Prokuroria çon në gjyq një shtetas për pastrim parash, sekuestrohen 2 apartamente në Sarandë. Prokuroria e Gjirokastrës ka përfunduar hetimet dhe ka dërguar për gjykim një shtetas të identifikuar me inicialet A.B., i dyshuar për veprën penale të pastrimit të produkteve të veprës penale ose veprimtarisë kriminale, të kryer më shumë se një herë. […]
Studimet tregojnë për një rënie shqetësuese të demokracisë globale dhe për nevojën urgjente për të mbrojtur pavarësinë e medias.
Studimet e reja zbulojnë një rënie të lirisë së shprehjes në një peizazh global që po merr gjithnjë e më shumë pamje autokratike.
Në shumë vende, organizatat mediatike po përballen me presion politik në rritje dhe gazetarët me ngacmime personale.
Një peizazh mediatik pluralist dhe i fortë është i nevojshëm për të mbrojtur demokracinë dhe për të ulur cenueshmërinë ndaj demagogjisë.
Po jetojmë në një kohë sfiduese, kur gjendja e demokracive në botë po përkeqësohet. Duhet një debat i gjerë në mbrojtje të demokracisë dhe të lirisë së medias, e cila është e domosdoshme që demokracia të funksionojë.
Gjendja e demokracisë globale nuk ka qenë kaq e dobët prej gati 50 vitesh. Udhëheqësit autoritarë po fitojnë terren. Demokracia po shtyhet pas dhe liria e shprehjes nuk mund të merret më si e mirëqenë në shumë vende. Erozioni shpesh nis me kufizimet ndaj lirisë së medias.
Pak javë më parë, Instituti V-Dem në Universitetin e Goteborgut publikoi raportin e tij vjetor, që hartëzon gjendjen e demokracisë në botë.
Situata nuk ka qenë kaq e keqe që nga viti 1978. Vetëm brenda një viti, liria e shprehjes ka rënë në 44 vende. Në botë ka 92 autokraci dhe 87 demokraci.
Në mënyrë domethënëse, 74% e popullsisë së botës jeton në autokraci dhe vetëm 7% në demokraci liberale.
Studiuesit në Goteborg dhe kolegët e tyre në mbarë botën janë të qartë: ora po kthehet pas me një ritëm alarmues, përfshirë edhe Europën.
Shtatë vende të Bashkimit Europian po kalojnë proces autokratizimi. Gjetjet duhet të shkaktonin reagim të fortë shumë përtej rretheve të zakonshme.
Megjithatë, nuk ka pasur tituj të mëdhenj, as debat publik të qëndrueshëm. Gradualisht, po dëshmojmë normalizimin e ndryshimeve që dikur do të ishin të paimagjinueshme. / WEF
Portofoli i instrumenteve të borxhit të qeverisë i zotëruar nga investitorët e jashtëm arriti në 20 miliardë lekë ose rreth 207 milionë euro në fund të vitit të kaluar.
Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, vlera e investimit të subjekteve jorezidente në letrat e borxhit sovran të vendit u zgjerua me 39% gjatë vitit 2025.
Megjithatë, rritja ishte e përqendruar kryesisht në gjysmën e parë të vitit, ndërsa u frenua në gjashtëmujorin e dytë, e ndikuar ndoshta nga ulja e ndjeshme e yield-eve të titujve qeveritarë.
Investitorët nga jashtë vendit mbajnë aktualisht rreth 2% të stokut të borxhit të brendshëm të qeverisë shqiptare. Megjithëse pesha e tyre ngelet ende modeste, investitorët nga jashtë kanë ndikuar në rritjen e kërkesës dhe uljen e yield-eve në tregun e instrumenteve të borxhit të qeverisë, sidomos pas vitit 2024.
Yield-i mesatar i borxhit të brendshëm publik pësoi rënie gjatë 2025, pas tre vitesh radhazi në rritje. Sipas të dhënave nga Ministria e Financave, yield-i mesatar për të gjitha letrat me vlerë të borxhit të emetuara në tregun e brendshëm në fund të vitit 2025 ra në 4.23%, nga 4.56% që kishte qenë në fund të vitit 2024.
Duke përjashtuar portofolin e bonove të financuar nga Banka e Shqipërisë, yield-i mesatar ka arritur në 4.35%, nga 4.65% që kishte qenë në fund të vitit të kaluar.
Yield-i mesatar i borxhit të brendshëm ka arritur nivelin më të ulët të katër viteve të fundit.
Pjesëmarrja e investitorëve të huaj në tregun e instrumenteve të borxhit në Lekë të qeverisë shqiptare nisi në vitin 2024, me fokus kryesisht investimin në obligacione.
Megjithëse profili i investitorëve është i mbrojtur nga rregullat e konfidencialitetit, sipas burimeve nga tregu bëhet fjalë kryesisht për investitorë institucionalë, që kanë vendosur për herë të parë të përfshijnë edhe obligacionet në Lekë të qeverisë shqiptare në portofolet e tyre.
Hyrja e këtyre investitorëve në tregun e titujve qeveritarë në Lekë është ndikuar edhe nga përmirësimi i vlerësimit të borxhit sovran dhe ulja e borxhit publik të vendit.
Të dhënat e Ministrisë së Financave treguan se në fund të 2025 borxhi publik zbriti në nivelin e 52.9% të PBB-së, ndërsa të dhënat paraprake të tremujorit të parë tregojnë një rënie të mëtejshme në nivelin 48.8%.
Rënia e shpejtë e borxhit publik në vitet e fundit është ndikuar në një masë të madhe nga forcimi i Lekut në kursin e këmbimit valutor, por pjesërisht edhe nga një politikë fiskale më e shtrënguar, me deficite buxhetore në rënie./E.Shehu
Western Balkan economies are attempting to move beyond traditional industries toward greener and more digital production models. Yet progress is being held back by weak standards and insufficient investment in workforce skills, according to a study by the Regional Cooperation Council titled “Monitoring and Evaluation of Industrial Performance and Policy Impact in the Six Western Balkan Economies.”
The report finds that industrial development across the WB6 is far from uniform. Serbia and North Macedonia are clearly ahead, while Albania, Bosnia and Herzegovina and Kosovo show more fragile progress. Montenegro, on the other hand, continues to operate with a relatively narrow industrial base.
In 2022, manufacturing accounted for around 10% of GDP across the region, broadly unchanged from 2010. This remains below regional and EU benchmarks, at 12% in Croatia, 15% in the EU and 21% in Slovenia.
Despite gradual improvements, the region’s industrial capacity remains limited compared with the EU. Even in Serbia and North Macedonia, which are closest to EU levels, industrial export capacity reaches only about a quarter of the EU average. In Albania, the gap is even more pronounced, with export capacity estimated to be roughly 98% lower.
Serbia: the most integrated industrial economy in the region
Serbia stands out as the country with the strongest industrial base in the Western Balkans. It has attracted the largest share of foreign direct investment in manufacturing, particularly in automotive, rubber and plastics. As a result, industry contributed around 14% of GDP in 2022, similar to 2010, but with a notable increase in output value.
The report highlights Serbia’s higher technological intensity and broader diversification of exports to EU markets. Its industrial policy is more deeply embedded in European value chains, especially in the automotive and machinery sectors. At the same time, the government is actively supporting innovation and artificial intelligence through targeted subsidies.
While Serbia performs strongly in high-tech exports, the report notes that further efforts are needed to accelerate alignment with environmental standards.
North Macedonia moves into higher-value chains
North Macedonia has made notable progress through its Technological Industrial Development Zones (TIDZ). These zones have helped integrate local operations into global value chains, particularly in electrical components and automotive parts, increasing the weight of medium- and high-tech industries.
Between 2010 and 2022, North Macedonia increased the volume of its industrial exports by 92%. More importantly, the country has achieved a qualitative shift: 65% of its exports are now classified as medium- and high-tech products.
The country remains a regional example of how to attract foreign direct investment through technology-oriented development zones. The new policy focus is to create stronger links between foreign investors and domestic suppliers, encouraging technology transfer and wage growth in the automotive components sector.
Industry’s share of GDP rose to 11.2% in 2022, from 8.8% in 2010. However, what sets North Macedonia apart is not only the expansion of industrial output, but also its integration into higher-value segments of production.
Bosnia struggles to modernise its industrial legacy
Bosnia and Herzegovina has a long industrial tradition, particularly in metallurgy and wood processing, but it continues to suffer from limited technological modernisation. Political instability has also slowed the transition toward higher value-added industrial activities.
Industry accounted for 12% of Bosnia and Herzegovina’s GDP in 2022, up from 11% in 2010.
With a solid base in wood and metal industries, Bosnia and Herzegovina is working to harmonise industrial policies across its entities. The main priority is the modernisation of existing factories and compliance with the EU’s Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), in order to preserve access to the European market.
Albania: industry still anchored in low value-added sectors
In Albania, industrial development remains concentrated in labour-intensive, low-technology activities such as textiles, garments and footwear. While there has been some expansion in extractive industries and energy, the report highlights the urgent need to diversify toward higher value-added manufacturing that requires more advanced skills.
The country is gradually shifting its policy focus away from light industry toward sectors with greater value added, including automotive-related activities. Industry’s share of GDP increased to 7% in 2022, from 5% in 2010.
Key priorities include integrating agro-processing into global value chains and developing the blue economy alongside sustainable tourism. However, low investment in research and development (R&D) remains a significant challenge.
Kosovo: strong in agro-processing, but limited industrial depth
Industry accounts for around 13% of Kosovo’s economy, according to the RCC report, though it remains concentrated in a relatively narrow range of products. The country stands out in the region for its progress in agro-processing.
Kosovo also records relatively high energy efficiency, generating around $4,000 in manufacturing value added for each tonne of oil equivalent of energy used. At the same time, its industrial sector remains the least integrated into markets beyond the region.
The report describes Kosovo as a fast-growing economy with a still fragile industrial base. It lags behind Serbia, North Macedonia, Bosnia and Herzegovina and Albania in terms of industrial output and exports, but shows potential in industry-related services and in adopting new regional policy approaches.
Montenegro: a service-driven economy with a limited industrial base
Montenegro remains heavily reliant on services and tourism, with industrial activity declining after the closure or downsizing of large metallurgical complexes, particularly in aluminium.
The report identifies Montenegro as having the narrowest industrial base in the region. Policy efforts are now focused on decarbonisation and smart specialisation, following the restructuring of heavy industry.
Industry accounted for just 4% of GDP in 2022, unchanged from 2010. Investments are increasingly directed toward renewable energy and service innovation to strengthen competitiveness./B.Hoxha
Gratë dominojnë garën për vendet e punës në administratën publike, duke përbërë pothuajse dy të tretat e aplikimeve gjatë vitit 2025, sipas të dhënave të fundit nga raporti i Departamentit të Administratës Publike.
Në total, nga 4,602 aplikime unike, 62.7% janë kryer nga femra, ndërsa vetëm 37.3% nga meshkuj.
Raporti i DAP analizon një profil më të gjerë të aplikantëve duke dalë në përfundimin se mosha mesatare e aplikantëve është 33 vjeç, ndërsa për ata që synojnë të hyjnë në shërbimin civil bie në 32 vjeç. Ndërkohë, aplikantët për ngritje në detyrë kanë një mesatare prej 38 vjeç.
Gjatë vitit 2025, u emëruan 654 nëpunës civilë ku pjesa më e madhe, rreth 57.3%, erdhën nga rekrutime të reja, përfshirë pranime në kategorinë ekzekutive dhe emërime nga jashtë shërbimit civil.
Nga këto emërime, 51.2% i përkasin kategorisë ekzekutive, ndërsa 6.1% kategorive të ulëta dhe të mesme drejtuese.
Megjithatë, hyrjet nga jashtë për nivelet drejtuese mbeten të kufizuara, duke zënë vetëm 18.5% të emërimeve në këto kategori. Sistemi i shërbimit civil vazhdon të mbështetet kryesisht në zhvillimin e karrierës së brendshme.
Rreth 59% e lëvizjeve ndodhin brenda të njëjtit institucion, duke treguar një tendencë për promovim ndërkohë lëvizjet nga institucionet e pavarura drejt administratës qendrore mbeten minimale, në vetëm 4%.
Të gjitha pozicionet vakante, gjithsej 934 gjatë vitit, iu ofruan fillimisht nëpunësve ekzistues përmes procedurës së lëvizjes paralele. Kur këto pozicione nuk plotësohen, ato hapen për ngritje në detyrë, duke krijuar një rrugë të dytë.
Në vitin 2025, 277 pozicione u hapën për këtë proces, përfshirë 198 në kategorinë e ulët drejtuese dhe 79 në atë të mesme. Në fund të procedurave, vetëm 13.6% e vendeve vakante u plotësuan përmes lëvizjes paralele. Ndërsa 17.9% u plotësuan përmes ngritjes në detyrë./N.Maho
Reperi Rigels Rajku, i njohur si Noizy, është paraqitur mëngjesin e të mërkurës në Gjykatën e Posaçme.
Noizy është palë e dëmtuar në procesin ndaj të akuzuarve si anëtarë të një grupi kriminal të drejtuar nga Laert Haxhiu. Si dëshmitarë ishin paraqitur edhe babai dhe motra e tij.
Një nga episodet për të cilat akuzohen anëtarët e grupit është shpërthimi me eksploziv i lokalit në Currila, Durrës, në pronësi të tij.
Seanca u shty për më 13 maj, për shkak të mungesës së disa prej avokatëve të të pandehurve.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se ka përfunduar operacioni ushtarak i nisur në muajin shkurt kundër Iranit, duke sinjalizuar një ndryshim të qasjes së Uashingtonit drejt sigurimit të lëvizjes së lirë në Ngushticën e Hormuzit.
Gjatë një deklarate nga Shtëpia e Bardhë, Rubio tha se faza e operacionit të quajtur “Epic Fury” është mbyllur.
“Operacioni ka përfunduar… ne kemi mbaruar me atë fazë”, u shpreh ai, duke shtuar se tashmë vëmendja është përqendruar te një iniciativë e re, e quajtur “Project Freedom”, shkruan CNN.
Sipas tij, kjo nismë synon të garantojë kalimin e sigurt të anijeve tregtare në një nga korridoret më të rëndësishme detare në botë, përmes të cilit kalon një pjesë e madhe e furnizimit global me energji.
Shtëpia e Bardhë njoftoi Kongresin javën e kaluar se armiqësitë kundër Iranit janë “përfunduar”, duke respektuar afatin 60-ditor që kërkon autorizim formal nga ligjvënësit për vijimin e operacioneve ushtarake.
Megjithatë, presidenti amerikan, Donald Trump nuk e ka përjashtuar mundësinë e rifillimit të sulmeve ajrore në rast se negociatat me Iranin dështojnë ose nëse shkelet armëpushimi aktual.
Në të njëjtën kohë, çështjet kyçe që lidhen me programin bërthamor të Iranit, përfshirë rezervat e uraniumit të pasuruar në nivele të larta, pritet të trajtohen përmes negociatave diplomatike.
Rubio theksoi se çdo marrëveshje e mundshme duhet të adresojë jo vetëm pasurimin e uraniumit, por edhe fatin e materialeve ekzistuese, duke e cilësuar këtë si një çështje qendrore për sigurinë ndërkombëtare.
Në një konferencë për mediat, drejtori i Departamentit për Rendin dhe Sigurinë Publike, Dhimitraq Ziu ka folur për masat shtesë të marra lidhur aksidentet rrugore.
Duke u nisur nga aksidenti tragjik në Durrës, ku humbën jetën dy fëmijë të mitur dhe u plagos edhe një tjetër, ai theksoi se do të ketë një bashkëpunim me të gjitha strukturat për të parandaluar shkeljet.
Ai theksoi se 27 000 drejtues automjetesh janë ndëshkuar për parakalime të gabuara, ndërsa rreth 60 000 drejtues mjetesh për drejtim mjeti pa rrip sigurimi, duke përdorur celularin apo për drejtim motomjeti pa kaskë mbrojtëse.
Në rrugët interurbane, policia nuk do të ndalojë automjetet pa arsye, por do të mbështetet kryesisht në teknologji dhe patrulla të lëvizshme, ndërsa shkeljet do të regjistrohen dhe gjobat do të pasqyrohen në kohë reale në sistemin e e-Albania.
Patrullat do të ndërhyjnë vetëm në rastet e sjelljeve agresive në rrugë, shpejtësive të larta apo manovrave të rrezikshme.
“Shërbimet e Policisë në rrugët interurbane, në zbatim të telegramit të Drejtorit të Përgjithshëm, për të mos ndaluar pa shkak, automjetet në rrugët interurbane, pra në akset rrugore nacionale, do të vijojnë monitorimin e qarkullimit nëpërmjet pajisjeve logjistike dhe patrullave të lëvizshme dhe shkeljet e konstatuara nga mjetet logjistike do të verbalizohen në masa administrative, të cilat do të pasqyrohen në kohë reale në e-Albania.
Patrullat e Policisë Rrugore në akset nacionale do të ndërhyjnë kur konstatojnë sjellje agresive në rrugë, parakalime të njëpasnjëshme, manovra të gabuara apo shpejtësi dy deri në trefish, të cilat janë rrezik potencial për përfshirje në ngjarje rrugore. Njëkohësisht do të bashkëpunohet me Qendrën Kombëtare të Monitorimit të Trafikut, me qëllim që shkeljet e konstatuara t’i kalojnë Policisë Rrugore, për të plotësuar masat administrative.
Për sa i përket qendrave urbane, shërbimet e Policisë do të vijojnë me grupe kontrolli për testet e alkoolit, kontrollet për shpejtësi, parakalimet e gabuara, mosdhënien e përparësisë këmbësorëve, përdorimin e celularit dhe të rripit të sigurimit.
Njëkohësisht, parkimet e gabuara do të jenë në qendër të vëmendjes, duke përdorur edhe mjetet ngritëse për parkimet në korsitë e dedikuara, ku bllokohet lëvizja e lirë e automjeteve apo e këmbësorëve.
Janë analizuar të gjithë treguesit e performancës për 4-mujorin e vitit 2026, krahasuar me 4-mujorin e vitit 2025. Pavarësisht se ka një përmirësim të lehtë, përsëri sjelljet agresive në rrugë duke shkaktuar aksident me pasojë humbjen e jetës apo plagosjen, janë shumë shqetësuese.
Nga analiza e bërë rezulton se dinamika dhe shkaqet e aksidenteve, janë pothuajse të njëjtat si për 4-mujorin e vitit të kaluar.
Përgjatë këtij 4-mujori, si rezultat i monitorimit të qarkullimit, janë arrestuar 1009 drejtues automjetesh, për drejtim mjeti në gjendje të dehur dhe/ose pa leje drejtimi.
82 100 drejtues automjetesh janë ndëshkuar për shpejtësi mbi normat e lejuara, që varojnë nga 20 km/orë mbi normën e lejuar deri në trefish të normës së lejuar.
815 drejtues automjetesh nuk kanë asnjë pikë në lejen e drejtimit dhe do t’i nënshtrohen testimit nga e para.
27 000 drejtues automjetesh janë ndëshkuar për parakalime të gabuara, rreth 60 000 drejtues mjetesh për drejtim mjeti pa rrip sigurimi, duke përdorur celularin apo për drejtim motomjeti pa kaskë mbrojtëse.
160 000 masa administrative janë vendosur për parkime të gabuara dhe 85 000 për shkelje të ndryshme.
Sipas statistikave, dallohet qartë se numri më i lartë i aksidenteve me pasojë ka si shkak shpejtësinë dhe më pas vjen sjellja e këmbësorëve, 33% e viktimave janë këmbësorë, drejtues motomjetesh dhe biçikletash.
Të gjithë treguesit e 4-mujorit të këtij viti tregojnë se ka rritje të evidentimit dhe ndëshkimit të drejtuesve të automjeteve që shkelin rregullat e qarkullimit rrugor.
Njëkohësisht janë evidentuar drejtuesit e automjeteve me shkelje të përsëritura dhe iu është kërkuar strukturave të Policisë Rrugore, që të marrin masa të menjëhershme për monitorimin dhe mbajtjen në kontroll të vazhdueshëm të këtyre drejtuesve, që janë shkelës të përsëritur të rregullave të qarkullimit, me pasojë për jetën dhe shëndetin.
Nisur nga perceptimi i gabuar në publik, se drejtuesit e mjeteve nuk do të ndalohen nga patrullat, sqarojmë opinionin publik dhe përdoruesit e rrugës se:
Detyrat e vendosura në Telegramin nr. 3707, datë 10.04.2026, të Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, “Mbi marrjen e masave për garantimin e qarkullimit të pandërprerë të mjeteve”, kanë të bëjnë me mosndalimin e automjeteve në akset rrugore nacionale, pa shkak, duke krijuar imazh të keq.
Në akset rrugore nacionale, Patrullat e Policisë Rrugore të monitorojnë qarkullimin dhe të evidentojnë kundërvajtësit rrugorë nëpërmjet pajisjeve teknologjike. Punonjësit e Policisë, kur evidentojnë dhe dokumentojnë me mjete logjistike, sjellje agresive të drejtuesve të automjeteve, do të veprojnë në zbatim të Kodit Rrugor.
Gjithashtu, të organizojnë pika kontrolli në qendrat urbane, sipas kushteve të sigurisë, në drejtimin e shefave të seksioneve dhe shefave të sektorëve të Policisë Rrugore, sipas planeve të dedikuara me objekt konkret (kontrolle për pije alkoolike, përdorimin e celularëve, kaskave mbrojtëse për drejtuesit e motomjeteve, mjeteve debitore dhe “Alert”, etj.)
Policia Rrugore apelon për të gjithë përdoruesit e rrugës, që të zbatojnë me rigorozitet rregullat e qarkullimit rrugor. Çdo sjellje agresive në rrugë apo ndaj punonjësve të Policisë do të ndëshkohet maksimalisht, me të vetmin qëllim: rritjen e sigurisë së jetës në rrugë.
Një anije kontejnere e kompanisë franceze CMA CGM është bërë “objektiv sulmi” në Ngushticën e Hormuzit.
Sipas Al Jazeera dhe burimeve të tjera, bëhet fjalë për anijen “San Antonio”. Kompania ka shtuar se sulmi ka shkaktuar të plagosur mes ekuipazhit dhe dëme në anije.
Marinarët e plagosur janë evakuuar dhe po marrin trajtim mjekësor. Sipas agjencisë turke Anadolu Agency, ata dyshohet të jenë filipinas.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar të mërkurën se Irani do të pranojë vetëm “një marrëveshje të drejtë dhe gjithëpërfshirëse” në negociatat me SHBA-në për përfundimin e luftës në Lindjen e Mesme.
Deklarata e tij vjen ndërsa presidenti amerikan, Donald Trump, përmendi “progres të madh” në këtë proces.
“Ne do të bëjmë çmos për të mbrojtur të drejtat dhe interesat tona legjitime në negociata”, ka thënë Araghchi në Pekin, pas një takimi me diplomatin kryesor të Kinës, Ëang Yi, raportuan mediat iraniane.
“Ne pranojmë vetëm një marrëveshje të drejtë dhe gjithëpërfshirëse”, ka shtuar ai.
Ai nuk i është përgjigjur drejtpërdrejt vendimit të Trumpit për një pauzë në operacionin amerikan për shoqërimin e anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit, e ofruar më herët si një nxitje për të arritur një marrëveshje mes dy palëve.
Ngushtica është praktikisht e mbyllur që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt, duke bllokuar rreth 20% të furnizimit botëror me naftë dhe duke shkaktuar një krizë globale energjetike.
“Ne kemi rënë dakord që, ndërkohë që bllokada do të mbetet plotësisht në fuqi, ‘Projekti Liri’ do të pezullohet për një periudhë të shkurtër për të parë nëse marrëveshja mund të finalizohet dhe nënshkruhet”, ka shkruar Trumpi në rrjetet sociale.
Pas postimit të tij, standardi ndërkombëtar i naftës, Brent, ka rënë me 1.2%, në 108.60 dollarë për fuçi.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, dhe zyrtarë të tjerë të lartë të administratës kanë thënë të martën se Iranit nuk duhet t’i lejohet të kontrollojë trafikun nëpër ngushticë.
Irani e ka bllokuar në mënyrë efektive ngushticën duke kërcënuar të vendosë mina, dronë, raketa dhe mjete të shpejta sulmuese. Shtetet e Bashkuara janë kundërpërgjigjur duke bllokuar portet iraniane dhe duke organizuar kalime të shoqëruara për anijet tregtare.
Ushtria amerikane ka thënë të hënën se kishte shkatërruar disa anije të vogla iraniane, si dhe raketa lundruese dhe dronë.
Papa Leoni iu kundërpërgjigj kritikave të forta të presidentit amerikan, Donald Trump, duke thënë se Kisha dënon armët bërthamore. “Njerëzit janë të lirë të më kritikojnë, por me të vërtetën”, theksoi kreu i Vatikanit.
“Misioni i Kishës është të predikojë Ungjillin, të predikojë paqen. Nëse dikush dëshiron të më kritikojë për shpalljen e Ungjillit, le ta bëjë këtë me të vërtetë. Kisha ka folur për vite me radhë kundër të gjitha armëve bërthamore, kështu që nuk ka dyshim për këtë, dhe kështu unë thjesht shpresoj të dëgjohem për hir të fjalës së Zotit. Vetëmbrojtja tradicionalisht është lejuar gjithmonë nga Kisha. Të flasësh për luftë të drejtë sot është një problem shumë kompleks dhe duhet ta analizojmë atë në shumë nivele. Por që nga hyrja në epokën bërthamore, i gjithë koncepti i luftës duhet të rivlerësohet në terma të sotëm. Dhe unë gjithmonë besoj se është shumë më mirë të hysh në dialog sesa të kërkosh armë dhe të mbështesësh industrinë e armëve, e cila fiton miliarda e miliarda dollarë çdo vit, në vend që të ulesh në tryezë duke zgjidhur problemet tona dhe të përdorësh paratë për të zgjidhur çështjet humanitare, urinë në botë, etj.”
Kryeministri Edi Rama ka reaguar sërish ndaj Reporterëve pa Kufij, një organizatë joqeveritare që mat lirinë e medias në botë.
Në raportin e këtij viti, botuar në fund të prillit, Shqipëria renditej në vend të 83-të, duke humbur 3 pozicione nga viti 2025.
Rama publikoi në platformën “X” një raport të detajuar me mijëra artikuj të analizuar, ku thotë se në këto artikuj “zëri i opozitës është 3.57 herë më i lartë se qeveria”.
Postimi i kryeministrit Edi Rama:
Të dashur Reporterë pa Kufij,
Ndërsa po mendonit për mua dje, gjë që e vlerësoj vërtet, e gjeta veten duke menduar për ju në fillim të kësaj dite, për shkak të një burimi të jashtëzakonshëm të bazuar në inteligjencën artificiale – një Start-Up shqiptar që mund të jetë shumë i dobishëm për misionin tuaj – i bazuar në fakte të thjeshta empirike https://mellow-figolla-74f91c.netlify.app dhe në versionin anglisht për ta bërë më të thjeshtë për ju https://thunderous-ganache-18fd87.netlify.app.
Mbi 4,500 artikuj të analizuar, në 43 media, gjatë 66 ditëve të monitorimit.
Zëri i opozitës: 3.57 herë më i lartë se qeveria.
Burime kritike: 4.67 herë më dominuese se ato pro-qeveritare.
Toni kritik: 6.4 herë më i fortë se mbulimi pozitiv.
Më shumë se 15 figura të opozitës janë vazhdimisht të pranishme në titujt kryesorë.
Përmendjet e opozitës: 1,828 kundrejt 925 për Kryeministrin dhe qeverinë së bashku.
Edhe individualisht, udhëheqësit e opozitës kanë performancë më të mirë, me një të vetëm që e tejkalon Kryeministrin në përmendjet në media.
Dhe në vetë titujt kryesorë:
368 citate të drejtpërdrejta të opozitës kundrejt 108 citimeve të qeverisë, një dominim 3.4 herë më i madh.
Akuzat më të ashpra kundër qeverisë dhe meje qarkullojnë lirshëm në rreth 70 tituj kryesorë, ndërsa nuk ka asnjë provë për ndonjë nivel simetrik sulmesh kundër burimeve mediatike antiqeveritare, apo edhe kundër kundërshtarëve politikë. Sepse thjesht nuk ka.
Dhe sipas rregullatorit shtetëror, AMA, opozita mbajti 60.12% të kohës së transmetimit politik televiziv në mars, ndërsa vetë qeveria zuri një pjesë shumë më të vogël.
Këto nuk janë perceptime.
Këto janë fakte të matshme.
Në një mjedis vërtet “mediatik të kapur”, asgjë nga këto nuk do të ekzistonte.
Asnjë dominim i zërave të opozitës.
Asnjë mbizotërim dërrmues i narrativave kritike.
Asnjë qarkullim i lirë i akuzave ekstreme.
Dhe sigurisht asnjë kohë transmetimi politik shumicë për opozitën.
Ne i marrim shumë seriozisht shqetësimet në lidhje me pronësinë e medias dhe kushtet e punës së gazetarëve. Këto janë çështje reale dhe duhen adresuar. Por të injorohet plotësisht realiteti empirik dhe të paraqitet Shqipëria si një vend i medias dhe gazetarisë së kapur nën sulme politike?
Në rastin më të mirë, kjo e bën analizën jo vetëm të paplotë, por edhe më të varfër. Dhe si pasojë, vetë renditja është e anshme.
Kaq është.
P.S. Është për një ditë tjetër të shpjegoj teorinë time se si mund të fitohen zgjedhjet duke bërë pikërisht të kundërtën e kontrollit të medias: duke lënë vërshimin e plotë të helmit politik antiqeveritar të mbushë sheshin publik dhe duke vepruar kështu, t’i zbulojë qytetarit të zakonshëm pavlefshmërinë e atyre që qëndrojnë pas tij.
Duket se lajme të mira mund të vijnë nga konflikti në Lindjen e Mesme. Sipas mediave ndërkombëtare, Shtëpia e Bardhë thuhet se është pranë një marrëveshjeje me Iranin për t’i dhënë fund luftës dhe për të vendosur një ‘kornizë’ për negociatat mbi programin bërthamor të Teheranit.
Megjithatë nënvizohet se SHBA-të presin që Irani të përgjigjet në disa pika kyçe në 48 orët e ardhshme, duke shtuar se “kjo ishte marrëveshja më e afërt që të dy palët kanë arritur që nga fillimi i luftës”.
Marrëveshja mund të përfshijë:
Angazhimi i Iranit për një moratorium mbi pasurimin bërthamor,
marrëveshja e SHBA-së për të hequr sanksionet e saj dhe për të liruar miliarda fonde të “ngrira” iraniane,
dhe heqjen e kufizimeve për tranzitin përmes Ngushticës së Hormuzit
Konkretisht për moratoriumin bërthamor, tre burime thanë se do të zgjaste të paktën 12 vjet dhe një tha se do të zgjaste 15.
Sipas këtyre burimeve, Irani propozoi një moratorium 5-vjeçar dhe SHBA-të kërkuan 20.
Irani thuhet se është zotuar në Memorandumin e Mirëkuptimit që të mos ndjekë kurrë armë bërthamore ose aktivitete të lidhura me armë të tilla, me një zyrtar amerikan që shtoi se të dy palët po diskutojnë një klauzolë sipas së cilës Irani do të zotohej të mos operonte objekte bërthamore nëntokësore./kb
More lërini historitë Me Ormuz, me Odesë dhe me planetin Mars! Atje ka luftë!
Nuk kemi të ndejtura ne të merremi me to. Ato na bien si shiu dhe na lagin si ai njeriu që ka harruar çadrën në shtëpi në ditë tufani!
Por çfarë të shohim.
Po ja shohim dy gjëra.
E para, se në të gjithë Globin dy janë vendet e nxehta politikisht, pra pa stabilitet politik, me shqetësime si funksionon politika, me gurë e tulla, mungesë hapësire për opozitën në parlament, me opozitë që nuk kuptohet se çfarë do dhe çfarë nuk do, me bllokime dhe ulurima e sharje.
Kosova dhe Shqipëria!
As India, as Bangladeshi, as Pakistani, as Burundi, askund si në dy vendet tona!
Edhe vendet diktatoriale edhe atje ku ka luftë, nuk ka dizekuilibër si te ne!
Në Evropë dhe Ballkan as bëhet fjalë që të na afrohet njeri. Jemi kampion!
Jepini përgjigje kësaj ju kam rixha mos bëjmë kot llo-llo-llo!
Nuk është problemi te shiu që bie mbi çati, jashtë shtëpisë, ne na përmbysin ujëra nga çarja e tubave brenda godinës!
Përgjegjen e vërtetë e fshehin si politikanët, ashtu edhe analistët. Vijnë vërdallë duke na e mbuluar trurin me pezhishka, na ngopin me propagandë që veç se na helmon e paguajnë edhe vetë. Si të shkosh në farmaci dhe të blesh si frëngu pulën ilaçin e gabuar.
E dyta, e keni vënë re ju? Edhe në Venezuelë, edhe në Iran, edhe në Ukrainë, edhe në ndonjë vend tjetër, madje edhe në Kubë, fuqitë që komandojnë botën nuk punojnë me opozitarë që e nisin jetën politike nga fillimi, radikalisht, por me ata që janë më pak të prekur nga kolera brenda klasës sunduese politikisht.
Me mëkatarë që kanë bërë mëkate më të lehta se të tjerët!
Problemi për ata që sundojnë del se nuk janë kundërshtarët në kampet politike përballë, por ata që bëjnë “përpërpër” brenda radhëve të tyre. Duken si bizhdila, por me mbështetje nga jashtë miu bëhet ari!
E nejse, nejse, kujdes gjithsesi çmimin e litrit të naftës, blini nga një makinë elektrike për kohë lufte ose sa është zënë kanali i Ormuzit!
Zgjodha të mos flas menjëherë pas ngjarjes në Durrës. Jo se duke kaluar një ditë apo dy, ajo tragjedi do të zbutej. Por më shumë se të bëhesha pjesë e reagimit masiv, të fortë, të zhurmshëm, i përligjur padyshim, kalova shumë kohë duke menduar, analizuar e ngritur pyetje me veten time, si qytetar, si prind, si njeri i angazhuar.
Por sot kam detyrimin të mos hesht për një çështje që kerkon një reflektim të thellë të shoqerise pasi kjo nuk eshte një ngjarje që duhet të kaloje. Nuk është një aksident. Eshte një pasojë.
Pasojë e një modeli qeverisës që ka ndërtuar qytete pa menduar për njerëzit që jetojnë aty. Që ka vendosur betonin mbi jetën, ndërtimin mbi mirëqenien, fitimin e shpejtë mbi sigurinë. Që ka kthyer çdo hapësirë publike në potencial pasurimi dhe çdo metër tokë në interes ekonomik. Shpesh here kriminal.
Le të flasim për të vertetën e madhe që të gjithë e flasin por që nuk reagojmë si duhet.
Në qytetet e mdha sot në Shqiperi parqet janë të pakta, për të mos thënë që nuk ekzistojnë, hapësirat e sigurta për të vegjlit ose të moshuarit, janë zhdukur, qytetet janë vetëm shprehje e betonit dhe makinave, s’kanë asnjë tipar human.
Në këtë situatë, një pjesë prej nesh kemi zgjedhur t’i mbajmë mbyllur në shtëpi femijët, nën efektin e kompjuterave apo telefonave. Një lloj rreziku tjetër dhe ky. Ka dhe shumë të tjerë që i lejojnë të luajne me plot të drejtë në hapësira të vogla pa makina poshtë pallatit apo banesës së tyre. Por prapë, nuk kemi argëtim, por një torturë në një zonë shumë të ngushtë e të kufizuar, sërish me alarmin për të mos e kaluar atë perimetër. Dhe mes ketij realiteti një fjali e tmerrshme është bërë normale: “kujdes, luani vetëm në trotuar”.
E pra kjo shprehje duhet të ishte ulëritëse, por mesa duket është kthyer normalitet.
Normalitet që më duhet ta ritheksoj:
FEMIJET mbahen brenda sepse jashtë nuk kanë ku të luajnë. Dhe kur dalin, RREZIKU është pjesë e lojës.
E pra ky eshte rezultati. Një rezultat i drejtpërdrejtë i një qeverisjeje që ka zgjedhur prioritetin e saj: BETONIN. Ndërkohë që hapësirat publike, siguria,. cilësia e jetës – janë lënë pas.
Me vjen keq ta them por ngjarje të tilla nuk janë të papritura. Janë të paralajmëruara. Janë produkt i një modeli që nuk ka patur kurrë në qendër qytetarin.
Padiskutim që, përgjegjësia kryesore është e këtij modeli dhe e atyre që e drejtojnë. Por ka edhe një përgjegjësi tjetër: e një shoqërie që është mësuar ta pranojë këtë realitet, ta tolerojë, ta lejojë dhe në fund ta votojë.
Ndërkohë që, do duhej ta kapnim prej leckash këdo që promovon e përfiton nga ky model dhe ta hidhnim sa me larg femijeve tanë që duan thjesht të kenë hapësirë, të luajne të pashqetesuar, të parrezikuar.
Kjo duhet të jetë një pikë ndalese. Nuk mund të vazhdojme me të njëjtin model dhe të presim rezultat tjetër.
Nuk mund të ndërtojme qytete pa hapësirë për fëmijët dhe pastaj të habitemi kur ndodhin tragjedi.
Reagimet tona si pjese e nje revolte të përligjur për humbjen e jetës së dy femijëve duhet të jenë edhe të vendosura dhe të qendrueshme që këto ngjarje mos ndoshin përsëri. Ky realitet duhet te ndryshoje me kontributin e gjithsecilit. Nuk është e pamundur, as ëndërr, dita ku femijet tanë të na drejtohen:po sbres tek parku apo fusha!/kb
Drejtori i Departamentit për Rendin dhe Sigurinë Publike në Policinë e Shtetit, Dhimitraq Ziu, ka dhënë ditën e sotme një deklaratë për shtyp.
Ziu është shprehur se për parandalimin e aksidenteve rrugore janë marrë një sërë masash në funksion të mënyrës së re të qarkullimit rrugor, për evidentimin dhe ndëshkimin e shkelësve të rregullave të qarkullimit rrugor.
Si rezultat janë kalibruar 22 mjete shpejtësimatëse, janë pajisur të gjitha strukturat e Policisë Rrugore, me dronë, kamera, aparate fotografike, aparate alkooltestues dhe drogëtestues.
Gjithashtu Ziu ka sqaruar se në akset rrugore nacionale, Patrullat e Policisë Rrugore do të monitorojnë qarkullimin dhe do të evidentojnë shkelësit nëpërmjet pajisjeve teknologjike.
Po ashtu është shprehur se kur punonjësit e Policisë, kur evidentojnë dhe dokumentojnë me mjete logjistike, sjellje agresive të drejtuesve të automjeteve, do të veprojnë në zbatim të Kodit Rrugor.
Deklarata e plotë:
Me qëllim parandalimin e aksidenteve rrugore, Departamenti për Rendin dhe Sigurinë Publike, nëpërmjet Drejtorisë së Policisë Rrugore, ka marrë një sërë masash shtesë në funksion të mënyrës së re të monitorimit të qarkullimit rrugor, për evidentimin dhe ndëshkimin e shkelësve të rregullave të qarkullimit rrugor.
Në këtë kuadër janë kalibruar 22 mjete shpejtësimatëse, janë pajisur të gjitha strukturat e Policisë Rrugore, me dronë, kamera, aparate fotografike, aparate alkooltestues dhe drogëtestues.
Shërbimet e Policisë në rrugët interurbane, në zbatim të telegramit të Drejtorit të Përgjithshëm, për të mos ndaluar pa shkak, automjetet në rrugët interurbane, pra në akset rrugore nacionale, do të vijojnë monitorimin e qarkullimit nëpërmjet pajisjeve logjistike dhe patrullave të lëvizshme dhe shkeljet e konstatuara nga mjetet logjistike do të verbalizohen në masa administrative, të cilat do të pasqyrohen në kohë reale në e-Albania.
Patrullat e Policisë Rrugore në akset nacionale do të ndërhyjnë kur konstatojnë sjellje agresive në rrugë, parakalime të njëpasnjëshme, manovra të gabuara apo shpejtësi dy deri në trefish, të cilat janë rrezik potencial për përfshirje në ngjarje rrugore.
Njëkohësisht do të bashkëpunohet me Qendrën Kombëtare të Monitorimit të Trafikut, me qëllim që shkeljet e konstatuara t’i kalojnë Policisë Rrugore, për të plotësuar masat administrative.
Për sa i përket qendrave urbane, shërbimet e Policisë do të vijojnë me grupe kontrolli për testet e alkoolit, kontrollet për shpejtësi, parakalimet e gabuara, mosdhënien e përparësisë këmbësorëve, përdorimin e celularit dhe të rripit të sigurimit.
Njëkohësisht, parkimet e gabuara do të jenë në qendër të vëmendjes, duke përdorur edhe mjetet ngritëse për parkimet në korsitë e dedikuara, ku bllokohet lëvizja e lirë e automjeteve apo e këmbësorëve.
Janë analizuar të gjithë treguesit e performancës për 4-mujorin e vitit 2026, krahasuar me 4-mujorin e vitit 2025. Pavarësisht se ka një përmirësim të lehtë, përsëri sjelljet agresive në rrugë duke shkaktuar aksident me pasojë humbjen e jetës apo plagosjen, janë shumë shqetësuese.
Nga analiza e bërë rezulton se dinamika dhe shkaqet e aksidenteve, janë pothuajse të njëjtat si për 4-mujorin e vitit të kaluar.
Përgjatë këtij 4-mujori, si rezultat i monitorimit të qarkullimit, janë arrestuar 1009 drejtues automjetesh, për drejtim mjeti në gjendje të dehur dhe/ose pa leje drejtimi.
82 100 drejtues automjetesh janë ndëshkuar për shpejtësi mbi normat e lejuara, që varojnë nga 20 km/orë mbi normën e lejuar deri në trefish të normës së lejuar.
815 drejtues automjetesh nuk kanë asnjë pikë në lejen e drejtimit dhe do t’i nënshtrohen testimit nga e para.
27 000 drejtues automjetesh janë ndëshkuar për parakalime të gabuara, rreth 60 000 drejtues mjetesh për drejtim mjeti pa rrip sigurimi, duke përdorur celularin apo për drejtim motomjeti pa kaskë mbrojtëse.
160 000 masa administrative janë vendosur për parkime të gabuara dhe 85 000 për shkelje të ndryshme.
Sipas statistikave, dallohet qartë se numri më i lartë i aksidenteve me pasojë ka si shkak shpejtësinë dhe më pas vjen sjellja e këmbësorëve, 33% e viktimave janë këmbësorë, drejtues motomjetesh dhe biçikletash.
Të gjithë treguesit e 4-mujorit të këtij viti tregojnë se ka rritje të evidentimit dhe ndëshkimit të drejtuesve të automjeteve që shkelin rregullat e qarkullimit rrugor.
Njëkohësisht janë evidentuar drejtuesit e automjeteve me shkelje të përsëritura dhe iu është kërkuar strukturave të Policisë Rrugore, që të marrin masa të menjëhershme për monitorimin dhe mbajtjen në kontroll të vazhdueshëm të këtyre drejtuesve, që janë shkelës të përsëritur të rregullave të qarkullimit, me pasojë për jetën dhe shëndetin.
Nisur nga perceptimi i gabuar në publik, se drejtuesit e mjeteve nuk do të ndalohen nga patrullat, sqarojmë opinionin publik dhe përdoruesit e rrugës se:
Detyrat e vendosura në Telegramin nr. 3707, datë 10.04.2026, të Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, “Mbi marrjen e masave për garantimin e qarkullimit të pandërprerë të mjeteve”, kanë të bëjnë me mosndalimin e automjeteve në akset rrugore nacionale, pa shkak, duke krijuar imazh të keq.
Në akset rrugore nacionale, Patrullat e Policisë Rrugore të monitorojnë qarkullimin dhe të evidentojnë kundërvajtësit rrugorë nëpërmjet pajisjeve teknologjike.
Punonjësit e Policisë, kur evidentojnë dhe dokumentojnë me mjete logjistike, sjellje agresive të drejtuesve të automjeteve, do të veprojnë në zbatim të Kodit Rrugor.
Gjithashtu, të organizojnë pika kontrolli në qendrat urbane, sipas kushteve të sigurisë, në drejtimin e shefave të seksioneve dhe shefave të sektorëve të Policisë Rrugore, sipas planeve të dedikuara me objekt konkret (kontrolle për pije alkoolike, përdorimin e celularëve, kaskave mbrojtëse për drejtuesit e motomjeteve, mjeteve debitore dhe “Alert”, etj.)
Policia Rrugore apelon për të gjithë përdoruesit e rrugës, që të zbatojnë me rigorozitet rregullat e qarkullimit rrugor. Çdo sjellje agresive në rrugë apo ndaj punonjësve të Policisë do të ndëshkohet maksimalisht, me të vetmin qëllim: rritjen e sigurisë së jetës në rrugë. /kb
Ka ngjarje që tronditin një shoqëri të tërë. Një aksident rrugor ku humb jetën një fëmijë, një i ri, një prind, apo disa persona njëherësh, nuk është thjesht një lajm kronike. Është një plagë njerëzore. Është dhimbje familjare, është zemërim publik, është ndjenjë pafuqie përballë një jete të ndërprerë padrejtësisht. Në raste të tilla, reagimi i fortë i opinionit publik është i kuptueshëm. Madje, është njerëzor.
Por pikërisht në këto momente, kur dhimbja është më e madhe dhe zemërimi më i fortë, e drejta penale duhet të ruajë qetësinë e saj. Ligji penal nuk mund të shkruhet, të interpretohet apo të zbatohet si reagim emocional i çastit. Ai nuk është mjet hakmarrjeje, as instrument për të qetësuar përkohësisht opinionin publik. Funksioni i tij është shumë më i rëndësishëm: të vendosë drejtësi, të mbrojë jetën dhe sigurinë publike, por njëkohësisht të ruajë parimet themelore mbi të cilat ndërtohet një shtet demokratik.
Për këtë arsye, çdo përpjekje për t’i trajtuar shkeljet e rregullave të qarkullimit rrugor me pasojë vdekjen si “vrasje me dashje”, vetëm për shkak të rëndësisë së pasojës, është juridikisht e gabuar dhe shoqërisht e rrezikshme. Një aksident rrugor fatal mund të jetë tragjik, i pafalshëm, jashtëzakonisht i rëndë dhe i dënueshëm ashpër. Por kjo nuk do të thotë se ai është automatikisht vrasje me dashje.
Dallimi nuk është formal. Është thelbësor.
Në të drejtën penale nuk mjafton të shohim vetëm pasojën. Duhet të kuptojmë edhe fajësinë. Një jetë e humbur është gjithmonë një tragjedi. Por nga pikëpamja juridike nuk është njësoj nëse vdekja vjen nga një veprim i qëllimshëm për të vrarë, nga një konflikt i dhunshëm, nga pakujdesia mjekësore, nga shkelja e rregullave të sigurisë në punë, apo nga një aksident rrugor i shkaktuar nga pakujdesia, sado e rëndë qoftë ajo.
Kodi Penal shqiptar e njeh këtë dallim. Neni 76 parashikon vrasjen me dashje, e cila dënohet me burgim nga dhjetë deri në njëzet vjet. Ndërsa neni 290 parashikon posaçërisht shkeljen e rregullave të qarkullimit rrugor dhe përfshin edhe rastet kur nga kjo shkelje shkaktohet vdekja e një personi ose vdekja apo plagosja e rëndë e disa personave. Për rastet më të rënda, dënimi sipas nenit 290 shkon nga pesë deri në njëzet vjet burgim.
Kjo tregon qartë se ligji penal shqiptar nuk e trajton lehtë humbjen e jetës në aksidentet rrugore. Përkundrazi, ai parashikon një dënim shumë të rëndë, por e vendos këtë përgjegjësi aty ku duhet: jo te vrasja me dashje, por te vdekja e ardhur si pasojë e shkeljes së rregullave të qarkullimit rrugor.
Vrasja me dashje kërkon dashje për vdekjen, jo vetëm shkelje të rregullave
Thelbi i vrasjes me dashje është që autori ta ketë dashur vdekjen e viktimës, ose së paku ta ketë parashikuar atë dhe ta ketë pranuar si pasojë të veprimit të tij. Pra, duhet të ekzistojë një lidhje e brendshme psikike midis autorit dhe pasojës: autori vepron duke synuar, dëshiruar ose pranuar humbjen e jetës së tjetrit.
Në aksidentet rrugore kjo lidhje, si rregull, mungon.
Drejtuesi i mjetit që ecën me shpejtësi tej normave, që kalon semaforin, që kryen parakalim të rrezikshëm, që drejton mjetin në gjendje të dehur ose nën ndikimin e substancave, mund të jetë jashtëzakonisht i papërgjegjshëm. Sjellja e tij mund të jetë kriminale, e rëndë dhe e dënueshme. Por kjo nuk do të thotë automatikisht se ai ka dashur të vrasë.
Këtu duhet bërë dallimi i domosdoshëm midis dashjes për të kryer një veprim të paligjshëm dhe dashjes për të shkaktuar vdekjen. Dikush mund të ketë dashje të shkelë rregullat e qarkullimit, por pasoja fatale mund të vijë nga pakujdesia. Ky dallim është themelor. Nëse e zhdukim, atëherë çdo sjellje e rrezikshme do të kthehej artificialisht në krim të qëllimshëm kundër jetës.
Në këtë mënyrë, pasoja do të zëvendësonte fajësinë. Dhe kur pasoja zëvendëson fajësinë, e drejta penale humbet natyrën e saj demokratike dhe kthehet në përgjegjësi objektive: dënohesh jo për atë që ke dashur, parashikuar ose pranuar realisht, por vetëm për rezultatin tragjik që ka ndodhur.
Dija për rrezikun nuk është gjithmonë pranim i vdekjes
Një nga argumentet që përdoret shpesh është ky: drejtuesi e dinte se po ecte shpejt; e dinte se ishte i dehur; e dinte se mund të shkaktonte aksident; prandaj duhet të trajtohet si vrasës me dashje.
Ky arsyetim është emocionalisht i kuptueshëm, por juridikisht i pamjaftueshëm.
Të dish se një sjellje është e rrezikshme nuk do të thotë domosdoshmërisht të pranosh vdekjen si rezultat. Në të drejtën penale, veçanërisht kur flitet për dallimin midis pakujdesisë së vetëdijshme dhe dashjes eventuale, ky është një kufi shumë i rëndësishëm. Pakujdesia e vetëdijshme nënkupton se autori e parashikon mundësinë e pasojës, por beson gabimisht, në mënyrë të papërgjegjshme, madje arrogante se ajo nuk do të ndodhë. Ndërsa dashja kërkon diçka më shumë: që autori, edhe pse nuk e synon drejtpërdrejt pasojën, ta pranojë realisht atë, pra të veprojë me mendësinë “le të ndodhë”.
Në shumicën dërrmuese të aksidenteve rrugore, autori nuk vepron me këtë qëndrim psikik ndaj vdekjes. Ai mund të jetë i pakujdesshëm rëndë, i papërgjegjshëm, i rrezikshëm për shoqërinë, por zakonisht vepron me besimin e gabuar se do ta kontrollojë situatën, se nuk do të ndodhë gjë, se do ta shmangë pasojën. Kjo nuk e përjashton përgjegjësinë penale. Përkundrazi, e justifikon dënimin e rëndë, por nuk e kthen automatikisht sjelljen në vrasje me dashje.
Neni 290 nuk është dispozitë e butë, ai përfshin vdekjen dhe lejon dënim deri në njëzet vjet
Duhet theksuar qartë: neni 290 i Kodit Penal nuk është një rrugë shpëtimi për autorët e aksidenteve fatale. Nuk është dispozitë “e lehtë”. Nuk është boshllëk ligjor. Për rastet më të rënda, kur nga shkelja e rregullave të qarkullimit rrugor shkaktohet vdekja ose plagosja e rëndë e disa personave, ligji parashikon dënim nga pesë deri në njëzet vjet burgim.
Pra, maksimumi i dënimit sipas nenit 290, në rastet më të rënda, është i njëjtë me maksimumin e dënimit për vrasjen me dashje sipas nenit 76. Kjo do të thotë se gjykata ka hapësirë të plotë për të vendosur dënim shumë të rëndë kur rrethanat e çështjes e kërkojnë.
Në këtë vlerësim mund dhe duhet të merren parasysh të gjitha rrethanat konkrete: shpejtësia ekstreme, drejtimi në gjendje të dehur, drejtimi pa leje, shkeljet e përsëritura, kalimi në semafor të kuq, rrezikimi i këmbësorëve, largimi nga vendi i ngjarjes, mosdhënia e ndihmës, numri i viktimave, sjellja pas ngjarjes dhe rrezikshmëria e përgjithshme e autorit.
Në këtë kuptim, problemi nuk është se ligji nuk lejon dënim të rëndë. Problemi, nëse ekziston, qëndron te zbatimi i ligjit, te cilësia e hetimit, te prova, te arsyetimi gjyqësor dhe te kultura e caktimit të dënimit, por këto probleme nuk zgjidhen duke deformuar figurën e vrasjes me dashje. Zgjidhen duke zbatuar seriozisht nenin 290.
Dënimi penal nuk është matematikë e pasojave
Në një shtet demokratik, dënimi nuk mund të caktohet si mbledhje aritmetike e dhimbjes. Nuk mund të thuhet: “ka një viktimë, prandaj ka një vrasje”; “ka dy viktima, prandaj ka dy vrasje me dashje”; “ka shumë dhimbje, prandaj duhet kualifikimi më i rëndë i mundshëm”.
Drejtësia penale nuk funksionon kështu. Ajo kërkon individualizim.
Neni 47 i Kodit Penal e detyron gjykatën të marrë parasysh rrezikshmërinë e veprës, rrezikshmërinë e autorit, shkallën e fajit, rrethanat rënduese dhe lehtësuese. Pra, dënimi nuk është rezultat mekanik. Ai është akt vlerësimi juridik, moral dhe shoqëror, i cili duhet të mbështetet në fajësinë konkrete.
Kjo është arsyeja pse neni 290 është më i përshtatshëm për këto raste sesa një kualifikim artificial si vrasje me dashje. Ai i jep gjykatës mundësi të vendosë dënim të rëndë, por njëkohësisht e detyron ta lidhë dënimin me formën reale të fajësisë. Kjo ruan drejtësinë si për viktimën, ashtu edhe për të pandehurin, sepse një sistem penal i drejtë nuk mund të mbrojë njërën palë duke shkelur parimet themelore ndaj tjetrës.
Humanizmi nuk është dobësi ndaj krimit
Kur flitet për humanizmin në të drejtën penale, shpesh keqkuptohet sikur bëhet fjalë për mëshirë ndaj autorit ose për zbutje të përgjegjësisë. Nuk është kështu. Humanizmi nuk do të thotë të harrohet viktima. Nuk do të thotë të relativizohet dhimbja e familjes. Nuk do të thotë të pranohet pandëshkueshmëria.
Humanizmi do të thotë që shteti, edhe kur dënon, të mbetet shtet i së drejtës. Të mos veprojë me instinkt hakmarrjeje. Të mos lejojë që emocioni publik të zëvendësojë kategoritë juridike. Të mos dënojë më shumë se sa lejon fajësia konkrete. Të ruajë idenë se dënimi penal ka qëllim jo vetëm ndëshkues, por edhe parandalues, edukues dhe, aty ku është e mundur, rishoqërizues.
Një dënim i rëndë mund të jetë plotësisht i drejtë. Por ai duhet të jetë i drejtë për arsyet e duhura. Jo sepse opinioni publik kërkon një emër më të rëndë juridik, por sepse rrethanat konkrete, shkalla e fajit dhe rrezikshmëria e autorit e justifikojnë atë.
Vrasja me dashje nuk mund të krijohet nga mungesa e durimit publik
Një tjetër gabim teorik është përpjekja për të thënë se, meqenëse pasoja është vdekje, dhe meqenëse autori ka vepruar në mënyrë të rrezikshme, atëherë duhet të supozohet dashja, por dashja nuk supozohet. Ajo duhet të provohet.
Vrasja me dashje kërkon një orientim të vullnetit drejt vdekjes së tjetrit. Edhe kur motivi nuk është element i domosdoshëm i figurës bazë të veprës, vrasja me dashje nuk është një vdekje e ardhur rastësisht nga një sjellje e pakujdesshme. Ajo presupozon një qëndrim psikik ndaj pasojës. Autori ose e do vdekjen, ose e pranon atë në mënyrë të ndërgjegjshme.
Në aksidentet rrugore, zakonisht mungon pikërisht ky element. Nuk ka viktimë të synuar. Nuk ka qëllim për të marrë jetë. Nuk ka, në kuptimin penal, pranim të vdekjes si rezultat. Ka, në rastet më të rënda, pakujdesi ekstreme, arrogancë, shpërfillje të rregullave, papërgjegjshmëri kriminale. Por këto janë arsye për dënim të rëndë sipas nenit 290, jo për të shpikur dashje aty ku ajo nuk provohet.
Përndryshe, do të krijonim një precedent të rrezikshëm: sa më e rëndë pasoja, aq më e rëndë supozohet forma e fajësisë. Kjo është e kundërta e së drejtës penale moderne.
Populizmi penal nuk sjell më shumë drejtësi
Ligji penal nuk duhet të ndryshohet sa herë që ndodh një tragjedi. Një ngjarje e rëndë mund të shërbejë si alarm për shtetin, por nuk duhet të shërbejë si bazë e menjëhershme për ndryshim emocional të kategorive penale. Përpara çdo ndryshimi duhet të pyetet: a kemi një fenomen të qëndrueshëm? A ka dështuar realisht ligji ekzistues? A është problemi te norma apo te zbatimi i saj? A ka mjete të tjera më efektive për parandalim? A do të sjellë ndryshimi më shumë siguri apo vetëm më shumë simbolikë ndëshkuese?
Populizmi penal zakonisht e shmang këtë analizë. Ai kërkon përgjigje të shpejtë, të fortë dhe të dukshme, por jo domosdoshmërisht të drejtë. Ai krijon përshtypjen se duke e quajtur një vepër me një emër më të rëndë, shoqëria bëhet më e sigurt. Në fakt, siguria rrugore nuk vjen nga retorika penale, por nga parandalimi real.
Ajo kërkon polici rrugore funksionale, kontrolle të vazhdueshme, matje reale të shpejtësisë, testim për alkool dhe substanca, kamera, sinjalistikë, edukim, ndëshkim administrativ të sigurt dhe të menjëhershëm, heqje efektive të lejeve të drejtimit për shkelësit e përsëritur, hetim profesional dhe gjykim të shpejtë.
Nëse këto nuk funksionojnë, atëherë kualifikimi i aksidentit fatal si vrasje me dashje nuk e zgjidh problemin. Ai thjesht e mbulon dështimin institucional me fjalë më të rënda penale.
Drejtësia për viktimat kërkon ligj të drejtë, jo ligj të zemëruar
Nuk ka asnjë dyshim se familjet e viktimave meritojnë drejtësi. Meritojnë hetim serioz. Meritojnë proces të shpejtë. Meritojnë që autori të përgjigjet penalisht me gjithë ashpërsinë që lejon ligji. Meritojnë që gjykata të mos minimizojë dhimbjen e tyre dhe të mos japë dënime formale kur rrethanat kërkojnë dënim të rëndë.
Nga ana tjetër, drejtësia për viktimat nuk kërkon prishjen e kufijve themelorë të së drejtës penale. Nuk kërkon që pakujdesia të quhet dashje. Nuk kërkon që aksidenti, sado tragjik, të trajtohet njësoj si vrasja e qëllimshme. Nuk kërkon që ligji të zemërohet. Kërkon që ligji të funksionojë.
Një shtet serioz nuk reagon ndaj tragjedisë duke ndryshuar emrat e veprave penale apo ashpërsuar dënimet. Ai reagon duke parandaluar tragjeditë e ardhshme, duke zbatuar ligjin ekzistues me profesionalizëm, duke dënuar drejt dhe duke ruajtur parimet që e ndajnë drejtësinë nga hakmarrja.
Përfundim
Shkeljet e rregullave të qarkullimit rrugor me pasojë vdekjen janë ngjarje tepër të rënda dhe duhet të ndëshkohen seriozisht. Por ato nuk duhet të kualifikohen automatikisht si vrasje me dashje. Një gjë e tillë do të ishte dogmatikisht e gabuar, sepse do të barazonte pakujdesinë, sado të rëndë, me dashjen për të vrarë. Do të ishte kushtetutshmërisht problematike, sepse do të cenonte parimin e proporcionalitetit dhe fajësisë personale. Do të ishte penalisht e dëmshme, sepse do ta kthente dënimin nga instrument drejtësie në instrument hakmarrjeje simbolike. Dhe do të ishte politikisht e rrezikshme, sepse do të përbënte shembull tipik të populizmit penal.
Neni 290 i Kodit Penal e përfshin vdekjen si pasojë dhe parashikon dënime shumë të rënda, deri në njëzet vjet burgim. Ai i jep gjykatës mundësinë të vendosë dënim të ashpër, por të drejtë, të lidhur me fajin real të autorit dhe me rrethanat konkrete të çështjes. Kjo është rruga e drejtë.
Drejtësia nuk bëhet më e fortë duke u bërë më emocionale. Ajo bëhet më e fortë kur mbetet e saktë, e matur dhe njerëzore. Shoqëria ka nevojë për më shumë siguri rrugore, për më shumë përgjegjësi institucionale dhe për dënime të drejta. Megjithate, në asnjë rast ajo nuk ka nevojë që e drejta penale të deformojë konceptin e vrasjes me dashje për të dëshmuar se e merr seriozisht humbjen e jetës. Humbja e jetës merret seriozisht pikërisht kur ligji zbatohet drejt, jo kur ai shtrembërohet nën peshën e zemërimit publik.
Mes shqetësimeve që rrethojnë minimin e Ngushticës së Hormuzit, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, u pyet nëse Teherani mund të përdorë delfinë për t’u përballur me Marinën amerikane.
Ai u përgjigj se mund të “konfirmonte” që Irani nuk ka delfinë për t’i përdorur në operacione detare, por shtoi me ironi se nuk do të “konfirmonte apo mohonte nëse SHBA-ja ka delfinë kamikazë”.
Një burim i njohur me operacionet amerikane në gjirin e Hormuzit i tha CNN se ushtria amerikane nuk po përdor delfinë në këtë zonë. Megjithatë, Marina e SHBA-së ka prej dekadash një program për trajnimin e delfinëve për të ndihmuar në zbulimin e minave. Programi i Gjitarëve Detarë është pjesë e departamentit të Inteligjencës, Vëzhgimit dhe Zbulimit (ISR) brenda Qendra së Informacionit Detar në Paqësor të Marinës amerikane. Delfinët e këtij programi nuk janë “kamikazë”, pasi nuk sakrifikojnë jetën për të shpërthyer mina, por përdoren për zbulim.
“Ne përdorim gjitarë detarë për të ndihmuar në identifikimin e objekteve nën ujë dhe për të mbrojtur portet duke zbuluar mjetet e rrezikshme,” tha Scott Savitz, inxhinier i lartë në RAND Corporation, i cili më parë ka punuar me komandën e çminimit të forcave detare amerikane. SHBA nuk është e vetmja që përdor delfinë për qëllime ushtarake: Rusia i ka përdorur për të ruajtur portet, ndërsa Irani ka blerë delfinë në vitin 2000, sipas BBC. Megjithatë, ata delfinë ka gjasa të jenë tashmë shumë të vjetër për përdorim, dhe nuk ka prova që Irani ka aktualisht një program aktiv me gjitarët e detit.
The Wall Street Journal raportoi muajin e kaluar se Irani kishte shqyrtuar përdorimin e delfinëve që mbajnë mina si një mënyrë e re për t’iu kundërvënë përpjekjeve amerikane për hapjen e ngushticës./kb
Ish presidenti Bamir Topi ka marrë pjesë në homazhet në nder të ish kryetarit të Kuvendit, Servet Pëllumbi.
Për mediat, Topi u shpreh se Pëllumbi ka qenë një nga zërat më të ekuilibruar të politikës.
Topi e cilësoi Pëllumbin njeri reformator dhe shtoi se ka qenë një nga burrat më të mirë që ka pasur rastin të bashkëpunojë në politikë.
“Jam njohur nga afër me profesor Pëllumbin. Ka qenë një nga zërat më të ekuilibruar, jo vetëm të politikës në përgjithësi, por brenda PS,. Njeri reformator. Është një nga burrat më të mirë që kam pasur rastin të bashkëpunoj në politikë”, tha ai./kb
Nuk është hera e parë që Sali Berisha kandidon i vetëm në një garë. Në fakt, kjo ka ndodhur edhe kur ai u zgjodh president në vitin 1992. Tre dekada më pas, edhe pse i zvogëluar në forcë dhe përmasa politike, Sali Berisha vijon të përdorë të njëjtat forma dhe metoda.
Nuk është hera e parë që Sali Berisha kandidon i vetëm në një garë. Në fakt, kjo ka ndodhur edhe kur ai u zgjodh president në vitin 1992. Në një shkrim të Abdi Baletës, botuar në gazetën “Rimëkëmbja” në vitin 1996, analizohet qartë dhe ftohtë pse Berisha e mori atë vendim, i frikësuar edhe nga mundësia që rival i tij asokohe mund të ishte Ismail Kadare.
Duke iu referuar asaj periudhe, Baleta shkruan:
“Para se të bëhej votimi, ai nguli këmbë që të ndryshohej ligji kushtetues dhe të mos ishte e detyrueshme që të kishte kandidaturë alternative.”Sipas tij, kjo nuk ishte një çështje formale, por një mënyrë për të shmangur çdo rrezik real nga një kundërshtar i mundshëm:
“Ka mbetur e pasqaruar mirë përse këmbënguli aq shumë atëherë Berisha, nuk deshi ta vinte ndonjërin nga bashkëpunëtorët në pozitën e ‘kandidatit bufon’, apo kishte frikë se në vend të bufonit të vet mund t’i dilte ndonjë konkurrent real.”
Baleta përshkruan edhe klimën e tensionit të asaj kohe, kur në Tiranë qarkullonin zëra për një kandidaturë të mundshme të Kadaresë:
“Ato ditë, në Tiranë flitej se dikush po përgatitej të paraqiste edhe kandidaturën e Ismail Kadaresë, madje në rrethet e ngushta pranë Berishës ngjalli shqetësim një lajm se ditën e votimeve mund të zbarkonte Kadareja në Rinas.”
Tre dekada më pas, edhe pse i zvogëluar në forcë dhe përmasa politike, Sali Berisha vijon të përdorë të njëjtat forma dhe metoda: shmangien e konkurrencës dhe kontrollin e garës. Ajo që në vitin 1992 u justifikua si vendim i momentit, sot shfaqet si një model i përsëritur, që tregon më shumë për raportin e tij me garën sesa për rrethanat e kohës./VNA
Login
