Rritja historike e arit e ka çuar pjesën e metalit në rezerva në 27%, ndërsa bankat qendrore po diversifikohen larg dollarit.
Â
Ari ka tejkaluar obligacionet qeveritare amerikane si aktivi kryesor rezervë në botë, pas viteve blerjesh të vazhdueshme nga bankat qendrore dhe një rritjeje historike që i ka bërë çmimet pothuajse të dyfishohen gjatë dy viteve të fundit.
Sipas një raporti të publikuar të martën nga Banka Qendrore Europiane, ari përbënte 27% të të gjitha aktiveve rezervë të bankave qendrore në botë në fund të vitit 2025, nga 20% një vit më parë. Bonot e Thesarit të SHBA-së ranë në 22%, nga 25% gjatë së njëjtës periudhë.
Pjesa e aktiveve rezervë të denominuara në euro mbeti e pandryshuar në 15%.
PĂ«rbĂ«rja nĂ« ndryshim e aktiveve rezervĂ« â zotĂ«rime shumĂ« likuide qĂ« bankat qendrore i pĂ«rdorin pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur monedhat e tyre, pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur detyrimet ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« pagesave dhe pĂ«r tĂ« siguruar likuiditet nĂ« kohĂ« trazirash financiare â pasqyron pĂ«rpjekjen e shumĂ« vendeve pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar alternativa ndaj dollarit amerikan, monedhĂ«s rezervĂ« de facto tĂ« botĂ«s.
Këto përpjekje janë përshpejtuar që nga viti 2022, kur Uashingtoni përdori sanksione për të ngrirë rezervat në dollarë të Rusisë pas pushtimit të plotë të Ukrainës.
âTensionet gjeopolitike vazhdojnĂ« tĂ« nxisin kĂ«rkesĂ«n e fortĂ« tĂ« bankave qendrore pĂ«r arâ, shkroi presidentja e BQE-sĂ«, Christine Lagarde, nĂ« raportin e sĂ« martĂ«s.
Me më shumë se 36,000 tonë ar, bankat qendrore të botës po grumbullojnë pothuajse po aq ar sa gjatë kulmit të epokës së Bretton Woods-it, sipas BQE-së. Kur dollari amerikan ishte i lidhur me arin dhe kurset e këmbimit me monedhat e tjera ishin fikse, bankat qendrore mbanin 38,000 tonë ar.
Por rritja e arit mbi bonot e Thesarit tĂ« SHBA-sĂ« â tradicionalisht baza e zotĂ«rimeve ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« rezervave nĂ« dollarĂ« â Ă«shtĂ« gjithashtu rezultat i fitimeve tĂ« jashtĂ«zakonshme tĂ« çmimit tĂ« tij nĂ« vitet e fundit. Metali arriti njĂ« kulm prej mĂ« shumĂ« se 5,500 dollarĂ«sh pĂ«r ons troje* nĂ« janar.
Aktivet e denominuara në dollarë, në tërësi, ende përbëjnë pjesën më të madhe të rezervave, me 42%, treguan të dhënat e BQE-së.
Blerjet e arit nga bankat qendrore u ngadalësuan pak në 850 tonë në vitin 2025, pas tre vitesh blerjesh neto prej më shumë se 1,000 tonësh në vit.
Sipas raportit, grumbulluesit më të mëdhenj të rezervave të arit që nga viti 2022 ishin Kina, Polonia, Turqia dhe India.
Megjithatë, kompania e stablecoin-it Tether u bë blerësi i vetëm më i madh në vitin 2025, duke blerë më shumë se 100 tonë ar.
Pasi kishte blerĂ« 220 tonĂ« ar qĂ« nga fillimi i pushtimit rus tĂ« UkrainĂ«s nĂ« vitin 2022, Turqia nĂ« fillim tĂ« vitit 2026 ndĂ«rmori atĂ« qĂ« BQE-ja e quajti ânjĂ« nga tĂ«rheqjet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« rezervave nĂ« vitet e funditâ, duke shitur ose huazuar 130 tonĂ« ar pas fillimit tĂ« luftĂ«s me Iranin.
Raporti i BQE-sĂ« tha se roli ndĂ«rkombĂ«tar i euros u rrit âgradualisht, por nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« funditâ.
Emetimi i borxhit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« denominuar nĂ« euro u rrit me 30%, duke arritur njĂ« ânivel rekordâ prej afĂ«rsisht 1 trilion euro vitin e kaluar, ndĂ«rsa investitorĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« derdhĂ«n neto 850 miliardĂ« euro nĂ« aktive tĂ« zonĂ«s euro, duke i çuar hyrjet e portofolit tĂ« huaj âpranĂ« niveleve mĂ« tĂ« larta qĂ« nga krijimi i eurosâ.
Projekti i zhvillimit të Zvërnecit paraqitet si një investim i rëndësishëm për turizmin shqiptar dhe për ekonominë e rajonit të Vlorës.
Megjithatë, përpara se të entuziazmohemi nga shifrat e investimit dhe vizualizimet e bukura të paraqitura në projekt, është e domosdoshme të shtrojmë një pyetje themelore: sa në dobi të turizmit është realisht ky zhvillim?
Shqipëria ka përjetuar gjatë viteve të fundit një bum ndërtimesh në zonat bregdetare. Në teori, shumica e këtyre projekteve janë miratuar si investime turistike, me premtimin për hotele, resorte dhe infrastrukturë që do të sillnin më shumë turistë dhe më shumë të ardhura për ekonominë.
NĂ« praktikĂ«, nĂ« shumĂ« raste kemi parĂ« njĂ« realitet tjetĂ«r: lejet dhe perfitimet financiare dhe ligjore, madje edhe si âinvestitor strategjikâ janĂ« marrĂ« pĂ«r objekte turistike, ndĂ«rsa rezultati pĂ«rfundimtar ka qenĂ« ndĂ«rtimi i vilave, apartamenteve dhe rezidencave private tĂ« destinuara kryesisht pĂ«r shitje.
Kjo ngre dyshime legjitime edhe për projektin e Zvernecit. A do të kemi vërtet një strukturë turistike që do të funksionojë gjatë gjithë vitit, do të krijojë vende pune dhe do të tërheqë vizitorë të rinj? Apo do të shohim përsëri një kompleks rezidencial luksoz, ku pjesa më e madhe e njësive do të shiten si prona private dhe ndikimi turistik do të mbetet minimal?
Turizmi nuk matet me metra katrorë të ndërtuar, por me netë qëndrimi, me shpenzimet e turistëve në ekonomi, me punësimin lokal dhe me ndikimin afatgjatë në destinacion. Një hotel me qindra dhoma që operon gjatë sezonit dhe jashtë tij krijon një efekt shumë më të madh ekonomik sesa qindra vila private që përdoren vetëm disa javë në vit nga pronarët e tyre.
Zverneci është një nga zonat më të veçanta natyrore të Shqipërisë. Laguna e Nartës, pylli bregdetar, ishulli dhe manastiri përbëjnë një pasuri që nuk mund të zëvendësohet.
Pikërisht për këtë arsye, çdo zhvillim duhet të justifikohet me përfitime të qarta dhe të matshme për turizmin. Nëse projekti përfundon duke transformuar një zonë natyrore në një treg të pasurive të paluajtshme, atëherë humbja do të jetë e pakthyeshme.
Një tjetër shqetësim lidhet me precedentin që krijohet. Nëse çdo projekt rezidencial mund të paraqitet si investim turistik vetëm për të përfituar leje ndërtimi në zona të ndjeshme, atëherë vetë koncepti i zhvillimit turistik humbet kuptimin.
Shteti duhet të garantojë që projektet e miratuara si turistike të mbeten të tilla edhe pas përfundimit të ndërtimit, përmes kritereve të qarta mbi raportin hotel-rezidencë, mënyrën e administrimit dhe detyrimin për funksionim real turistik.
Askush nuk është kundër zhvillimit ekonomik dhe investimeve. Por zhvillimi duhet të jetë i qëndrueshëm dhe transparent. Përpara se të flasim për përfitimet e projektit të Zvernecit, qytetarët kanë të drejtë të dinë sa për qind e sipërfaqes do të përdoret për akomodim hotelier, sa njësi do të shiten si prona private, sa vende pune do të krijohen dhe si do të mbrohet ekosistemi unik i zonës.
VetĂ«m pasi kĂ«tyre pyetjeve tâu jepet pĂ«rgjigje e qartĂ«, mund tĂ« vlerĂ«sojmĂ« nĂ«se kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« investim tĂ« mirĂ«filltĂ« turistik apo me njĂ« tjetĂ«r projekt imobiliar tĂ« maskuar si turizĂ«m.
Turizmi vlerësohet si një burim i pashtershëm, në realitet fitimet në një pjesë të madhe dalin jashtë vendit. Të presësh miliona vizitorë nuk është e njëjta gjë me të pasurit një ekonomi të zhvilluar.
Në letra dhe në shumë media, pasqyrat e turizmit në Shqipëri vezullojnë si një mrekulli ekonomike. Rreth 12 milionë vizitorë kanë hyrë nga aeroporti apo kanë kaluar kufijtë tokësorë. Për një vend me më pak se 3 milionë banorë, ky është një fluks gjigant. Por, pas fasadës së plazheve të mbushura dhe hoteleve të reja që mbijnë si kërpudha, fshihet një e vërtetë e hidhur ekonomike: Shqipëria shet shumë, por fiton pak.
Diferenca me tĂ« tjerĂ«t pĂ«r tĂ« ardhurat nga turizmi Ă«shtĂ« qĂ« pĂ«r çdo 100 euro tĂ« gjeneruara nga turistĂ«t nĂ« Itali mbeten 85% tĂ« tĂ« ardhurave, ndĂ«rsa nĂ« ShqipĂ«ri rreth 65%, dhe shpesh edhe mĂ« pak nĂ« terma realĂ«. Ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen i njohur nĂ« ekonomi si ârrjedhja ekonomikeâ (economic leakage).
Pse Italia mban nĂ« ekonominĂ« lokale 85 euro pĂ«r çdo 100 euro tĂ« shpenzuara nga njĂ« turist, ndĂ«rsa ShqipĂ«ria jo? PĂ«rgjigjja qĂ«ndron te âzinxhiri i furnizimitâ.
Kur njĂ« turist darkon nĂ« njĂ« resort nĂ« bregdetin e Puglias, vera Ă«shtĂ« lokale, vaji i ullirit Ă«shtĂ« nga rajoni, mobiljet e hotelit janĂ« prodhuar nĂ« Itali, dhe fitimet mbeten nĂ« llogaritĂ« e bizneseve vendase. NĂ« ShqipĂ«ri, zinxhiri Ă«shtĂ« i shqyer. NjĂ« hotel nĂ« bregdet ndĂ«rtohet me materiale tĂ« importuara. Ushqimi qĂ« u shĂ«rbehet turistĂ«veânga mishi e deri te frutatâĂ«shtĂ« nĂ« njĂ« pĂ«rqindje shumĂ« tĂ« lartĂ« nga importi. Kur turistĂ«t konsumojnĂ« produkte tĂ« importuara, paratĂ« e tyre thjesht bĂ«jnĂ« njĂ« kalim tĂ« shpejtĂ« nĂ« ShqipĂ«ri dhe rikthehen jashtĂ« pĂ«r tĂ« paguar furnizuesit e huaj.
Për sa kohë sektori i bujqësisë dhe prodhimit nuk integrohen me atë të turizmit, vlerat e shtuara do të jenë minimale.
PĂ«r mĂ« tej, ShqipĂ«ria po pĂ«rdor modelin e âshfrytĂ«zimit ekstraktivâ. Ajo po shet asetet e saj mĂ« tĂ« çmuara natyrore, pasuri qĂ« nuk kthehen mĂ«, si bregdetin, malet dhe peizazhin, me 1 euro, ose nĂ« rastin mĂ« tĂ« mirĂ« me çmim shumice.
E pĂ«r mĂ« shumĂ«, dymbĂ«dhjetĂ« milionĂ« turistĂ«t âhipotetikĂ«â apo realĂ«, sjellin me vete dhe njĂ« kosto tĂ« fshehtĂ« tĂ« madhe. Ata konsumojnĂ« tĂ« mira publike si energjinĂ«, shĂ«ndetĂ«sinĂ«, policimin, ndihmĂ«n e parĂ« dhe ato tĂ« shpĂ«timit, ujin e pijshĂ«m, rĂ«ndojnĂ« trafikun, dhe gjenerojnĂ« mijĂ«ra tonĂ« mbetje. KĂ«to kosto infrastrukturore dhe mjedisore paguhen pothuajse vetĂ«m nga taksat e qytetarĂ«ve shqiptarĂ«. Fitimi qĂ« ata lĂ«nĂ« pas pĂ«r kĂ«to tĂ« mira publike Ă«shtĂ« inekzistent dhe faktikisht shoqĂ«ria shqiptare i subvencionon pushimet e tyre, nĂ« vend qĂ« tĂ« fitojĂ« nga ata, por sidomos tĂ« atyre turistĂ«ve elitarĂ«, qĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« hotele me TVSH 6% dhe me taksa minimale fitimi, e jo vetĂ«m tĂ« turistĂ«ve qĂ« shpenzojnĂ« pak para.
Kur flitet për investime gjigante, si plani potencial prej 4 miliardë dollarësh në Zvërnec nga investitorë strategjikë ose jo, qeveritë zakonisht bëjnë gati shampanjën. Injektimi i kapitalit krijon vende pune në fazën e ndërtimit dhe rrit PBB-në në afatshkurtër. Por a sjell ndryshim thelbësor në mirëqenie?
Ekonomia e zhvillimit ka një term për këtë: turizmi i enklavave. Këto janë resorte luksoze, të izoluara, që funksionojnë si një ekosistem më vete. Turistët vijnë nga aeroporti drejt e në resort. Aty hanë, pinë, dhe argëtohen. Resortet zakonisht menaxhohen nga rrjete ndërkombëtare, fitimet shkojnë në llogaritë e korporatave të huaja. Shqiptarëve u mbeten kryesisht punët e nivelit të ulët: pastrues, banakierë, dhe roje sigurie dhe si më sipër paguajnë taksat për infrastrukturën lokale dhe kombëtare. Madje dhe këtu konkurrenca është e fortë me punëtorët emigrantë, të cilët ato para që mund të kursejnë i dërgojnë në familjet e tyre.
PĂ«r shkak se shumĂ« investitorĂ« tĂ« huaj tĂ« mĂ«dhenj tĂ« quajtur fillimisht seriozĂ« dhe strategjikĂ« u panĂ« se nuk paguanin fare ose vetĂ«m njĂ« minimum taksash nĂ« ShqipĂ«ri, qeveritĂ« shqiptare deklaruan publikisht se do tĂ« shkĂ«pusnin lidhjet me âkompanitĂ« guackĂ«â nĂ« projektet publike dhe strategjike (mbĂ«shtetur nĂ« Ligjin Nr. 112/2020 âPĂ«r Regjistrin e PronarĂ«ve PĂ«rfituesâ). MegjithatĂ«, struktura e projektit tĂ« ZvĂ«rnecit dĂ«shmon tĂ« kundĂ«rtĂ«n. âZSADâ nuk zotĂ«rohet drejtpĂ«rdrejt nga emra tĂ« njohur globalĂ«, por pĂ«rmes njĂ« trusti offshore nĂ« HolandĂ«, pronarĂ«t nĂ« letra janĂ« individĂ« tĂ« panjohur qĂ« shĂ«rbejnĂ« si presta nome.
NĂ« EvropĂ«, investime tĂ« tilla miliardĂ«she kanĂ« tjetĂ«r standard. NĂ« Greqi, mega-projekti âThe Ellinikonâ (8 miliardĂ« euro) po zhvillohet nga Lamda Development, njĂ« kompani transparente e listuar nĂ« BursĂ«n e AthinĂ«s. NĂ« Kroaci, resortet gjigante ndĂ«rtohen nga grupe publike si Valamar Riviera. Ădo qindarkĂ« auditohet. NĂ« ShqipĂ«ri, âoffshore-iâ shĂ«rben pĂ«r qĂ«llime tĂ« tjera. Siç zbuloi njĂ« investigim i BIRN, kjo guackĂ« holandeze dyshohet se u ngrit pĂ«r tĂ« fshehur aktorĂ« lokalĂ« me rekorde problematike, pĂ«rfshirĂ« biznesmenĂ« tĂ« akuzuar pĂ«r tjetĂ«rsim pronash dhe ish-zyrtarĂ« tĂ« rĂ«nĂ« nĂ« veting.
ShumĂ« njerĂ«z tĂ« zakonshĂ«m e politikanĂ«t kur janĂ« nĂ« pushtet e konsiderojnĂ« natyrĂ«n e virgjĂ«r si âtĂ« pavlerĂ«â nĂ«se mbi tĂ« nuk hidhet beton. Por ka dhe tjetĂ«r realitet tjetĂ«r:
Ne kemi njĂ« vijĂ« bregdetare relativisht tĂ« shkurtĂ«r, rreth 370 ose 450 km nĂ«se llogariten dhe lagunat. Nga kĂ«to, 70% â 80% i bregdetit ranor Ă«shtĂ« tashmĂ« i mbuluar nga ndĂ«rtimet. HapĂ«sira PishĂ« Poro â ZvĂ«rnec pĂ«rbĂ«het nga 14 deri nĂ« 15 kilometrat e fundit tĂ« vijĂ«s ranore tĂ«rĂ«sisht tĂ« paprekur nĂ« Adriatikun shqiptar. TĂ« ndodhura dhe nĂ« grykĂ«derdhjen e lumit tĂ« fundit tĂ« virgjĂ«r nĂ« EvropĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« mjedis i mbrojtur me vlera tĂ« larta dhe unik. Projekti i ZvĂ«rnecit synon pikĂ«risht betonimin e kĂ«saj pasurie tĂ« fundit ekologjike. TĂ« dorĂ«zosh edhe 15 kilometrat e fundit tĂ« natyrĂ«s origjinale pĂ«r resorte, nuk Ă«shtĂ« zhvillim, Ă«shtĂ« falimenti final i kapitalit natyror tĂ« vendit.
Italia: Ka një vijë bregdetare prej rreth 7,500 km. Sipas të dhënave mjedisore, mbi 51% e saj, rreth 3,825 km është tashmë tërësisht e urbanizuar dhe betonizuar, ndërsa rreth 49%, rreth 3,675 km ka mbetur hapësirë e mbrojtur ose gjysmë-natyrale.
Holanda (Ironia e ZemrĂ«s sĂ« GjelbĂ«r): Vendi ku Ă«shtĂ« regjistruar guacka offshore e projektit tĂ« ZvĂ«rnecit, Ă«shtĂ« njĂ« nga vendet me dĂ«ndĂ«sinĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« popullsisĂ« nĂ« EvropĂ«. Presioni pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar pĂ«r turizĂ«m apo banim Ă«shtĂ« i jashtĂ«zakonshĂ«m. MegjithatĂ«, shoqĂ«ria dhe qeveria holandeze e krijoi dhe e mbron me ligje tĂ« hekurta âGroene Hartâ (ZemrĂ«n e GjelbĂ«r)ânjĂ« oaz masiv natyror dhe bujqĂ«sor prej 180 mijĂ« Ha mes qyteteve kryesoreâdhe shpenzojnĂ« miliarda euro nĂ« projekte tĂ« ârikthimit tĂ« natyrĂ«sâ (nature restoration), pasi e kanĂ« kuptuar se qytetet pa hapĂ«sira tĂ« egra natyrore humbasin vlerĂ«n e tyre ekonomike dhe jetĂ«sore, por mbi tĂ« gjitha humbasin cilĂ«sinĂ« e jetesĂ«s.
ShumĂ« vende tani po pĂ«rballen me koston e âmbingopjesâ turistike. Ata qĂ« vendosĂ«n moratoriume ndaj betonitâsi ishulli i MenorcĂ«s nĂ« SpanjĂ«, apo zona si Val dâOrcia nĂ« Italiâtani diktojnĂ« çmimet mĂ« tĂ« larta tĂ« turizmit lokal nĂ« tregun global. Ata e kuptuan se natyra e egĂ«r Ă«shtĂ« aseti mĂ« i rrallĂ« dhe mĂ« fitimprurĂ«s nĂ« EvropĂ«.
A kanĂ« sjellĂ« ndryshime investimet e deritanishme turistike? JanĂ« krijuar biznese tĂ« reja dhe ato kanĂ« ulur disi papunĂ«sinĂ« dhe rritur investimet. Por, tĂ« dhĂ«nat tregojnĂ« se ritmet e emigrimit dhe varfĂ«ria mbeten tĂ« larta. Kjo ndodh sepse turizmi ekstraktiv nuk prodhon mjaftueshĂ«m âvlerĂ« tĂ« shtuarâ pĂ«r tĂ« mbajtur ekonomi tĂ« qĂ«ndrueshme e fitimprurĂ«se gjatĂ« gjithĂ« vitit.
NĂ«se ShqipĂ«ria nuk kalon nga sasia te cilĂ«sia, nga numri i turistĂ«ve, te sasia e parave qĂ« mbeten nĂ« ekonominĂ« lokale e sidomos fermerĂ«t lokalĂ« e agropĂ«rpunimin, nuk kalon nga shkatĂ«rrimi i natyrĂ«s, pyjeve, e peizazhit kĂ«to edhe prej paketĂ«s sĂ« maleve, te mbrojtja me fanatizĂ«m e asaj pak natyre tĂ« mbetur, ajo do tĂ« pĂ«rfundojĂ« si shumĂ« vende nĂ« zhvillim: me plazhe tĂ« betonuara, mjedis tĂ« shkatĂ«rruar, dhe me njĂ« shoqĂ«ri tĂ« dĂ«shpĂ«ruar, gjithmonĂ« gati pĂ«r ikje, qĂ« e shikon tĂ« ardhmen dhe pasurinĂ« e vendit tâi ikĂ« nga duart drejt llogarive offshore.
Zhvillimi i vërtetë kërkon diversifikim. Një ekonomi e shëndetshme nuk mund të mbështetet vetëm te punësimi sezonal, enklavat turistike, sado të mëdha këto, dhe shërbimet bazike të hotelerisë. Ai kërkon industri prodhuese, një sektor bujqësor e agropërpunues të fuqizuar e me standarde europiane që plotëson nevojat e tregut dhe zvogëlon importet, si dhe zhvillimin e shërbimeve me vlerë të lartë të shtuar. Përndryshe, pa këto tre shtylla, Shqipëria do të mbetet thjesht një destinacion kalimtar për turistët, ashtu si për paratë e tyre dhe jo një shtëpi me mirëqenie reale për qytetarët e saj.
Sulmet ruse kanë shkaktuar të paktën 11 viktima në mbarë Ukrainën, katër prej tyre në Kiev, duke shënuar një nga sulmet më të mëdha të Moskës në muajt e fundit.
Dhjetëra të tjerë u plagosën, përfshirë disa fëmijë, pas sulmeve ajrore gjatë natës që goditën ndërtesa banimi, ndërsa ekipet e emergjencës po kërkonin për të mbeturit nën rrënoja në Kiev, pas shembjes së një godine 9-katëshe.
Raketat dhe dronët goditën kryesisht Kievin, qytetin qendror Dnipro dhe qytetet lindore Poltava, Kharkiv dhe Zaporizhzhia. Alarmet për sulme ajrore u aktivizuan në pjesën më të madhe të Ukrainës në orët e para të së martës.
Sulmet vijnĂ« pasi presidenti i UkrainĂ«s Volodymyr Zelensky pĂ«rsĂ«riti tĂ« hĂ«nĂ«n paralajmĂ«rimet pĂ«r njĂ« sulm tĂ« madh tĂ« mundshĂ«m rus dhe u bĂ«ri thirrje banorĂ«ve tâu kushtojnĂ« vĂ«mendje tĂ« veçantĂ« alarmeve ajrore.
âParalajmĂ«rimet e inteligjencĂ«s pĂ«r sulme ruse mbeten nĂ« fuqi. NjĂ« sulm masiv Ă«shtĂ« i mundshĂ«m, ata e kanĂ« pĂ«rgatitur njĂ« tĂ« tillĂ«,â tha Zelensky.
Javën e kaluar Rusia tha se do të synonte qendrat ushtarake dhe ato të vendimmarrjes në Kiev, dhe u kërkoi të huajve të largohen nga qyteti, në atë që e cilësoi si përgjigje ndaj një sulmi të qëllimshëm ukrainas ndaj një konvikti në Starobilsk.
NĂ« atĂ« kohĂ«, Shtabi i PĂ«rgjithshĂ«m i Forcave tĂ« Armatosura tĂ« UkrainĂ«s tha se kishte kryer njĂ« sulm pranĂ« Starobilsk nĂ« natĂ«n e 21â22 majit, por kĂ«mbĂ«nguli se kishte goditur njĂ« njĂ«si ushtarake ruse.
Kievi tha se kĂ«rcĂ«nimet e RusisĂ« ishin âshantazh i paturpshĂ«mâ dhe u bĂ«ri thirrje aleatĂ«ve tĂ« rrisnin presionin ndaj MoskĂ«s.
Që nga përfundimi i armëpushimit të shkurtër në maj, Rusia ka ndërmarrë disa valë sulmesh me raketa dhe dronë ndaj Kyiv, përfshirë goditje në një bllok banimi që vranë 24 persona, mes tyre tre fëmijë.
NjĂ« sulm ukrainas me dron nĂ« rajonin e MoskĂ«s vrau tre persona, nĂ« atĂ« qĂ« Zelensky e quajti njĂ« pĂ«rgjigje âplotĂ«sisht tĂ« justifikuarâ ndaj sulmeve ruse.
Shtetet e Bashkuara po diskutojnë mundësinë e vendosjes së armëve bërthamore në më shumë vende evropiane të NATO-s, raporton Financial Times.
Sipas gazetës britanike, zyrtarë amerikanë kanë sinjalizuar se Uashingtoni është i hapur për zgjerimin e pranisë së armëve të tilla përtej gjashtë vendeve që aktualisht strehojnë bombardues strategjikë të aftë për të mbajtur armë bërthamore. Informacioni bazohet në deklaratat e tre personave të njohur me diskutimet.
Një zhvillim i tillë do të nënkuptonte që më shumë shtete europiane të mirëpresin avionët amerikanë me kapacitet të dyfishtë (DCA), të cilët mund të mbajnë si armë konvencionale ashtu edhe armë bërthamore. Megjithatë, raporti thekson se një marrëveshje konkrete nuk pritet në një të ardhme të afërt.
Sipas Financial Times, vendet e krahut lindor të NATO-s, përfshirë Poloninë dhe disa shtete baltike, kanë shprehur interes për të pritur baza të tilla, ndërsa bisedimet po zhvillohen në kuadër të strukturave të Aleancës.
Deri më tani, as Shtëpia e Bardhë, as Departamenti amerikan i Mbrojtjes dhe as NATO nuk kanë dhënë një koment zyrtar lidhur me këto raportime. Reuters, nga ana tjetër, thekson se nuk ka mundur të verifikojë informacionin në mënyrë të pavarur.
Zëvendëssekretari amerikan i Mbrojtjes, Elbridge Colby, ka deklaruar më herët se Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë të garantojnë mbrojtjen bërthamore për vendet anëtare të NATO-s, ndërsa aleatëve evropianë u kërkohet të marrin një rol më të madh në mbrojtjen konvencionale të kontinentit.
Diskutimet vijnë në një kohë tensionesh të rritura në marrëdhëniet mes Perëndimit dhe Rusisë, duke rikthyer në fokus çështjen e strategjisë së parandalimit bërthamor të NATO-s në Evropë.
Pesë studio ndërkombëtare arkitekturore prezantojnë sot projektet pretendetente për të marrë përsipër rikonstruksionin e Pallatit të Kongreseve.
Kryeministri Edi Rama në fjalën hapëse të konkursit, tha se qëllimi final është që kjo ndërtesë madhështore që mbart vlera historike për vendin, të integrohet me kohën, teknologjinë, cilësinë, por gjithmonë duke ruajtur identitetin e saj.
âFalĂ«nderoj studiot pjesĂ«marrĂ«se. Ka qenĂ« njĂ« pjesĂ«marrje e konsiderueshme, jo njĂ« vendim i lehtĂ« pĂ«r tĂ« zgjedhur 5 finalistĂ«t. Sot qĂ« flasim, bashkĂ« me kĂ«tĂ« konkurs, jemi nĂ« 15 konkurse tĂ« realizuara ndĂ«rkombĂ«tare. Kemi 3 konkurse qĂ« janĂ« duke u pĂ«rgatitur. TĂ« gjitha janĂ« tĂ« standardeve mĂ« tĂ« larta ndĂ«rkombĂ«tare. JanĂ« aktualisht 12 kontrata tĂ« lidhura, 7 kontrata janĂ« nĂ« proces, 3 master plane. JanĂ« 20 objekte publike pĂ«r zhvillim. PĂ«rfitueshmĂ«ria ekonomike e kontraktuar Ă«shtĂ« mbi 1 miliardĂ« euro.
Sipërfaqja e tokës e vënë në dispozicion për këto projekte është 46.700 metra katrorë dhe sipërfaqja e përfituar për nevojat e shtetit dhe institucioneve është 267 mijë metra katrorë. Janë 355 mijë metra katrorë të përfituara nga sipërmarrja.
ĂshtĂ« njĂ« partneritet me sipĂ«rmarrjen, ku shteti adreson nevojat duke vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion tokĂ«n, por jo mĂ« si nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, jo duke e dhĂ«nĂ« pĂ«r zhvillim me kosto dhe pĂ«rfitime simbolike, por duke u kthyer nĂ« zotĂ«rues tĂ« madh asetesh me vlerĂ« qĂ« janĂ« nĂ« dispozicion tĂ« shtetit. PĂ«rmes kĂ«saj po ndodh edhe njĂ« transformim i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i strukturĂ«s urbane dhe cilĂ«sisĂ« sĂ« ndĂ«rtimeve qĂ« ndodhin.
Pallati i Kongreseve ështĂ«, siç u tha nĂ« dokumentar, por edhe pse me tĂ« drejtĂ« profesori dhe njĂ« nga arkitektĂ«t e nĂ«nvizoi me habi sesi ky pallat ka rezistuar nĂ« 40 vjet nga pikĂ«pamja e infrastrukturĂ«s, ndĂ«rtesa ka probleme serioze pĂ«r tâu adresuar. ĂshtĂ« koha pĂ«r njĂ« transformim duke ruajtur identitetin e saj.
Thirrja nĂ« bashkĂ«punim e sipĂ«rmarrjes nĂ«nkupton edhe zhvillimin e njĂ« objekti pranĂ« Pallatit tĂ« Kongreseve, ose tĂ« disave, varet nga projekti. QĂ«llimi Ă«shtĂ« qĂ« ky pallat tĂ« vijĂ« nĂ« kohĂ« nga pikĂ«pamja e teknologjisĂ«, cilĂ«sisĂ« sĂ« hapĂ«sirave, apo gjithĂ« strukturĂ«s sĂ« riorganizuar dhe tĂ« riangazhuar cilĂ«sisht, por edhe qĂ« ky pallat dhe kjo zonĂ« tĂ« bĂ«hen njĂ« destinacion tjetĂ«r i TiranĂ«s turistike dhe i aktiviteteve tĂ« pĂ«rditshmeâ, tha Rama.
Institute for Democracy and Electoral Assistance (IDEA) në raportin e tij të vitit 2025 për Ballkanin Perëndimor, ka dokumentuar se aktorë të huaj të lidhur me interesa ruse, kineze dhe rajonale shfrytëzojnë rregullisht temat mjedisore, etnike dhe kulturore për të koordinuar fushata dezinformimi në vende si Maqedonia e Veriut, Serbia, Mali i Zi dhe Shqipëria.
Mjedisi, sipas raportit, është bërë një nga vektorët më të preferuar, sepse mobilizon emocione legjitime të qytetarëve dhe e bën shumë të vështirë dallimin midis aktivizmit autentik dhe operacioneve të orkestruara.
ShoqĂ«ria Civile Shqiptare nĂ« analizĂ«n e saj tĂ« janarit 2026, identifikon si âsinjale paralajmĂ«ruese tĂ« hershmeâ pikĂ«risht ato modele qĂ« sot po vĂ«rejmĂ« nĂ« debatin publik: video tĂ« prodhuara nĂ« cilĂ«si profesionale qĂ« qarkullojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« koordinuese, narrativa âpatriotikeâ qĂ« paraqiten si spontane por shfaqen njĂ«kohĂ«sisht nĂ« disa portale, dhe presion i organizuar mbi institucione e zyrtarĂ«.
Në raportin për Shqipërinë thuhet:
Shqipëria paraqet një profil të veçantë brenda Ballkanit Perëndimor. Ndryshe nga disa shtete fqinje, Rusia ka ndikim të kufizuar kulturor, gjuhësor, fetar ose historik, dhe narrativat e harmonizuara me Kremlinin rrallë depërtojnë drejtpërdrejt në diskursin publik kryesor. Nuk ekziston një bazë e gjerë shoqërore për identifikim pro-rus dhe mesazhet e hapura gjeopolitike priren të dështojnë.
MegjithatĂ«, kjo nuk do tĂ« thotĂ« se ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« jashtĂ« shtrirjes sĂ« operacioneve tĂ« ndikimit rus. PĂ«rkundrazi, ajo po targetohet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« indirekte dhe teknikisht mĂ« tĂ« sofistikuar â jo pĂ«rmes identitetit, por pĂ«rmes legjitimitetit.
Objektivi qendror i ndikimit rus në Shqipëri nuk është të zhvendosë besnikërinë publike, por të gërryejë besimin institucional. Për këtë arsye, përpjekjet e dezinformimit përqendrohen në paraqitjen e qeverisë si tërësisht të korruptuar, të reformave si kozmetike ose të rreme dhe të procesit të integrimit në BE si të pandershëm ose të kotë. Qëllimi nuk është mobilizimi masiv, por erozioni i qetë: prodhimi gradual i cinizmit, lodhjes dhe shkëputjes qytetare.
Duke amplifikuar mangësi reale të qeverisjes në dëshmi të kalbëzimit sistemik dhe duke i kornizuar proceset e ngadalta ose komplekse të reformës si mashtrim i qëllimshëm, këto narrativa synojnë të minojnë besimin në procedurat demokratike dhe të dobësojnë durimin publik ndaj procesit të anëtarësimit. Në këtë mënyrë, ato synojnë të vonojnë ose të ndërlikojnë politikisht trajektoren përndryshe shumë të përshpejtuar të integrimit të Shqipërisë në BE.
Ărregullimet kibernetike dhe teknike luajnĂ« njĂ« rol mbĂ«shtetĂ«s nĂ« kĂ«tĂ« mjedis. Incidentet e tĂ« dhĂ«nave, rrjedhjet, manipulimi i platformave ose ndĂ«rhyrjet digjitale janĂ« mĂ« pak pĂ«r dĂ«me tĂ« menjĂ«hershme dhe mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rforcuar narrativĂ«n e disfunksionit â se institucionet nuk janĂ« tĂ« besueshme, proceset janĂ« tĂ« errĂ«ta dhe shteti Ă«shtĂ« ose i paaftĂ« ose i kapur.
NjĂ« kornizim i pĂ«rsĂ«ritur nĂ« kĂ«tĂ« kontekst Ă«shtĂ« ai i âhipokrizisĂ« anti-perĂ«ndimoreâ: pretendimi se aktorĂ«t evropianĂ« predikojnĂ« standarde qĂ« nuk i zbatojnĂ«, mbĂ«shtesin reforma qĂ« nuk i imponojnĂ« dhe tolerojnĂ« korrupsion qĂ« publikisht e dĂ«nojnĂ«. Kjo narrativĂ« nuk synon tĂ« zĂ«vendĂ«sojĂ« orientimin evropian me njĂ« orientim rus, por ta zbrazĂ« atĂ« nga brenda duke e paraqitur si tĂ« pakuptimtĂ«.
Efekti strategjik Ă«shtĂ« eksteriorizimi i tensioneve tĂ« brendshme tĂ« ShqipĂ«risĂ« â ridrejtimi i frustrimit shoqĂ«ror larg presionit konstruktiv pĂ«r reforma dhe drejt zhgĂ«njimit tĂ« shpĂ«rndarĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, ShqipĂ«ria bĂ«het jo njĂ« fushĂ«betejĂ« besnikĂ«rish, por njĂ« laborator i dekurajimit.
Sinjalet e hershme paralajmëruese në këtë kontekst përfshijnë valë të papritura dezinformimi të lidhura me raportet e progresit të BE-së ose me momente kyçe reformash; narrativa të koordinuara që i paraqesin reformat si të inskenuara ose mashtruese; rrjedhje të dhënash ose incidente kibernetike të kornizuara si prova të kolapsit sistemik; dhe një përputhje në rritje midis indinjatës antikorrupsion dhe cinizmit anti-integrim.
Cenueshmëria e Shqipërisë, pra, nuk qëndron në drejtimin nga i cili mund të kthehet, por në faktin nëse ajo mund të ruajë besimin publik mjaftueshëm gjatë për të përfunduar një proces transformimi kërkues dhe politikisht të kushtueshëm./a.d
MĂ« 2 qershor Ă«shtĂ« lindja e RepublikĂ«s Italiane. ĂfarĂ« ndodhi para dhe pas referendumit qĂ« dekretoi fundin e monarkisĂ«?
PĂ«rgatiti: Leonard Veizi
2 Qershori Ă«shtĂ« Dita e RepublikĂ«s, qĂ« festohet nĂ« kĂ«tĂ« datĂ«, sepse mĂ« 2 dhe 3 qershor 1946 italianĂ«t zgjodhĂ«n se çfarĂ« forme tâi jepnin shtetit, midis monarkisĂ« dhe republikĂ«s parlamentare. NjĂ« votĂ« veçanĂ«risht e pĂ«rzemĂ«rt, e cila pa pjesĂ«marrjen e 89% tĂ« atyre qĂ« kishin tĂ« drejtĂ« vote dhe qĂ« dekretoi fundin e monarkisĂ«. NĂ« prag tĂ« referendumit , megjithatĂ«, rezultati nuk ishte i dukshĂ«m.
Shpallja e mbretit
Umberto II provoi gjithçka për të mbajtur fronin. Ai ishte bërë mbret i Italisë vetëm për tre javë, pas abdikimit të vonë të babait të tij, Vittorio Emanuele III , dhe në natën midis 1 dhe 2 qershor ai bëri përpjekjen e fundit të dëshpëruar për të ndikuar në parashikimet e një dite më parë, tashmë të favorshme për republika. Në orën 2:20 të mëngjesit agjencia Ansa në Romë ribotoi një mesazh: ishte mbreti, ai që rrezikoi të thyente heshtjen elektorale në përpjekje për të rifituar konsensusin për kurorën.
Ishte vonĂ«: italianĂ«t nuk kishin harruar se babai i tyre kishte legjitimuar Benito Musolinin (i arrestuar tre vjet mĂ« parĂ«), kishte ratifikuar marshimin nĂ« RomĂ« , kishte nxjerrĂ« dispozita kundĂ«r lirisĂ« sĂ« shtypit, kishte pranuar ligjet racore, kishte heshtur dhunĂ«n e skuadristĂ«ve dhe vrasja e Matteottit. PĂ«r tĂ« mos pĂ«rmendur luftĂ«n e dĂ«shtuar nĂ« Etiopi dhe aleancĂ«n shkatĂ«rruese me Hitlerin. Nuk ishte mĂ« koha pĂ«r tâi lĂ«nĂ« vend monarkisĂ«, ndaj njĂ« pĂ«rgjigje hapur polemike ndaj shpalljes sĂ« mbretit erdhi nga çdo fraksion republikan. I ashpĂ«r ka qenĂ« reagimi i ministrit tĂ« atĂ«hershĂ«m tĂ« DrejtĂ«sisĂ«, Palmiro Togliatti; socialisti Pietro Nenni e hodhi poshtĂ« shpalljen si njĂ« diversion; MazinianĂ«t e qortuan mbretin qĂ« nuk e vendosi veten mbi partitĂ« , siç kĂ«rkonte roli i tij.
E drejta e votës universale
Votat, më 2 dhe 3 qershor, ishin të parat e lira pas 22 viteve të regjimit fashist (të fundit ishin në 1924). Zgjedhësit, të gjithë shtetas italianë të të dy gjinive (për herë të parë në Itali votonin edhe femra) dhe që kishin mbushur moshën madhore (në kohën kur ishin 21 vjeç), u pajisën me dy fletë votimi. E para ishte zgjedhja e formës së shtetit, midis monarkisë dhe republikës, e dyta për zgjedhjen e deputetëve të Asamblesë Kushtetuese , e cila do të kishte për detyrë të hartonte kartën e re kushtetuese.
24,946,878 italianë u paraqitën për të votuar (duke përjashtuar kështu banorët e Alto Adige dhe Trieste). Midis tyre, 12,718,641 (54,27%) zgjodhën republikën, kundrejt 10,718,502 që kishin zgjedhur monarkinë. Përqindja e zgjedhësve ka qenë shumë e lartë, mbi 89% e atyre që kanë të drejtë, ku për herë të parë janë përfshirë edhe femrat.
Rinumërim i kotë
Loja dukej se kishte mbaruar, por nuk munguan protestat e mbretërve në lidhje me rezultatin përfundimtar, i cili kërkonte edhe dhjetë ditë të tjera për rinumërimin e votave. Në atë moment, edhe pse tashmë ishte e qartë se monarkia kishte humbur, mbreti vendosi të priste në Romë për shpalljen zyrtare të rezultatit të referendumit.
VetĂ«m mĂ« 13 qershor, monarku (nĂ« atĂ« moment ish) u largua nga Italia pĂ«r tâu bashkuar me familjen mbretĂ«rore, e cila ishte strehuar tashmĂ« nĂ« Portugali mĂ« 6 qershor, pasi kishte votuar. Por ish-sovrani Umberto II, si akti i fundit i mbretĂ«rimit tĂ« tij, refuzoi tĂ« njihte legjitimitetin e RepublikĂ«s, dhe kjo çoi nĂ« dispozitĂ«n XIII kalimtare dhe pĂ«rfundimtare tĂ« KushtetutĂ«s, e cila hyri nĂ« fuqi mĂ« 1 janar 1948, e cila do tĂ« kishte mbylli dyert e vendit tĂ« tij, duke kompromentuar marrĂ«dhĂ«niet e ItalisĂ« me familjen Savoy.
Presidenti i parë
Më 18 qershor Gjykata e Kasacionit e shpalli Italinë republikë, duke i dhënë fund Mbretërisë së Italisë, e cila që nga bashkimi (1861) drejtohej nga Savojat: nga një monarki kushtetuese Italia u bë republikë parlamentare. Më 1 korrik u emërua Presidenti i parë i Republikës Italiane, Enrico De Nicola, ndërsa Alcide De Gasperi ishte Kryeministër i parë dhe më 1 janar 1948 hyri në fuqi Kushtetuta e re e Republikës Italiane .
Një referendum dhe jo një plebishit?
NĂ« ditĂ«n e RepublikĂ«s Italiane, rindĂ«rtojmĂ« arsyen pse u thirr njĂ« referendum institucional mĂ« 2 qershor 1946, duke shmangur âplebishitinâ. MĂ« 2 Qershor, e gjithĂ« popullsia italiane, me njĂ« referendum universal pĂ«r tĂ« votuar, u thirr tĂ« zgjidhte midis monarkisĂ« dhe republikĂ«s. Po pse u fol pĂ«r referendum dhe jo plebishit?
Etimologjia
PĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur, duhet tĂ« rigjurmojmĂ« historinĂ« e kĂ«tyre dy fjalĂ«ve. Nga pikĂ«pamja kuptimore, plebishiti rrjedh nga termi latin i epokĂ«s republikane plebis scitum (âdekret i plebsitâ), qĂ« tregonte mitingjet e thirrura nga tribunat e plebsit. Referendumi nĂ« vend tĂ« kĂ«saj vjen nga ad referendum : âpĂ«r tĂ« raportuarâ. Por ajo qĂ« bĂ«ri ndryshimin nĂ« vitin 1946 ishte mĂ«nyra se si kĂ«to konsultime popullore u pĂ«rdorĂ«n nĂ« histori.
Demokracia e drejtpërdrejtë
Plebishiti thirret nga ata në qeveri vetëm në raste të jashtëzakonshme dhe nuk rregullohet me ligje kushtetuese. Referendumi , nga ana tjetër, është një akt i qeverisjes së drejtpërdrejtë nga populli, i parashikuar me Kushtetutë dhe i rregulluar me ligj, në përgjigje të një pyetjeje apo propozimi të caktuar nga organet institucionale, zakonisht duke u nisur nga kërkesa e një numri të caktuar. të abonentëve. Ai i vitit 1946, pra, në planin ligjor ishte më i ngjashëm me një plebishitar: ligjet në fakt nuk parashikonin një referendum institucional (sot në Itali ndalohet me Kushtetutë).
Fantazmat e së shkuarës
Megjithatë, plebishiti lindi me Revolucionin Francez dhe shërbeu, në Risorgimento Itali, për të ratifikuar aneksimet territoriale që ndodhën në terren. Për më tepër, ai ishte instrumenti i përdorur për të legalizuar grushtet e shtetit: nga Napoleoni te plebishitet elektorale të Musolinit. Kështu, u preferua të flitej për një referendum për të nënvizuar se ishte zgjedhje e popullit dhe jo një akt formal për një vendim të marrë tashmë.
Pavarësisht tensioneve të vazhdueshme ushtarake në Gjirin Persik, Shtetet e Bashkuara dhe Irani po përpiqen të ruajnë armëpushimin e shpallur më 8 prill, ndërsa vazhdojnë negociatat e ndërmjetësuara nga Pakistani, Katari dhe vende të tjera rajonale.
Megjithëse luftimet janë pezulluar, të dyja palët mbeten në gatishmëri të lartë. Uashingtoni vazhdon të mbajë forca të konsiderueshme detare dhe ajrore pranë rajonit, ndërsa Teherani po shfrytëzon periudhën e armëpushimit për të riorganizuar kapacitetet e tij ushtarake dhe për të riparuar dëmet e shkaktuara gjatë përballjeve të fundit.
Analistët paralajmërojnë se situata mbetet e brishtë dhe se çdo llogaritje e gabuar mund të rikthejë konfliktin. SHBA-ja po përpiqet të ushtrojë presion ndaj Iranit për të arritur lëshime në tavolinën e bisedimeve, ndërsa Republika Islamike vazhdon të tregojë se është e gatshme të kundërpërgjigjet nëse ndihet e kërcënuar.
Një nga objektivat kryesore të raundit aktual të negociatave është arritja e një memorandumi mirëkuptimi që do të përcaktonte temat dhe kornizën e dialogut të ardhshëm. Megjithatë, përpjekjet diplomatike po ndërlikohen nga zhvillimet në Liban dhe qëndrimi i Izraelit.
Â
Â
Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, vazhdon të kundërshtojë çdo afrim mes Uashingtonit dhe Teheranit, duke e konsideruar një marrëveshje të mundshme si të pafavorshme për sigurinë izraelite. Nga ana tjetër, Irani këmbëngul se çdo zgjidhje afatgjatë duhet të përfshijë edhe ndalimin e operacioneve ushtarake izraelite në Liban.
Një pikë kyçe mbetet edhe çështja e Ngushticës së Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme energjetike në botë. Teherani pritet të kërkojë lehtësim sanksionesh ose lirim asetesh të ngrira në këmbim të rihapjes së plotë të trafikut detar.
Mbyllja e kësaj rruge ka shkaktuar tronditje në tregjet ndërkombëtare, pasi përmes saj kalon një pjesë e konsiderueshme e furnizimit global me naftë dhe gaz. Ndërsa Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë alternativa të kufizuara për eksportet energjetike, ekonomia globale vazhdon të përballet me pasiguri.
Presidenti amerikan, Donald Trump, gjendet përballë një dileme politike. Nga njëra anë, ai kërkon të shmangë përshkallëzimin e konfliktit, i cili mbetet i debatueshëm në opinionin publik amerikan. Nga ana tjetër, çdo lëshim ndaj Iranit mund të përballet me kundërshtime të forta brenda Partisë Republikane.
Ndërkohë, shtetet arabe të Gjirit po shtojnë përpjekjet diplomatike për të shmangur një konflikt të ri. Katari dhe Pakistani po luajnë rol ndërmjetësues, ndërsa Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe po kërkojnë të mbrojnë interesat e tyre ekonomike dhe sigurinë rajonale.
Ekspertët vlerësojnë se kriza ka treguar se as SHBA-ja dhe as Izraeli nuk arritën të realizojnë objektivat e deklaruara për dobësimin vendimtar të regjimit iranian. Përkundrazi, konflikti ka nxjerrë në pah aftësinë e Teheranit për të përballuar presionin ushtarak dhe ekonomik, duke e bërë rrugën drejt një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse më të vështirë se kurrë më parë./kb
Bashkia Vlorë njofton qytetarët, bizneset dhe subjektet e ndërtimit se, në kuadër të garantimit të mbarëvajtjes së sezonit turistik veror 2026, do të zbatohen masa të veçanta për kufizimin e qarkullimit të mjeteve të rënda dhe disiplinimin e aktiviteteve të ndërtimit.
Periudha e zbatimit: 05 Qershor â 15 Shtator 2026
Pezullohen përkohësisht punimet e ndërtimit në zonat urbane dhe turistike të Bashkisë Vlorë, përfshirë qytetin e Vlorës, Lungomaren, Skelën, Ujin e Ftohtë, Plazhin e Vjetër, Radhimën, Orikumin, Jonufrën, Nartën, Zvernecin dhe akset kryesore turistike. Përjashtim bëjnë vetëm punimet infrastrukturore dhe shërbimet publike të autorizuara nga Bashkia Vlorë.
Ndalohet qarkullimi i mjeteve të rënda mbi 3.5 ton:
TĂ« premten: ora 15:00 â 24:00
Të shtunën dhe të dielën: gjatë gjithë ditës
Ndalohet kryerja e ngarkim-shkarkimit nga mjetet e transportit tĂ« mallrave 1.5 â 3.5 ton:
Nga e hĂ«na nĂ« tĂ« premte: ora 06:00 â 11:00 dhe 15:00 â 24:00
TĂ« shtunĂ«n dhe tĂ« dielĂ«n: ora 06:00 â 24:00
Ndalohet parkimi i mjeteve mbi 3.5 ton dhe i kamperave nĂ« rrugĂ«t kryesore tĂ« qytetit, pĂ«rfshirĂ« Lungomaren dhe Bulevardin âIsmail Qemaliâ, sipas pĂ«rcaktimeve tĂ« urdhrit.
Këto masa synojnë përmirësimin e qarkullimit rrugor, garantimin e sigurisë publike dhe ofrimin e një eksperience sa më cilësore për qytetarët dhe vizitorët gjatë sezonit turistik./kb
Greqia renditet vendi me normën më të ulët të kursimit të familjeve në Evropë, sipas të dhënave më të fundit të OECD-së. Norma neto e kursimit familjar ka zbritur në -9.3%, duke e bërë Greqinë të vetmin vend evropian me kursim negativ.
Kjo do të thotë se, mesatarisht, familjet greke shpenzojnë më shumë sesa të ardhurat që kanë në dispozicion, duke u detyruar të përdorin kursimet e mëparshme ose të mbështeten në huamarrje për të përballuar shpenzimet e përditshme.
Ekspertët e lidhin këtë situatë me pasojat afatgjata të Kriza e Borxhit të Greqisë, e cila për vite me radhë ndikoi negativisht në të ardhurat e qytetarëve, si dhe me rritjen e vazhdueshme të kostos së jetesës. Edhe pse ekonomia greke ka shfaqur shenja rimëkëmbjeje vitet e fundit, shumë familje vazhdojnë të përballen me vështirësi financiare.
Sipas raportit, të ardhurat e disponueshme për banor në Greqia mbeten më shumë se 20 për qind nën mesataren e Bashkimi Evropian, duke kufizuar mundësinë e qytetarëve për të kursyer.
NĂ« kontrast me GreqinĂ«, vendet me normat mĂ« tĂ« larta tĂ« kursimit familjar nĂ« EvropĂ« janĂ« Suedia dhe Hungaria me 14.7%, tĂ« ndjekura nga Ăekia me 13.7% dhe Franca me 12.8%.
Ekonomistët paralajmërojnë se një normë negative kursimi për një periudhë të gjatë mund të rrisë varësinë nga borxhi dhe të dobësojë sigurinë financiare të familjeve, duke krijuar sfida të reja për ekonominë greke në vitet e ardhshme./kb
Një episod i shkurtër në Shën Petersburg në shkurt të vitit 2020, kur Vladimir Putin ndalet të përshëndesë qytetarë gjatë një vizite publike, duket në pamje të parë si një takim i zakonshëm me njerëzit.
Por njĂ« hetim i detajuar mbi skenat publike tĂ« presidentit rus sugjeron se shumĂ« nga kĂ«to momente âspontaneâ mund tĂ« jenĂ« tĂ« organizuara me kujdes nga Kremlini, duke ngritur pyetje mbi autenticitetin e kontaktit tĂ« tij me publikun.
Gjatë vizitës, një grua i drejton Putinit një pyetje për pensionin e saj të ulët të invaliditetit, ndërsa një tjetër qytetare kërkon një selfie me të. Por sipas një hetimi të BBC-së ruse dhe burimeve investigative, disa nga personat që u afruan presidentit nuk ishin qytetarë të rastësishëm, por zyrtarë lokalë, bashkëpunëtorë të strukturave shtetërore apo persona të lidhur me administratën.
Fenomeni i njohur nĂ« Rusi si âmasovkaâ, paraqitje tĂ« inskenuara me pjesĂ«marrĂ«s tĂ« pĂ«rzgjedhur, Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« praktike mĂ« tĂ« gjerĂ« qĂ«, sipas gazetarĂ«ve investigativĂ«, synon tĂ« kontrollojĂ« çdo situatĂ« ku presidenti shfaqet âmes njerĂ«zveâ.
Një realitet i ndërtuar me kujdes
Sipas raportimeve tĂ« mediave tĂ« pavarura, Kremlini ka kufizuar gradualisht kontaktin e presidentit me publikun e paparashikueshĂ«m qĂ« nga fillimi i viteve 2000. NjĂ« moment kyç konsiderohet katastrofa e nĂ«ndetĂ«ses âKurskâ nĂ« vitin 2000, kur Putini u pĂ«rball me familjarĂ« tĂ« zemĂ«ruar tĂ« viktimave, njĂ« pĂ«rvojĂ« qĂ«, sipas analistĂ«ve, ndikoi nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si organizohen sot paraqitjet e tij publike.
QĂ« atĂ«herĂ«, skenat e takimeve âtĂ« hapuraâ janĂ« shndĂ«rruar nĂ« ngjarje tĂ« kuruara me kujdes, ku pjesĂ«marrĂ«sit shpesh pĂ«rzgjidhen nga institucionet shtetĂ«rore ose kanĂ« lidhje me aparatin politik.
Hetimet e mediave të pavarura kanë identifikuar raste të shumta kur personat që shfaqen pranë presidentit rezultojnë të jenë zyrtarë, aktivistë të lidhur me pushtetin apo persona që më pas marrin pozicione publike.
NĂ« disa raste, tĂ« njĂ«jtĂ«t individĂ« janĂ« shfaqur nĂ« role tĂ« ndryshme nĂ« skena tĂ« ndryshme â nga peshkatarĂ« tĂ« thjeshtĂ« nĂ« ceremoni fetare, deri te pjesĂ«marrĂ«s nĂ« takime shtetĂ«rore. Kjo ka ushqyer dyshimet pĂ«r njĂ« sistem tĂ« strukturuar tĂ« âstatistĂ«veâ qĂ« krijojnĂ« imazhin e njĂ« lidhjeje tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« mes presidentit dhe popullit.
Nga peshkatarĂ«t te ânĂ«nat e ushtarĂ«veâ
Skena tĂ« ngjashme janĂ« raportuar edhe nĂ« ngjarje tĂ« tjera publike: nga takime me peshkatarĂ« nĂ« rajonin e Novgorodit, te ceremonitĂ« fetare dhe deri te takimet me ânĂ«nat e ushtarĂ«veâ gjatĂ« luftĂ«s nĂ« UkrainĂ«./a.d
Në disa prej këtyre rasteve, pjesëmarrësit janë identifikuar më vonë si zyrtarë lokalë, anëtarë të organizatave pro-qeveritare ose individë të lidhur me administratën publike, duke ngritur dyshime mbi autenticitetin e përfaqësimit të qytetarëve të zakonshëm.
Një sistem i kontrollit të imazhit
Sipas gazetarëve investigativë rusë në mërgim, ky sistem nuk është thjesht propagandë klasike, por një mekanizëm i sofistikuar për të shmangur situata të paparashikuara, kritika të drejtpërdrejta apo reagime spontane nga qytetarët.
Imazhi i presidentit si njĂ« figurĂ« qĂ« âdĂ«gjon popullinâ Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar pĂ«rmes ngjarjeve tĂ« menaxhuara me kujdes, ku çdo element, nga pjesĂ«marrĂ«sit te pyetjet, mund tĂ« jetĂ« i kontrolluar.
Ndërmjet realitetit dhe inskenimit
Në vitet e fundit, izolimi i presidentit rus është thelluar edhe më shumë, ndërsa masat e sigurisë janë shtuar ndjeshëm për shkak të frikës nga atentatet dhe tensionet ndërkombëtare. Kjo ka kufizuar edhe më tej kontaktin e tij me publikun real.
MegjithatĂ«, sipas raportimeve, Kremlini vazhdon tĂ« organizojĂ« dalje tĂ« kontrolluara âmes njerĂ«zveâ, duke ruajtur njĂ« imazh tĂ« afĂ«rsisĂ« me qytetarĂ«t, edhe kur realiteti mund tĂ« jetĂ« krejt ndryshe.
Nga âmasovkatâ e inskenuara deri te qytetarĂ«t qĂ« rezultojnĂ« tĂ« jenĂ« pjesĂ« e sistemit shtetĂ«ror, raportet sugjerojnĂ« njĂ« model tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m: ndĂ«rtimin e njĂ« realiteti tĂ« kontrolluar ku ndĂ«rveprimi i presidentit me popullin nuk Ă«shtĂ« gjithmonĂ« spontan, por i planifikuar.
Në këtë botë të mbyllur, kufiri mes realitetit dhe inskenimit mbetet i mjegullt dhe shpesh, i padukshëm për publikun.
Kreu i shoqatës së operatorëve turistikë, Zak Topuzi, ka komentuar debatet rreth projektit në Zvërnec, duke theksuar se çështja nuk duhet të trajtohet si një përplasje ideologjike mbi ndërtimet, por si një diskutim mbi llojin e zhvillimit që Shqipëria kërkon në turizëm.
Sipas Topuzit, krahasimet ekstreme apo qasjet emocionale nuk i shërbejnë debatit publik.
âProblemi i ZvĂ«rnecit nuk duhet tĂ« trajtohet si Revolucioni Anglez, ku punĂ«torĂ«t shkatĂ«rronin makineritĂ« nga frika e ndryshimit,â u shpreh ai, duke nĂ«nvizuar se thelbi i diskutimit duhet tĂ« jetĂ« cilĂ«sia e zhvillimit dhe jo ndalimi i tij.
Ai theksoi se deri më sot mungesa e transparencës ka ndikuar në rritjen e mosbesimit të publikut ndaj projekteve të mëdha turistike në vend.
Sipas tij, ShqipĂ«ria ka njĂ« deficit tĂ« dukshĂ«m nĂ« segmentin e turizmit me vlerĂ« tĂ« lartĂ«, duke kujtuar se vetĂ«m rreth 1% e kapaciteteve akomoduese janĂ« hotele dhe resorte tĂ« standardeve tĂ« larta, ndĂ«rsa vende si Mali i Zi dhe Kroacia kanĂ« njĂ« pĂ«rqindje shumĂ« mĂ« tĂ« lartĂ«, qĂ« arrin deri nĂ« 7â10%.
Këto investime, sipas Topuzit, kanë ndihmuar vendet fqinje të tërheqin turistë me shpenzim të lartë dhe të zgjasin sezonin turistik.
MegjithatĂ«, ai pranoi se shqetĂ«simet e shoqĂ«risĂ« civile nuk janĂ« tĂ« pabazuara, pasi pĂ«rvoja e viteve tĂ« fundit ka krijuar perceptimin se disa projekte tĂ« prezantuara si âturistikeâ kanĂ« pĂ«rfunduar si zhvillime imobiliare me fokus shitjen e apartamenteve dhe vilave, duke e lĂ«nĂ« turizmin nĂ« plan tĂ« dytĂ«.
âPrandaj, transparenca Ă«shtĂ« çelĂ«si,â theksoi ai, duke shtuar se projektet duhet tĂ« garantojnĂ« funksion afatgjatĂ« turistik, menaxhim profesional, punĂ«sim dhe aktivitet gjatĂ« gjithĂ« vitit.
Topuzi u shpreh se nëse një projekt në Zvërnec synon zhvillim real turistik, ai është i arsyeshëm, por nëse fokusi është vetëm tek shitja e pasurive të paluajtshme, atëherë kritikat janë të justifikuara.
Ai theksoi gjithashtu nevojën për një ekuilibër mes mbrojtjes së natyrës dhe zhvillimit ekonomik.
âZvĂ«rneci nuk duhet tĂ« mbetet njĂ« zonĂ« e paprekur vetĂ«m nga frika e zhvillimit, por as tĂ« kthehet nĂ« njĂ« kantier tĂ« pakontrolluar ndĂ«rtimi,â u shpreh ai.
Në përfundim, Topuzi theksoi se Shqipëria ka nevojë për një strategji të qartë turistike dhe një brand kombëtar të fortë për të konkurruar në tregun europian.
âSfida Ă«shtĂ« tĂ« ndĂ«rtojmĂ« njĂ« turizĂ«m tĂ« vĂ«rtetĂ« dhe mĂ« pak beton,â tha ai, duke kĂ«rkuar njĂ« debat profesional dhe tĂ« bazuar nĂ« fakte, jo nĂ« qasje populiste./a.d
Lufta në Gaza dhe zhvendosjet masive kanë sjellë një rritje të martesave të hershme, ndërsa shumë familje përballen me varfëri ekstreme dhe pasiguri për të ardhmen. Për disa vajza adoleshente, martesa është parë si një mënyrë për mbijetesë dhe stabilitet, por shpesh ka çuar në humbje të fëmijërisë dhe rreziqe serioze për jetën dhe shëndetin.
Majda ishte e varfër dhe e pambrojtur. Burri dhe djali i saj i madh ishin vrarë nga sulmet ajrore izraelite. Duke jetuar në një tendë pothuajse të rrënuar në Gaza, mes minjve dhe erës së rëndë të ujërave të zeza, ajo nuk ishte më në gjendje të kujdesej për fëmijët e saj dhe kishte frikë se vajzat do të ngacmoheshin gjatë rrugës për në tualetin e përbashkët në një kamp ku jetonin qindra të panjohur.
Kështu, ajo mori një vendim për të cilin sot është thellësisht e penduar. I martoi dy vajzat e saj, 13 dhe 14 vjeçe, me burra që i premtuan siguri dhe mbështetje.
âMendova se po i mbrojaâ, tha ajo. âFrika po mĂ« gĂ«rryente nga brendaâ.
Gazetaria profesionale është interes publik. Mbështetja juaj ndihmon që ajo të mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju.
Shkatërrimi që ka sjellë fushata ushtarake e Izraelit në Gaza ka ndikuar në rritjen e numrit të martesave të vajzave të mitura, sipas ekspertëve dhe të dhënave zyrtare. Me pothuajse të gjithë banorët të dëbuar nga shtëpitë, duke jetuar në kampe në kushte të mjerueshme dhe të varur nga ndihmat humanitare, disa prindër kanë kërkuar një lloj stabiliteti financiar për vajzat e tyre adoleshente duke i martuar ato në moshë shumë të re.
Për vajzat, kjo nënkuptonte humbjen e fëmijërisë dhe të ardhmes së tyre, si dhe, në shumë raste, përballjen me shtatzëni të rrezikshme.
Për vajzat e Majdës, kjo solli edhe abuzime të tmerrshme fizike.
Përpara luftës, numri i martesave të vajzave të mitura në Gazë kishte shënuar një rënie graduale, sipas Byrosë Qendrore Palestineze të Statistikave. Në vitin 2022, që është edhe viti i fundit për të cilin janë publikuar të dhëna, 17.8% e martesave përfshinin vajza nën moshën 18 vjeçe, krahasuar me më shumë se 22% në vitin 2015.
Mosha minimale ligjore për martesë në Gaza është 17 vjeç, megjithëse në raste të caktuara lejohen përjashtime. Kombet e Bashkuara dhe shumica e organizatave humanitare i konsiderojnë si martesa të hershme të gjitha martesat e vajzave nën moshën 18 vjeçe.
Megjithatë, duket se ky trend është përmbysur.
Pas një kërkese nga Associated Press, Gjykata Supreme e Sheriatit në Gazë, ku regjistrohen martesat, mblodhi të dhëna nga punonjësit e saj. Sipas shifrave të publikuara, 20.6% e 35.474 martesave të regjistruara gjatë viteve 2024 dhe 2025 përfshinin vajza nën moshën 18 vjeçe, ndërsa në 627 prej këtyre martesave, nuse ishin vajzat nën moshën 15 vjeçe.
âNorma reale mund tĂ« jetĂ« edhe mĂ« e lartĂ«, pasi gjatĂ« kaosit tĂ« luftĂ«s shumĂ« martesa nuk u regjistruan zyrtarishtâ, tha Amal Siyam, drejtoreshĂ« e QendrĂ«s pĂ«r ĂĂ«shtjet e Grave nĂ« GazĂ«. Numri i kontratave tĂ« martesĂ«s tĂ« regjistruara nga gjykata ra me 35% gjatĂ« vitit 2024, qĂ« ishte viti i parĂ« i plotĂ« pas sulmit tĂ« Hamasit mĂ« 7 tetor 2023, i cili shkaktoi shpĂ«rthimin e luftĂ«s.
Associated Press bisedoi me gjashtë vajza në Gazë, të martuara mes moshës 13 dhe 16 vjeçe, si dhe me prindërit e tyre. Të gjithë kërkuan të mos identifikoheshin me emrat e plotë për shkak të ndjeshmërisë së madhe të kësaj çështjeje. Majda pranoi të identifikohej vetëm me emrin e saj.
TĂ« gjithĂ« prindĂ«rit deklaruan se, po tĂ« mos ishte lufta, nuk do tĂ« kishin marrĂ« kurrĂ« vendimin pĂ«r tâi martuar vajzat e tyre nĂ« njĂ« moshĂ« kaq tĂ« re.
Pasi burri dhe djali i saj u vranë në dy sulme të ndara gjatë prillit të vitit 2024, Majda ra në një gjendje të rëndë depresioni.
Ajo u lutej mjekĂ«ve tâi jepnin qetĂ«sues, tĂ« cilĂ«t e mbanin nĂ« gjumĂ« pĂ«r ditĂ« tĂ« tĂ«ra. Nuk ishte mĂ« nĂ« gjendje tĂ« kujdesej pĂ«r vajzat e saj nĂ« tendĂ«n e improvizuar pranĂ« detit, e cila pĂ«rballej me erĂ«ra tĂ« forta, tĂ« ftohtĂ« dhe shi gjatĂ« dimrit. Kuzhinat bamirĂ«se, nga tĂ« cilat familja varej pĂ«r ushqim, ishin tĂ« pakta dhe funksiononin nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« parregullt.
âIsha e shkatĂ«rruar plotĂ«sisht nga brendaâ, tha Majda.
Dy vëllezër në të njëzetat, pjesë e një familjeje që kishte qenë fqinje e tyre në qytetin e Gazës përpara se të detyroheshin të largoheshin, kërkuan dorën e vajzave të saj për martesë.
Majda, e cila vetë ishte martuar në moshën 14-vjeçare, nuk dëshironte që vajzat e saj të përjetonin të njëjtin fat. Por babai i saj, së bashku me familjen e dy vëllezërve, këmbëngulën se kjo ishte e vetmja zgjidhje. Ata i premtuan se mund të nënshkruheshin kontratat e martesës, por që vajzat do të vazhdonin të jetonin me të deri në përfundimin e luftës.
âNuk isha nĂ« gjendje tĂ« mendoja qartĂ«. Ende nuk jamâ, tha Majda. âNuk e di si pranovaâ.
Vajza e madhe e Majdës, e cila ishte 14 vjeçe në atë kohë, nuk dëshironte ta pranonte martesën.
âNdihesha e humburâ, tha ajo. âMendova se, nĂ«se martohesha, dikush do tĂ« merrte pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« financiare pĂ«r mua⊠Por shumĂ« shpejt u pendova thellĂ«sisht pĂ«r kĂ«tĂ« vendimâ.
Shumica e vajzave që folën me AP-në thanë se prindërit nuk i kishin detyruar të martoheshin. Por ato ndienin një detyrë për të lehtësuar barrën mbi familjet e tyre.
Duke u martuar, ato u numëruan me burrat e tyre si një familje e veçantë për të marrë ndihmë nga grupet e ndihmës, në vend që të ishin nën ndarjen e prindërve të tyre. Disa vajza thanë gjithashtu se meqenëse shkollat u mbyllën kryesisht gjatë luftës, ato nuk shihnin asnjë shpresë për të vazhduar arsimimin e tyre.
Një vajzë tha se ajo, prindërit e saj dhe shtatë vëllezërit e motrat u zhvendosën mbi 25 herë gjatë luftës. Babai i saj kishte qenë plotësisht kundër martesës së hershme dhe donte që ajo të regjistrohej në universitet. Por familja ishte aq e dëshpëruar saqë ai pranoi një pretendent.
Ajo tha se edhe ajo pranoi. Ishte 16 vjeçe.
âNuk mund ta falja veten qĂ« tĂ« merrja njĂ« pjesĂ« tĂ« ushqimit tĂ« pakĂ«t qĂ« kishte familja imeâ, tha ajo. Ajo gjithashtu shqetĂ«sohej se ajo dhe vĂ«llezĂ«rit e motrat e saj do tĂ« mbeteshin pa mbĂ«shtetje nĂ«se prindĂ«rit e saj vriteshin nĂ« njĂ« sulm ajror. Tani 17 vjeçe, ajo ishte pesĂ« muajshe shtatzĂ«nĂ« kur foli me AP-nĂ«. NjĂ« vajzĂ« tjetĂ«r pĂ«rmendi gjithashtu zhvendosjet e shumta tĂ« familjes sĂ« saj, secila prej tĂ« cilave u shteronte pak paratĂ« qĂ« kishin. Kur ato strehoheshin nĂ« njĂ« spital nĂ« Khan Younis, njĂ« burrĂ« 25-vjeçar qĂ« qĂ«ndronte atje kĂ«rkoi tĂ« martohej me tĂ«. AtĂ«herĂ« 17 vjeçe, ajo tha se ishte dakord.
âMartesa ndihej si e vetmja ndjenjĂ« normaliteti qĂ« mund tĂ« riktheja nĂ« jetĂ«n timeâ, tha ajo.
Ligji në Gazë lejon përjashtime nga mosha minimale 17 vjeçe me pëlqimin e prindërve dhe autorizimin nga një gjyqtar. Gjykata Supreme e Sheriatit ka rregulla që zyrtarët e gjykatës të mos miratojnë përjashtime nën moshën 14 vjeç e shtatë muaj.
Por prindërit ndonjëherë hyjnë në marrëveshje joformale pa e regjistruar zyrtarisht martesën. Dy nëna që folën me AP-në e bënë këtë, njëra prej tyre pasi një zyrtar refuzoi, sepse vajza e saj ishte 14 vjeçe.
Në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, Autoriteti Palestinez në vitin 2019 vendosi moshën minimale në 18 vjeç, dhe martesat e hershme kanë rënë që atëherë me rreth 5%, sipas statistikave zyrtare.
Siyam tha se nĂ« kohĂ« zhvendosjesh tĂ« pĂ«rhapura nĂ« konflikte me Izraelin, disa palestinezĂ« e kanĂ« parĂ« martesĂ«n si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« sjellĂ« stabilitet pĂ«r vajzat e tyre. âLuftĂ«rat dhe konfliktet çojnĂ« nĂ« njĂ« kthim nĂ« tradita mĂ« konservatoreâ, tha ajo.
Vajzat mĂ« tĂ« reja qĂ« martohen janĂ« mĂ« tĂ« ndjeshme ndaj pĂ«rdhunimit dhe dhunĂ«s, pĂ«rfshirĂ« abuzimin nga vjehrrit, pasi ata u ngarkojnĂ« punĂ«t e shtĂ«pisĂ«, tha Siyam. MeqenĂ«se normat e divorcit nĂ« martesat e hershme janĂ« tĂ« larta, âvajza pĂ«rfundon duke u kthyer nĂ« shtĂ«pi me njĂ« ose dy fĂ«mijĂ«â.
Majda tha se vjehrrit e thyen premtimin e tyre dhe shpejt kĂ«rkuan qĂ« vajza e saj e madhe tâi sillej burrit tĂ« saj 23-vjeçar, i cili jetonte nĂ« tendat e familjes sĂ« tij nĂ« Deir al-Balah.
GjatĂ« 10 ditĂ«ve tĂ« para, vajza bĂ«rtiste sa herĂ« qĂ« burri i saj i afrohej. âUnĂ« vazhdoja tĂ« bĂ«rtisja dhe ai mĂ« godisteâ, tha vajza e madhe.
PĂ«rfundimisht, nĂ«na e tij âmĂ« lidhi duart mbi kokĂ«â, tha vajza. Burri pastaj e pĂ«rdhunoi.
Pas kësaj, ai e kërcënoi vazhdimisht se do të sillte nënën e tij për ta lidhur nëse ajo bërtiste, tha ajo. Vajza tregoi për raste të përsëritura përdhunimi dhe tha se në një rast, iu desh të çohej në spital me gjakderdhje.
Disa muaj mĂ« vonĂ«, familja erdhi pĂ«r tĂ« marrĂ« motrĂ«n e saj 13-vjeçare pĂ«r tâu bashkuar me burrin e saj 21-vjeçar. Ajo âvazhdonte tĂ« bĂ«rtiste se nuk donte tĂ« martohejâ, kujtoi Majda.
Motra më e vogël i tha AP-së se edhe ajo ishte lidhur nga vjehrra e saj dhe përdhunuar nga burri i saj.
Ajo tha se kishte pasur dy aborte spontane, të dyja pasi burri i saj e kishte goditur me shqelma ndërsa ishte shtatzënë.
Vajza e madhe e Majdës lindi një djalë. Muaj më vonë, në nëntor, ajo iku, duke e mbajtur djalin e saj për 15 kilometra deri në tendën e nënës së saj.
Jo shumë kohë pas kësaj, edhe motra më e vogël iku përsëri te Majda. Pastaj zbuluan se ajo ishte shtatzënë.
Në repartin e maternitetit të Spitalit Awda në Gazën qendrore është vërejtur një rritje e numrit të shtatzënive te vajzat adoleshente gjatë luftës, thotë shefi i repartit, Yasser Shaaban.
Sipas tij, shumë prej këtyre vajzave janë përballur me komplikime të rënda shëndetësore si pasojë e shtatzënive në një moshë kaq të re.
Situata është rënduar edhe më shumë nga kequshqyerja. Kufizimet e vendosura ndaj hyrjes së ndihmave humanitare kanë bërë që një pjesë e madhe e popullsisë së Gazës të përballet me mungesë të theksuar ushqimi, duke i afruar në disa periudha në prag të urisë.
Katër nga vajzat që folën për Associated Press kishin sjellë në jetë fëmijë. Të gjitha përshkruan shtatzëni ose lindje të vështira dhe me rrezik për jetën. Tre prej tyre kishin përjetuar të paktën një abort spontan.
Njëra prej vajzave, sipas nënës së saj, pothuajse humbi jetën gjatë lindjes për shkak të një hemorragjie të rëndë. Në atë kohë ajo ishte vetëm 16 vjeçe dhe vuante nga kequshqyerja e rëndë.
âPas lindjes qĂ«ndrova pa vetĂ«dije pĂ«r shumĂ« ditĂ« dhe pĂ«r njĂ« kohĂ« nuk munda as ta mbaja vajzĂ«n time nĂ« krahĂ«â, tregoi ajo.
Pas kthimit pranĂ« nĂ«nĂ«s sĂ« tyre, vajzat e MajdĂ«s tmerroheshin sa herĂ« qĂ« pĂ«rmendej mundĂ«sia e rikthimit te bashkĂ«shortĂ«t e tyre. Kur folĂ«n me Associated Press nĂ« muajin prill, vajza mĂ« e vogĂ«l tha se kthimi atje do tĂ« ishte pĂ«r tĂ« njĂ«soj si âtĂ« shkoje drejt vdekjesâ.
Majda tregon se vajza e saj më e vogël kishte qenë gjithmonë e gjallë, e qeshur dhe shumë komunikuese. Por pas martesës, gjithçka kishte ndryshuar.
âAjo nuk flet me askĂ«nd, as me bashkĂ«shortin dhe as me muaâ, tha Majda.
Të dyja vajzat ishin rikthyer në shkollë, por vajza e madhe tha se ndihej e veçuar nga të tjerët dhe e turpëruar, pasi ishte e vetmja nxënëse e martuar dhe me një fëmijë.
Ajo e përshkroi veten si një fëmijë që po rrit një tjetër fëmijë.
âJam e lodhurâ, tha ajo. âNuk dua mĂ« tĂ« jetoj kĂ«shtuâ.
Ndërkohë, Majda po përballej me presion të madh nga babai i saj dhe nga familja e dhëndërve. Ata argumentonin se ajo nuk kishte mundësi ekonomike të kujdesej për vajzat, nipin dhe foshnjën që pritej të lindte.
Edhe pse gratë në Gazë kanë të drejtë të kërkojnë divorc, procesi është i kushtueshëm dhe i ndërlikuar. Për më tepër, divorci shpesh shoqërohet me paragjykime shoqërore, sidomos ndaj grave, duke e bërë më të vështirë ndërtimin e një jete të re në të ardhmen.
Familjet e bashkëshortëve i premtuan Majdës se vajzat e saj do të trajtoheshin mirë. E ndier pa rrugëdalje tjetër, ajo më në fund pranoi.
Në fillim të muajit maj, të dyja vajzat u kthyen pranë bashkëshortëve të tyre, të cilët tashmë ndodheshin në Qytetin e Gazës.
Që nga ajo kohë, Majda thotë se nuk ka arritur të komunikojë më me to.
MĂ« 3 qershor Ă«shtĂ« momenti. AtĂ«herĂ«, nĂ« AsamblenĂ« e PĂ«rgjithshme tĂ« OKB-sĂ« do tĂ« zgjidhet njĂ« pjesĂ« e anĂ«tarĂ«ve tĂ« KĂ«shillit tĂ« Sigurimit. Ky kĂ«shill Ă«shtĂ« organi mĂ« i fuqishĂ«m i OKB-sĂ«. Sipas KartĂ«s sĂ« Kombeve tĂ« Bashkuara, ai mban âpĂ«rgjegjĂ«sinĂ« kryesore pĂ«r ruajtjen e paqes botĂ«rore dhe sigurisĂ« ndĂ«rkombĂ«tareâ. Vendimet e kĂ«shillit janĂ« detyruese pĂ«r tĂ« gjitha shtetet anĂ«tare tĂ« OKB-sĂ«. Ai mund tĂ« vendosĂ« sanksione, tĂ« dĂ«rgojĂ« misione paqeruajtĂ«se dhe tĂ« autorizojĂ« pĂ«rdorimin e forcĂ«s ushtarake.
KĂ«shilli i Sigurimit ka pesĂ« anĂ«tarĂ« tĂ« pĂ«rhershĂ«m me tĂ« drejtĂ« vetoje: Shtetet e Bashkuara, Rusia, Kina, MbretĂ«ria e Bashkuar dhe Franca. PĂ«rveç tyre, ka edhe dhjetĂ« anĂ«tarĂ« jo tĂ« pĂ«rhershĂ«m. Ădo vit, pesĂ« prej tyre zgjidhen pĂ«r njĂ« mandat dyvjeçar. PĂ«r njĂ« nga kĂ«to vende kandidon Gjermania.
NĂ« fund tĂ« prillit, ministri i JashtĂ«m Johann Wadephul tha gjatĂ« njĂ« vizite nĂ« selinĂ« e OKB-sĂ« nĂ« Nju Jork pĂ«r DW: âDo tĂ« thoja se shanset janĂ« tĂ« mira, por Ă«shtĂ« njĂ« garĂ« dhe Ă«shtĂ« demokraci. Pra, mund tĂ« fitojmĂ«, mund tĂ« humbasim. TĂ« dyja janĂ« tĂ« mundshme. Ne kemi argumente tĂ« mira. Ne jemi tĂ« angazhuar nĂ« kĂ«tĂ« botĂ«. Jemi tĂ« angazhuar nĂ« sistemin e OKB-sĂ«.â
Gjermania donatori i dytë më i madh i sistemit të OKB-së
Ministria e Jashtme gjermane e argumenton pretendimin e saj edhe me kontributin financiar tĂ« GjermanisĂ«: âSi kontribuesi i dytĂ« mĂ« i madh nĂ« sistemin e OKB-sĂ« (pas SHBA-sĂ«), Gjermania Ă«shtĂ« prej mĂ« shumĂ« se pesĂ«dhjetĂ« vitesh njĂ« partnere e besueshme e OKB-sĂ«.â
MegjithatĂ«, kandidatura nuk do tĂ« jetĂ« automatike, mendon Johannes Varwick, profesor i marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare nĂ« Universitetin e Halle-s: âPĂ«r dekada, Gjermania shihej si njĂ« forcĂ« pĂ«r zgjidhje multilaterale politike dhe kishte mbĂ«shtetje nĂ« shumĂ« pjesĂ« tĂ« botĂ«s. Tani ka shumĂ« tema pĂ«rçarĂ«seâ, thotĂ« ai pĂ«r DW, duke pĂ«rmendur si shembuj konfliktin Izrael-Gaza, luftĂ«n me Iranin dhe luftĂ«n nĂ« UkrainĂ«. MegjithatĂ«, nĂ« fund, argumenti financiar ka gjasa tĂ« jetĂ« vendimtar, sipas Varwick.
Akuzë ndaj Gjermanisë për standard të dyfishtë
Por çfarĂ« dĂ«shiron tĂ« arrijĂ« Gjermania me kĂ«tĂ« vend, nĂ«se e fiton? NĂ« njĂ« film tĂ« shkurtĂ«r tĂ« pĂ«rgatitur pĂ«r kandidaturĂ«n me titull âMore than a Seatâ (âMĂ« shumĂ« se njĂ« vendâ) thuhet: âNe jemi gati tĂ« ulemi â pĂ«r tâu ngritur. PĂ«r respekt, drejtĂ«si dhe paqe.â Ministria e Jashtme shkruan: âNĂ« KĂ«shillin e Sigurimit, Gjermania dĂ«shiron tĂ« vendosĂ« theksin te parandalimi i konflikteve, zgjidhja e krizave, klima dhe siguria.â
KĂ«to janĂ« objektiva qĂ« nĂ« praktikĂ« mund tâi mbĂ«shtesĂ« pothuajse çdo vend dhe prandaj ato nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« tipar dallues gjerman.
Disa aspekte tĂ« kandidaturĂ«s gjermane tingĂ«llojnĂ« si njĂ« kundĂ«rvĂ«nie ndaj politikĂ«s sĂ« forcĂ«s sĂ« presidentit amerikan Donald Trump, pĂ«r shembull kur Ministria e Jashtme kĂ«rkon njĂ« ârend ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« bazuar nĂ« rregullaâ dhe respektimin e sĂ« drejtĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare. âSistemi i OKB-sĂ« Ă«shtĂ« nĂ«n presionâ, tha Wadephul nĂ« Nju Jork pĂ«r DW. Por: âUnĂ« besoj se diplomacia mbetet shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« tĂ« mos mbizotĂ«rojĂ« e drejta e mĂ« tĂ« fortit.â Ai nuk e pĂ«rmendi emrin e Donald Trump.
Edhe insistimi gjerman pĂ«r tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare nuk Ă«shtĂ« pa probleme nĂ« kontekstin e OKB-sĂ«, thotĂ« Johannes Varwick. Disa e akuzojnĂ« GjermaninĂ« pĂ«r standard tĂ« dyfishtĂ«: âKur, pĂ«r shembull, nĂ« çështjen e GazĂ«s, ajo qĂ«ndron aq qartĂ« nĂ« anĂ«n e Izraelit. Mendoj se nĂ« OKB kjo kuptohet, pasi Gjermania ka lidhje historike me Izraelin.â Ai i referohet Holokaustit, vrasjes sĂ« rreth gjashtĂ« milionĂ« hebrenjve gjatĂ« periudhĂ«s naziste nĂ« Gjermani. Por shton: âFakti qĂ« ajo qĂ«ndron kaq qartĂ« nĂ« anĂ«n e agresorit â kĂ«shtu e perceptojnĂ« shumĂ« â dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« nĂ« UkrainĂ« mban fort flamurin e sĂ« drejtĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare, nuk pĂ«rputhet mirĂ«.â
Reforma e Këshillit të Sigurimit duket pa shpresë
Ministri i JashtĂ«m Wadephul do tĂ« dĂ«shironte qĂ« OKB-ja tĂ« bĂ«hej pĂ«rsĂ«ri njĂ« aktor mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« zgjidhjen e konflikteve ndĂ«rkombĂ«tare. NĂ« lidhje me luftĂ«n nĂ« UkrainĂ« dhe atĂ« me Iranin, ai kĂ«rkoi qĂ« OKB-ja âtĂ« bĂ«het qendra kryesore e diplomacisĂ« aktuale tĂ« krizaveâ.
NĂ« tĂ« dy kĂ«to luftĂ«ra dhe nĂ« shumĂ« konflikte tĂ« tjera, OKB-ja ka mbetur mĂ« tepĂ«r pasive, kryesisht sepse njĂ« ose mĂ« shumĂ« nga fuqitĂ« me tĂ« drejtĂ« vetoje janĂ« tĂ« pĂ«rfshira vetĂ« nĂ« kĂ«to konflikte â Rusia nĂ« UkrainĂ«, SHBA nĂ« konfliktin me Iranin. Ato kanĂ« bllokuar rezoluta kundĂ«r vetes, duke e paralizuar kĂ«shtu kĂ«shillin.
Wadephul e sheh këtë si provë për nevojën e një reforme të Këshillit të Sigurimit, një ide që mbështetet edhe nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres. Argumenti është se përbërja e këshillit, sidomos e fuqive me veto, pasqyron situatën botërore menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore dhe jo realitetin e sotëm.
Gjermania, Japonia, Brazili dhe India kanĂ« vite qĂ« kĂ«rkojnĂ« secila nga njĂ« vend tĂ« pĂ«rhershĂ«m, si dhe dy vende tĂ« tjera pĂ«r shtetet afrikane. Gjithashtu parashikohet shtimi i vendeve me katĂ«r ose pesĂ« anĂ«tarĂ« jo tĂ« pĂ«rhershĂ«m, pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« mĂ« shumĂ« peshĂ« rajoneve tĂ« nĂ«npĂ«rfaqĂ«suara si Afrika, Azia dhe Amerika Latine.
Por kjo nuk Ă«shtĂ« realizuar kurrĂ« dhe nuk duket e mundshme as nĂ« tĂ« ardhmen, pasi pesĂ« fuqitĂ« aktuale me veto duhet tĂ« pranojnĂ« tĂ« heqin dorĂ« nga privilegjet e tyre. Edhe Johannes Varwick i quan kĂ«to pĂ«rpjekje, pavarĂ«sisht arsyetimit, âpa shpresĂ«â.
Rëndësia në rënie e OKB-së
Pyetja Ă«shtĂ« sa relevante janĂ« ende KĂ«shilli i Sigurimit dhe OKB-ja nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. Instituti suedez SIPRI vuri nĂ« dukje nĂ« njĂ« raport nĂ« fund tĂ« gushtit, pĂ«r shkak tĂ« rĂ«nies sĂ« fortĂ« tĂ« misioneve paqeruajtĂ«se dhe financimit tĂ« tyre, njĂ« âmargjinalizim pothuajse tĂ« plotĂ«â tĂ« institucioneve si OKB-ja.
NdĂ«rkohĂ« janĂ« formuar grupe dhe blloqe tĂ« reja fuqie, si G20 â grupi i njĂ«zet ekonomive mĂ« tĂ« mĂ«dha industriale dhe nĂ« zhvillim â ose BRICS plus, ku janĂ« bashkuar vende tĂ« rĂ«ndĂ«sishme jo-perĂ«ndimore si Kina, Rusia dhe India. Ato e anashkalojnĂ« OKB-nĂ«.
Sipas Varwick, kjo nuk Ă«shtĂ« nĂ« interes tĂ« GjermanisĂ«: âForcimi i multilateralizmit klasik tĂ« OKB-sĂ« duhet tĂ« mbetet qĂ«llimi strategjik i politikĂ«s sĂ« jashtme gjermane. Kjo Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« dhe kĂ«rkon pĂ«rpjekje, por bota nuk do tĂ« ishte mĂ« e mirĂ« nĂ«se formate si G20 apo BRICS do ta zĂ«vendĂ«sonin atĂ«.â
Austria dhe Portugalia si konkurrentë të fortë
Gjermania ka qenë gjashtë herë anëtare e Këshillit të Sigurimit, herën e fundit në 2019/20. Për kandidaturën aktuale për periudhën 2027/28, ajo përballet me Austrinë dhe Portugalinë, të cilat gjithashtu konsiderohen me shanse të mira, sidomos pasi kandidatura gjermane u paraqit relativisht vonë. Për të pasur sukses, Gjermania ka nevojë për dy të tretat e votave të 193 shteteve anëtare.
NĂ« intervistĂ«n pĂ«r DW, Johann Wadephul i kĂ«shilloi AsamblesĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme: âDuhet tĂ« zgjidhet njĂ« vend qĂ« ka pĂ«rvojĂ« dhe qĂ« Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« tregojĂ« mĂ« shumĂ« mirĂ«kuptim pĂ«r vendet dhe kontinentet e tjera.â Nuk Ă«shtĂ« e nevojshme tĂ« thuhet se ai e sheh GjermaninĂ« nĂ« kĂ«tĂ« rol. NĂ«se edhe shtetet e tjera do ta shohin kĂ«shtu, kjo do tĂ« mĂ«sohet mĂ« 3 qershor./DW/kb
Ish-drejtoresha e AKSHI-t, Mirlinda Karçanaj është paraqitur sot në SPAK.
Siç shihet nga pamjet, Karçanaj, ndaj tĂ« cilĂ«s Ă«shtĂ« vendosur masa âdetyrim paraqitjeâ pĂ«r skandalin nĂ« AKSH, ka hyrĂ« nĂ« ambientet e ProkurorisĂ« sĂ« Posaçme Antikorrupsion, e vetme./kb
Sot në orën 18:00 do të mbahet protesta e tretë në Tiranë, lidhur me çështjen e Zvërnecit. Një ditë më parë, mijëra qytetarë u mblodhën fillimisht pranë Ministrisë së Brendshme dhe më pas marshuan drejt godinës së Kryeministrisë, duke bërë thirrje se Shqipëria nuk është në shitje.
GjatĂ« tubimit disa protestues rrethuan me tel me gjemba edhe godinĂ«n e MinistrisĂ« sĂ« Brendshme, si shenjĂ« e pakĂ«naqĂ«sisĂ« pĂ«r situatĂ«n dhe pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar mbrojtjen e ZvĂ«rnecit. Protestuesit mbajtĂ«n fjalime, ku kĂ«rkuan dorĂ«heqjen e Kryeministri Edi Rama dhe Ministrit tĂ« BrendshĂ«m Besfort Lamallari. Tubimi u shoqĂ«rua gjithashtu me thirrje tĂ« forta nga turma, ku u dĂ«gjua vazhdimisht ultimatumi: âKeni 24 orĂ« afat, lironi zyrat!â.
Protestuesit kërkojnë anulimin e projektit të ndërtimit në zonën e Zvërnecit, duke e cilësuar atë si ndërhyrje në një zonë të mbrojtur dhe duke akuzuar qeverinë për favorizim të interesave private në dëm të pronës publike. Nga ana tjetër, ata pretendojnë se investitorë të ndryshëm po përfitojnë nga toka shtetërore në mënyrë të padrejtë.
ĂfarĂ« ndodhi nĂ« protestĂ«n e ZvĂ«rnecit?
Të shtunën në fshatin Zvërnec u zhvillua një protestë kundër një projekti turistik që po ndërtohet pranë zonës së mbrojtur të lagunës së Nartës. Banorë, aktivistë mjedisorë dhe përfaqësues të shoqërisë civile kundërshtuan punimet, duke pretenduar se po dëmtohet ekosistemi dhe një zonë me rëndësi të veçantë natyrore. Gjatë protestës pati përplasje mes protestuesve dhe rojeve private të kontraktuara për sigurinë e kantierit. Në pamjet e publikuara në media u panë roje private të maskuara që përdorën spraj me piper dhe dhunë fizike ndaj disa protestuesve. Një protestues u tërhoq zvarrë nga rojet, ndërsa një grua raportohet se humbi ndjenjat gjatë tensioneve. Pas reagimeve të forta publike, policia nisi hetime ndaj dy punonjësve të sigurisë private dhe njëri prej tyre u arrestua.
Kryeministri Edi Rama mori pjesë në prezantimin e Konkursit Ndërkombëtar për Rikualifikimin e Pallatit të Kongreseve, ku theksoi nevojën për një transformim të thellë, duke ruajtur njëkohësisht identitetin e tij. Gjatë prezantimit të projektit, Rama u shpreh se ndërtesa ka probleme serioze, të cilat kërkojnë ndërhyrje. Sipas tij, qëllimi është që ky pallat të përshtatet me standardet moderne të teknologjisë dhe të bëhen një tjetër destinacion turistik i Tiranës dhe i aktiviteteve të përditshme.
âFalĂ«nderoj studiot pjesĂ«marrĂ«se. Ka qenĂ« njĂ« pjesĂ«marrje e konsiderueshme, jo njĂ« vendim i lehtĂ« pĂ«r tĂ« zgjedhur 5 finalistĂ«t. Sot qĂ« flasim, bashkĂ« me kĂ«tĂ« konkurs, jemi nĂ« 15 konkurse tĂ« realizuara ndĂ«rkombĂ«tare. Kemi 3 konkurse qĂ« janĂ« duke u pĂ«rgatitur. TĂ« gjitha janĂ« tĂ« standardeve mĂ« tĂ« larta ndĂ«rkombĂ«tare. JanĂ« aktualisht 12 kontrata tĂ« lidhura, 7 kontrata janĂ« nĂ« proces, 3 master plane. JanĂ« 20 objekte publike pĂ«r zhvillim. PĂ«rfitueshmĂ«ria ekonomike e kontraktuar Ă«shtĂ« mbi 1 miliardĂ« euro.
SipĂ«rfaqja e tokĂ«s e vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion pĂ«r kĂ«to projekte Ă«shtĂ« 46.700 metra katrorĂ« dhe sipĂ«rfaqja e pĂ«rfituar pĂ«r nevojat e shtetit dhe institucioneve Ă«shtĂ« 267 mijĂ« metra katrorĂ«. JanĂ« 355 mijĂ« metra katrorĂ« tĂ« pĂ«rfituara nga sipĂ«rmarrja. ĂshtĂ« njĂ« partneritet me sipĂ«rmarrjen, ku shteti adreson nevojat duke vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion tokĂ«n, por jo mĂ« si nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, jo duke e dhĂ«nĂ« pĂ«r zhvillim me kosto dhe pĂ«rfitime simbolike, por duke u kthyer nĂ« zotĂ«rues tĂ« madh asetesh me vlerĂ« qĂ« janĂ« nĂ« dispozicion tĂ« shtetit. PĂ«rmes kĂ«saj po ndodh edhe njĂ« transformim i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i strukturĂ«s urbane dhe cilĂ«sisĂ« sĂ« ndĂ«rtimeve qĂ« ndodhin.
Pallati i Kongreseve ështĂ«, siç u tha nĂ« dokumentar, por edhe pse me tĂ« drejtĂ« profesori dhe njĂ« nga arkitektĂ«t e nĂ«nvizoi me habi sesi ky pallat ka rezistuar nĂ« 40 vjet nga pikĂ«pamja e infrastrukturĂ«s, ndĂ«rtesa ka probleme serioze pĂ«r tâu adresuar. ĂshtĂ« koha pĂ«r njĂ« transformim duke ruajtur identitetin e saj.
Thirrja nĂ« bashkĂ«punim e sipĂ«rmarrjes nĂ«nkupton edhe zhvillimin e njĂ« objekti pranĂ« Pallatit tĂ« Kongreseve, ose tĂ« disave, varet nga projekti. QĂ«llimi Ă«shtĂ« qĂ« ky pallat tĂ« vijĂ« nĂ« kohĂ« nga pikĂ«pamja e teknologjisĂ«, cilĂ«sisĂ« sĂ« hapĂ«sirave, apo gjithĂ« strukturĂ«s sĂ« riorganizuar dhe tĂ« riangazhuar cilĂ«sisht, por edhe qĂ« ky pallat dhe kjo zonĂ« tĂ« bĂ«hen njĂ« destinacion tjetĂ«r i TiranĂ«s turistike dhe i aktiviteteve tĂ« pĂ«rditshmeâ, tha Rama.
Ish-drejtoresha e AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« ShoqĂ«risĂ« sĂ« Informacionit, Mirlinda Karçanaj, Ă«shtĂ« paraqitur paraditen e kĂ«saj tĂ« marte nĂ« ProkurorinĂ« e Posaçme nĂ« zbatim tĂ« masĂ«s sĂ« sigurisĂ« âdetyrim paraqitjeâ. Siç shihet edhe nĂ« pamje, Karçanaj ka hyrĂ« e vetme nĂ« ambientet e ProkurorisĂ« sĂ« Posaçme.
Gjykata e Lartë mori vendimin për të lehtësuar masën e sigurisë ndaj ish-drejtoreshës së Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit. E hetuar nga Prokuroria e Posaçme për dyshime mbi shkelje të procedurave në tenderë publikë, Karçanaj po hetohet në një gjendje të lirë.
Hetimet e SPAK për tenderat e AKSHI-t
Prokuroria e Posaçme ka lĂ«shuar urdhĂ«r arreste pĂ«r drejtoreshĂ«n e AKSHI-t, Mirilinda Karçanaj, Ergys Agasin dhe biznesmenin Ermal Beqiraj. PĂ«r drejtoreshĂ«n e AKSHI-it, Mirlinda KĂ«rçanaj, GJKKO ka caktuar masĂ«n e sigurisĂ« âarrest shtĂ«pieâ, ndĂ«rsa pĂ«r Ergys Agasi dhe biznesmenin Ermal Beqiri janĂ« caktuar masat e sigurisĂ« âarrest me burgâ.
Mëngjesin e 16 dhjetorit, dy skuadra me agjentë të BKH-së, shoqëruar dhe nga patrulla të policisë së Shtetit, zbarkuan në ambientet në pronësi te biznesmenit Agasi. Bëhet fjalë për kontrollin e 4 vendeve, banesave në Durrës e Tiranë, si dhe bizneset që zotërohen Ergys Agasi.
Po ashtu është dhënë masë pezullimi nga detyra dhe për zëvendësdrejtorin e Policisë së Tiranës, Erion Ismaili. SPAK gjithsej ka vendosur në masë sigurie 8 persona që janë Ergys Agasi, Ermal Beqiraj, Mirilinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, G.H dhe Rogers Rryta.
Akuzat kryesore të SPAK janë grup i strukturuar kriminal, shkelje e barazisë në tendera si dhe heqje e paligjshme e lirisë. Prokuroria e posaçme prej gati një viti po hetonte procedurat e 12 tenderave, që dyshohet se janë bërë në shkelje. Ndërkohë personat e përmendur më sipër, por dhe zyrtarë të tjerë, për të cilët është dhënë masa, por që ende nuk dihen emrat e tyre, akuzohen për shkelje barazisë në tendera, korrupsion, shpërdorim detyre dhe pastrim parash.
Presidenti amerikan, Donald Trump sulmoi ashpër kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për përshkallëzimin e situatës në Liban nga Izraeli, në një telefonatë të mbushur me fjalë fyese të hënën, thanë për Axios dy zyrtarë amerikanë dhe një burim i tretë i informuar për telefonatën.
MĂ« herĂ«t tĂ« hĂ«nĂ«n, Irani kĂ«rcĂ«noi tĂ« braktiste negociatat me SHBA-nĂ« pĂ«r shkak tĂ« veprimeve tĂ« Izraelit nĂ« Liban. GjatĂ« telefonatĂ«s, Trump e quajti Netanyahun âtĂ« çmendurâ dhe e akuzoi atĂ« pĂ«r mosmirĂ«njohje, sipas dy burimeve. Ai gjithashtu i vuri frena planit tĂ« Izraelit pĂ«r tĂ« sulmuar Bejrutin.
Një zyrtar amerikan tha se Trump i tha Netanyahut se zbatimi i kërcënimeve të tij për të bombarduar kryeqytetin libanez do ta izolonte më tej Izraelin në të gjithë botën.
Dy nga burimet thanĂ« se Trump pretendoi se e kishte ndihmuar Netanyahun tĂ« qĂ«ndronte jashtĂ« burgut â njĂ« referencĂ« pĂ«r mbĂ«shtetjen e tij gjatĂ« gjyqit tĂ« Netanyahut pĂ«r korrupsion.
Duke pĂ«rmbledhur vĂ«rejtjet e Trump drejtuar Netanyahut, zyrtari amerikan tha: âJe i çmendur. Do tĂ« ishe nĂ« burg nĂ«se nuk do tĂ« isha unĂ«. Po tĂ« shpĂ«toj nga kjo. TĂ« gjithĂ« tĂ« urrejnĂ« tani. TĂ« gjithĂ« e urrejnĂ« Izraelin pĂ«r shkak tĂ« kĂ«saj.â
Zyrtarët amerikanë u cituan gjithashtu të kenë thënë se Trump i tha Netanyahut se e kishte mbajtur larg burgut, një referencë e dukshme ndaj kërkesës së përsëritur publike të Trump që Presidenti Isaac Herzog ta falë kryeministrin, i cili është në mes të një gjyqi të gjatë për korrupsion.
NjĂ« burim i dytĂ« i informuar mbi telefonatĂ«n tha se Trump ishte âi inatosurâ dhe nĂ« njĂ« moment i bĂ«rtiti Netanyahut: âĂfarĂ« dreqin po bĂ«n?â
Zyrtari amerikan tha se Trump e dinte që Hezbollahu kishte qëlluar drejt Izraelit dhe se Izraeli duhej të mbrohej, por ditët e fundit Netanyahu po i përshkallëzonte sulmet në mënyrë disproporcionale.
Përveç kërcënimeve ndaj Bejrutit, Izraeli ka zgjeruar operacionin e tij tokësor në Libanin jugor.
Një zyrtar tjetër amerikan tha se Trump ishte i shqetësuar nga fakti që Izraeli kishte vrarë kaq shumë civilë në Liban, dhe kundërshtoi që izraelitët shembin ndërtesa për të vrarë një komandant të vetëm të Hezbollahut.
Izraeli nuk planifikon më të sulmojë objektivat e Hezbollahut në Bejrut, tha një zyrtar izraelit për Axios.
Trump dhe Netanyahu kanë pasur disa telefonata të tensionuara në të kaluarën, por janë koordinuar ngushtë për Iranin dhe çështje të tjera. Një zyrtar tha se kjo ishte një nga telefonatat më të këqija të Trump me Netanyahun që kur ai u rikthye në detyrë.
Zemërimi i Trump duket se ishte nxitur nga fakti se vendimi i Netanyahut për të përshkallëzuar situatën në Liban po kërcënonte të prishte negociatat e tij me Iranin.
Pas telefonatĂ«s, Trump postoi nĂ« Truth Social se bisedimet me Iranin âpo vazhdonin, me njĂ« ritĂ«m tĂ« shpejtĂ«â.
Netanyahu lĂ«shoi âânjĂ« deklaratĂ« pas telefonatĂ«s duke thĂ«nĂ« se i kishte thĂ«nĂ« Trumpit se Izraeli do tĂ« sulmonte objektiva nĂ« Bejrut nĂ«se Hezbollahu nuk do tĂ« ndalonte sĂ« sulmuari Izraelin, dhe se ndĂ«rkohĂ« Izraeli do tĂ« vazhdonte operacionet e tij nĂ« Libanin jugor.
âQĂ«ndrimi ynĂ« mbetet i njĂ«jtĂ«â, shkroi Netanyahu ./ Axios.
Login
