Një banor i fshatit Zupç, në komunën e Zubin Potokut, është ndaluar për 48 orë nga autoritetet e Kosovës, nën dyshimin se ka dhënë deklarim të rremë gjatë një hetimi për krime lufte.
Sipas avokatit tĂ« tij, Milosh Deleviq, personi me inicialet D.V. u ndalua fillimisht nĂ« pikĂ«kalimin kufitar tĂ« BĂ«rnjakut dhe u shoqĂ«rua pĂ«r tâu marrĂ« nĂ« pyetje nĂ« cilĂ«sinĂ« e dĂ«shmitarit nĂ« hetimin qĂ« po zhvillon Prokuroria Speciale e KosovĂ«s pĂ«r krimet e luftĂ«s nĂ« Zubin Potok.
Avokati tha se, pas dhënies së dëshmisë, prokurori vendosi të nisë procedurë penale ndaj tij për dyshimin e deklarimit të rremë, duke urdhëruar ndalimin policor deri në 48 orë. Prokuroria Speciale është duke zhvilluar hetime për krime lufte në komunën e Zubin Potokut, ku po kryhen gërmime në disa lokacione për të gjetur mbetje mortore të shqiptarëve të zhdukur gjatë luftës së vitit 1999, kryesisht nga rajoni i Mitrovicës.
Në kuadër të këtij hetimi, deri më tani janë arrestuar edhe tre persona të tjerë në Zubin Potok, ndaj të cilëve gjykata ka caktuar masën e paraburgimit njëmujor.
Zgjedhjet paraprake të 4 gushtit i ndoqa si votues që jeton në Michigan, një nga shtetet ku po përcaktohen jo vetëm kandidatët për zgjedhjet e nëntorit, por edhe drejtimet që po marrin dy partitë kryesore amerikane.
Parë nga Michigan-i, rezultatet janë më të ndërlikuara sesa paraqiten në titujt e gazetave. Ato nuk ishin thjesht një fitore e progresistëve demokratë ose një tjetër konfirmim i ndikimit të Donald Trumpit mbi republikanët. Ishin zgjedhje që treguan pakënaqësi me establishmentin, fuqinë e strukturave partiake dhe ndikimin e parasë, por edhe kufijtë e kandidatëve që nuk arrijnë të ndërtojnë mbështetje përtej komunitetit, miqve dhe rrjeteve të tyre personale.
Gara kryesore ishte ajo për nominimin demokrat për Senatin e Shteteve të Bashkuara. Abdul El-Sayed mundi kongresisten Haley Stevens me më pak se një pikë përqindjeje. Kur Associated Press e shpalli fitues, ai kryesonte me rreth 14,900 vota nga më shumë se 1.5 milionë vota të numëruara. Në nëntor do të përballet me republikanin Mike Rogers, i cili nuk pati kundërshtar në primaret e partisë së tij.
Për një votues të Michigan-it, kjo garë ishte më shumë sesa një përplasje ndërmjet së majtës dhe qendrës. Stevens kishte përvojë në Kongres, mbështetjen e drejtuesve të rëndësishëm demokratë dhe dhjetëra milionë dollarë nga grupe të jashtme. Ish-presidenti Barack Obama kishte shprehur gjithashtu mbështetje për të.
El-Sayed zhvilloi një fushatë më të drejtpërdrejtë, me një program më progresist dhe me profilin e një kandidati kundër establishmentit dhe ndikimit të parasë së madhe. Ai u mbështet nga senatori Bernie Sanders dhe nga sindikata të fuqishme të punëtorëve.
Grupet që mbështetën Stevens shpenzuan mbi 50 milionë dollarë, përfshirë më shumë se 30 milionë nga AIPAC dhe organizatat e lidhura me të. Megjithatë, paratë nuk mundën ta përcaktonin rezultatin.
Ky është një nga mësimet kryesore të primareve. Paratë vazhdojnë të kenë ndikim të jashtëzakonshëm në politikën amerikane, por nuk mjaftojnë gjithmonë. Ato mund ta bëjnë një kandidat më të dukshëm dhe mund të mbushin ekranet televizive e telefonat e zgjedhësve me reklama, por nuk mund ta zëvendësojnë energjinë politike dhe bindjen se një kandidat përfaqëson ndryshimin.
Fitorja e El-Sayed tregon se një pjesë e madhe e votuesve demokratë është lodhur nga kandidatët që paraqiten si më të sigurt, më të moderuar dhe më të pranueshëm për donatorët. Këta votues kërkojnë qëndrime më të forta për shëndetësinë, pabarazinë ekonomike, financimin e fushatave dhe, sidomos, luftën në Gazë.
Një rezultat tjetër i rëndësishëm ishte humbja e kongresistit Shri Thanedar në Distriktin e 13-të. Donavan McKinney fitoi nominimin demokrat në një zonë që përfshin pjesë të Detroitit, Hamtramckun dhe Grosse Pointes.
McKinney nuk e ndërtoi fushatën vetëm mbi idenë se Detroiti duhet të ketë përsëri përfaqësim afrikano-amerikan në Kongres. Ai u dallua nga Thanedar edhe për qëndrimet ndaj Izraelit dhe luftës në Gazë. Edhe McKinney u mbështet nga krahu i demokratëve socialistë.
Kjo garë tregoi se mandati dhe paratë nuk janë më garanci për rizgjedhje. Votuesit janë më të gatshëm të largojnë një deputet në detyrë kur mendojnë se ai nuk përfaqëson identitetin, problemet ose interesat e tyre.
Kandidatët shqiptaro-amerikanë
Për komunitetin shqiptaro-amerikan, këto primare kishin edhe një dimension tjetër. Në disa gara morën pjesë kandidatë me origjinë shqiptare, por asnjëri nuk arriti të siguronte nominimin e partisë për zgjedhjet e nëntorit.
Robert Lulgjuraj hyri në garën republikane për Distriktin e 10-të të Kongresit me një fushatë serioze dhe me financim të konsiderueshëm. Megjithatë, ai e pezulloi fushatën më 15 korrik, më pak se tre javë përpara primareve, pasi Donald Trump mbështeti rivalin e tij, Mike Bouchard. Emri i Lulgjurajt mbeti në fletën e votimit, por praktikisht gara e tij kishte përfunduar.
Rasti i tij tregon sa e madhe është bërë varësia e kandidatëve republikanë nga Trumpi. Një kandidat mund të ketë mbledhur fonde, të ketë punuar në terren dhe të ketë krijuar mbështetje lokale, por një deklaratë e presidentit mund ta ndryshojë menjëherë gjithë garën.
Nuk bëhet më fjalë vetëm për ndikim politik. Mbështetja e Trumpit është kthyer në një lloj certifikate besnikërie, pa të cilën shumë kandidatë republikanë e kanë të vështirë të vazhdojnë. Për Lulgjurajn, humbja e kësaj mbështetjeje u kthye në humbje të arsyes për të qëndruar në garë.
John Goci synoi nominimin demokrat në Distriktin e 13-të të Kongresit, por nuk u përfshi në fletën zyrtare të votimit. Ai u skualifikua dhe vazhdoi përpjekjen si kandidat me shkrim. Në një garë me pjesëmarrje të lartë dhe me kandidatë të mbështetur nga organizata të fuqishme, një kandidaturë e tillë kishte shumë pak mundësi reale.
Rasti i Gocit ndryshon nga ai i Lulgjurajt, por përfundimi ishte i njëjtë: ai nuk arriti të hynte në një përballje të barabartë në fletën e votimit.
Kjo tregon sa vendimtare janë procedurat zgjedhore, mbledhja dhe verifikimi i firmave, dokumentacioni dhe organizimi ligjor i një fushate. Në politikën amerikane nuk mjaftojnë dëshira për të kandiduar ose mbështetja morale e komunitetit. Një gabim procedural mund ta mbyllë garën përpara se të hapen qendrat e votimit.
Më mirë u paraqit Ren Nushaj në garën demokrate për Senatin e Michigan-it, në Distriktin 9. Ai mori 8,663 vota, ose rreth 23 për qind. Theresa Brooks fitoi me 17,451 vota, ose 47 për qind, ndërsa Brendan Johnson mori 30 për qind.
Nushaj nuk e fitoi nominimin, por rezultati i tij nuk ishte simbolik. Marrja e gati një të katërtës së votave në një garë me tre kandidatë tregon se ai kishte ndërtuar një bazë reale mbështetjeje. Megjithatë, ajo nuk ishte mjaftueshëm e gjerë për të kapërcyer organizimin dhe njohjen publike të rivalëve.
Fakti që kishim disa kandidatë shqiptarë është pozitiv. Ai tregon se shqiptaro-amerikanët nuk e shohin më politikën vetëm si spektatorë, donatorë ose pjesëmarrës në darka elektorale. Gjithnjë e më shumë prej tyre kërkojnë vetë poste publike.
Por pjesëmarrja nuk duhet ngatërruar me suksesin elektoral. Një mbiemër shqiptar nuk siguron automatikisht as votat e shqiptarëve dhe aq më pak votat e të gjithë distriktit. Për të fituar në Michigan duhet të ndërtosh një koalicion shumë më të gjerë se komuniteti yt etnik.
Një kandidat shqiptar duhet të ketë qëndrime të qarta për shkollat, taksat, sigurimet shëndetësore, rrugët, sigurinë publike, industrinë automobilistike dhe koston e jetesës. Duhet të ndërtojë një organizatë përpara se të shpallë kandidaturën, jo pasi gara ka filluar.
Komunitetet që kanë arritur të zgjedhin përfaqësues në Michigan e kanë bërë këtë përmes një pune shumëvjeçare: pjesëmarrje në këshillat e shkollave, qeverisjen vendore, komisionet e qarqeve, organizatat qytetare dhe strukturat e partive.
Kandidatët nuk shfaqen vetëm disa muaj përpara zgjedhjeve. Ata njihen gradualisht, fitojnë përvojë dhe krijojnë marrëdhënie jashtë komunitetit të tyre të origjinës.
Trumpi vazhdon të sundojë Partinë Republikane
Rezultatet treguan përsëri se Donald Trump mbetet autoriteti kryesor brenda Partisë Republikane. Mbështetja e tij mund ta ngrejë një kandidat, ta dobësojë një tjetër ose ta detyrojë të largohet nga gara.
Megjithatë, primaret dhanë edhe një sinjal se ndikimi i tij nuk është absolut. Në Distriktin e 8-të të Michigan-it, Thomas Smith fitoi nominimin republikan, edhe pse e kishte pezulluar fushatën, duke mundur kandidatin e mbështetur nga Trumpi, Amir Hassan. Smith mori rreth 50 për qind të votave, ndërsa Hassan rreth 33 për qind.
Kjo ishte një humbje e rrallë për një kandidat të mbështetur nga Trumpi. Ajo tregon se, edhe brenda bazës republikane, votuesit lokalë nuk ndjekin gjithmonë urdhrat nga lart.
Megjithatë, kjo nuk e ndryshon panoramën e përgjithshme. Partia Republikane vazhdon të jetë e lidhur me Trumpin jo vetëm politikisht, por edhe personalisht. Kandidatët kërkojnë miratimin e tij, përsërisin gjuhën e tij dhe e paraqesin besnikërinë ndaj tij si provë të konservatorizmit.
Kjo mund tâi ndihmojĂ« nĂ« primare, ku votojnĂ« kryesisht aktivistĂ«t mĂ« tĂ« angazhuar tĂ« partisĂ«. Mbetet pĂ«r tâu parĂ« nĂ«se do tâi ndihmojĂ« edhe nĂ« nĂ«ntor, kur votojnĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« pavarur dhe qytetarĂ« qĂ« nuk janĂ« tĂ« lidhur fort me asnjĂ«rĂ«n parti.
Amerika nuk po lëviz në një drejtim të vetëm
Parë nga Michigan-i, primaret nuk treguan se Amerika po shkon thjesht majtas ose djathtas. Ato treguan një vend të pakënaqur me politikën e zakonshme.
Brenda Partisë Demokratike, votuesit kërkojnë kandidatë më të vendosur, më pak të kontrolluar nga donatorët dhe më të gatshëm të përballen me pabarazinë ekonomike dhe politikën tradicionale të Washingtonit. Fitorja e El-Sayed dhe ajo e McKinney-t janë pjesë e kësaj prirjeje.
Brenda Partisë Republikane, Trumpi mbetet figura qendrore, por ka raste kur votuesit lokalë nuk pranojnë kandidatin që ai u cakton.
Në të dyja partitë shihet e njëjta pakënaqësi me establishmentin, por ajo shprehet në mënyra të ndryshme. Demokratët po lëvizin më majtas. Republikanët po kërkojnë kandidatë më të lidhur me Trumpin dhe më konfrontues ndaj institucioneve federale.
Problemi është se kandidatët që fitojnë primaret nuk janë domosdoshmërisht ata që përfaqësojnë shumicën e shtetit. Në primare votojnë zakonisht aktivistët më të motivuar dhe më ideologjikë. Në nëntor do të votojë një elektorat më i gjerë, më i përzier dhe më i interesuar për çmimet, punësimin, shkollat, shëndetësinë dhe sigurinë sesa për betejat e brendshme të partive.
Prandaj, primaret e 4 gushtit nuk dhanë përgjigjen se kush do ta fitojë Michigan-in. Ato vetëm zgjodhën kandidatët, të cilët tani duhet të dalin përtej rrethit të mbështetësve të tyre.
El-Sayed duhet tĂ« tregojĂ« se progresivizmi i tij mund tĂ« fitojĂ« njĂ« shtet tĂ« lĂ«kundur dhe jo vetĂ«m njĂ« primare demokrate. Mike Rogers duhet tĂ« provojĂ« se mbĂ«shtetja e Trumpit mund tâi sjellĂ« edhe votat e tĂ« pavarurve. KandidatĂ«t pĂ«r Kongresin dhe Senatin shtetĂ«ror duhet tĂ« bindin qytetarĂ« qĂ« nuk e ndjekin politikĂ«n çdo ditĂ« dhe nuk ndihen tĂ« detyruar tâi binden partisĂ«.
Për shqiptaro-amerikanët, mesazhi është po aq i qartë. Futja në garë është një hap përpara, por përfaqësimi nuk ndërtohet vetëm me kandidatura individuale. Ai kërkon organizim të qëndrueshëm, përgatitje profesionale, prani në institucionet vendore dhe aftësi për të folur në emër të të gjithë qytetarëve të distriktit.
KĂ«tĂ« herĂ« patĂ«m kandidatĂ«, por nuk fituam asnjĂ« nominim. Kjo nuk duhet parĂ« as si dĂ«shtim pĂ«rfundimtar dhe as tĂ« mbulohet me vetĂ«kĂ«naqĂ«si. ĂshtĂ« njĂ« rezultat qĂ« tregon se komuniteti ka filluar tĂ« hyjĂ« nĂ« politikĂ«, por ende nuk ka ndĂ«rtuar fuqinĂ« elektorale qĂ« ta shndĂ«rrojĂ« praninĂ« nĂ« pĂ«rfaqĂ«sim.
Sot çdo dyshim mbi pretendimet qĂ« qarkulluan nĂ« mediat digjitale italiane lidhur me z. Dumani, pas njoftimit pĂ«r shtyp tĂ« #SPAK-ut tĂ« datĂ«s 04.08.2026, ka marrĂ« njĂ« dimension krejt tjetĂ«r. Edhe nĂ«se nesĂ«r do tĂ« provohej se ato pretendime janĂ« tĂ« pavĂ«rteta ose vetĂ«m pjesĂ«risht tĂ« sakta, nĂ« optikĂ«n e opinionit publik ato tashmĂ« kanĂ« fituar statusin e âsĂ« vĂ«rtetĂ«sâ. Ky Ă«shtĂ« paradoksi i komunikimit modern: perceptimi, shumĂ« herĂ«, triumfon mbi faktin.
Një nga parimet më të njohura të marrëdhënieve me publikun është se justifikimi, shfajësimi apo përjashtimi nga përgjegjësia, kur bëhen në momentin dhe formën e gabuar, rrallëherë e shuajnë krizën. Përkundrazi, ato priren ta legjitimojnë atë, duke i dhënë publikut arsye të besojë se pas asaj që pranohet fshihet diçka që ende nuk thuhet.
Pikërisht për këtë arsye më duket i pazakontë njoftimi i SPAK-ut. Në të kaluarën, edhe kur sulmet kanë qenë të drejtuara ndaj institucionit në tërësi, komunikimi publik ka qenë dukshëm më i rezervuar. Ndërsa në këtë rast, pavarësisht qëllimit të autorëve të tij, njoftimi krijoi përshtypjen e një përpjekjeje për të shpjeguar pozitën e një individi, duke krijuar perceptimin sikur të gjithë janë në shërbim të tij. Dhe në komunikimin publik nuk ka aq rëndësi se çfarë kishe ndërmend të thuash; rëndësi ka çfarë kupton publiku.
Ekzistojnë, sipas meje, vetëm dy lexime të mundshme.
I pari Ă«shtĂ« ai i njĂ« strategjie komunikimi tepĂ«r tĂ« sofistikuar: njĂ« tekst qĂ«, duke synuar formalisht tĂ« shfajĂ«sojĂ« njĂ« person dhe tĂ« individualizojĂ« pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« diku tjetĂ«r, prodhon efektin e kundĂ«rt, duke e ekspozuar atĂ« edhe mĂ« shumĂ« pĂ«rballĂ« opinionit publik. NĂ«se ky efekt ishte i qĂ«llimshĂ«m apo jo, mbetet çështje interpretimi dhe pĂ«r tu parĂ«, por nĂ«se kjo gjĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« lind pyetja: âPĂ«rse SPAK kĂ«rkon tĂ« denigrojĂ« figurĂ«n e #Dumanit?â
I dyti është shumë më tokësor: se autorët e njoftimit kanë menduar se po kryenin një akt normal informimi institucional, duke u përqendruar te sintaksa juridike dhe korrektësia formale, pa vlerësuar pasojat që ai tekst do të kishte në psikologjinë e publikut. Historia e komunikimit është plot me shembuj ku një tekst juridikisht i saktë ka rezultuar komunikativisht katastrofik.
NĂ« fund, mĂ« vjen ndĂ«r mend njĂ« metaforĂ« e vjetĂ«r: dikush shkundi njĂ« jastik me pupla nĂ« majĂ« tĂ« minaresĂ« dhe doli nĂ« qytet me shpresĂ«n se do tâi mblidhte tĂ« gjitha puplat. Kjo Ă«shtĂ« natyra e informacionit nĂ« epokĂ«n moderne. Pasi ai shpĂ«rndahet, nuk e kontrollon mĂ« autori, por publiku. Ădo pĂ«rpjekje pĂ«r ta rikthyer, korrigjuar ose orientuar atĂ« zakonisht vjen vonĂ« dhe vjen pĂ«r keq. Puplat tashmĂ« i ka marrĂ« era.
Një 41-vjeçar shqiptar do të përballet me drejtësinë në Greqi, pasi akuzohet për përdhunimin e vazhdueshëm të vajzës 9-vjeçare të bashkëshortes së tij, si dhe për kryerjen e veprimeve të turpshme ndaj një të miture nën moshën 14 vjeç.
Sipas mediave greke, i akuzuari dyshohet se ka abuzuar seksualisht me vajzën e bashkëshortes së tij, të cilën ajo e kishte nga martesa e parë.
Ngjarja, sipas dosjes hetimore, nisi gjatë verës së vitit 2023, kur nëna e së miturës, shtatzënë në atë kohë, u kthye në Shqipëri, duke ia lënë vajzën në kujdes bashkëshortit të saj.
Prokuroria pretendon se gjatĂ« kĂ«saj periudhe, por edhe pas rikthimit tĂ« nĂ«nĂ«s dhe mĂ« pas nĂ« pranverĂ«n e vitit 2025, 41-vjeçari e detyronte tĂ« miturĂ«n tĂ« flinte nĂ« tĂ« njĂ«jtin shtrat me tĂ« dhe e pĂ«rdhunonte, duke e kĂ«rcĂ«nuar se do tâu bĂ«nte keq familjarĂ«ve tĂ« saj nĂ«se tregonte atĂ« qĂ« po ndodhte.
Sipas aktakuzës, vajza nuk ia kishte rrëfyer ngjarjen nënës, pasi jetonte në frikë të vazhdueshme. Ajo kishte deklaruar se njerku e kërcënonte se do të vriste gjyshen nga ana e babait dhe xhaxhain e saj në rast se zbulonte abuzimet.
Rasti u zbulua falë informacioneve të marra nga persona të tretë, çka çoi në nisjen e hetimeve dhe ngritjen e akuzave ndaj 41-vjeçarit.
Ai pritet të ulet në bankën e të akuzuarve në Gjykatën e Krimeve të Rënda, ku do të përballet me akuzat për përdhunim të përsëritur të një të miture dhe abuzim seksual ndaj një fëmije nën moshën 14 vjeç.
Neni 22 i KushtetutĂ«s parashikon qartazi: âLiria e shprehjes Ă«shtĂ« e garantuar. Liria e shtypit, e radios dhe e televizionit Ă«shtĂ« e garantuar. Censura paraprake e mjeteve tĂ« komunikimit ndalohet.â MjaftojnĂ« kĂ«to 24 fjalĂ« pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar si antikushtetuese 125 faqet e Rregullores sĂ« re dhe 552 faqet e Komentarit (âme tĂ« drejtat e autorit tĂ« rezervuaraâ), qĂ« kryetari i komanduar i GJKKO-sĂ«, Erion Bani, ka publikuar nĂ« faqen e internetit tĂ« gjykatĂ«s pĂ«r tĂ« vendosur masa censure tĂ« papranueshme nĂ« njĂ« vend demokratik, ndaj medias, ndaj avokatĂ«ve, dhe deri diku edhe ndaj prokurorĂ«ve.
Kam 45 vjet qĂ« ushtroj profesionin e gazetarit, brenda dhe jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«, dhe nuk mĂ« ka ndodhur kurrĂ« tĂ« dĂ«gjoj nga kryetari i njĂ« gjykate tĂ« shpallĂ« parimin se gazetarĂ«ve nuk u njihet asnjĂ« kompetencĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur detyrĂ«n e tyre institucionale pĂ«r tĂ« informuar, siç lexohet nĂ« kĂ«to dokumente. PĂ«rkundrazi, gazetarĂ«ve, nĂ« çdo demokraci, u garantohet njĂ« akses i privilegjuar nĂ« burime, dokumente dhe vende qĂ« shpesh, pĂ«r arsye sigurie, diskrecioni ose fshehtĂ«sie, janĂ« tĂ« ndaluara pĂ«r pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« publikut. Dhe kjo jo sepse gazetari duhet tĂ« gĂ«zojĂ« pĂ«rparĂ«si tĂ« padrejta, por sepse Ă«shtĂ« vetĂ« profesioni i tij qĂ« e detyron dhe i jep mundĂ«sinĂ« tĂ« shkojĂ« atje ku qytetarĂ«ve tĂ« tjerĂ« mund tâu ndalohet hyrja: sepse gazetari shkon atje nĂ« emĂ«r tĂ« tĂ« gjithĂ«ve, pĂ«r tĂ« informuar tĂ« gjithĂ«. Edhe ata qĂ« âmbeten jashtĂ«â.
Por, nĂ« diktatin e tij me frymĂ« sovjetike, Bani injoron rolin kushtetues tĂ« gazetarĂ«ve, madje edhe atĂ« tĂ« avokatĂ«ve, pasi ndĂ«r kufizimet absurde qĂ« synon tĂ« vendosĂ«, Ă«shtĂ« edhe ndalimi pĂ«r ta (domethĂ«nĂ« pĂ«r mbrojtĂ«sit e tĂ« pandehurve) qĂ« tĂ« hyjnĂ« nĂ« sallĂ«n e gjyqit duke mbajtur me vete telefonin celular. Aspekti qesharak i Rregullores Ă«shtĂ« se Bani, duke e konsideruar veten qartazi si mbajtĂ«sin e vetĂ«m tĂ« konceptit tĂ« DrejtĂ«sisĂ«, synon tâua ndalojĂ« edhe prokurorĂ«ve tĂ« SPAK-ut mbajtjen e telefonave celularĂ« nĂ« sallĂ«n e gjyqit. NdĂ«rsa me Nenin 77 i Rregullores ofrohet si favor mbajtja e njĂ« laptopi. Sipas kĂ«tij neni, âProkurorĂ«t, tĂ« pandehurit, viktimat dhe avokatĂ«t qĂ« marrin pjesĂ« nĂ« njĂ« seancĂ« gjyqĂ«sore mund tĂ« mbajnĂ« me vete dhe tĂ« pĂ«rdorin vetĂ«m kompjuterĂ« portativĂ« (laptopĂ«) pĂ«r ushtrimin e funksioneve tĂ« tyre procedurale, pĂ«r aq kohĂ« sa pĂ«rdorimi i tyre nuk cenon rendin, solemnitetin ose zhvillimin e rregullt tĂ« seancĂ«s gjyqĂ«sore.â GazetarĂ«t nuk merren fare nĂ« konsideratĂ«. Po si mundet njĂ« gazetar tĂ« ndjekĂ« debatin e njĂ« procesi gjyqĂ«sor dhe tĂ« raportojĂ« nĂ« kohĂ« reale nĂ« redaksi, pa mundur tĂ« pĂ«rdorĂ« njĂ« telefon celular pĂ«r tĂ« komunikuar ose njĂ« laptop pĂ«r tĂ« mbajtur shĂ«nime
Por Bani e shpjegon kĂ«tĂ« nĂ« Komentarin e tij: mediat nuk janĂ« palĂ« nĂ« procesin gjyqĂ«sor dhe, pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, atyre nuk u rezervohet asnjĂ« privilegj dhe asnjĂ« akses preferencial. Madje, ato penalizohen. âNĂ« rastet kur salla e gjykimit nuk ka vende tĂ« mjaftueshme pĂ«r sistemimin e tĂ« gjithĂ« tĂ« interesuarve pĂ«r tĂ« ndjekur seancĂ«n, vendos pĂ«r lejimin e pjesĂ«marrĂ«sve nĂ« sallĂ«, sipas kĂ«saj radhe pĂ«rparĂ«sie: i) subjektet nĂ« gjykim; ii) familjarĂ«t dhe iii) pĂ«rfaqĂ«suesit e mediasâ (neni 65). Pra, gazetarĂ«t edhe njĂ« herĂ« nĂ« vendin e fundit. Sipas Banit, kur nuk ka vend pĂ«r tĂ« gjithĂ«, disa gazetarĂ« mbeten jashtĂ« sallĂ«s pĂ«r tâu lĂ«nĂ« vend subjekteve tĂ« tjera tĂ« procesit. Po kush e informon pastaj opinionin publik?
Ashtu siç ndalohen telefonat celularë, neni 76 i Rregullores ndalon natyrisht edhe praninë në sallën e gjyqit të aparateve fotografike, kamerave televizive, regjistruesve dhe çdo pajisjeje tjetër elektronike. Bani dëshiron ta kthejë profesionin e gazetarit mbrapa në kohën e stilolapsit, megjithëse neni 22 i Kushtetutës (shumë më modern se kryetari i gjykatës) parashikon se, përveç shtypit, ekzistojnë edhe radioja dhe televizioni, pra media elektronike, liria e të cilave duhet të garantohet po njësoj. Por si mund të bëjë informim një gazetar i radios ose i televizionit nëse nuk mund të regjistrojë zëra ose të xhirojë video?
Kjo censurĂ« paraprake, e vendosur nĂ« atĂ« qĂ« duhet tĂ« ishte tempulli i DrejtĂ«sisĂ« sĂ« Re, justifikohet nga Bani âpĂ«r garantimin e sigurisĂ«, rendit dhe solemnitetit tĂ« seancĂ«s gjyqĂ«soreâ. I fiksuar pas kĂ«tyre tre elementeve, tĂ« cilat i pĂ«rsĂ«rit qindra herĂ« nĂ« 677 faqet e analizĂ«s sĂ« tij âme tĂ« drejtat e autorit tĂ« rezervuaraâ, Bani harron KushtetutĂ«n, lirinĂ« e informimit, rolin e shtypit dhe, mbi tĂ« gjitha, detyrimin qĂ« edhe vetĂ« Bani ka pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« llogari para popullit dhe ligjit pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si administron DrejtĂ«sinĂ«. E cila nuk Ă«shtĂ« njĂ« pronĂ« e tij personale, por njĂ« e mirĂ« kolektive qĂ« atij i Ă«shtĂ« deleguar pĂ«r ta administruar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rkohshme dhe tĂ« kushtĂ«zuar, jo sikur tĂ« ishte pushteti absolut i njĂ« sovrani.
NĂ« emĂ«r tĂ« vlerave, sigurisht themelore, si siguria, rendi dhe solemniteti i seancĂ«s gjyqĂ«sore, Erjon Bani fshin njĂ« parim tjetĂ«r jo mĂ« pak tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« njĂ« procesi gjyqĂ«sor: transparencĂ«n! TĂ« censurosh mediat, duke i penguar ato tĂ« marrin pjesĂ« dhe tĂ« regjistrojnĂ« fazat e njĂ« procesi qĂ« mund tĂ« çojĂ« nĂ« privimin e njĂ« personi nga e mira e çmuar e lirisĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« akt i papĂ«rshkrueshĂ«m arrogance, dhe qartĂ«sisht antidemokratik. Duke ndjekur tĂ« njĂ«jtat parime qĂ« Erjon Bani zbaton nĂ« Rregulloren e tij, çdo institucion shtetĂ«ror, duke filluar nga qeveria, mund tĂ« ndihet i lirĂ« tâi mohojĂ« shtypit aksesin dhe informacionin, duke i kategorizuar gazetarĂ«t nĂ« rolin e armiqve potencialisht tĂ« rrezikshĂ«m.
Kjo nuk është më një drejtësi moderne dhe as një demokraci evropiane, por është paradhoma e një diktature të re.
Një ngjarje tragjike ka ndodhur të martën, 4 gush, në Tajlandë gjatë një ndeshjeje, ku luante Yala FC. Një rrufe goditi fushën e lojës, duke i marrë jetën një futbollisti 24-vjeçar dhe duke lënë të paktën nëntë persona të tjerë të plagosur.
Sipas raportimeve të e.vnexpress.net, ngjarja ndodhi në stadiumin Santiphap, në zonën Su-ngai Kolok, në provincën Narathiwat. Në momentin e incidentit po binte shi i rrëmbyeshëm, kur papritur një rrufe goditi fushën. Menjëherë pas goditjes, disa futbollistë u rrëzuan në tokë, ndërsa të plagosurit u transportuan në spital për të marrë ndihmën e nevojshme mjekësore.
MĂ« rĂ«ndĂ« u lĂ«ndua 24-vjeçari Safwan Awa. PavarĂ«sisht pĂ«rpjekjeve tĂ« mjekĂ«ve pĂ«r ta mbajtur nĂ« jetĂ«, ai nuk arriti tâu mbijetojĂ« plagĂ«ve.
Klubi Yala FC reagoi me njĂ« mesazh prekĂ«s nĂ« faqen e tij zyrtare nĂ« Facebook, duke shprehur ngushĂ«llimet mĂ« tĂ« sinqerta pĂ«r familjen e futbollistit tĂ« ndjerĂ«. Sipas njoftimit tĂ« klubit, drejtori i Yala FC, sĂ« bashku me njĂ« delegacion tĂ« ekipit, vizituan familjen e 24-vjeçarit pĂ«r tâi shprehur ngushĂ«llimet dhe pĂ«r tâi ofruar mbĂ«shtetje nĂ« kĂ«tĂ« moment tĂ« vĂ«shtirĂ«.
âStafi drejtues, trajnerĂ«t, futbollistĂ«t dhe tĂ« gjithĂ« anĂ«tarĂ«t e Yala FC shprehin ngushĂ«llimet mĂ« tĂ« thella pĂ«r familjen e Safwan Awa (Ing)â, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e klubit.
Edhe Federata e Futbollit e Tajlandës (FAT) publikoi një deklaratë zyrtare pas tragjedisë, duke shprehur solidaritetin me familjen, miqtë dhe klubin e futbollistit në këtë moment të rëndë.
Safwan Awa kishte firmosur me Yala FC vetëm më 29 korrik. Anësori i talentuar konsiderohej një nga lojtarët më të rëndësishëm të skuadrës, ndërsa më parë kishte shënuar shtatë gola në 18 ndeshje me Pattani FC, duke kontribuar në ngjitjen e ekipit në Thai League 2 për sezonin 2025-2026.
Takimi mes kryetarit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, dhe kreut të Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka përfunduar pa një marrëveshje mes dy subjekteve politike.
Pas përfundimit të takimit, Kurti ka thënë se aktualisht nuk ka ndonjë dakordim të arritur.
âPĂ«rderisa nuk kemi marrĂ«veshje, nuk kemi lajmeâ, u shpreh Kurti para mediave.
Bisedimet mes dy partive janë zhvilluar në prag të seancës konstituive të Kuvendit të Kosovës, e cila është caktuar të mbahet nesër në orën 10:00.
Gjykata e Posaçme pĂ«r Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar, GJKKO, miratoi mĂ« 17 korrik njĂ« rregullore tĂ« re qĂ« pĂ«rcakton udhĂ«zime pĂ«r sigurinĂ« dhe sjelljen nĂ« ambientet e saj. Ky vendim, i shoqĂ«ruar nga njĂ« komentar voluminoz prej 532 faqesh, prek njĂ«herazi aksesin e mediave dhe gazetarĂ«ve nĂ« gjykatĂ«. NĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« tĂ« veçantĂ« dedikuar [âŠ]
Takimi i radhĂ«s mes liderit tĂ« LĂ«vizjes VetĂ«vendosje dhe kryeministrit nĂ« detyrĂ«, Albin Kurti, dhe kryetarit tĂ« Lidhjes Demokratike tĂ« KosovĂ«s, Lumir Abdixhiku, ka pĂ«rfunduar pa njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r formimin e institucioneve tĂ« reja. Kurti dhe Abdixhiku u takuan pas mbledhjes sĂ« Grupit Parlamentar tĂ« LDK-sĂ«, por edhe ky diskutim nuk solli njĂ« dakordim pĂ«rfundimtar [âŠ]
Mes zhurmës së mijëra bletëve dhe aromës së luleve, Behexhet Ruda nis çdo ditë të njëjtin ritual që e shoqëron prej më shumë se 43 vitesh. Në fshatin Shushicë të Elbasanit, 66-vjeçari kujdeset për kosheret me të njëjtin përkushtim që lindi në fëmijëri, kur ndiqte të atin pranë bletëve. Për të, bletaria është më shumë se një zanat apo burim të ardhurash, është një mënyrë jetese.
âUnĂ« merrem me bletĂ«t qĂ« nga viti 1983. Nga tĂ« lindi pasioni dhe nga e ke trashĂ«guar? Pasionin⊠unĂ« kam lindur me bletĂ«t nĂ« shtĂ«pi. Babai im, unĂ« isha bile 4-5 vjeç, 6 vjeç, i veja afĂ«r. Ai thoshte: âLargohu se tĂ« hanĂ«â. UnĂ« kisha qejf, kisha pasion. Babai u sĂ«mur pastaj, ka vdekur shumĂ« i ri. Edhe unĂ« kisha dĂ«shirĂ« ta vazhdoja pasionin. Ta vazhdoja, por nuk kisha mundĂ«si, se ta bleja atĂ«herĂ« kushtonte shumĂ« shtrenjtĂ« njĂ« koshere blete, 300 mijĂ« lekĂ«. TĂ« ardhurat tona ishin 80 lekĂ« pĂ«r ditĂ« pune⊠I kam pasion mĂ« shumĂ« sesa fitimâ, tha Behexhet Ruda, bletĂ«rritĂ«s.
Për Rudën, vlera e këtij profesioni nuk matet me sasinë e mjaltit të prodhuar, por me kënaqësinë që i jep puna me bletët dhe natyra që i ushqen ato. Ai thotë se çdo ditë mes koshereve është një përvojë që e mban të lidhur me pasionin e tij.
âShiko, Ă«shtĂ« si njĂ« person qĂ« ikĂ«n, kap peshk çdo ditĂ«, edhe nĂ« darkĂ« peshkun nuk e ha vetĂ«, e ka qejf. Edhe unĂ« nuk kam pasion tĂ« ngrĂ«nit e mjaltit, unĂ« kam pasion bletĂ«n mĂ« shumĂ«, natyrĂ«n⊠UnĂ« kĂ«naqem kur bie shiu, kur çelin lulet qĂ« bleta kullotâ, shtoi Ruda.
Megjithatë, bletaria nuk është pa sfida. Sipas tij, kërcënimi më serioz për kosheret nuk janë temperaturat e larta, por varroatoza, një sëmundje që mund të përhapet me shpejtësi nëse nuk luftohet në mënyrë të koordinuar nga të gjithë bletërritësit.
âTemperatura Ă«shtĂ« negative, por jo fatale. MĂ« fatale nĂ« bletari Ă«shtĂ« njĂ« sĂ«mundje qĂ« quhet varroatoza. Edhe kjo Ă«shtĂ« fatale, pĂ«r shkak se nuk luftohet njĂ«kohĂ«sisht. BletarĂ«t e gjithĂ« fshatit, pĂ«r shembull, ta luftojnĂ« njĂ«herĂ«sh. NĂ« rast se e bĂ«n ti, sâe bĂ«n njĂ« tjetĂ«r, ajo shpĂ«rndahet. Nuk e bĂ«n tjetri dhe infeksioni te lulet, se ajo shkarkohet te lulet, ngjitet pas bletĂ«s dhe vjen kĂ«tuâ, u shpreh ai.
Edhe pse vështirësitë janë shtuar ndër vite, Behexhet Ruda thotë se nuk ka bërë kurrë kompromis me cilësinë. Mjalti i prodhuar në kosheret e tij ka mbërritur edhe jashtë Shqipërisë, ndërsa ai beson se prodhimi natyral është arsyeja kryesore pse mjalti shqiptar vazhdon të vlerësohet në tregjet e huaja.
âPo, kam çuar edhe jashtĂ«. Kam çuar nĂ« Greqi⊠NĂ« Greqi prodhohet mjaltĂ« sa tĂ« duash, por ata kĂ«rkojnĂ« edhe prej kĂ«tu. Ose nĂ« Itali, ose nĂ« Gjermani ka çuar tjetri mjaltin. VetĂ«m pĂ«r shkak se Ă«shtĂ« bio dhe nuk ka hile? Po, sigurisht, se po tĂ« ishte pĂ«r hile, unĂ« mund tâi bĂ«ja pĂ«r dy vjet, mund tâi bĂ«ja 200 koshere. PĂ«r dy vjet, jo mĂ« shumĂ«â, tha bletĂ«rritĂ«si.
Ndërsa zhurma e bletëve mbush oborrin e tij, Behexhet Ruda mbetet i bindur se e ardhmja e bletarisë varet nga përkushtimi i atyre që e shohin këtë zanat si një mision, jo thjesht si një burim të ardhurash.
Producentja dhe aktorja amerikane Michelle Pfeiffer thotë se pasi ka punuar në dy seriale televizive, ka ndryshuar perspektivën e saj mbi aktrimin dhe se në të ardhmen do të preferonte të punonte në projekte ansamblesh sesa të merrte role kryesore në filma.
Aktorja zbuloi se ka zhvilluar një vlerësim për projektet televizive në ansambël pasi luajti në serialet "Margo's Got Money Troubles" dhe "The Madison" këtë vit.
"Nuk dua tĂ« aktroj mĂ« kurrĂ« nĂ« njĂ« film tjetĂ«r, betohem nĂ« Zot. Dua vetĂ«m tĂ« bĂ«j pjesĂ« nĂ« ansambĂ«l. ĂshtĂ« shumĂ« mĂ« argĂ«tuese, mĂ« pĂ«lqen shumĂ«", tha Pfeiffer gjatĂ« eventit "The Hollywood Reporter's THR x Apple TV's Leading the Narrative: The Women of Apple TV".
Aktorja u shfaq në panel së bashku me të nominuarat e tjera për çmimin Emmy, përfshirë Elle Fanning, Dale Dickey, Karolina Wydra, Rhea Seehorn dhe Jessica Williams.
Pjesa më e madhe e entuziazmit të saj erdhi nga puna në serialin "Margo's Got Money Troubles", adaptimi për Apple TV i librit më të shitur të Rufi Thorpe.
"Jam thjesht e mahnitur nga performancat e femrave në televizion dhe sinqerisht, ato vërtet e sundojnë televizionin", tha Pfeiffer.
Ajo shtoi se personazhet e shtresuara emocionalisht në serial i kujtuan një citat të famshëm nga Robin Williams.
"Më pëlqen sa kompleksë dhe të papërsosur janë të gjithë këta personazhe dhe më kujton vërtet atë thënien e famshme të Robin Williams ku ai thotë: 'Mbaj mend se të gjithë ata që takon po luftojnë një betejë për të cilën ti nuk di asgjë dhe ji i sjellshëm'. Kjo, për mua, përmbledh shfaqjen dhe mesazhin e saj, dhe jam vërtet krenare që jam pjesë e saj", tha ajo.
Pfeiffer luan në serial përkrah Elle Fanning, e cila ka folur më parë për bashkëpunimin e tyre.
"Jemi bërë shumë të afërt, veçanërisht duke luajtur këto dy personazhe në këtë shesh xhirimi. Marrëdhënia e Shyanne dhe Margo është e ndërlikuar dhe e shumëllojshme, dhe jam shumë e nderuar që pata mundësinë ta bëj këtë me Michelle", tha Fanning.
Pfeiffer ia ktheu komplimentet koleges së saj, duke theksuar se ajo e kishte impresionuar edhe para se të dilnin së bashku para kamerave.
"Ajo është një profesioniste dhe është në gjendje të zhytet plotësisht në një personazh, të xhirojë një skenë emocionale, të bëjë tre xhirime, të dalë prej saj dhe të merret me detyrat e prodhimit", tha Pfeiffer.
Ajo shtoi se Fanning është krejtësisht ndryshe jashtë sheshit të xhirimit.
"Dhe pastaj ajo përtyp çamçakëz në anë, dhe ne qeshim. Ajo është personi më i lehtë në botë për të bërë të qeshësh. Ne qeshim shumë, dhe ajo është thjesht shumë, shumë mirëdashëse dhe e gëzuar," shtoi ajo. /Telegrafi/
PRISHTINĂ, 5 gusht/ATSH/ Takimi i dytĂ« i zhvilluar kĂ«tĂ« tĂ« mĂ«rkurĂ« mes kreut tĂ« LĂ«vizjes VetĂ«vendosje, Albin Kurti, dhe kryetarit tĂ« Lidhjes Demokratike tĂ« KosovĂ«s (LDK), Lumir Abdixhiku, pĂ«rfundoi pa marrĂ«veshje.
Takimi, i cili nisi në orët e drekës, përfundoi rreth orës 17:35, ndërsa kreu i LVV-së, njëkohësisht kryeministër në detyrë, Albin Kurti, konfirmoi se ende nuk ka një marrëveshje mes palëve.
âNuk kemi lajme, pasi nuk kemi marrĂ«veshje. Kur tĂ« kemi marrĂ«veshje, flasimâ, tha Kurti pas takimit me Abdixhikun.
Takimi i parë mes Kurtit dhe Abdixhikut u zhvillua të martën në mbrëmje, por edhe ai përfundoi pa rezultat.
Pas takimit, Albin Kurti tha se biseda me kryetarin e LDK-së, Lumir Abdixhiku, nënkryetarin e kësaj partie, Lutfi Haziri, dhe ish-presidenten Vjosa Osmani, nuk ka rezultuar me marrëveshje politike, por ka shërbyer për diskutimin e zhvillimeve aktuale dhe mundësive për bashkëpunim, raporton KosovaPress.
Kurti ka bërë përpjekje për të mbajtur bisedime me të gjitha partitë opozitare shqiptare, por Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Aleanca kanë zgjedhur të qëndrojnë në opozitë, duke hedhur poshtë ofertat për takime me të.
Tani, Kurti ka vetëm LDK-në për ta arritur një marrëveshje medoemos, për të nxjerrë vendin nga kriza pothuajse dyvjeçare politike e institucionale.
LVV-ja e tij i siguroi 53 vende nĂ« Kuvend dhe, duke e pasur parasysh bashkĂ«punimin e deritanishĂ«m tĂ« tij me partitĂ« e pakicave joserbe â qĂ« gĂ«zojnĂ« 10 vende â Kurti pritet tâi ketĂ« votat e nevojshme prej tĂ« paktĂ«n 61 deputetĂ«ve pĂ«r ta konstituuar Kuvendin dhe pĂ«r ta formuar QeverinĂ« e re.
Por, që votimi për presidentin e ri të Kosovës të jetë i vlefshëm nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende.
Me një marrëveshje të mundshme me LDK-në, e cila i fitoi 18 vende, atëherë do të arriheshin të paktën 81 vota, mjaftueshëm për votimin e presidentit të ri, nëse të paktën 80 deputetë do të qëndronin në sallën e Kuvendit.
Seanca për konstituimin e Kuvendit të ri do të mbahet të enjten paradite, dhe partia në pushtet nuk pritet të përballet me telashe për ta përmbyllur me sukses këtë proces. Por, çështja është nëse po soset koha për një marrëveshje të gjerë edhe për postin e presidentit.
Gazetari Enton Abilekaj, deklaroi se problemi i pushtetit lokal nĂ« ShqipĂ«ri nuk lidhet me numrin e bashkive, por me mĂ«nyrĂ«n se si ato janĂ« menaxhuar nga qeveria. I ftuar nĂ« emisionin Edicioni i Pasdites nĂ« SYRI TV, Abilekaj u shpreh se qytetarĂ«t nuk duhet tĂ« shqetĂ«sohen pĂ«r ekzistencĂ«n e njĂ« bashkie, por pĂ«r cilĂ«sinĂ« e [âŠ]
ShtĂ«pia e BardhĂ« ka bĂ«rĂ« publike njĂ« deklaratĂ« ku pretendon se dokumente tĂ« deklasifikuara sĂ« fundmi hedhin dritĂ« mbi hapjen e njĂ« hetimi penal nga FBI ndaj Donald Trump nĂ« vitin 2017. Sipas njoftimit, hetimi nisi nĂ« maj tĂ« atij viti me dyshimin se presidenti i atĂ«hershĂ«m amerikan kishte shkarkuar drejtorin e FBI-sĂ«, James Comey, pĂ«r shkak tĂ« pretendimeve se ai mund tĂ« kishte lidhje me interesatâŠ
Mënyra se si fëmijët flasin për përvojat e vështira mund të tregojë më shumë sesa mendohej deri më sot. Sipas një studimi të ri të Universitetit Stanford, nuk janë vetëm ngjarjet që kanë përjetuar fëmijët ato që sinjalizojnë rrezikun për probleme të shëndetit mendor, por edhe mënyra se si ata i rrëfejnë këto përvoja.
Studiuesit intervistuan mbi 200 fëmijë të moshës 9 deri në 13 vjeç dhe, duke përdorur inteligjencën artificiale për të analizuar gjuhën e tyre, arritën të parashikojnë se cilët kishin më shumë gjasa të zhvillonin ankth ose depresion gjatë adoleshencës.
Studimi tregon se pĂ«rdorimi i fjalĂ«ve absolute si âgjithmonĂ«â dhe âkurrĂ«â, si edhe njĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« e ndĂ«rlikuar e rrĂ«fimit, lidhen me njĂ« rrezik mĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r vĂ«shtirĂ«si emocionale. NdĂ«rsa fĂ«mijĂ«t qĂ« flasin mĂ« shumĂ« pĂ«r njerĂ«zit pĂ«rreth, pĂ«r aktivitetet qĂ« u pĂ«lqejnĂ«, sportin apo kafshĂ«t shtĂ«piake, duket se kanĂ« mĂ« pak gjasa tĂ« pĂ«rballen me kĂ«to probleme.
Ekspertët theksojnë se nuk duhet të shqetësohen prindërit për çdo fjalë që përdor fëmija, por të jenë të vëmendshëm ndaj mënyrës se si ai shpreh emocionet dhe përjetimet e tij. Sipas tyre, të dëgjosh një fëmijë me kujdes mund të jetë hapi i parë për të kuptuar nëse ai ka nevojë për mbështetje.
Autorët besojnë se analiza e të folurit mund të shndërrohet në një mjet të thjeshtë, me kosto të ulët dhe lehtësisht të përdorshëm për të identifikuar herët fëmijët në rrezik, duke krijuar mundësinë që ata të marrin ndihmën e duhur përpara se problemet të bëhen më serioze.
Ekonomitë e Ballkanit Perëndimor nuk mbështeten në të njëjtët motorë zhvillimi.
Disa vende kanë ruajtur një bazë relativisht të fortë industriale, të tjera varen më shumë nga tregtia, turizmi dhe shërbimet, ndërsa Shqipëria dhe Kosova dallohen për një peshë të lartë të ndërtimit, krahas rolit të rëndësishëm të industrisë dhe tregtisë në Kosovë dhe bujqësisë në Shqipëri.
Monitor ka përpunuar të dhënat e Eurostat dhe ka krahasuar strukturën e vlerës së shtuar bruto sipas aktivitetit ekonomik (pa përfshirë neto taksat dhe subvencionet) për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe mesataren e Bashkimit Europian për vitin 2024, të dhënat më të fundit të disponueshme.
Modelet e rritjes në rajon ndryshojnë ndjeshëm jo vetëm nga njëri-tjetri, por edhe nga ekonomia mesatare e Bashkimit Europian.
Në BE, aktiviteti ekonomik është më i shpërndarë ndërmjet industrisë, shërbimeve profesionale, administratës publike, pasurive të paluajtshme dhe financave, ndërsa vendet e Ballkanit vijojnë të kenë një përqendrim më të madh në sektorë tradicionalë.
Krahasimi tregon se Shqipëria dhe Kosova kanë modele të ndryshme, por të dyja mbështeten ndjeshëm te ndërtimi dhe aktivitetet tradicionale, ndërsa vendet e tjera të rajonit kanë ruajtur një bazë më të fortë industriale ose janë orientuar më shumë drejt shërbimeve me vlerë të shtuar.
Shqipëria, ekonomia më e varur nga ndërtimi dhe bujqësia
Shqipëria është vendi ku ndërtimi zë peshën më të lartë në ekonomi. Sipas të dhënave të grafikut, sektori gjeneron 13.8% të vlerës së shtuar bruto, më shumë se dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian prej 5.5% dhe dukshëm mbi të gjitha vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Pesha e ndërtimit në Shqipëri rezulton më e larta në Europë. Në Kosovë ky sektor përbën rreth 10% të ekonomisë, në Maqedoninë e Veriut 7.2%, ndërsa në Serbi 5.9%, Bosnjë-Hercegovinë 5.6% dhe Malin e Zi rreth 5%.
Zgjerimi i shpejtë i ndërtimeve, i mbështetur nga investimet në banesa, struktura turistike dhe zhvillime të mëdha në zonat urbane e bregdetare, ka qenë një ndër burimet kryesore të rritjes ekonomike të Shqipërisë gjatë viteve të fundit.
Por mbështetja e lartë te ndërtimi nuk përfaqëson domosdoshmërisht një model të qëndrueshëm zhvillimi në afat të gjatë.
Ndërtimi mund të krijojë punësim, të tërheqë kapital dhe të ushqejë sektorë të lidhur me të, por krijon më pak hapësirë për rritjen e produktivitetit, eksportet dhe inovacionin sesa industria përpunuese, teknologjia apo shërbimet profesionale.
Pasi përfundon cikli i investimit, aftësia e tij për të prodhuar vazhdimisht vlerë të re është më e kufizuar.
Për më tepër, ky sektor ka shërbyer edhe si kanal për hyrjen e parave informale në vend, duke ndikuar në rritjen e çmimeve të pasurive të paluajtshme dhe në uljen e përballueshmërisë së banesave për vendasit.
Përveç ndërtimit, Shqipëria ka edhe peshën më të lartë të bujqësisë në rajon. Ky sektor gjeneron rreth 17-18% të vlerës së shtuar bruto, kundrejt më pak se 2% në BE. Diferenca tregon se një pjesë e konsiderueshme e ekonomisë dhe punësimit vazhdon të jetë e përqendruar në aktivitete me produktivitet relativisht të ulët.
Industria zë rreth 12% të ekonomisë shqiptare, një nivel dukshëm më i ulët se mesatarja e BE-së dhe se vendet e tjera të rajonit. Ndërkohë, tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimet ushqimore përbëjnë më shumë se një të pestën e ekonomisë, duke reflektuar rolin në rritje të turizmit dhe konsumit.
Në kahun pozitiv, Shqipëria ka shënuar zhvillim relativisht të mirë në aktivitetet profesionale, shkencore dhe teknike, së bashku me shërbimet administrative dhe mbështetëse. Pesha e këtij grupi aktivitetesh në vlerën e shtuar bruto arriti në 8.4%, e dyta më e lartë në rajon pas Serbisë.
Kosova, mbështetje te industria, tregtia dhe ndërtimi
Kosova ka një strukturë ku industria, tregtia dhe ndërtimi zënë pjesën më të madhe të ekonomisë. Industria gjeneron më shumë se një të pestën e vlerës së shtuar bruto (22.8%), ndër nivelet më të larta në Ballkanin Perëndimor.
Tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimi ushqimor përbëjnë rreth një të katërtën e ekonomisë, duke reflektuar rolin e madh të konsumit dhe aktiviteteve tregtare.
Ndërtimi ka një peshë prej afërsisht 10%, e dyta më e larta në rajon pas Shqipërisë dhe ndër nivelet më të larta në Europë.
Edhe bujqësia vijon të jetë relativisht e rëndësishme, me 9.3% të vlerës së shtuar bruto. Në të kundërt, informacioni dhe komunikimi, financat dhe shërbimet profesionale mbeten më pak të zhvilluara se në ekonomitë më të avancuara të rajonit dhe mesataren europiane.
Struktura e Kosovës tregon një bazë më të fortë industriale krahasuar me Shqipërinë, por ende me varësi të lartë nga sektorët tradicionalë dhe me hapësirë të konsiderueshme për zhvillimin e shërbimeve me bazë njohuritë.
Serbia ndërton një model më të orientuar drejt teknologjisë
Në kontrast me Shqipërinë dhe Kosovën, Serbia dallohet për zhvillimin e sektorit të informacionit dhe komunikimit. Ky aktivitet ka arritur të gjenerojë rreth 10% të vlerës së shtuar bruto, pesha më e lartë në Ballkanin Perëndimor dhe afërsisht dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian.
Rritja e teknologjisë së informacionit e ka ndihmuar Serbinë të krijojë një model ekonomik më të orientuar drejt eksporteve të shërbimeve me vlerë të shtuar, punësimit të kualifikuar dhe investimeve në njohuri.
Struktura e ekonomisë serbe është më e diversifikuar. Industria zë rreth një të pestën e vlerës së shtuar bruto (21.2%), ndërsa ndërtimi ka një peshë më të kontrolluar, prej rreth 6%.
Mali i Zi, ekonomia më e varur nga tregtia dhe turizmi
Mali i Zi ka modelin më të orientuar drejt shërbimeve të tregtisë, transportit, akomodimit dhe ushqimit. Së bashku, këto aktivitete zënë rreth një të tretën e vlerës së shtuar bruto, pesha më e lartë në rajon.
Kjo strukturë pasqyron varësinë e madhe të ekonomisë malazeze nga turizmi. Në vitet me flukse të larta turistike, sektori sjell të ardhura, punësim dhe valutë, por një varësi e tillë e ekspozon vendin ndaj goditjeve të jashtme.
Mali i Zi ka peshën më të ulët industriale në rajon, rreth 10-11%, ndërsa financat dhe pasuritë e paluajtshme kanë një rol relativisht të rëndësishëm.
Maqedonia e Veriut, strukturë më e balancuar
Maqedonia e Veriut paraqet një strukturë relativisht më të shpërndarë ndërmjet industrisë, tregtisë, ndërtimit dhe shërbimeve.
Industria zë rreth 21% të ekonomisë, ndërsa tregtia, transporti, akomodimi dhe ushqimi kanë një peshë të ngjashme.
Ndërtimi përbën 7.2% të vlerës së shtuar bruto, më shumë se mesatarja e BE-së, por më pak se në Shqipëri dhe Kosovë.
Bosnjë-Hercegovina ruan bazën industriale
Bosnjë-Hercegovina ka një nga peshat më të larta të industrisë në ekonominë e rajonit, me rreth 21% të vlerës së shtuar bruto.
Vendi mbështetet në industrinë përpunuese, energjinë dhe aktivitetet që lidhen me eksportet drejt tregut europian.
Ndërtimi ka një peshë shumë më të ulët se në Shqipëri dhe Kosovë, ndërsa tregtia, transporti, akomodimi dhe ushqimi mbeten aktivitete të rëndësishme.
Në tërësi, ekonomitë e Ballkanit Perëndimor vazhdojnë të karakterizohen nga modele të ndryshme zhvillimi: Shqipëria nga ndërtimi, bujqësia dhe turizmi; Kosova nga industria, tregtia dhe ndërtimi; Serbia nga teknologjia dhe industria; Mali i Zi nga turizmi; ndërsa Maqedonia e Veriut dhe Bosnjë-Hercegovina nga një bazë më e fortë industriale. /monitor/
NjĂ« prej emrave mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« muzikĂ«s shqiptare, Ramadan Krasniqi â Dani, feston sot ditĂ«lindjen e tij tĂ« 68-tĂ«, duke shĂ«nuar edhe njĂ« tjetĂ«r vit nĂ« njĂ« karrierĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme qĂ« ka lĂ«nĂ« gjurmĂ« nĂ« skenĂ«n muzikore shqiptare.
I lindur mĂ« 5 gusht 1958 nĂ« PejĂ«, Dani prej dekadash konsiderohet nga publiku dhe kolegĂ«t si âmbreti i muzikĂ«sâ, falĂ« kontributit tĂ« tij tĂ« madh dhe repertorit tĂ« pasur qĂ« ka shoqĂ«ruar breza tĂ« tĂ«rĂ« shqiptarĂ«sh.
Me më shumë se pesë dekada në skenë, ai ka ndërtuar një trashëgimi artistike mbresëlënëse, duke publikuar mbi 45 albume dhe dhjetëra hite që vazhdojnë të dëgjohen e të këndohen edhe sot.
Edhe në moshën 68-vjeçare, Dani mbetet një artist aktiv dhe i pandalshëm. Sezoni veror e gjen të angazhuar në koncerte, dasma, ahengje dhe mbrëmje festive, ku zëri i tij vazhdon të jetë ndër më të kërkuarit nga publiku.
Për vite me radhë, ai nuk ka qenë vetëm krenaria e Pejës dhe e Dukagjinit, por është shndërruar në një ikonë të muzikës shqiptare, duke fituar respektin dhe dashurinë e publikut në të gjitha trojet ku jetojnë shqiptarët.
Në këtë ditë të veçantë, artisti ka marrë qindra urime nga familjarë, miq, kolegë, artistë dhe adhurues të shumtë, të cilët kanë shprehur vlerësimin për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në muzikë.
Me njĂ« karrierĂ« qĂ« vazhdon tĂ« shkruajĂ« histori dhe me njĂ« publik qĂ« e mbĂ«shtet me tĂ« njĂ«jtin entuziazĂ«m si nĂ« fillimet e tij, Ramadan Krasniqi â Dani mbetet njĂ« nga figurat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme dhe mĂ« tĂ« dashura tĂ« muzikĂ«s shqiptare. /Telegrafi/
Takimi i radhës mes liderit të Lëvizjes Vetëvendosje dhe kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, dhe kryetarit të Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka përfunduar pa një marrëveshje për formimin e institucioneve të reja.
Kurti dhe Abdixhiku u takuan pas mbledhjes së Grupit Parlamentar të LDK-së, por edhe ky diskutim nuk solli një dakordim përfundimtar mes dy partive.
âNuk kemi lajme, pĂ«rderisa nuk kemi marrĂ«veshje. Kur ta realizojmĂ« marrĂ«veshjen, do tĂ« mund tâju njoftojmĂ«â, deklaroi Kurti pas takimit.
Ky ishte takimi i dytë mes dy liderëve brenda dy ditësh. Edhe bisedimet e së martës, të cilat zgjatën rreth tre orë, nuk prodhuan një marrëveshje politike për ndarjen e përgjegjësive dhe krijimin e institucioneve.
Pavarësisht mungesës së një dakordimi, të dy palët kanë lënë të hapur mundësinë e vazhdimit të negociatave.
Kurti ka shprehur interesim pĂ«r njĂ« bashkĂ«punim me LDK-nĂ«, duke e cilĂ«suar atĂ« si mundĂ«si pĂ«r âprogres tĂ« pĂ«rshpejtuarâ, ndĂ«rsa Abdixhiku ka theksuar se qĂ«ndrimi i LDK-sĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r njĂ« âbalancĂ« institucionaleâ, ku njĂ« subjekt politik tĂ« mos pĂ«rqendrojĂ« tĂ« gjitha pozitat kryesore.
Pa një marrëveshje për çështjet kyçe, përfshirë edhe atë për presidentin, skenari i zgjedhjeve të reja mbetet ende i hapur.
Mbi 3 mijĂ« raste tĂ« keqpĂ«rdorimeve tĂ« pushimeve mjekĂ«sore janĂ« evidentuar nga Fondi ShĂ«ndetĂ«sor. NĂ« brifingun me gazetarĂ«t, drejtori Zllatko Perinski tha se shkeljet mĂ« tĂ« mĂ«dha janĂ« regjistruar nga tĂ« punĂ«suarit nĂ« sektorin publik, ku spikatin uniformat e ushtrisĂ« dhe policisĂ«. Ai theksoi se nĂ« MPB dhe URMV ka raste kur tĂ« punĂ«suarit janĂ« [âŠ]
Procesi pĂ«r zgjedhjen e Prokurorit tĂ« ri tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m ka hyrĂ« tashmĂ« nĂ« fazĂ«n e kandidaturave zyrtare. ĂshtĂ« njĂ« moment i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r sistemin e drejtĂ«sisĂ«, pasi drejtuesi i kĂ«tij institucioni do tĂ« ketĂ« pĂ«rballĂ« sfida tĂ« shumta nĂ« koordinimin e politikĂ«s penale, rritjen e eficiencĂ«s sĂ« prokurorive nĂ« vend dhe pĂ«rfaqĂ«simin institucional tĂ« organit tĂ« akuzĂ«s. Mes emrave tĂ« paraqiturâŠ
Login
