pjesĂ« pĂ«r makinat e vjetra.âtregon Sllobodan Jovanoviç, koleksionist nga Serbia.
Nga kroskotet e thjeshta tĂ« viteve â20, te limuzina luksoze Mercedes 600 qĂ« dikur mbante Enver HoxhĂ«n, e deri te shpejtĂ«sia e njĂ« Porsche tĂ« vitit 1974. Ădo mjet tregon njĂ« epokĂ«.
âUnĂ« reklamoj makinĂ«n Porche tĂ« vitit 1974, Ă«shtĂ« nani 2 E, 2.0 benzin, veturĂ« shumĂ« e vjetĂ«r, shumĂ« e bukur. E kemi blerĂ« para 2-3 muajve. UnĂ« punoj me makina dhe mĂ« pĂ«lqejnĂ« tĂ« vjetrat. Kam 3 makina tĂ« vjetra por kjo Ă«shtĂ« mĂ« e veçanta. E nxjerr vetĂ«m nĂ«pĂ«r aktivitete tĂ« tilla. ĂshtĂ« e rrallĂ« sepse nuk ka shumĂ« modele tĂ« tilla, Ă«shtĂ« e prodhuar midis nani 1 dhe nani 2 dhe janĂ« prodhuar gjithsej 2000 mijĂ« tĂ« tilla nĂ« mbarĂ« botĂ«n, rreth 1 200 mund tĂ« jenĂ« ende funksionale. ĂshtĂ« mirĂ« tĂ« merresh por Ă«shtĂ« sport pak i shtrenjtĂ« dhe duhet tĂ« jesh merakli qĂ« tâi mbash sepse Ă«shtĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r servise.â tregon Ernit Pulaj, njĂ« 20-vjeçar i apasionuar pas makinave retro.
Ruajtja e këtyre mjeteve vlerësohet si një kontribut i vyer për trashëgiminë kulturore. Idriz Mushkolaj nga Deçani tregon se ky organizim, që tashmë numëron më shumë se dy dekada e gjysmë traditë, i kalon kufijtë e një ekspozite të thjeshtë.
âKy Ă«shtĂ« viti i 26, njĂ« traditĂ« ku çdo vit vijmĂ« dhe prezantojmĂ« makinat e vjetra historike tĂ« KosovĂ«s, po kĂ«tu ka mysafirĂ« edhe nga Maqedonia, nga ShqipĂ«ria, nga Mali i Zi e nga gjithĂ« rajoni. VijnĂ« dhe bĂ«jnĂ« prezantimin e makinave historike, makinave tĂ« vjetra. KĂ«to makina tĂ« vjetra kanĂ« njĂ« histori tĂ« gjatĂ«. Me kĂ«to makina prezantojmĂ« kulturĂ«n e shtetit nga vijmĂ«, in kĂ«tĂ« rast tĂ« KosovĂ«s ku vijnĂ« edhe njerĂ«z nga shtete tĂ« ndryshme dhe ne ju tregojmĂ« se si edhe nĂ« vitet â50-â60 e mĂ« herĂ«t kĂ«to makina kanĂ« qenĂ« nĂ« qarkullim nĂ« KosovĂ«. TashmĂ« neve bĂ«jmĂ« ruajtjen, konservimin edhe mbikĂ«qyrjen e tyre pĂ«r tĂ« ruajtur trashĂ«giminĂ« kulturore tĂ« vendit.âtregon Idriz Mushkolaj, koleksionit nga Deçani, KosovĂ«.
Mes modeleve të shumta, vetë Idrizi sjell në Prizren një mjet të veçantë që lidh kujtimet e familjes së tij me një histori të gjatë udhëtimi nga veriu i Evropës.
âMakina ime Ă«shtĂ« Mercedes Ponton i vitit 1958. ĂshtĂ« ndĂ«r makinat e veçanta nĂ« KosovĂ«, vetĂ«m njĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ«. Si kjo makinĂ« nĂ« vitet â60 e ka poseduar edhe familja ime.
Mandej pasi nuk e kishim mĂ«, kĂ«rkova dhe kĂ«tĂ« e gjeta nĂ« shtetin norvegjez dhe e kam sjellĂ« pĂ«r ta ruajtur si trashĂ«gimi kulturore tĂ« KosovĂ«s. Kjo Ă«shtĂ« nĂ« gjendje perfekte, kudo nĂ« EvropĂ« mund tĂ« shkosh me tĂ«. ĂshtĂ« makinĂ« shumĂ« e ruajtur edhe atje ku ka qenĂ«. Ka vetĂ«m 50 mijĂ« km pĂ«rdorim qĂ« kur ka dalĂ« nga fabrika dhe mundesh tĂ« shkosh ku tĂ« duash med tĂ«. Mercedes-Benzi i ka disa karakteristika tĂ« veçanta, se ky Benz ka qenĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« i konstruktuar, si me thĂ«nĂ«, tipi i Mercedesit mĂ« i ri qĂ« ekzistonte dhe ka qenĂ« shumĂ« i sigurt nĂ« atĂ« kohĂ« por edhe sot. Ka njĂ« siguri tĂ« veçantĂ« ku e ngetâ, shprehet koleksionisti.
Ky pasion tashmë ka kapërcyer kufijtë lokalë. Pasionantët e mjeteve retro janë bashkuar në një rrjet të fuqishëm që përfaqëson rajonin edhe në arenën ndërkombëtare, ndonëse organizimi mes vendeve fqinje ndryshon.
âKĂ«to makina i kemi nga klube tĂ« ndryshme in KosovĂ«. Kemi 5 klube tĂ« tilla, qĂ« janĂ« tĂ« regjistruara. Kemi formuar edhe federatĂ«n pĂ«rkatĂ«se nĂ« KosovĂ«. Klubi i Prizrenit Ă«shtĂ« pranuar edhe nĂ« federatĂ«n botĂ«rore pĂ«r kĂ«to lloj makinash. Jemi tĂ« obliguar qĂ« ne nĂ« KosovĂ« tĂ« realizojmĂ« 5 manifestime nĂ« vit. Plus neve na kanĂ« thirrur edhe jashtĂ«. Kemi qenĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, nĂ« Ballkan, nĂ« krejt rajonin, kemi qenĂ« nĂ« Turqi, Hungari, Kroaci, Bosnje-HercegovinĂ« ku prezantojmĂ« KosovĂ«n. NjĂ« mesazh do jepja, ka njerĂ«z qĂ« i kanĂ« makinat e vjetra dhe i mbajnĂ« nĂ«pĂ«r shtĂ«pi, po kjo nuk Ă«shtĂ« e mjaftueshme. ĂshtĂ« sikur tĂ« mos ekzistojnĂ«.
Ata njerĂ«z qĂ« kanĂ« makina tĂ« vjetra e qĂ« i mbajnĂ« nĂ« shtĂ«pi, i lutem qĂ« tĂ« dalin tâi ekspozojnĂ« qĂ« tâi shohin njerĂ«zit e tĂ« kĂ«naqen med kĂ«to bukuri tĂ« rrallaâ, thotĂ« njĂ« tjetĂ«r.
Në këtë muze pa mure, njerëzit nuk shohin thjesht mjete transporti. Ata zbulojnë histori njerëzore dhe gjejnë një atmosferë që thyen çdo paragjykim.
âNe kemi ardhur sĂ« bashku nga Beogradi. Kjo Ă«shtĂ« pjesĂ«marrja ime e katĂ«rt nĂ« kĂ«tĂ« organizim. PashĂ« disa zonja duke kĂ«nduar tĂ« cilave u bĂ«ra disa foto tĂ« kĂ«ndshme kur u ngjitĂ«m mbi makina. TĂ« gjithĂ« ishin tĂ« buzĂ«qeshur, kohĂ« e bukur! Prizreni Ă«shtĂ« i bukur, qytet shumĂ« i kĂ«ndshĂ«m dhe ka njĂ« atmosferĂ« mikpritĂ«se. Jo si vendet e tjera. Prizreni Ă«shtĂ« i veçantĂ«. Tani jam nĂ« pension bur mĂ« parĂ« punoja nĂ« sektorin e turizmit. Kam lĂ«vizur nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ« pĂ«r njĂ« agjenci turistike japoneze.
Prandaj e njoh ShqipĂ«rinĂ«. Ădo vend Ă«shtĂ« interesant nĂ« mĂ«nyrĂ«n e tij. Duhet tĂ« shkosh gjithandej pĂ«r tĂ« parĂ« gjĂ«ra tĂ« kĂ«ndshme. NĂ«se do qĂ« tĂ« shohĂ«sh gjĂ«ra tĂ« kĂ«ndshme, tĂ« tilla do tĂ« gjesh, nĂ«se kĂ«rkon problemin, atĂ« do tĂ« marrĂ«sh mbrapsht. Varet nga ju vetĂ«!â shprehet njĂ« koleksionist nga Serbia.
Kështu rrjedhin ditët e verës në Prizren. Mes historisë së gurëve të vjetër, aromës së kuzhinës tradicionale, nostalgjisë së makinave klasike dhe energjisë së festivaleve, qyteti vazhdon të mbetet një nga destinacionet më të dashura për të gjithë vizitorët.
Prizreni mbetet një udhëkryq që i kalon kufijtë e një udhëtimi të thjeshtë. Një stacion i hapur ku tradita dhe rinia takohen natyrshëm. Një qytet që thyen rregullat e përditshmërisë për të ofruar kujtime që zgjasin./kb
Kryeministri Edi Rama deklaroi se rritja e ekonomisë përtej parashikimeve i ka dhënë mundësi qeverisë të miratojë një paketë të re masash mbështetëse për qytetarët, përmes Aktit Normativ të buxhetit 2026.
NĂ« podkastin âFlasimâ, Rama deklaroi bonus pĂ«r pensionistĂ«t, fonde shtesĂ« pĂ«r medikamentet e pacientĂ«ve me kancer, rritje pagash pĂ«r mjekĂ«t e urgjencĂ«s, si edhe dyfishim tĂ« mbĂ«shtetjes pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar dhe fĂ«mijĂ«t me nevoja tĂ« veçanta.
Sipas kreut të qeverisë, të gjitha të ardhurat shtesë të krijuara nga rritja e çmimit të naftës gjatë krizës së fundit nuk janë futur në buxhet, por janë shpërndarë si bonus për pensionistët.
âKryeshĂ«nimi i javĂ«s ishte, pa diskutim, akti normativ i qershorit, ku edhe njĂ« herĂ« tjetĂ«r ekonomia, e cila po rritet pĂ«rtej parashikimeve, duke sjellĂ« tĂ« ardhura pĂ«rtej parashikimeve, na dha mundĂ«sinĂ« qĂ« tĂ« dalim me njĂ« sĂ«rĂ« masash nĂ« shĂ«rbim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« njerĂ«zve dhe nĂ« respekt tĂ« tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« kĂ«rkojnĂ«, me shumĂ« tĂ« drejtĂ«, akoma mĂ« shumĂ« nga qeveria dhe nga shoqĂ«ria, pĂ«rmes qeverisĂ«.
Aprovuam njĂ« bonus pĂ«r pensionistĂ«t. NjĂ« kujtesĂ« kĂ«tu, sepse duhet kujtuar herĂ« pas here ndonjĂ« gjĂ«, edhe pse kujtesa bĂ«het gjithmonĂ« e mĂ« e shkurtĂ«r dhe gjithmonĂ« e mĂ« shumĂ« janĂ« ata qĂ« nuk duan tâia dinĂ« se nga po vijnĂ«. Por e thotĂ« bukur Ăurçilli qĂ« âkush harron se nga po vjen, nuk ka idenĂ« se ku po shkonâ.
Kujtesa Ă«shtĂ« qĂ« vjet u tha se bonusi i pranverĂ«s pĂ«r pensionistĂ«t, i cili kishte tĂ« njĂ«jtĂ«n logjikĂ«, pra rritjen e ekonomisĂ« dhe parimin qĂ«, nĂ« momentin kur ekonomia rritet dhe ne arrijmĂ« tâi plotĂ«sojmĂ« ato qĂ« kemi parashikuar e na mbetet diçka, ajo qĂ« mbetet duhet tĂ« ndahet me ata qĂ« kanĂ« mĂ« shumĂ« nevojĂ« dhe pensionistĂ«t janĂ« nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« ata. âE bĂ«nin pĂ«r fushatĂ«â, thanĂ«. Jo. Ne nuk kemi asnjĂ« fushatĂ«. FushatĂ«n tjetĂ«r e kemi nĂ« 2029-Ă«n. KĂ«shtu qĂ« pensionistĂ«t morĂ«n njĂ« tjetĂ«r bonus, ku u fut edhe çdo qindarkĂ« e pĂ«rfituar nga rritja e panatyrshme e çmimit tĂ« naftĂ«s, si rezultat i krizĂ«s sĂ« luftĂ«s mes Shteteve tĂ« Bashkuara, Izraelit dhe Iranit dhe asaj qĂ« ndodhi nĂ« NgushticĂ«n e Hormuzit.
Pra, ne nuk futëm në buxhet asnjë qindarkë që erdhi më shumë nga taksat mbi naftën, por ua dhamë ato pensionistëve. Po kështu, ne vendosëm në dispozicion të të sëmurëve me kancer 15 milionë euro të tjera për medikamentet e tyre dhe vendosëm po ashtu rritjen e pagave të mjekëve të urgjencës. Heronj të vërtetë!
Vendosëm rritjen e garancisë sovrane për programin kombëtar që fillon së shpejti, të dyfishimit të ndërmarrjeve.
Vendosëm dyfishimin e mbështetjes për personat me aftësi të kufizuar.
Vendosëm dyfishimin e mbështetjes për fëmijët me aftësi të veçanta. Kujtoj se vjet, falë edhe një gafe që unë bëra, për të cilën kërkova ndjesë, u bë problem çështja e fëmijëve autikë. Unë u zotova në atë fushatë se do ta dyfishonim mbështetjen për ta dhe e bëmë. Ashtu sikundër u dhamë edhe kujdestarëve të personave me aftësi të kufizuar apo të fëmijëve me aftësi të veçanta një mbështetje që ata e kërkonin prej kohësh, pa llogaritur këtu pastaj edhe pjesët e tjera që shkuan në drejtim të zhvillimit rural dhe të zhvillimit urban.
Ky Ă«shtĂ« njĂ« kryeshĂ«nim qĂ« nuk zuri shumĂ« vend, sepse dihet se me çfarĂ« po merret i gjithĂ« sistemi i komunikimit dhe informacionit nĂ« ShqipĂ«ri. NdĂ«rkohĂ« qĂ«, nga ana tjetĂ«r, unĂ« jam shumĂ« i vĂ«mendshĂ«m dhe njĂ« ekip i tĂ«rĂ« po dĂ«gjon me shumĂ« vĂ«mendje gjithçka qĂ« duhet dĂ«gjuar nga protesta e bulevardit, e cila ka dy shtresa: âujin e rrjedhshĂ«mâ tĂ« tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« dolĂ«n sinqerisht dhe qĂ« janĂ« sinqerisht tĂ« shqetĂ«suar apo qĂ« kanĂ« halle reale dhe âkoren e zezĂ«â tĂ« gjithĂ« dĂ«shtakĂ«-zemĂ«rakĂ«ve tĂ« ardhur nga tĂ« gjitha rrugĂ«t e jetĂ«s, qĂ« kanĂ« krijuar njĂ« situatĂ« konvulsive ku janĂ« shfaqur edhe elementĂ«t e pashmangshĂ«m tĂ« dhunĂ«s nĂ« kĂ«to raste, pasi kur shkon pas Berihait, nĂ« fund tĂ« del pĂ«rpara muri.â, u shpreh Rama./kb
Login
