❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 22 March 2026Main stream

Bridge returned error 400! (20534)

22 March 2026 at 02:00

400 Bad Request

This is usually caused by an incorrectly constructed http request.

https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTTP/Status/400

Details

Type: HttpException
Code: 400
Message: https://www.tiktok.com/embed/@news24.al resulted in 400 Bad Request
File: lib/http.php
Line: 36

Trace

#0 index.php(73): RssBridge->main()
#1 lib/RssBridge.php(39): RssBridge->{closure}()
#2 lib/RssBridge.php(37): CacheMiddleware->__invoke()
#3 middlewares/CacheMiddleware.php(44): RssBridge->{closure}()
#4 lib/RssBridge.php(37): ExceptionMiddleware->__invoke()
#5 middlewares/ExceptionMiddleware.php(17): RssBridge->{closure}()
#6 lib/RssBridge.php(37): SecurityMiddleware->__invoke()
#7 middlewares/SecurityMiddleware.php(19): RssBridge->{closure}()
#8 lib/RssBridge.php(37): MaintenanceMiddleware->__invoke()
#9 middlewares/MaintenanceMiddleware.php(10): RssBridge->{closure}()
#10 lib/RssBridge.php(37): BasicAuthMiddleware->__invoke()
#11 middlewares/BasicAuthMiddleware.php(13): RssBridge->{closure}()
#12 lib/RssBridge.php(37): TokenAuthenticationMiddleware->__invoke()
#13 middlewares/TokenAuthenticationMiddleware.php(10): RssBridge->{closure}()
#14 lib/RssBridge.php(34): DisplayAction->__invoke()
#15 actions/DisplayAction.php(54): DisplayAction->createResponse()
#16 actions/DisplayAction.php(89): TikTokBridge->collectData()
#17 bridges/TikTokBridge.php(30): getSimpleHTMLDOMCached()
#18 lib/contents.php(215): getContents()
#19 lib/contents.php(106): HttpException::fromResponse()
#20 lib/http.php(36)

Context

Query: action=display&bridge=TikTokBridge&context=By user&username=news24.al&format=Atom
Version: 2025-06-03
OS: Linux
PHP: 8.2.30

Go back

VerifiedJoseph

Artan Kola - i eliminuari i radhës nga Big Brother VIP Albania 5

22 March 2026 at 01:16


Këngëtari Artan Kola është eliminuar të shtunën nga shtëpia e Big Brother VIP Albania, duke i dhënë fund rrugëtimit të tij në edicionin e pestë të spektaklit.

Artisti nuk arriti të shpëtojë nga televotimi javor, ku përballë tij në nominim ishin edhe Rogert Hysa, Selin Bollati, Stenaldo Hoxha dhe Nikol Doda.

Pas mbylljes së votimit të publikut, emri i Artan Kolës u shpall si më pak i votuari, duke bërë që ai të largohej nga gara.

Eliminimi i tij erdhi pas një jave me dinamika dhe diskutime të shumta brenda shtëpisë, që ndikuan edhe në vendimin e publikut.

Gjatë qëndrimit të tij në Big Brother VIP Albania, këngëtari u shqua për natyrën e qetë dhe momentet e tij muzikore, të cilat shpesh sollën atmosferë ndryshe mes banorëve. /Telegrafi/

Alarm pĂ«r bombĂ« nĂ« Aeroportin “Adem Jashari”

22 March 2026 at 00:03


NjĂ« kĂ«rcĂ«nim me bombĂ« Ă«shtĂ« raportuar sonte nĂ« Aeroportin NdĂ«rkombĂ«tar “Adem Jashari”.

Policia ka dalë menjëherë në vendin e ngjarjes dhe ka nisur veprimet operative për të menaxhuar situatën dhe për të siguruar pasagjerët dhe stafin.

Alarme të ngjashme për bombë janë regjistruar edhe më parë në këtë aeroport, të cilat kanë rezultuar të rreme, duke mos shkaktuar incidente. /Telegrafi/

Komandanti amerikan: Forcat e Iranit janë paralizuar, marina e tyre nuk po lundron

21 March 2026 at 23:46


Shefi i Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM), Admirali Brad Cooper, tha se operacioni i Pentagonit në Iran ka goditur më shumë se 8,000 objektiva që nga fillimi i konfliktit në Lindjen e Mesme.

Në përditësimin e tij, të postuar në X, Cooper tha se fushata ka dobësuar aftësitë luftarake të Iranit dhe ka paralizuar forcat e tij detare.

Ai shtoi se sulmet kanë synuar me sukses vendet e raketave iraniane dhe dronët sulmues.

“Marina e tyre nuk po lundron, luftĂ«tarĂ«t e tyre taktikĂ« nuk po fluturojnĂ« dhe kanĂ« humbur aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« lĂ«shuar raketa dhe dronĂ« me ritmet e larta tĂ« vĂ«rejtura nĂ« fillim tĂ« konfliktit”, tha komandanti nĂ« njĂ« video.


Update from CENTCOM Commander on Operation Epic Fury: pic.twitter.com/8yTLrVy4jk
— U.S. Central Command (@CENTCOM) March 21, 2026


Komentet vijnĂ« pasi presidenti amerikan Donald Trump sinjalizoi tĂ« premten se SHBA-tĂ« po “i afrohen shumĂ«â€ pĂ«rmbushjes sĂ« objektivave tĂ« tyre nĂ« rajon.

Administrata Trump po punon për të siguruar kalimin e sigurt të anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit, vuri në dukje Cooper, duke shtuar se forcat amerikane kanë goditur 130 anije iraniane si pjesë e "eliminimit më të madh të një marine gjatë një periudhe tre-javore që nga Lufta e Dytë Botërore".

SHBA-të dhe Irani janë të përfshira në një luftë për kontrollin e rrugës ujore strategjike , një kanal i ngushtë midis Gjirit Persik dhe Gjirit të Omanit që transporton rreth 20 përqind të furnizimit botëror me naftë.

Trafiku i transportit detar komercial është bllokuar për javë të tëra për shkak të bllokadës de facto të vendosur si pjesë e fushatës hakmarrëse të Teheranit, duke intensifikuar frikën e ndërprerjeve të zgjatura të furnizimit me karburant dhe inflacionit global .

Sulmet në rritje në Gjirin Persik, duke përfshirë ato ndaj anijeve dhe infrastrukturës energjetike , i kanë çuar çmimet e naftës bruto deri në 119 dollarë për fuçi ditët e fundit.

Administrata Trump po shqyrton gjithashtu planet për të shoqëruar tankerë përmes ngushticës, një veprim që ekspertët thonë se është i rrezikshëm , kërkon kohë dhe mund të jetë i kushtueshëm.

Zyrtarët thuhet gjithashtu se po shqyrtojnë dërgimin e trupave tokësore në ishullin Kharg , terminali kryesor i eksportit të naftës së Iranit në Gjirin Persik.

Cooper pohoi se rihapja e Ngushticës së Hormuzit mbetet një objektiv kyç në operacionin e përbashkët ushtarak amerikano-izraelit , duke përmendur hedhjen e fundit të 5,000 bombave me depërtim të thellë në një bazë nëntokësore raketash iraniane përgjatë vijës bregdetare.

“Ne jo vetĂ«m qĂ« e shkatĂ«rruam atĂ« strukturĂ«, por shkatĂ«rruam edhe vendet e mbĂ«shtetjes sĂ« inteligjencĂ«s”, tha ai.

“AftĂ«sia e Iranit pĂ«r tĂ« kĂ«rcĂ«nuar lirinĂ« e lundrimit nĂ« dhe pĂ«rreth NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit Ă«shtĂ« degraduar si rezultat, dhe ne nuk do tĂ« ndalemi sĂ« ndjekuri kĂ«to objektiva”, vazhdoi Admirali.

Pentagoni po dërgon mijëra marinarë shtesë në Lindjen e Mesme, edhe pse Trump mohoi planet për të urdhëruar anëtarët e shërbimit amerikan për një pushtim tokësor .

Presidenti hodhi poshtë mundësinë e një armëpushimi në Iran të premten, duke u thënë gazetarëve se administrata e tij "nuk po kërkonte ta bënte këtë".

“Nuk bĂ«het armĂ«pushim kur shkatĂ«rrohet pala tjetĂ«r. Ata nuk kanĂ« marinĂ«. Ata nuk kanĂ« forcĂ« ajrore”, tha ai.

Të paktën 13 ushtarë amerikanë janë vrarë dhe afërsisht 232 të tjerë janë plagosur që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt, sipas shifrave të ofruara nga Pentagoni. /Telegrafi/

PS ndryshon drejtuesit politikë/ Gazetari: Strategji pozitive e Ramës për zgjedhjet 2027! Me Berishën, opozita bën hapa pas

21 March 2026 at 23:46

TIRAN˖ Ndërsa ndez motorët për zgjedhjet vendore të 2027, PS ndryshon drejtuesit politikë në 6 qarqe. Në Tiranë, ku kërkon më shumë se 19 mandate, Rama largon Spiropalin dhe cakton në krye të qarkut Mastirliun dhe Ballën.

Drejtues të rinj socialistë edhe në Shkodër, Lezhë dhe Kukës, ku nuk është arritur fitore, si dhe në Durrës e Dibër, ku kërkon thellim rezultati. Belinda Balluku mbetet në krye të Fierit, qarkut që i dha fitoren socialistëve në 2025 me 13 mandate.

Gazetari Fatos Mahmutaj, i ftuar nĂ« “Ora e Fundit” u shpreh se lĂ«vizjet e krerĂ«ve politikĂ« nĂ« qarqet e vendit Ă«shtĂ« njĂ« strategji pozitive e kryeministrit Edi Rama.

Ai theksoi se ndërsa Partia Socialiste konsolidohet dhe bëhet gati për betejën elektorale të 2027, Partia Demokratike dhe Sali Berisha merret me problemet e brendshme, qasje kjo që sipas tij nuk e çon askund.

Më tej gazetari u shpreh se opozita shqiptare nën drejtimin e Sali Berishës ka bërë hapa pas.

“Kemi dy momente, qĂ« janĂ« krejt tĂ« kundĂ«rta me njĂ«ra tjetrĂ«n. Kemi dy lĂ«vizje, qĂ« bĂ«hen nĂ« kahe tĂ« kundĂ«rta. NĂ«se mazhoranca, qeveria, ose le tĂ« themi tĂ« majtĂ«t janĂ« duke konsoliduar mĂ« tej pushtetin e tyre nĂ« ShqipĂ«ri dhe nĂ« pĂ«rmirĂ«simin e kĂ«saj bĂ«nĂ« dhe ndryshimet e drejtuesve politikĂ« nĂ« qarqe.

Kemi të bëjmë me një parti, e cila në këto vite është konsoliduar gjithmonë e më tepër. Ndryshimet e krerëve në qarqe, është pozitive nga kryeministri, ndërkohë opozita shqiptare ka mbetur në dorë të Sali Berishës bën hapa mbrapa.

Jo vetĂ«m qĂ« nuk pĂ«rgatitet pĂ«r zgjedhje,  por tani bĂ«n luftĂ«n e brendshme pĂ«r kryetarin e partisĂ«. Ai e ka uzurpuar PD qĂ« nga viti 1991”, tha ai./abcnews.al

 

Kërcënimi i Trump ndaj Iranit dhe rreziku i një krize bërthamore globale

22 March 2026 at 01:57

Postimi i fundit i Donald J. Trump përbën një nga deklaratat më të forta dhe më alarmuese të kohëve të fundit në skenën ndërkombëtare. Në të, ai paralajmëron se nëse Irani nuk hap pa kushte Ngushticën e Hormuzit brenda 48 orëve, Shtetet e Bashkuara do të godasin dhe shkatërrojnë centralet e energjisë, duke nisur nga [
]

The post Kërcënimi i Trump ndaj Iranit dhe rreziku i një krize bërthamore globale appeared first on 24 ore.

Trump kërcënon me vendosjen e ICE në aeroporte mes krizës së sigurisë

22 March 2026 at 01:44

Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmĂ«ruar se do tĂ« dĂ«rgojĂ« agjentĂ« tĂ« emigracionit (ICE) nĂ« aeroporte pĂ«r tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r sigurinĂ«, nĂ«se nuk arrihet marrĂ«veshje nĂ« Kongres pĂ«r financimin e Departamentit tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare. Ky paralajmĂ«rim vjen pas njĂ« “shutdown”-i qĂ« ka lĂ«nĂ« mijĂ«ra punonjĂ«s tĂ« TSA pa pagesĂ« pĂ«r javĂ« tĂ« tĂ«ra, duke shkaktuar [
]

The post Trump kërcënon me vendosjen e ICE në aeroporte mes krizës së sigurisë appeared first on 24 ore.

Lapaj tregon pse ka refuzuar ftesën e Berishës për një protestë

22 March 2026 at 00:16

I ftuar nĂ« emisionin “Kjo JavĂ«â€ nĂ« News24, Adriatik Lapaj ka shpjeguar arsyet pse refuzoi ftesĂ«n e Sali Berisha pĂ«r bashkim nĂ« njĂ« protestĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t opozitare. Lapaj theksoi se opozita duhet parĂ« mĂ« gjerĂ« dhe tĂ« mos kufizohet vetĂ«m te partitĂ« politike. Sipas tij, nĂ« njĂ« lĂ«vizje opozitare duhet tĂ« pĂ«rfshihen qytetarĂ«t, grupet e [
]

The post Lapaj tregon pse ka refuzuar ftesën e Berishës për një protestë appeared first on 24 ore.

“Karburanti Ă«shtĂ« 10% ekonomi dhe 90% politikĂ«â€, Braçe: Kemi model abuziv!

22 March 2026 at 00:13

Deputeti i PartisĂ« Socialiste, Erion Braçe, ka reaguar nĂ« rrjetet sociale lidhur me çmimin e naftĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri, duke theksuar se ai mbetet mĂ« i larti nĂ« rajon edhe nĂ«se hiqen taksat. Braçe thekson se çmimi neto i naftĂ«s nĂ« vend arrin nĂ« 0.984 euro pĂ«r litĂ«r, duke qenĂ« mĂ« i lartĂ« krahasuar me vende [
]

The post “Karburanti Ă«shtĂ« 10% ekonomi dhe 90% politikĂ«â€, Braçe: Kemi model abuziv! appeared first on 24 ore.

Kriza në Ngushticën e Hormuzit-G7: Gati të veprojmë për të mbrojtur furnizimet globale

22 March 2026 at 00:12

Ministrat e Jashtëm të G7-së (Kanada, Franca, Gjermania, Italia, Japonia, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara, bashkë me përfaqësuesin e lartë të BE-së) kanë deklaruar se janë gati të ndërmarrin masa të nevojshme për të mbështetur furnizimet globale me energji dhe kanë ripohuar rëndësinë e mbrojtjes së rrugëve detare, duke përfshirë Ngushticën e Hormuzit. [
]

The post Kriza në Ngushticën e Hormuzit-G7: Gati të veprojmë për të mbrojtur furnizimet globale appeared first on 24 ore.

Aksident në Pogradec, makina përplas çiftin e bashkëshortëve që udhëtonte me motor, dërgohen në spital

22 March 2026 at 00:09

Një aksident rrugor është regjistruar pasditen e sotme në unazën e qytetit të Pogradec, ku janë përfshirë një automjet dhe një motomjet. Sipas informacionit paraprak, ngjarja ka ndodhur rreth orës 16:20, ku automjeti me drejtues shtetasin R. Z. është përplasur me një motomjet që drejtohej nga shtetasi E. Sh. Si pasojë e aksidentit, kanë mbetur [
]

The post Aksident në Pogradec, makina përplas çiftin e bashkëshortëve që udhëtonte me motor, dërgohen në spital appeared first on 24 ore.

TjetĂ«rsimi i pronave nĂ« LalĂ«z/ KĂ«rkuan lirimin nga qelia, GjL rrĂ«zon rekursin e vĂ«llait tĂ« ‘Rrumit’ tĂ« Shijakut dhe Vlash Brahjas

22 March 2026 at 00:09

Gjykata e LartĂ« ka rrĂ«zuar rekursin e paraqitur nga Vullnet Muça dhe Vlash Brahja (vĂ«llai i Rrumit tĂ« Shijakut). TĂ« dy kĂ«ta persona dyshohet se janĂ« pjesĂ« e njĂ« grupi kriminal qĂ« tjetĂ«rsonte prona nĂ« Gjirin e LalĂ«zit, nĂ« DurrĂ«s. PĂ«rmes rekursit, ata kĂ«rkonin shfuqizimin tĂ« vendimit tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Apelit tĂ« tetorit 2025 qĂ« [
]

The post TjetĂ«rsimi i pronave nĂ« LalĂ«z/ KĂ«rkuan lirimin nga qelia, GjL rrĂ«zon rekursin e vĂ«llait tĂ« ‘Rrumit’ tĂ« Shijakut dhe Vlash Brahjas appeared first on 24 ore.

Dyshohet se shiti ndeshjen. Flamurtari përjashton kapitenin pas humbjes së sotme ndaj Bylis? (foto)

22 March 2026 at 00:08

Flamurtari është mposhtur sot në transfertën ndaj Bylis me shifrat 2-1, e vlefshme për javën e 29-të në Abissnet Superiore. Humbja e vlonjatëve erdhi pas një penalltie të shkaktuar nga kapiteni Lorenc Trashi aps një faulli të qartë brenda në zonë ndaj kundërshtarit. Pikërisht nga kjo penallti erdhi goli i dytë dhe i fitores për [
]

The post Dyshohet se shiti ndeshjen. Flamurtari përjashton kapitenin pas humbjes së sotme ndaj Bylis? (foto) appeared first on 24 ore.

Liverpuli zyrtarisht nĂ« krizĂ« rezultatesh, Slot: ËshtĂ« e papranueshme

22 March 2026 at 00:07

Humbja 2-1 ndaj Brighton nisi zyrtarisht krizĂ«n e Liverpulit, pasi “tĂ« kuqtĂ«â€ nuk kanĂ« fituar njĂ« ndeshje nĂ« Premier League qĂ« nga 28 shkurti (5-2 ndaj West Ham). Liveruli gjatĂ« kĂ«saj periudhe humbi 2-1 ndaj Wolverhampton dhe barazoi 1-1 nĂ« shtĂ«pi ndaj Tottenham. NjĂ« seri makthi qĂ« i dĂ«rgoi “tĂ« kuqtĂ«â€ nĂ« vendin e gjashtĂ« [
]

The post Liverpuli zyrtarisht nĂ« krizĂ« rezultatesh, Slot: ËshtĂ« e papranueshme appeared first on 24 ore.

Abissnet Superiore nĂ« RTSH/ Mungon goli nĂ« “Loro Boriçi”, Vllaznia dhe Dinamo ndajnĂ« nga njĂ« pikĂ«

22 March 2026 at 00:06

Mbyllet pa gola dhe pa fitues supersfida Vllaznia-Dinamo nĂ« ShkodĂ«r. PĂ«rfundon 0-0 ndeshja nĂ« “Loro Boriçi”, qĂ« u transmetua drejtpĂ«rdrejt nĂ« RTSH Sport. Pjesa e parĂ« ka qenĂ« e bukur dhe me shumĂ« raste pĂ«r shĂ«nim, por as Vllaznia dhe as Dinamo nuk kanĂ« arritur qĂ« tĂ« gjejnĂ« rrugĂ«n e rrjetĂ«s. NĂ« pjesĂ«n e dytĂ« [
]

The post Abissnet Superiore nĂ« RTSH/ Mungon goli nĂ« “Loro Boriçi”, Vllaznia dhe Dinamo ndajnĂ« nga njĂ« pikĂ« appeared first on 24 ore.

Në hall për pastrim
 kushton më shtrenjtë se në Greqi

By: Mira Leka
21 March 2026 at 22:12

NĂ« TiranĂ«, tarifa maksimale pĂ«r orĂ« e sanitareve tĂ« punĂ«suara nga familjet vijon tĂ« jetĂ« 1,000 lekĂ«, e njĂ«jtĂ« me ItalinĂ« dhe SpanjĂ«n dhe mĂ« shtrenjtĂ« se sa nĂ« Greqi. KompanitĂ« e pastrimit pohojnĂ« se arsyeja e kryesore e tarifave tĂ« larta tĂ« pastrimit mbetet pakĂ«simi i fuqisĂ« punĂ«tore pĂ«r shkak tĂ« emigracionit. NĂ« vitin 2025, nĂ« portalin “ÇelĂ«si” Ă«shtĂ« shĂ«nuar njĂ« numĂ«r rekord njoftimesh pĂ«r punĂ«sim sanitaresh nĂ« familje, me rritje 20% krahasuar me 2024. Por si Ă«shtĂ« luhatur kĂ«rkesa?

 

Dorina Azo

Nëse punëson një pastruese në Tiranë, tarifat për orë vijojnë të mbeten të larta, krahasuar me Greqinë, dhe arrijnë në nivele të ngjashme me Italinë.

Një pastruese në Tiranë, nëse punon me orë dhe jo me kontratë të qëndrueshme, paguhet nga 800 deri në 1,000 lekë për orë. Pagesat për orë të punonjëseve të pastrimit janë në nivele të ngjashme me vendet europiane.

Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« “Economic Research Institute”, nĂ« disa shtete tĂ« EuropĂ«s pagesa pĂ«r pastruese nĂ« Itali dhe SpanjĂ« Ă«shtĂ« rreth 10 euro/orĂ«, nĂ« Gjermani dhe HolandĂ« 15 euro/orĂ«, nĂ« FrancĂ« 11 euro/orĂ« dhe nĂ« Greqi, 7 deri nĂ« 8 euro/orĂ«.

Në Nju Jork, pagesa arrin 18 USD/orë, ndërsa në Boston deri në 19 USD/orë.

Pagesat mujore për punonjëse pastrimi për ambiente shtëpie në Tiranë, për 6 deri në 8 orë në ditë, variojnë nga 70 mijë deri në 120 mijë lekë në muaj, kjo është tarifa maksimale për ambiente banimi me sipërfaqe të madhe.

Pavarësisht pagesave të larta, tregu vuan nga mungesa e theksuar e fuqisë punëtore, ndërsa kërkesa sipas operatorëve të ndërmjetësimit për punësim dhe të pastrimit është luhatur.

Agjencitë e ndërmjetësimit pohojnë se kërkesa për punësim të grave në pozicione pune, si sanitare në shtëpi me orë apo amvisa (që kujdesen për mbarëvajtjen e punëve të shtëpisë dhe për gatimin) edhe pse rezulton më e lartë sesa kërkesa për dado fëmijësh apo kujdestarë të moshuarish, nuk arrin të konkretizohet, pasi shumë klientë stepen nga pagesat e larta dhe orientohen drejt agjencive të pastrimit.

“Tarifat qĂ« arrijnĂ« deri nĂ« 1,000 lekĂ« pĂ«r orĂ« janĂ« faktor pengues pĂ«r punĂ«simet.

Aktualisht ka kërkesa të shumta nga familjet në Tiranë për punësimin e grave në pozicione sanitare apo amvise për 2 deri në 5 orë pune, me kohëzgjatje 2 deri në 3 ditë në javë. Por për shkak të tarifave të larta, këto kërkesa shpesh nuk realizohen.

Kryesisht parapĂ«lqehet marrja e shĂ«rbimit nga kompanitĂ« e pastrimit, pasi puna Ă«shtĂ« me eficiente, pasi dĂ«rgohen 2 apo 3 pastruese nĂ« varĂ«si tĂ« madhĂ«sisĂ« sĂ« shtĂ«pisĂ« dhe pagesa Ă«shtĂ« mĂ« e leverdishme sesa pĂ«r punĂ«sime individuale”, nĂ«nvizon Albana Uku, drejtuese e njĂ« prej Agjencive tĂ« NdĂ«rmjetĂ«simit pĂ«r punonjĂ«se.

Vetë kompanitë e pastrimit pohojnë se kërkesa për shërbime pastrimi është me luhatje.

Fiqiri Allmuça, nga kompania e pastrimit “Silvio”, e specializuar pĂ«r ofrime shĂ«rbimesh pastrimi tĂ« pĂ«rditshme nĂ« biznese dhe tĂ« veçantĂ« nĂ« familje, tha pĂ«r “Monitor” se kĂ«rkesa pĂ«r sanitare nĂ« shtĂ«pi, qoftĂ« me orĂ« apo me kohĂ« tĂ« plotĂ«, Ă«shtĂ« e lartĂ«, por problemi mbetet oferta. Sipas tij, numri i grave qĂ« punojnĂ« si sanitare nĂ« ambiente shtĂ«pie Ă«shtĂ« shumĂ« i ulĂ«t. Shkaku kryesor mbetet emigracioni, jo pĂ«r motive punĂ«simi, por kryesisht pĂ«r bashkime familjare.

NdĂ«rsa, Merita Merkaj drejtuese e kompanisĂ« “Mario Professional Cleaning” thotĂ« se kĂ«rkesa pĂ«r pastrime nga familjet Ă«shtĂ« nĂ« rĂ«nie. E pranishme prej 20 vitesh nĂ« tregun e pastrimit, zonja Merkaj shpjegon se tkurrja e kĂ«rkesĂ«s po ndikohet nga shtimi i kompanive qĂ« operojnĂ« nĂ« informalitet.

 

Burimi: Databaza “ÇelĂ«si”, agjencia “Profesionisti”

 

Kërkesa për sanitare sipas njoftimeve online

NĂ« vitin 2025, nĂ« portalin “ÇelĂ«si” Ă«shtĂ« shĂ«nuar njĂ« numĂ«r rekord njoftimesh pĂ«r punĂ«sim sanitaresh nĂ« familje. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« marra nga databaza “ÇelĂ«si” dhe agjencia e rekrutimit “Profesionisti”, pĂ«r vitin 2025 u publikuan 5,179 njoftime pĂ«r punĂ«sim sanitarĂ«sh nĂ« familje. Krahasuar me vitin 2024, numri i njoftimeve Ă«shtĂ« rritur me 22%.

Në vitin 2024 u publikuan 4,245 njoftime. Në raport me 2023, numri i tyre u rrit me 1%. Për vitin 2023, numri i njoftimeve për punësim sanitare arriti në 4,215. Krahasuar me vitin paraardhës, numri i tyre u ul me 3%.

Drejtues tĂ« agjencisĂ« sĂ« rekrutimit “Profesionisti” shpjeguan pĂ«r “Monitor” se rritja e numrit tĂ« njoftimeve pĂ«r punĂ«sim sanitarĂ«sh nĂ« familje nĂ« 2025 nuk reflekton drejtpĂ«rdrejt shtimin e vendeve tĂ« reja tĂ« punĂ«s. Sipas tyre, kjo rritje lidhet kryesisht me krijimin e vendeve tĂ« lira tĂ« punĂ«s pĂ«r shkak tĂ« daljes nĂ« pension tĂ« shumĂ« zonjave, si dhe me lĂ«vizjet e brendshme nga njĂ« vend pune nĂ« tjetrin.

 

Burimi: Databaza “ÇelĂ«si”, agjencia “Profesionisti”

 

Nga totali i njoftimeve pĂ«r 3 kategoritĂ« mĂ« tĂ« kĂ«rkuara pĂ«r t’u punĂ«suar nĂ« familje, pĂ«rfshirĂ« sanitare, dado dhe kujdestarĂ« tĂ« moshuarish pĂ«r vitin 2025, pesha e njoftimeve pĂ«r punĂ«sim pastruese arriti 32%, ndĂ«rsa pĂ«r dado, 8%, dhe pĂ«r kujdestarĂ« familjesh, 60%. Krahasuar me vitin 2024, pesha e njoftimeve pĂ«r sanitare nĂ« familje u rrit me 3%.

Në vitin 2025, sipas të dhënave për punësim sanitaresh nga bizneset u publikuan 8,843 njoftime. Në raport me 2024, numri i tyre u rrit 15%.

 

Mungesa e fuqisë punëtore mban të larta pagesat për pastruese

Sipas të dhënave nga tregu vendas, pagesat për sanitare në ambiente shtëpie vijojnë të jenë të larta. Nëse nuk punësohet individualisht një pastruese, pagesat për orë variojnë nga 800 deri në 1,000 lekë. Pagesat fikse mujore për sanitare luhaten nga 70 mijë deri në 80 mijë lekë dhe në raste të veçanta arrijnë deri në 120 mijë lekë, kryesisht për shtëpi të mëdha si vila me disa kate dhe shumë dhoma.

Për pagesat fikse, orari i punës zgjat nga 6 deri 7-8 orë në ditë.

PĂ«r shĂ«rbim pastrim tĂ« detajuar tĂ« ambienteve tĂ« banimit, nga agjencitĂ« e pastrimit, siç shpjegon edhe drejtuesi i kompanisĂ« “Silvio”, zoti Fiqiri Allmuça dĂ«rgohen dy punonjĂ«se pĂ«r mĂ« shumĂ« efikasitet. PavarĂ«sisht orĂ«ve tĂ« qĂ«ndrimit, pagesat ditore pĂ«r shĂ«rbimin variojnĂ« nga 10 mijĂ« deri nĂ« 15 mijĂ« lekĂ«. Produktet e pastrimit pĂ«r ambientet e shtĂ«pisĂ« sigurohen nga kompania.

Zoti Allmuça shton se klientët që kërkojnë në mënyrë të qëndrueshme këtë shërbim e bëjnë zakonisht një herë në javë dhe janë kryesisht individë që zotërojnë shtëpi të mëdha banimi. Megjithatë, sipas tij, problemi kryesor mbetet mungesa e fuqisë punëtore dhe në shumë raste, për kryerjen e shërbimit profesional të pastrimit, është i detyruar të dërgojë edhe vetëm një pastruese.

“Pagesat pĂ«r punĂ«toret e pastrimit janĂ« nĂ« nivele tĂ« ngjashme me shtetet fqinje europiane si Italia dhe Greqia dhe pak mĂ« tĂ« ulĂ«ta sesa nĂ« Gjermani. Rritja e pagesave Ă«shtĂ« ndikuar nga mungesa e fuqisĂ« punĂ«tore. VeçanĂ«risht nĂ« dy-tre vitet e fundit, bizneset po vuajnĂ« mungesĂ«n e fuqisĂ« punĂ«tore”, – thotĂ« ai.

Edhe Merita Merkaj, nga kompania “Mario Professional Cleaning”, pohon se gjetja e punonjĂ«sve Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« gjithnjĂ« e mĂ« e vĂ«shtirĂ«. NĂ«se disa vite mĂ« parĂ«, numri i tĂ« punĂ«suarve nĂ« kompani arrinte deri nĂ« 15 punonjĂ«se, aktualisht ky numĂ«r Ă«shtĂ« reduktuar ndjeshĂ«m.

“NĂ«se kostoja pĂ«r pastrimin e njĂ« ambienti banimi arrin deri nĂ« 20 mijĂ« lekĂ« (pĂ«r pastrim tĂ« detajuar pĂ«r dy ditĂ«), pastruesja qĂ« dĂ«rgohet pĂ«r punĂ« paguhet nga 3,000 deri nĂ« 4,000 lekĂ« nĂ« ditĂ«. E njĂ«jta pagesĂ« vlen pĂ«r pastruesen edhe nĂ«se punohet mĂ« pak orĂ«. Pra, pavarĂ«sisht orĂ«ve tĂ« punĂ«s, pastruesja paguhet deri nĂ« 4,000 lekĂ« nĂ« ditĂ«. Shtrenjtimi i tarifave Ă«shtĂ« ndikuar nga mungesa e fuqisĂ« punĂ«tore.

Për të garantuar qëndrueshmërinë e numrit të stafit, përveç punonjëseve me pagesa ditore, kemi të punësuara edhe punonjëse me pagesë mujore. Pavarësisht ditëve të punës, për shembull një pastruese me rrogë fikse, edhe nëse punon deri në 10 ditë në muaj, paguhet me një pagë prej 50 mijë lekësh në muaj.

Pagesat për fuqinë punëtore përbëjnë pjesën më të madhe të kostos, përfshirë edhe koston e lartë të produkteve të pastrimit. Për shkak të këtyre kostove të larta, veçanërisht të fuqisë punëtore, marzhet e fitimit arrijnë deri në 10% të pagesave për çdo shërbim.

Pagesat për pastruese arritën rekord në vitin 2024. Sipas të dhënave nga tregu gjatë, periudhës, tarifat varionin nga 500-800 deri në 1,000 për orë që u konsiderua si pagesa maksimale. Krahasuar me 2023, pagesat për orë u rritën rreth 25%. Për të siguruar të ardhura deri në 1 mijë euro në muaj, ishin të shumta gratë që punësoheshin me orare fleksibël në dy apo tre familje.

Për drejtuesit e kompanive të pastrimit, shtrenjtimi i tarifave për pastruese vijon të ndikohet tërësisht nga mungesa e ofertës për fuqi punëtore.

Fiqiri Allmuça, nga kompania e pastrimit “Silvio” dhe Merita Merkaj nga kompania “Mario Professional Cleaning”, nĂ«nvizojnĂ« se mungesa e fuqisĂ« punĂ«tore po ndikohet nga emigracioni, jo vetĂ«m pĂ«r pagesa mĂ« tĂ« larta pĂ«r punĂ« tĂ« ngjashme, por edhe nga largimi jashtĂ« pĂ«r arsyen e bashkimit familjar.

Blerina Gjyriqi, drejtuese e kompanisĂ« sĂ« pastrimit “Debora S Clean sh.p.k.”, pohoi mĂ« herĂ«t pĂ«r “Monitor” se emigracioni po ndikon nĂ« pakĂ«simin e ofertĂ«s sĂ« fuqisĂ« punĂ«tore, pĂ«r rrjedhojĂ«, edhe te shtrenjtimi i pagesave pĂ«r gratĂ« e pastrimit.

“Vihet re qĂ« shumĂ« gra sanitare po emigrojnĂ« jashtĂ« vendit pĂ«r punĂ« tĂ« ngjashme. Emigrimi ka ulur ofertĂ«n pĂ«r punonjĂ«s nĂ« tregun e pastrimit, teksa vijon tĂ« mbizotĂ«rojĂ« kĂ«rkesa e lartĂ«. Nga ana tjetĂ«r, vihet re qĂ« disa prej tyre qĂ« kanĂ« emigruar pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar leje qĂ«ndrimi, dhe pas dy-tre vitesh pritjesh nĂ« qendrat e azilit nuk kanĂ« arritur ta sigurojnĂ«, po kthehen sĂ«rish nĂ« ShqipĂ«ri”, nĂ«nvizoi mĂ« herĂ«t zonja Gjyriqi.

Në faqet online të agjencive të ndërmjetësimit gjenden njoftime të shumta të publikuara për gra shqiptare, me qëllim punësimin në pozicione si pastruese apo amvisa në familje jashtë Shqipërisë.

Bazuar në njoftimet e publikuara online nga agjencitë e ndërmjetësimit, pagesat mujore për amvisa shtëpie në shtete si Zvicra, Gjermania apo Brukseli luhaten nga 1,000 deri në 1,200 euro, me akomodim të siguruar nga familja pritëse dhe dy udhëtime të përfshira.

 

 

 

Kërkesa e biznesit, më e larta për shërbim mirëmbajtje

Për kompanitë e pastrimit, kërkesa nga bizneset është më e lartë për shërbime mirëmbajtjeje.

“Bizneset janĂ« mĂ« tepĂ«r tĂ« interesuara tĂ« punĂ«sojnĂ« punonjĂ«se pĂ«r shĂ«rbim mirĂ«mbajtjeje. Kjo do tĂ« thotĂ« se kĂ«rkojnĂ« njĂ« sanitare, e cila pastron ambientet e punĂ«s dhe mirĂ«mban banjat, me orar pune nga 6 deri nĂ« 8 orĂ« nĂ« ditĂ«, kundrejt pagesave mujore nga 50 mijĂ« deri nĂ« 60 mijĂ« lekĂ« nĂ« muaj.

Pra, nuk kĂ«rkojnĂ« shĂ«rbim me ditĂ« apo orare tĂ« caktuara. PĂ«r ta Ă«shtĂ« mĂ« e leverdishme tĂ« kenĂ« njĂ« punonjĂ«se qĂ« kujdeset çdo ditĂ« pĂ«r mirĂ«mbajtjen e ambienteve, sesa tĂ« paguajnĂ« pĂ«r ditĂ« apo orĂ« tĂ« veçanta”, pohon Merita Merkaj.

Nga pronarët e apartamenteve me qira ditore vazhdon të ketë kërkesë për punësimin e pastruesve, por kompanitë pohojnë se në këto struktura vijon të mos finalizohet kërkesa për shkak të tarifave të larta.

Blerina Gjyriqi nga kompania e pastrimit “Debora S Clean sh.p.k.”, tha mĂ« herĂ«t se kontrata me kĂ«to subjekte nuk arrihet tĂ« finalizohet, pĂ«r shkak tĂ« tarifĂ«s.

“Nga pronarĂ«t e apartamenteve me qira ditore ka kĂ«rkesĂ« pĂ«r punonjĂ«se ditore pastrimi. Por shumica e tyre ngurojnĂ« tĂ« paguajnĂ« sanitaren 1,000 lekĂ« ora. ShumĂ« prej tyre e kryejnĂ« vetĂ« kĂ«tĂ« shĂ«rbim, pasi klientĂ«t largohen nga shtĂ«pia e marrĂ« me qira ditore”.

Burime nga tregu pohuan se aktualisht pagesat më të larta mujore për punonjëset e pastrimit ofrohen nga bizneset e call center-ave. Paga mujore për të punësuarat në këto biznese varion nga 800 deri në 1,000 euro në muaj.

Shumë nga kompanitë e pastrimit i konsiderojnë këto pagesa joreale, të cilat po ndikojnë në shtrembërimin e tregut, pasi shumica e bizneseve të tjera nuk janë në gjendje të ofrojnë nivele të tilla pagese.

 

Punonjës të huaj nga India? Jo faleminderit

Fiqiri Allmuça, drejtues i kompanisĂ« sĂ« pastrimit “Silvio”, thotĂ« se pati tĂ« punĂ«suar 11 indianĂ«, tĂ« cilĂ«t rezultuan se nuk ishin produktivĂ« nĂ« shĂ«rbimin e pastrimit.

Pagesa për ta varionte nga 65-70 mijë lekë në muaj, përfshirë akomodim.

“Marrja e indianĂ«ve nuk mĂ« rezultoi efikase. Produktiviteti i tyre pĂ«r kĂ«tĂ« lloj shĂ«rbimi ishte shumĂ« i ulĂ«t. Po ashtu nuk arrinin tĂ« pĂ«rshtateshin me klimĂ«n e ShqipĂ«risĂ«. Nuk parashikoj tĂ« marr mĂ« tĂ« huaj pĂ«r punĂ«sim, pasi nuk rezultojnĂ« produktivĂ«. Mendoj se kjo skemĂ« nuk funksionon. Edhe pse pagesat pĂ«r punonjĂ«sit e huaj janĂ« tĂ« larta nuk janĂ« produktivĂ«â€.

Biznese të sektorëve të ndryshëm të ekonomisë kanë ngritur disa herë shqetësimin për funksionimin e skemës së punonjësve të huaj, pasi shumica e tyre pas një qëndrimi afatshkurtër, e përdorin Shqipërinë si rrugë tranzite për kalimin drejt Greqisë apo vendeve të tjera të BE-së.

 

Burimi: Databaza “ÇelĂ«si”, agjencia “Profesionisti”

 

Numri i shtetasve indianë të pajisur me leje qëndrimi në 2025 arriti në 2,339 shtetas. Sipas të dhënave të Policisë së Shtetit, krahasuar me 2024, numri i tyre u rrit 47%.

Në totalin e shtetasve të pajisur me leje qëndrime, të ardhurit nga India përbënë 8% të totalit në 2025, kundrejt 7% që përbënë në 2024.

 

Burimi: Databaza “ÇelĂ«si”, agjencia “Profesionisti”

 

Në aplikimet e reja për leje qëndrimi në 2025, shtetasit nga India përbënë numrin më të lartë apo 14% të totalit, e ndjekur nga aplikimet e reja nga shtetasit nga Filipinet me 13%, nga Italia me 12%, nga Egjipti 11%, nga Kosova 9%, dhe nga Turqia 7% etj.

Merita Merkaj thotë se për shkak të kërkesës së ulët për shërbime pastrimi dhe kostos të lartë të fuqisë punëtore, për të është e paleverdishme të punësojë të huaj, të cilët duhet të paguhen deri 60 mijë lekë në muaj, përfshirë edhe kostot për akomodimin e tyre.

 

Burimi: Databaza “ÇelĂ«si”, agjencia “Profesionisti”

 

Megjithatë, për vitin 2025, nga totali i aplikimeve, 65% e tyre ishin për leje unike punësimi, e ndjekur nga aplikimet për bashkim familjar që përbënë 13% apo rreth 5% e tyre ishin për qëllime studimi. Ndërsa numri i shtetasve të huaj që aplikuan për leje të përhershme qëndrimi ishte 40 apo 0.2% të totalit të numrit të aplikimeve për vitin 2025.

Sipas të dhënave nga Policia e Shtetit, nga totali i aplikimeve për 2025, 7,049 apo 36.4% e aplikimeve janë nga femra dhe 12,272 apo 63.6% nga meshkuj.

The post Në hall për pastrim
 kushton më shtrenjtë se në Greqi appeared first on Revista Monitor.

Pagat mbajnë buxhetin, investimet nuk prodhojnë rritje

By: Mira Leka
21 March 2026 at 22:10

Ekonomia po shfaq shenjat e para të lodhjes, ndërsa burimet tradicionale të rritjes po shkojnë drejt maturimit. Për herë të parë, pesha e TVSH-së në buxhet ra në 30.1% në vitin 2025, duke ia lënë fronin taksimit të punës dhe pagave. Vitin e kaluar, 34.6% e arkëtimeve totale u siguruan nga profesionistët, mësuesit dhe mjekët, duke e kthyer punën në motorin e ri fiskal. Nga ana tjetër, ndonëse janë shpenzuar 10 miliardë euro investime në një dekadë, eficienca e tyre është e padukshme. Me një rritje prej vetëm 6.2% të të ardhurave në vitin 2025, ritmi më i ulët pas pandemisë, buxhetit i duhen leva të reja. Midis betonit që nuk prodhon asete dhe rajonit që po nxiton, sistemi ynë fiskal në krahun e shpenzimeve është në pikën e thyerjes

 

Blerina Hoxha

Ekonomia shqiptare dha shenjat e para të lodhjes, pas një periudhe kur buxheti i shtetit u ushqye nga bumi i ndërtimit, shifrat rekord të turizmit dhe rritja e pagave përmes indeksimit dhe një reagim më i mirë nga tregu i punës.

Teksa burimet kryesore të rritjes po shfaqin shenja maturimi, me agoninë e industrisë dhe bujqësisë dhe eksportet me rënie, arkës së shtetit i duhet të gjejë një linjë të re për të mbajtur ritmin e shpenzimeve gjithnjë e në rritje.

Vitin e kaluar, buxheti publik arkëtoi 44.3 miliardë lekë më shumë se në 2024, me rritje 6.2%, ritmi më i ulët që pas pandemisë. Për më tepër, 78% e rritjes erdhi nga tatimet mbi pagën dhe kontributet shoqërore dhe shëndetësore.

Ekonomistët mendojnë se në një sistem të shëndetshëm, rritja duhet të jetë produkt i shpërndarë mes konsumit dhe fitimeve të bizneseve. Mirëpo, fakti që motori i vetëm që prodhon para për shtetin mbetet paga (përmes TAP dhe sigurimeve), dëshmon një rritje të barrës për klasën e mesme dhe profesionistët.

Sipas ekspertit të ekonomisë, Oltion Rrumbullaku, sistemi fiskal shqiptar po pëson një ndryshim rrënjësor strukturor, ku tatimet mbi pagat po bëhen kolona kryesore e sistemit. Sipas tij, nëse historikisht TVSH-ja ka qenë shtylla e buxhetit, viti 2024 shënoi kthesën e parë ku tatimi mbi pagat e tejkaloi atë, një trend që po thellohet ndjeshëm gjatë vitit 2025 dhe pritet të forcohet edhe më shumë në 2026, si pasojë e rritjes së pagës minimale.

Sipas ekspertit, efekti që nisi me reformën e pagave në administratën publike gjatë viteve 2023-2024, tashmë është pasqyruar plotësisht edhe në sektorin privat.

Megjithatë, kjo ngre pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë e ardhshme, ndërkohë që sektori i ndërtimit po shkon drejt maturimit, sektori i turizmit, pavarësisht rritjes, vijon të ketë hapësira të mëdha evazioni dhe nuk po kontribuon në arkën e shtetit proporcionalisht me xhiron e tij.

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, tatimet mbi pagat po kthehen “de facto” nĂ« kolonĂ«n kryesore tĂ« sistemit, duke mbajtur peshĂ«n qĂ« dikur e mbante konsumi. Rritja e pagave gjithashtu u kthye nĂ« instrumentin kryesor pĂ«r rritjen e ekonomisĂ« dy vitet e fundit.

Në vitin 2024, ekonomia shqiptare u rrit rreth 4%, por nëse shihen të detajuar kontribuuesit në këtë ecuri, realiteti është zhgënjyes. Në vend që rritja të ushqehet nga prodhimi, ndërtimi, tregtia dhe shërbimet apo industria, ajo është mbajtur kryesisht nga efekti fiskal i taksave neto dhe shpenzimet publike për pagat e administratës, duke theksuar një model të rritjes së nxitur nga politika buxhetore dhe jo nga baza reale prodhuese.

Kjo tendencë ka vijuar edhe në vitin 2025, ku sektori i administratës publike ka qenë kontribuuesi më i madh i rritjes së PBB-së deri në fund të 9-mujorit.

Në krahun tjetër të bilancit buxhetor, shpenzimet u dominuan nga pagesat e pensioneve që kaluan një faturë 204 miliardë lekë, mbi 2 miliardë euro ose 25% e totalit të shpenzimeve. Shpenzimet kapitale ishin zëri i dytë më i madh, me rreth 132 miliardë lekë, mbi 1.3 miliardë euro. Gjatë dekadës së fundit nga 2014-2025 janë shpenzuar rreth 10 miliardë euro në zërin e investimeve, rreth 4,200 euro për frymë.

Krahasimi me fqinjët tanë, si Kosova apo Maqedonia e Veriut, tregon se Shqipëria, ndonëse shpenzon më shumë në vlerë absolute, vuan nga mungesa e efikasitetit. Ndërsa rajoni po mbyll korridoret strategjikë dhe po investon në pavarësi energjetike, kapitali shqiptar shpesh digjet në procese të gjata burokratike, riparime të vazhdueshme të veprave të ndërtuara keq dhe projekte PPP me kosto të fryra.

Në krahun e të ardhurave gjithnjë e më shumë po reduktohet hapësira kontribuuese e biznesit, dhe në anën tjetër, investimet publike nuk po nxisin rritjen ekonomike.

 

Burimi: Ministria e Financave

 

Burimi: Ministria e Financave

 

Puna zëvendëson konsumin si motori kryesor i arkëtimeve në buxhet

NdĂ«rkohĂ« qĂ« shohim kulla qĂ« lartĂ«sohen dhe hotele qĂ« mbushin bregdetin, shifrat tregojnĂ« se kĂ«ta sektorĂ« nuk po kontribuojnĂ« nĂ« rritjen e tĂ« ardhurave aq sa kontribuon mĂ«suesi, mjeku apo inxhinieri pĂ«rmes Tatimit mbi tĂ« Ardhurat Personale (TAP) dhe sigurimeve. Analiza e tĂ« dhĂ«nave buxhetore tregon njĂ« zhvendosje domethĂ«nĂ«se tĂ« barrĂ«s fiskale, ku pesha e konsumit (TVSH) po pĂ«son rĂ«nie relative pĂ«r t’u zĂ«vendĂ«suar gradualisht nga rritja e kontributit tĂ« tatimit mbi pagat.

Në vitin 2022, TVSH-ja mbante peshën kryesore me mbi 33.4% të totalit të të ardhurave, por ky tregues u ul në 30.1% në vitin 2025. Rënia prej rreth 3.3 pikë përqindjeje sugjeron një varësi më të ulët të buxhetit nga tatimi i drejtpërdrejtë mbi konsumin e qytetarëve në raport me vëllimin total. Kjo tendencë qëndron edhe për ecurinë e tatimit mbi fitimin.

Në vitin 2022, të ardhurat nga ky tatim zunë 8.3% të arkëtimeve totale, teksa në vitin 2025, kontributi i këtij tatimi ra në 7.8% të të ardhurave, duke e lënë barrën kryesore të rritjes mbi krahun e punës.

Në të kundërt, të ardhurat që burojnë nga puna dhe pagat po fitojnë terren me një ritëm më të shpejtë se rritja e vetë totalit të arkëtimeve. Tatimet mbi pagat (TAP plus Sigurime) zunë 29.2% të të ardhurave totale në vitin 2022, ndërsa vitin e kaluar, pesha e tyre u rrit në 34.6% të të ardhurave totale.

Ky tranzicion fiskal tregon se, ndërkohë që konsumi po lëshon terren si burimi parësor i rritjes, dinamika e tregut të punës po shndërrohet në motorin e ri i cili po mbështet zgjerimin e buxhetit të shtetit.

Ekspertët pohojnë se duke u mbështetur kaq fort te puna, qeveria po ekspozohet ndaj një rreziku të madh demografik. Nëse emigrimi vazhdon me këto ritme dhe forca punëtore pakësohet, efekti i pagave maturohet.

Për më tepër, rritja e të ardhurave nga puna në dy vitet e fundit nuk ka ardhur domosdoshmërisht nga hapja e vendeve të reja të punës, por nga rritja e detyruar e pagës minimale dhe indeksimet e pagave në sektorin publik, çka do të thotë se shteti thjesht po merr një pjesë më të madhe nga një tortë që në fakt nuk po zmadhohet realisht në vëllim.

Kur taksat mbështeten te njerëzit që punojnë për të mbajtur në këmbë shpenzimet që rriten me hapa galopantë, krijohet një ndjenjë padrejtësie fiskale që nxit edhe më tej informalitetin ose largimin e trurit.

Pa njĂ« diversifikim tĂ« burimeve tĂ« rritjes, ku ndĂ«rtimi, turizmi dhe industria tĂ« paguajnĂ« pjesĂ«n qĂ« u takon, ky model i bazuar te “gjuetia e pagĂ«s” do tĂ« arrijĂ« shumĂ« shpejt pikĂ«n e thyerjes, duke e lĂ«nĂ« buxhetin pa asnjĂ« alternativĂ« tjetĂ«r veç borxhit.

Eksperti Rrumbullaku argumenton se kjo situatë vjen si pasojë e një mbikëqyrjeje më të lartë mbi pagat dhe rritjes së punësimit, por edhe për shkak të dobësive në mbledhjen e tatimit mbi fitimin.

Ky i fundit mbetet pre e manipulimeve me faturat dhe hapësirave të mëdha për evazion, pasi kur vetë TVSH-ja rritet me ritme shumë të ulëta, krijohet terren që bizneset të fshehin fitimet reale. Sipas tij, efekti që nisi me reformën e pagave në administratën publike gjatë viteve 2023-2024, tashmë është pasqyruar plotësisht edhe në sektorin privat.

Megjithatë, kjo ngre pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë e ardhshme, ndërkohë që sektori i ndërtimit dhe pagat po shkojnë drejt maturimit, sektori i turizmit, pavarësisht rritjes, vijon të ketë hapësira të mëdha evazioni dhe nuk po kontribuon në arkën e shtetit proporcionalisht me xhiron e tij, tha z. Rrumbullaku.

 

Burimi: Ministria e Financave

 

Rezervat e vështira fiskale

Me asistencën e FMN-së, qeveria ka në zbatim një strategji fiskale që synon të mbështesë rritjen e të ardhurave nga tatimet mbi pronën dhe administrimin fiskal. Deri më sot, qeveria ka marrë një pjesë të konsiderueshme të ardhurash nga taksa e ndikimit në infrastrukturë, kur hidhet betoni.

Me maturimin e sektorit, strategia do të fokusohet te Reforma e Kadastrës, sipas planit të Ministrisë së Financave. Taksat nga pronat në Shqipëri janë shumë të ulëta në raport me vendet e BE-së, por qeveria nuk ka arritur të përmbushë objektivat e saj për të reformuar dhe për të digjitalizuar kadastrën fiskale sipas planit. Pritet kalimi nga taksimi mbi vlerën e tregut. Një apartament në qendër të Tiranës nuk do të taksohet më njësoj si një i tillë në periferi.

Kjo konsiderohet si një hapësirë e pashfrytëzuar plotësisht.

Gjithashtu, një seri përjashtimesh fiskale do të rishikohen sipas strategjisë afatmesme të të ardhurave. Turizmi aktualisht gëzon një shkallë të reduktuar prej 6%. Në një skenar krize, rritja e kësaj shkalle drejt 10% ose 20% është leva më e shpejtë për të mbledhur më shumë të ardhura.

Ka ende vend për një fokus te biznesi i vogël, te profesionet e lira dhe pagat e larta që deklarohen pjesërisht. Duke shtrënguar lakun mbi pagat nën dorë, të ardhurat nga sigurimet dhe TAP-i mund të rriten edhe pa u rritur pagat reale në treg. Tregtia online dhe shërbimet përmes rrjeteve sociale janë objektivi i radhës.

Çdo pako qĂ« kalon doganĂ«n mund tĂ« vlerĂ«sohet si njĂ« transaksion tatimor. NĂ«se nuk takson dot prodhimin, do tĂ« taksosh ndotjen. ShqipĂ«ria, nĂ« rrugĂ«n drejt BE-sĂ«, pritet tĂ« aplikojĂ« taksĂ«n e karbonit: NjĂ« kosto shtesĂ« mbi karburantet dhe industrinĂ« e rĂ«ndĂ«.

Nëse qeveria nuk arrin të formalizojë mjaftueshëm ekonominë gri, opsioni i vetëm i mbetur do të jetë rritja e drejtpërdrejtë e normave tatimore ose rritja e borxhit publik, dy rrugë që mbartin kosto të larta politike dhe sociale.

 

Burimi: Ministria e Financave

 

Lexoni edhe:

Investimet si “vrimĂ« nĂ« ujĂ«â€; Nuk kanĂ« sjellĂ« asete dhe rritje ekonomike

The post Pagat mbajnë buxhetin, investimet nuk prodhojnë rritje appeared first on Revista Monitor.

Investimet si “vrimĂ« nĂ« ujĂ«â€; Nuk kanĂ« sjellĂ« asete dhe rritje ekonomike

By: Mira Leka
21 March 2026 at 22:08

Teksa të ardhurat buxhetore po mbështeten te puna, shpërndarja e tyre po favorizon shpenzimet kapitale. Vitin e kaluar, qeveria shpenzoi 1.3 miliardë euro në formën e investimeve kapitale nga rreth 1.6 miliardë euro të planifikuara.

Nga 2014-2025 janë shpenzuar 981 miliardë lekë ose 10 miliardë euro. Nëse marrim në konsideratë kostot me të cilat ndërtohet në një vend të BE-së, Shqipëria do të kishte përfunduar tërësisht infrastrukturën rrugore për të gjithë vendin dhe gjithashtu do të kishte ndërtuar disa qendra spitalore moderne.

Eksperti i ekonomisë, Sherefedin Shehu, ish-zëvendësministër i Financave, vlerëson se ulja e efektivitetit të shpenzimeve publike në Shqipëri ka qenë një zhvillim i pritshëm, duke e lidhur këtë me dobësimin gradual të mekanizmave të menaxhimit financiar në administratë.

Sipas tij, një rol ka luajtur ulja e funksionit të Ministrisë së Financave në kontrollin e investimeve publike, si dhe neglizhimi i ciklit të plotë të menaxhimit të shpenzimeve, që nga planifikimi deri te monitorimi dhe vlerësimi i projekteve.

Kjo situatë, sipas z. Shehu, është shoqëruar edhe me një rënie të transparencës dhe të llogaridhënies fiskale në procesin e investimeve.

Ai thekson se këto zhvillime kanë bërë që përparësitë strategjike të infrastrukturës të zëvendësohen gjithnjë e më shpesh nga projekte me natyrë politike ose nga partneritete klienteliste, të cilat sipas tij, kanë çuar në rritjen e ndjeshme të kostove.

“ShqipĂ«ria sot Ă«shtĂ« vendi ku kostoja e investimeve publike Ă«shtĂ« mĂ« e lartĂ«, edhe kur krahasohet me projekte moderne tĂ« realizuara nĂ« vendet e Bashkimit Europian”, shprehet z. Shehu.

Sipas tij, një pjesë e projekteve të mëdha janë kontraktuar përmes propozimeve të pakërkuara nga kompani të paracaktuara, duke përmendur si shembuj projekte si Rruga e Arbërit, Aeroporti i Vlorës apo ndërtimin e shkollave.

Në raste të tjera, shton ai, projektet janë ritenderuar me kosto më të larta, si në rastin e tunelit të Llogorasë, ndërsa ka edhe projekte të financuara pa u realizuar, siç ndodhi me inceneratorët.

Në këtë kontekst, z. Shehu paralajmëron se kostot e buxhetit publik mund të rriten edhe më tej në vitet në vijim. Sipas tij, abuzimet në fazat e buxhetimit, kontraktimit dhe zbatimit të projekteve kanë prodhuar kosto shtesë, të cilat në disa raste mund të dyfishohen, sidomos kur infrastruktura e ndërtuar me probleme kërkon ndërhyrje të reja për rindërtim ose rehabilitim.

 

Burimi: Ministria e Financave

 

Investimet nuk kanë prodhuar asete dhe rritje ekonomike

Qeveria ka çuar sistematikisht këto vitet e fundit mbi 17% të buxhetit për investime publike, por ato janë fragmentuar dhe copëzuar pa dhënë efekt në rritjen ekonomike.

Një pjesë e madhe e investimeve publike, sidomos pas pandemisë, ka shkuar për rindërtimin e pasojave të tërmetit në lagje të tëra si Thumana, Kombinati dhe 5 Maji, ku janë ndërtuar apartamente falas. Janë shpenzuar shuma të mëdha për segmente si Unaza e Madhe, Rruga e Arbërit dhe Kardhiq-Delvinë.

Problemi është se te ne, kostoja për kilometër ka dalë shpesh më e lartë se në vendet e BE-së për shkak të PPP-ve dhe vonesave në shpronësime.

Gjithashtu janĂ« hapur mbi 200 kantiere kanalizimesh nĂ« mbarĂ« vendin, por nuk e kanĂ« sjellĂ« ujin 24 orĂ« nĂ« rubinetet e qytetarĂ«ve. NjĂ« pjesĂ« e mirĂ« e investimeve publike ka shkuar nĂ« ushtri kryesisht pĂ«r bazĂ«n e KuçovĂ«s, blerjen e helikopterĂ«ve”. Investimet nĂ« infrastrukturĂ« janĂ« bĂ«rĂ« pa cilĂ«si dhe kryesisht janĂ« shtrirĂ« nĂ« periferi duke lĂ«nĂ« qendrĂ«n e vendit pa infrastrukturĂ«.

Nga njĂ« studim i fundit i ekspertes bullgare Desislava Stoilova, “The Nexus between Public Investment and Economic Growth”, rezulton se ShqipĂ«ria shpenzon shifra rekord pĂ«r investime publike, por pa prodhuar rritjen e pritshme ekonomike.

Ndërsa qeveria çon për investime kapitale shifra që shpesh i kalojnë 5-6% të PBB-së, znj. Stoilova vëren një fenomen shqetësues që ajo e quan investim pa ndikim.

Sipas analizës së saj mbi nëntë vendet e rajonit të Europës Juglindore, volumi i lartë i parave të derdhura në projekte publike në Shqipëri rezulton statistikisht i parëndësishëm në raport me rritjen reale ekonomike.

Ajo nënvizon se Shqipëria vuan nga një hendek eficience kronike. Me të njëjtat fonde që Shqipëria përdor për një projekt, vendet fqinje arrijnë të ndërtojnë infrastrukturë më cilësore dhe të ofrojnë shërbime më dinjitoze.

Ky disnivel, sipas kërkuesve, është produkt i drejtpërdrejtë i mungesës së transparencës dhe administrimit të dobët, duke lënë të kuptohet se rruga nga buxheti te realizimi është e mbushur me keqadministrim të fondeve. Ajo që znj. Stoilova e cilëson si alarm është neglizhenca ndaj asaj që konsiderohet motori i vërtetë i një kombi, njerëzit.

Ndërsa betoni gllabëron pjesën e luanit të fondeve publike, investimet në edukim dhe shëndetësi mbeten në nivele mbijetese. Studimi paralajmëron se pa një riorientim drejt kapitalit njerëzor, rritja ekonomike e Shqipërisë do të mbetet një iluzion statistikor që nuk preket kurrë nga qytetarët.

Eksperti i ekonomisë, Pano Soko, vlerëson se një pjesë e konsiderueshme e fondeve që janë paraqitur si investime publike në Shqipëri në fakt nuk kanë funksionuar si të tilla, pasi nuk kanë prodhuar asete që gjenerojnë të ardhura në ekonomi. Sipas tij, dallimi thelbësor mes shpenzimeve dhe investimeve qëndron pikërisht tek efekti që ato krijojnë në kohë.

“Ndryshimi mes shpenzimeve dhe investimeve Ă«shtĂ« se investimet krijojnĂ« asete qĂ« prodhojnĂ« tĂ« ardhura nĂ« tĂ« ardhmen, ndĂ«rsa shpenzimet janĂ« para qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r njĂ« shĂ«rbim apo produkt qĂ« konsumohet dhe nuk gjeneron kthim financiar”, shprehet z. Soko.

Ai thekson se shumë nga fondet që janë alokuar ndër vite si investime publike nuk kanë prodhuar këtë efekt.

“ParatĂ« e dedikuara pĂ«r investime deri mĂ« sot, nĂ« fakt Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« t’i klasifikosh si investime, sepse ato nuk kanĂ« sjellĂ« kthim mbrapsht, por thjesht janĂ« shpenzuar, janĂ« konsumuar”, thotĂ« ai. Sipas z. Soko, kjo do tĂ« thotĂ« se pĂ«r tĂ« krijuar asetet qĂ« duhet tĂ« ishin ndĂ«rtuar dhe qĂ« do tĂ« prodhonin tĂ« ardhura nĂ« kohĂ«, ekonomisĂ« do t’i duhet tĂ« shpenzojĂ« sĂ«rish fonde publike nĂ« tĂ« ardhmen.

 

Si shpenzon rajoni

Për vitin 2025, vendet e Ballkanit Perëndimor kanë miratuar buxhete që pasqyrojnë një përpjekje të përbashkët për të rritur investimet publike, të nxitura kryesisht nga nevoja për infrastrukturë dhe mbështetja e Planit të Rritjes së BE-së. Buxheti i Kosovës për vitin 2025 është caktuar në 3.6 miliardë euro.

Nga kjo shumë, rreth 930 milionë euro (rreth 26% e buxhetit total) janë alokuar për investime kapitale. Ky është një nga nivelet më të larta në rajon për sa i përket përqindjes së buxhetit që shkon drejtpërdrejt për asete fizike, me fokus te hekurudhat, rrugët rajonale dhe sistemet e ujësjellësit.

Kosova ka mbyllur ndërtimin e autostradave të tipit A me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, teksa po përfundon autostradën e Gjilanit dhe është në mes të punës për zgjerimin e Mitrovicës. Kosova ka një buxhet 2.2 herë më të vogël se Shqipëria.

Maqedonia e Veriut, me një buxhet total gati 20% më i ulët se ai i Shqipërisë, ka hyrë në një fazë intensive të punimeve në Korridoret e mëdha rrugore 8 dhe 10. Në vitin 2025, buxheti total i Maqedonisë së Veriut ishte rreth 6.5 miliardë euro, ku rreth 50.5 miliardë denarë, ose rreth 820 milionë euro shkuan për investime kapitale.

Qeveria atje ka planifikuar njĂ« nivel rekord investimesh kapitale, me qĂ«llim adresimin e sfidave infrastrukturore, veçanĂ«risht nĂ« Korridorin 8 dhe 10, pĂ«r tĂ« cilĂ«t ka kontraktuar kompaninĂ« amerikane “Bechtel Enka”, e cila tani Ă«shtĂ« nĂ« punime intensive.

Serbia mbetet investitori më i madh në vlerë absolute. Buxheti i saj për vitin 2025 kishte shpenzime totale prej rreth 22.7 miliardë eurosh (2,660 miliardë dinarë). Një pjesë masive e këtij buxheti më shumë se 4 miliardë euro shkon për projekte kapitale, duke përfshirë ekspozitën EXPO 2027, autostrada të reja dhe modernizimin e ushtrisë.

Serbia shpenzon rreth 7% të PBB-së së saj për investime publike, niveli më i lartë në Ballkanin Perëndimor. Në infrastrukturë, ajo po ndërton hekurudhat e shpejtësisë së lartë. Mali i Zi, i cili ka një buxhet më të vogël prej 2.2 miliardë eurosh, ka alokuar rreth 280 milionë euro posaçërisht për projekte kapitale. Fokusimi kryesor mbetet autostrada Bar-Boljare dhe përmirësimi i infrastrukturës që mbështet turizmin, i cili është shtylla e tyre ekonomike.

 

Lexoni edhe:

Pagat mbajnë buxhetin, investimet nuk prodhojnë rritje

 

The post Investimet si “vrimĂ« nĂ« ujĂ«â€; Nuk kanĂ« sjellĂ« asete dhe rritje ekonomike appeared first on Revista Monitor.

BinarĂ«t “Kuq e Zi” ende nĂ« letĂ«r; ÇfarĂ« po ndodh me projektin 1.8 miliardĂ« euro DurrĂ«s – PrishtinĂ«

By: Mira Leka
21 March 2026 at 22:06

Projekti pĂ«r ndĂ«rtimin e hekurudhĂ«s qĂ« do tĂ« lidhte PrishtinĂ«n me DurrĂ«sin vazhdon tĂ« mbetet nĂ« fazĂ«n e planifikimit, pavarĂ«sisht se konsiderohet njĂ« nga projektet mĂ« tĂ« mĂ«dha infrastrukturore mes KosovĂ«s dhe ShqipĂ«risĂ«. Kjo linjĂ« hekurudhore, e quajtur edhe “Hekurudha Kuq e Zi”, pritet tĂ« kushtojĂ« rreth 1.8 miliardĂ« euro, por ndĂ«rtimi i saj ende nuk ka nisur.

 

Nga Prishtina, Fatos Shala

 “Pluhurin” qĂ« kishte mbuluar projektin e hekurudhĂ«s qĂ« do tĂ« lidhte PrishtinĂ«n me Portin e DurrĂ«sit e ka larguar disi kryeministri i ShqipĂ«risĂ«, Edi Rama, i cili ditĂ«t e fundit ka folur pĂ«r kĂ«tĂ« projekt dhe e ka cilĂ«suar atĂ« si njĂ« nga pĂ«rparĂ«sitĂ« e qeverisĂ« sĂ« tij.

Z.Rama ka bërë të ditur se projekti po ecën drejt fazës së zbatimit, ndërsa ka theksuar se në takimin e fundit me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, kanë diskutuar edhe për mundësitë e financimit.

“Ka pĂ«rfunduar nĂ« bashkĂ«punim me QeverinĂ« e KosovĂ«s studimi i fizibilitetit dhe projekti paraprak pĂ«r hekurudhĂ«n e kombit DurrĂ«s–PrishtinĂ«, me gjatĂ«si 105 kilometra, 14 tunele dhe 43 ura. NĂ« takimin e fundit me kryeministrin Albin Kurti kemi folur edhe pĂ«r dy pista financimi tĂ« huaja, tĂ« cilat do t’i eksplorojmĂ« bashkĂ«risht”.

Sipas tij, linjat hekurudhore do të ndërtohen duke respektuar standardet e Bashkimit Europian dhe do të jenë pjesë e planit për elektrifikimin e rrjetit hekurudhor.

Këto deklarata, kryeministri Rama i bëri gjatë mbledhjes së Kryesisë së Kuvendit me grupin parlamentar socialist, ku foli për projektet infrastrukturore të realizuara dhe ato që planifikohen të zbatohen gjatë mandatit të tij.

Muajin e kaluar, kryeministri Rama zhvilloi një vizitë në Kosovë ku u takua me kryeministrin Kurti dhe presidenten Vjosa Osmani.

Në këtë takim, z. Kurti bëri të ditur se mes të tjerash kanë diskutuar edhe për projekte infrastrukturore me interes të përbashkët dhe mundësitë për realizimin e tyre në këtë mandat të dy qeverive.

“MarrĂ«dhĂ«niet ndĂ«rshtetĂ«rore, marrĂ«veshjet ndĂ«rqeveritare, projektet infrastrukturore me interes tĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe mundĂ«sitĂ« e reja nĂ« kĂ«tĂ« mandat tĂ« dy qeverive, ishin ndĂ«r temat kryesore tĂ« diskutimit.

BashkĂ«punimi dhe marrĂ«veshjet e deritanishme ndĂ«rshtetĂ«rore nĂ« pesĂ« vitet e fundit kanĂ« pĂ«rfshirĂ« njĂ«simin e teksteve shkollore, projektet kulturore mbarĂ«kombĂ«tare, projektet infrastrukturore, si hekurudha PrishtinĂ«-DurrĂ«s, lehtĂ«simin e lĂ«vizjes nĂ« zonat kufitare”.

 

 

Kur nisi dhe ku është tani projekti

Në vitin 2021, Kosova dhe Shqipëria nënshkruan një Memorandum Mirëkuptimi për bashkëpunim në transportin hekurudhor, që lidhet me këtë projekt.

Kurse më 20 qershor 2022, në mbledhjen e përbashkët të dy qeverive në Prishtinë, u konfirmua projekti dhe iu hap rruga zhvillimit të tij.

Projekti i hekurudhĂ«s Prishtinë–DurrĂ«s deri mĂ« tani ka kaluar kryesisht nĂ« fazĂ«n e studimit tĂ« fizibilitetit dhe projektidesĂ«.

Në vitin 2023 u përzgjodh konsorciumi i kompanive që do të hartonte studimin dhe projektimin e linjës hekurudhore, me afat rreth 14 muaj për analizimin e trasesë, gjatësisë së linjës, kostos dhe përfitimeve ekonomike të projektit.

Sipas planeve fillestare, hekurudha do të lidhë Portin e Durrësit me Kosovën përmes territorit të Shqipërisë dhe pritet të kalojë në disa zona të rëndësishme infrastrukturore, duke përfshirë ndërtimin e urave dhe tuneleve për shkak të terrenit malor. Një nga variantet e diskutuara parashikon që linja të hyjë në Kosovë përmes Gjakovës dhe më pas të lidhet me rrjetin hekurudhor drejt Prishtinës.

Së fundmi është bërë e ditur se studimi i fizibilitetit dhe projektideja kanë përfunduar, duke u hapur rrugë fazave të ardhshme të projektit që përfshijnë sigurimin e financimit dhe përgatitjen për ndërtim.

Megjithatë, edhe pse projekti konsiderohet strategjik për transportin e mallrave dhe për lidhjen e Kosovës me Portin e Durrësit, ai mbetet ende në fazë planifikimi. Vendimi për financimin dhe nisjen e punimeve pritet të merret vetëm pasi të përfundojnë të gjitha analizat teknike dhe ekonomike.

Projekti, i njohur edhe si hekurudha “Kuq e Zi”, sipas projektit paraprak do tĂ« jetĂ« rreth 105.8 kilometra i gjatĂ«, me 43 ura, 14 tunele dhe 7 stacione tĂ« reja.

Sipas planifikimeve, në këtë linjë pritet të qarkullojnë deri në nëntë trena pasagjerësh në ditë. Nëse treni ndalet në çdo stacion, udhëtimi nga Durrësi në Prishtinë do të zgjasë rreth 5 orë e 54 minuta, ndërsa për trenat që ndalen vetëm në stacionet kryesore, udhëtimi mund të zgjasë rreth 3 orë e 40 minuta.

Sipas vlerĂ«simeve fillestare, ndĂ«rtimi i hekurudhĂ«s Prishtinë–DurrĂ«s mund tĂ« kushtojĂ« rreth 700 deri nĂ« 750 milionĂ« euro. Financimi pritet tĂ« kĂ«rkohet nga institucionet ndĂ«rkombĂ«tare financiare, Bashkimi Europian, si dhe nga buxhetet e dy shteteve.

Afati më optimist për përfundimin e projektit është rreth 10 vjet, kur pritet të qarkullojë edhe treni i parë në këtë linjë.

 

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë: Ekziston rreziku që ky projekt të përballet me vonesa

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë së Kosovës ka vlerësuar se zhvillimi i hekurudhave do të kishte ndikim të madh në ekonominë e Kosovës, duke ulur kostot për bizneset dhe duke rritur mundësitë për tregti dhe investime.

PĂ«rfaqĂ«suesi i kĂ«saj Dhome, Kushtrim Ahmeti, ka deklaruar pĂ«r “Monitor”, se modernizimi dhe funksionalizimi i hekurudhave do tĂ« ndihmonte drejtpĂ«rdrejt sektorin e biznesit.

“Rikthimi nĂ« funksion dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« modernizimi i hekurudhave mund tĂ« ketĂ« ndikim tĂ« konsiderueshĂ«m nĂ« ekonomi, pasi transporti pĂ«rmes hekurudhave do tĂ« ndikonte nĂ« uljen e kostove tĂ« transportit, sidomos nĂ« njĂ« kohĂ« kur Kosova po pĂ«rballet me rritje tĂ« shpejtĂ« tĂ« çmimeve tĂ« karburanteve, tĂ« cilat janĂ« lĂ«ndĂ« e parĂ« pĂ«r transportin”.

Ai ka theksuar se transporti hekurudhor mund të ndikojë edhe në rritjen e shkëmbimeve tregtare dhe tërheqjen e investimeve të huaja.

“Ky lloj transporti krijon mundĂ«si pĂ«r rritjen e shkĂ«mbimeve tregtare me vendet e rajonit dhe mĂ« gjerĂ«, ndĂ«rsa njĂ«kohĂ«sisht rrit edhe ofertĂ«n e KosovĂ«s pĂ«r investime tĂ« huaja”.

Z. Ahmeti ka theksuar se përdorimi i trenit për transport mallrash mund të ulë ndjeshëm shpenzimet për bizneset.

“Ndikimi mund tĂ« jetĂ« nĂ« njĂ« pĂ«rqindje tĂ« theksuar, sepse pĂ«rveç uljes sĂ« shpenzimeve pĂ«r karburant, ndikon edhe nĂ« uljen e kostove pĂ«r mirĂ«mbajtjen e kamionĂ«ve transportues. Transporti i disa tonelatave mallra me tren largon nga rrugĂ«t dhjetĂ«ra kamionĂ«, gjĂ« qĂ« ndikon edhe nĂ« uljen e ndotjes, kolonave tĂ« gjata, dĂ«mtimit tĂ« rrugĂ«ve dhe aksidenteve nĂ« trafik”.

Sipas tij, projekti i lidhjes hekurudhore me Shqipërinë është ekonomikisht i arsyeshëm edhe për shkak të infrastrukturës ekzistuese në Kosovë.

“NĂ« ndĂ«rlidhjen me ShqipĂ«rinĂ«, vendi ynĂ« ka mĂ« pak kosto ndĂ«rtimi, pasi deri nĂ« dalje tĂ« Prizrenit, hekurudha ekziston dhe vetĂ«m duhet tĂ« rivitalizohet. Po ashtu, Kosova Ă«shtĂ« duke investuar nĂ« linjĂ«n hekurudhore Prishtinë–Hani i Elezit dhe Prishtinë–Leshak, tĂ« cilat e lidhin vendin me rrjetin rajonal dhe europian tĂ« hekurudhave”.

Ai ka shtuar se investimet në hekurudha duhet të vazhdojnë, pasi përfitimet janë afatgjata për ekonominë.

“Kosova ka bĂ«rĂ« investime nĂ« projekte tĂ« mĂ«dha infrastrukturore, ndonĂ«se disa prej tyre kanĂ« stagnuar vitet e fundit. MegjithatĂ«, investimet nĂ« hekurudha duhet tĂ« vazhdojnĂ«, sepse pĂ«rfitimet janĂ« tĂ« shumanshme”.

Megjithatë, z. Ahmeti nuk e përjashton rrezikun që projekte të tilla të përballen me vonesa për shkak të situatës politike në vend.

“Rreziku qĂ« projekte tĂ« tilla tĂ« mbeten vetĂ«m nĂ« letĂ«r Ă«shtĂ« gjithmonĂ« i pranishĂ«m, sidomos nĂ« njĂ« kohĂ« kur Kosova po pĂ«rballet me pasiguri politike, ngĂ«rçe institucionale dhe zgjedhje tĂ« njĂ«pasnjĂ«shme. Edhe projektet qĂ« financohen nga institucionet ndĂ«rkombĂ«tare kanĂ« pasur vonesa nĂ« finalizimin e tyre”.

 

 

Realizimi i projekteve shpesh po vihet në dyshim

Ish-kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Safet GĂ«rxhaliu, ka deklaruar se projekti pĂ«r HekurudhĂ«n Prishtinë–DurrĂ«s shpesh vihet nĂ« dyshim nĂ«se do tĂ« realizohet apo do tĂ« mbetet vetĂ«m nĂ« nivel deklaratash politike.

Sipas tij, me raportet aktuale qĂ« kanĂ« dy shtetet, Ă«shtĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« pritet ndonjĂ« hap i madh drejt realizimit tĂ« projektit. MegjithatĂ«, ai thotĂ« se ky projekt duhet t’i tejkalojĂ« inatet politike dhe tĂ« nisĂ« zbatimin.

“Ky projekt tash e disa vite prezantohet dhe pĂ«rmendet herĂ« pas here, ndĂ«rsa lĂ«shohen deklarata nga krerĂ«t e shteteve. Por nuk po shihet diçka shumĂ« konkrete. Jemi tĂ« vetĂ«dijshĂ«m qĂ« realizimi i tij kĂ«rkon kohĂ«, studime dhe analiza, por koha po ecĂ«n dhe ende nuk po shihet asgjĂ« nĂ« terren. Kam dyshime se me kĂ«to raporte politike qĂ« janĂ« tani mund tĂ« lĂ«vizĂ« diçka konkrete”, ka thĂ«nĂ« z. GĂ«rxhaliu pĂ«r “Monitor”.

Ai shton se realizimi i kĂ«tij projekti do tĂ« ishte njĂ« “mrekulli pĂ«r KosovĂ«n”, pasi sipas tij, hekurudha do tĂ« lidhte edhe mĂ« shumĂ« KosovĂ«n dhe ShqipĂ«rinĂ«, si dhe do tĂ« lehtĂ«sonte bashkĂ«punimin mes bizneseve.

“NdĂ«rtimi i kĂ«saj hekurudhe do tĂ« ishte njĂ« fuqi pĂ«r tĂ« dy shtetet. Do tĂ« lidhen edhe mĂ« shumĂ« mes tyre, do tĂ« rritet tregtia dhe do tĂ« ketĂ« shumĂ« lehtĂ«si pĂ«r bizneset. KĂ«to pĂ«rfitime duhet t’i shohin edhe ata qĂ« e kanĂ« nĂ« dorĂ« realizimin e projektit dhe tĂ« nisin tĂ« punojnĂ« seriozisht pĂ«r tĂ«, e jo vetĂ«m tĂ« mburren me deklarata politike”.

Kryetari i AleancĂ«s Kosovare tĂ« Bizneseve, Agim Shahini, ka deklaruar pĂ«r “Monitor” se projekti i HekurudhĂ«s Prishtinë–DurrĂ«s, i cili ka nisur prej vitesh si ide, po shkon çdo herĂ« e mĂ« afĂ«r fillimit tĂ« realizimit.

Sipas tij, kjo hekurudhë mund të ndërtohet nëse dy shtetet punojnë ngushtë mes vete dhe sigurojnë mbështetjen e nevojshme financiare.

“UnĂ« e shoh tĂ« realizueshĂ«m kĂ«tĂ« projekt, por normalisht duhet tĂ« punohet shumĂ« nga politika e dy shteteve. Duhet tĂ« kĂ«rkohen fonde dhe mbĂ«shtetje ndĂ«rkombĂ«tare, pasi bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« projekt me kosto tĂ« lartĂ«â€, ka thĂ«nĂ« Shahini.

Ai shtoi se ndërtimi i kësaj hekurudhe është po aq i rëndësishëm sa edhe Rruga e Kombit, e cila ka lidhur Kosovën dhe Shqipërinë me njëra-tjetrën.

“Kjo hekurudhĂ« ka rĂ«ndĂ«si tĂ« madhe pĂ«r dy vendet. Ka rĂ«ndĂ«si pĂ«r bizneset dhe pĂ«r ata qĂ« bĂ«jnĂ« tregti, por edhe pĂ«r qytetarĂ«t, pasi do ta ulĂ« ndjeshĂ«m kohĂ«n e udhĂ«timit. Jam i bindur se nĂ«se punohet mirĂ« dhe dy shtetet qĂ«ndrojnĂ« afĂ«r njĂ«ra-tjetrĂ«s me mbĂ«shtetje, projekti mund tĂ« realizohet dhe shumĂ« shpejt do tĂ« mund ta shijojmĂ« tĂ« gjithĂ«â€.

ÇfarĂ« deklaruan ish-ministrat pĂ«r hekurudhĂ«n “Kuq e Zi”

NĂ« njĂ« shkrim nĂ« rrjetet sociale, ish-ministrja e InfrastrukturĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri, Belinda Balluku, e cila tashmĂ« nuk e mban mĂ« kĂ«tĂ« post, e kishte cilĂ«suar ndĂ«rtimin e hekurudhĂ«s “Kuq e Zi” si njĂ« kapitull tĂ« ri pĂ«r bashkĂ«punimin mes dy vendeve.

“NjĂ« hap konkret drejt jetĂ«simit tĂ« njĂ« projekti kombĂ«tar, qĂ« na afron edhe mĂ« shumĂ« duke hapur njĂ« kapitull tĂ« ri mes dy vendeve dhe mĂ« gjerĂ«, pĂ«rmes nxitjes sĂ« shkĂ«mbimeve, lĂ«vizjes dhe zhvillimit tĂ« ekonomisĂ«. Me vendosmĂ«ri, objektiv tĂ« qartĂ« dhe padurim pĂ«r tĂ« ecur sa mĂ« shpejt e pa humbur kohĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« vepĂ«r kombĂ«tare”, kishte shkruar znj. Balluku.

Ajo kishte bĂ«rĂ« tĂ« ditur se kjo hekurudhĂ« do tĂ« jetĂ« 105.8 kilometra e gjatĂ«, do tĂ« ketĂ« 43 ura, 14 tunele dhe 7 stacione tĂ« reja, ndĂ«rsa sipas projektit tĂ« prezantuar linja pritet tĂ« kalojĂ« nga Shkodra drejt GjakovĂ«s, pĂ«r t’u lidhur mĂ« pas me rrjetin hekurudhor tĂ« KosovĂ«s.

Qëndrim të ngjashëm kishte shprehur edhe ish-ministri i Infrastrukturës në Kosovë, Liburn Aliu, i cili gjithashtu nuk e mban më këtë post. Ai e kishte cilësuar projektin si një epokë të re për Kosovën dhe Shqipërinë.

“Nga DurrĂ«si nĂ« PrishtinĂ«: njĂ« hekurudhĂ« e re, njĂ« epokĂ« e re pĂ«r KosovĂ«n dhe ShqipĂ«rinĂ«. Hekurudha ‘Kuq e Zi’. PĂ«rmbyllet me sukses studimi i fizibilitetit dhe dizajni preliminar pĂ«r linjĂ«n hekurudhore DurrĂ«s-PrishtinĂ«, njĂ« projekt strategjik qĂ« na afron mĂ« shumĂ« me ShqipĂ«rinĂ« dhe i hap rrugĂ« njĂ« transformimi tĂ« madh ekonomik, social e mjedisor”.

Sipas tij, kjo linjë hekurudhore do të shërbejë si një urë lidhëse për qytetarët dhe bizneset, duke ulur kostot e transportit dhe duke krijuar mundësi të reja zhvillimi për rajonin.

Ai kishte theksuar gjithashtu se projekti parashikon një investim rreth 1.8 miliardë euro, me rreth 105 kilometra hekurudhë, 14 tunele dhe 7 stacione, si pjesë e një vizioni të përbashkët për forcimin e lidhjeve infrastrukturore mes Kosovës dhe Shqipërisë.

Aktualisht, nĂ« KosovĂ«, vija tĂ« rregullta pĂ«r transport tĂ« brendshĂ«m pĂ«rmes trenave, ka nĂ« itinerarin PrishtinĂ« – PejĂ«, Hani i Elezit – FushĂ« KosovĂ« dhe anasjelltas.

NdĂ«rsa pĂ«r transport ndĂ«rkombĂ«tar, hekurudhat e KosovĂ«s, kanĂ« njĂ« tren tĂ« rregullt, qĂ« quhet “treni i shpejtĂ«â€, i cili qarkullon njĂ« herĂ« nĂ« ditĂ« nĂ« itinerarin PrishtinĂ« – Shkup – PrishtinĂ«.

The post BinarĂ«t “Kuq e Zi” ende nĂ« letĂ«r; ÇfarĂ« po ndodh me projektin 1.8 miliardĂ« euro DurrĂ«s – PrishtinĂ« appeared first on Revista Monitor.

Kripa me gaz dhe nafta me karar

By: Mira Leka
21 March 2026 at 22:04

Pus në Hekal, afër kalasë së Bylisit

 

Historia dhe e ardhmja energjetike e Shqipërisë: si arritjet dhe dështimet e së shkuarës po u hapin rrugë mundësive të së nesërmes.

 

Nga Fatos Fico, ekspert i zhvillimit të qëndrueshëm

NĂ« njĂ« kohĂ« kur ari i zi po thyen sĂ«rish kufijtĂ« e çmimeve, duke arritur nivelet mĂ« tĂ« larta qĂ« prej pikut tĂ« krizĂ«s globale tĂ« vitit 2022, me naftĂ«n bruto e cila kapi nivelin e 120 dollarĂ«ve pĂ«r fuçi — dhe analistĂ«t e tregjeve paralajmĂ«rojnĂ« se tensionet gjeopolitike mund ta shtyjnĂ« kĂ«tĂ« shifĂ«r edhe mĂ« lart — siguria energjetike Ă«shtĂ« kthyer nga njĂ« temĂ« e specializuar, nĂ« njĂ« çështje tĂ« mirĂ«filltĂ« mbijetese kombĂ«tare: fermeri qĂ« do tĂ« paguajĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r inputet dhe naftĂ«n, tregtarĂ«t pĂ«r transportin, udhĂ«tarĂ«t pĂ«r lĂ«vizjen, dhe qeveria e politika pĂ«r inflacionin.

Për Shqipërinë, kjo krizë globale përkthehet me sfida të forta lokale: varësi gati absolute nga moti për prodhimin hidroelektrik, humbje të mëdha financiare nga importet e detyruara të energjisë me çmime të larta gjatë thatësirave, dhe nevoja urgjente për të ndërtuar një sistem prodhimi kompleks të energjisë të pavarur nga klima dhe krizat ndërkombëtare.

Por, për të kuptuar se si mund të dalë vendi nga kjo krizë e rrezikshme dhe të mbrohet nga çmimet e papërballueshme të karburanteve globale, duhet të kthejmë pak kokën nga e shkuara fillimisht.

Historia energjetike e ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rrugĂ«tim i mbushur me iluzione gjeologjike, gjenialitet inxhinierik, diktaturĂ« paranojake dhe dĂ«me tĂ« parikuperueshme ekologjike. ËshtĂ« njĂ« zinxhir shkak – pasojĂ« qĂ« nis nĂ« vitet 1920 deri nĂ« sfidat tona moderne.

 

Iluzioni i fillimit (vitet 1920 – 1930)

Gjithçka nisi me njĂ« iluzion tĂ« madh. KompanitĂ« e naftĂ«s tĂ« asaj kohe si Anglo-Persian Oil Company dhe AIPA italiane bĂ«nĂ« kĂ«rkime dhe zbuluan njĂ« vendburim tĂ« madh nĂ« zonĂ«n e Patos – MarinzĂ«s. Raportet e tyre nĂ« letĂ«r ishin euforike: ishte gjetur njĂ« nga rezervuarĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tokĂ«sorĂ« tĂ« naftĂ«s nĂ« EuropĂ«.

Por kishte njĂ« “kleçkĂ«â€ tĂ« fshehur qĂ« raportet fillestare nuk e theksuan sa duhet: nafta ishte jashtĂ«zakonisht e rĂ«ndĂ« dhe bituminoze. Ajo flinte nĂ«n tokĂ« dhe teknologjia e atĂ«hershme nuk kishte fuqi ta nxirrte nĂ« sipĂ«rfaqe nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« lirĂ« dhe sasi masive. MegjithatĂ«, fara e idesĂ« se “ShqipĂ«ria lundron mbi naftĂ«â€ ishte mbjellĂ« dhe zuri rrĂ«njĂ« thellĂ« po aq sa vetĂ« nafta.

 

Epoka sovjetike dhe paranoja e Enver Hoxhës

Pas Luftës së Dytë Botërore, specialistët sovjetikë sollën pajisje më të avancuara, duke e rritur ndjeshëm prodhimin; madje, ata zbuluan edhe vendburime të reja në strukturat gjeologjike të vendit. Megjithatë, nafta e gjetur u provua se ishte tejet e rëndë dhe me përmbajtje të lartë squfuri, gjë që e bënte nxjerrjen dhe rafinimin një makth inxhinierik.

Kur ndodhi prishja politike me MoskĂ«n, udhĂ«heqja shqiptare u bind se rusĂ«t “i kishin fshehur qĂ«llimisht” hartat e thesareve tĂ« vĂ«rteta.

Nafta u kthye nga gjeologji nĂ« ideologji. Enver Hoxha ishte i bindur se ShqipĂ«ria notonte mbi “oqeane” me naftĂ« cilĂ«sore nĂ« thellĂ«si. Ai Ă«ndĂ«rronte tĂ« bĂ«hej njĂ« udhĂ«heqĂ«s “i ndriçuar” i stilit tĂ« Lindjes sĂ« Mesme, ku pasuria nga nafta do ta bĂ«nte vendin tĂ« pavarur si nga PerĂ«ndimi, ashtu edhe nga Lindja.

Ai shkroi edhe njĂ« libĂ«r “PĂ«r naftĂ«n”, duke marrĂ« rolin e “gjeologut popullor”. InxhinierĂ«t detyroheshin tĂ« braktisnin shkencĂ«n pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar naftĂ« aty ku i drejtonte “nuhatja e tij e pagabueshme” prej kĂ«rkuesi. Kur shpimet dĂ«shtonin, ai gjeti “sabotatorĂ«t”, duke ekzekutuar mendjet mĂ« tĂ« ndritura, tĂ« shkolluara dhe me eksperiencĂ« tĂ« vendit me akuzĂ«n se fshihnin naftĂ«n pĂ«r llogari tĂ« tĂ« huajve.

 

Pragmatizmi ujor (vitet 1960 – 1980)

NĂ« kĂ«tĂ« dramĂ« ekologjike, ShqipĂ«ria rezultoi fatlume vetĂ«m falĂ« gjeografisĂ« sĂ« rajonit: ndĂ«rsa pyjet tona po sakrifikoheshin, pellgjet ujĂ«mbledhĂ«se nĂ« vendet fqinje mbetĂ«n gjerĂ«sisht tĂ« paprekura. KĂ«to “mushkĂ«ri tĂ« jashtme” bĂ«jnĂ« tĂ« mundur qĂ« uji tĂ« mbĂ«rrinte i pastĂ«r dhe me prurje tĂ« qĂ«ndrueshme deri nĂ« kufi, pĂ«rpara se tĂ« pĂ«rballej me erozionin e fortĂ« brenda territorit tonĂ«.

Zhveshja e maleve tona solli “bumerangun ekologjik” qĂ« po paguajmĂ« sot. Pa pyjet qĂ« mbajnĂ« dheun, miliona tonĂ« sedimente pĂ«rfundojnĂ« nĂ« shtratin e liqeneve artificiale tĂ« FierzĂ«s, Komanit dhe Vaut tĂ« DejĂ«s, duke rrezikuar pikĂ«risht ato vepra qĂ« u ndĂ«rtuan pĂ«r tĂ« garantuar stabilitetin ekonomik.

Shpyllëzimi i djeshëm për të mbijetuar të ftohtin dhe për të hapur brazda në shkëmb, sot sjell si pasojë përmbytjen e tokave bujqësore e fushave, si dhe pakësimin e rezervave të ujit në liqenet e hidrocentraleve.

 

Puse në zonën Kocul, Vlorë

 

Paniku i krizave: Nga TEC-i i Vlorës tek anijet me mazut

Edhe pas rĂ«nies sĂ« komunizmit, vendimmarrja energjetike shpesh Ă«shtĂ« udhĂ«hequr nga emergjenca dhe jo nga strategjia. Dy shembujt mĂ« flagrantĂ« tĂ« kĂ«saj mungese vizioni pĂ«r tĂ« pasur njĂ« burim tĂ« sigurt bazĂ« janĂ« TEC-i i VlorĂ«s dhe “zgjidhja” e anijeve gjeneratore.

TEC-i i VlorĂ«s, njĂ« investim prej mbi 100 milionĂ« eurosh i pĂ«rfunduar vite mĂ« parĂ« dhe i projektuar pĂ«r tĂ« punuar me naftĂ« (dhe mĂ« vonĂ« me gaz), nuk prodhoi kurrĂ« asnjĂ« kilovat tĂ« vetĂ«m pĂ«r shkak tĂ« dĂ«shtimeve inxhinierike nĂ« sistemin e ftohjes. Ishte njĂ« “monument” i keqmenaxhimit.

NĂ« vend qĂ« tĂ« korrigjohej ky gabim pĂ«rmes njĂ« tranzicioni tĂ« zgjuar, gjatĂ« pikut tĂ« krizĂ«s globale tĂ« çmimeve energjetike tĂ« viteve tĂ« fundit, vendi u gjend sĂ«rish nĂ« panik. Zgjidhja e gjetur ishte marrja me qira e dy anijeve gjeneratore qĂ« djegin mazut — njĂ« teknologji tepĂ«r ndotĂ«se, arkaike dhe me kosto tĂ« jashtĂ«zakonshme.

Këto gafa masive tregojnë qartë rrezikun e të qenët i varur tërësisht nga kushtet e motit dhe krizat ndërkombëtare, pa pasur prodhim energjie të planifikuar siç duhet.

PikĂ«risht kĂ«tu lind njĂ« pyetje nga kritikĂ«t: pse marrim anije me mazut apo djegim naftĂ« kur gazsjellĂ«si Trans-Adriatik (TAP) kalon mes pĂ«rmes ShqipĂ«risĂ«? NjĂ« keqkuptim i zakonshĂ«m publik Ă«shtĂ« se vendi ynĂ« shĂ«rben vetĂ«m si tranzit dhe “Italia merr tĂ« gjithĂ« gazin”.

E vĂ«rteta Ă«shtĂ« ndryshe: ndonĂ«se rreth 10 miliardĂ« metra kub gaz kalojnĂ« çdo vit drejt EuropĂ«s, ShqipĂ«ria ka tĂ« drejtĂ«n e tĂ«rheqjes (off-take) nĂ« pikĂ«n e Fierit. PĂ«rqindja apo sasia e rezervuar teorikisht arrin nĂ« qindra miliona metra kub nĂ« vit — mĂ« se e mjaftueshme pĂ«r tĂ« ushqyer njĂ« TEC modern apo pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« punĂ« atĂ« tĂ« VlorĂ«s.

Problemi i vërtetë nuk qëndron te mungesa e gazit, por te mungesa kronike e infrastrukturës sonë të brendshme. Ne ende nuk kemi ndërtuar tubacionet lidhëse dhe nuk kemi mbyllur kontratat afatgjata të blerjes.

PĂ«r ta thĂ«nĂ« thjesht: kemi “autostradĂ«n” europiane tĂ« gazit nĂ« oborrin tonĂ«, por nuk kemi ndĂ«rtuar ende rrugĂ«n dytĂ«sore pĂ«r t’i lidhur “makineritĂ«â€ tona prodhuese me kĂ«tĂ« korridor energjetik. Dhe nuk ka si tĂ« mos tĂ« vijĂ« ndĂ«r mend se si pĂ«rherĂ« kemi mbetur pranĂ« sofrĂ«s i pangrĂ«nĂ«, anĂ«s dijes i panxĂ«nĂ«.

 

Ironia gjeologjike: potenciali i vërtetë i së ardhmes

NĂ« njĂ« periudhĂ« ku krizat energjetike globale po bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« shpeshta — nga pandemia te lufta nĂ« UkrainĂ« dhe tensionet nĂ« Gjirin Persik — nevoja pĂ«r tĂ« braktisur varĂ«sinĂ« nga nafta Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« imperativ sĂ« pari mbijetese, e mĂ« tej zhvillimi.

Bota po lëviz drejt dekarbonizimit, duke e parë lëndën djegëse fosile jo më si pasuri, por si një dobësi strategjike. Shqipëria, që dikur dështoi të bëhej sulltanat nafte, sot e gjen veten në një udhëkryq për të ndërtuar një sistem planifikimi shumëplanësh burimor energjetik drejt një tranzicioni sa më të gjelbër.

Ky vizion i ri kĂ«rkon njĂ« ndryshim rrĂ«njĂ«sor tĂ« mentalitetit: nga “prodhues” klasik qĂ« nxjerr e shet lĂ«ndĂ« tĂ« para, nĂ« njĂ« “furnizues shĂ«rbimesh” strategjik. NĂ« thelb, ShqipĂ«ria mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« “Amazon tĂ« energjisĂ«â€ pĂ«r rajonin. Ashtu si gjiganti i tregtisĂ« nuk e bazon modelin dhe fitimin e tij te prodhimi i mallrave, por te kontrolli i depove dhe shpĂ«rndarjes qĂ« rregullojnĂ« flukset kĂ«rkesĂ«-ofertĂ« globale.

Edhe ShqipĂ«ria mund tĂ« kontrollojĂ« “logjistikĂ«n e energjisĂ«â€ pĂ«rmes hibridizimit ujĂ« dhe diell, sistemeve moderne tĂ« ruajtjes me bateri (BESS), dhe njĂ« TEC-i strategjik me gaz si garanci absolute bazĂ«.

NĂ« terma tĂ« thjeshtĂ« ekonomikĂ«, kjo do tĂ« thotĂ« njĂ« kalim epokal nga njĂ« prodhues i pambrojtur — qĂ« detyrohet t’ia shesĂ« energjinĂ« e tij tregut me çmime tĂ« lira kur ka mbiprodhim dhe nuk ka ku ta çojĂ« dhe tĂ« blejĂ« shtrenjtĂ« kur ka thatĂ«sirĂ« — nĂ« njĂ« sistem tĂ« sigurt qĂ« funksionon “on demand” (sipas kĂ«rkesĂ«s).

Duke e ruajtur energjinĂ« si nĂ« njĂ« “magazinĂ«â€, ti zgjedh ta nxjerrĂ«sh atĂ« nĂ« treg saktĂ«sisht nĂ« atĂ« kohĂ« kur kĂ«rkesa Ă«shtĂ« maksimale dhe çmimet nĂ« bursĂ« kapin majat, duke garantuar fitime tĂ« mĂ«dha dhe mbrojtje nga luhatjet. Por, nĂ« thelb ky mbetet optimizimi i prodhimit.

KĂ«shtu zgjidhet edhe “paradoksi i klimĂ«s”. Edhe pse duket sikur jemi tĂ« varur nga moti, thatĂ«sirat e gjata rajonale — qĂ« rrezikojnĂ« hidrocentralet — zakonisht shoqĂ«rohen me ditĂ« tĂ« gjata e tĂ« pastra me diell. Duke rritur nĂ« mĂ«nyrĂ« drastike prodhimin nga panelet diellore dhe duke e ruajtur kĂ«tĂ« energji ditore nĂ« bateri, uji i kaskadĂ«s kursehet.

Ai nuk lĂ«shohet nĂ« çdo kohĂ«, por ruhet si rezervĂ« strategjike pĂ«r t’u lĂ«shuar nĂ« punĂ« vetĂ«m nĂ« çastet e pikut tĂ« kĂ«rkesĂ«s. Ky korrelacion i kundĂ«rt midis reshjeve dhe diellit Ă«shtĂ« shtylla e kĂ«tij vizioni hibrid.

Por qĂ« “bateria” gjigante ujore t’u pĂ«rgjigjet kĂ«rkesave tĂ« bursĂ«s nĂ« milisekonda, ajo ka nevojĂ« urgjente pĂ«r njĂ« rehabilitim tĂ« thellĂ« teknologjik. Pastrimi i miliona tonĂ«ve sedimente nga fundi i liqeneve Ă«shtĂ« njĂ« operacion me kosto titanike dhe shpesh i pamundur nga ana logjistike.

Prandaj, i vetmi shpĂ«tim pĂ«r tĂ« mbajtur gjallĂ« zemrĂ«n e kĂ«tij sistemi Ă«shtĂ« zĂ«vendĂ«simi i “hardware-it” tĂ« brendshĂ«m tĂ« amortizuar: turbina me eficiencĂ« tĂ« lartĂ«, gjeneratorĂ« tĂ« rinj, transformatorĂ« fuqie modernĂ« dhe sisteme digjitale tĂ« kontrollit (SCADA). Nuk mund tĂ« drejtosh logjistikĂ«n e sĂ« nesĂ«rmes me motorĂ«t e sĂ« djeshmes.

MegjithatĂ« as uji dhe as dielli nuk ofrojnĂ« siguri absolute, ndodh qĂ« natyra nuk tĂ« ndihmon aspak — pĂ«r shembull, gjatĂ« njĂ« dimri tĂ« thatĂ«, por shumĂ« tĂ« ftohtĂ« e tĂ« vranĂ«t. KĂ«tu hyjnĂ« nĂ« lojĂ« kavitetet masive kripore (hapĂ«sirat nĂ«ntokĂ«sore) nĂ« Dumre pĂ«r depozitimin e gazit tĂ« TAP.

Ironia e historisĂ« Ă«shtĂ« se pikĂ«risht ky shtrat masiv kripor, ku sondat e naftĂ«s tĂ« HoxhĂ«s u thyen, sot ofron kushtet ideale pĂ«r sigurinĂ« bazĂ« (baseload) tĂ« rajonit. Kripa ka veti “plastike” qĂ« mbyllin çdo mikro-çarje, duke garantuar ruajtjen dhe Ă«shtĂ« kimikisht inerte, duke mos lejuar korrozionin.

KĂ«to kavitete, tĂ« krijuara pĂ«rmes “solution mining” (shpĂ«larjes me ujĂ«), mund tĂ« magazinojnĂ« sasi masive gazi natyror nga TAP. NjĂ« depozitim veror Ă«shtĂ« jetik pĂ«r tĂ« mos blerĂ« gaz me çmime tĂ« kripura nĂ« dimĂ«r (gjĂ« qĂ« do tĂ« rrezikonte lĂ«nien e TEC-it tĂ« fikur).

Por pikĂ«risht kĂ«tu qĂ«ndron edhe ngĂ«rçi financiar i realizimit tĂ« investimit. Greqia nuk e ka kĂ«tĂ« problem tĂ« njĂ« investimi kapital fillestar masiv; fqinjĂ«t po diversifikohen lirĂ« dhe shpejt duke ndĂ«rtuar terminale lundruese e impiante pĂ«r gazin e lĂ«ngshĂ«m (LNG), ndĂ«rsa “bateria” jonĂ« nĂ« Dumre kĂ«rkon miliarda pĂ«r t’u vĂ«nĂ« nĂ« punĂ«.

 

Qendër rajonale energjie

ShqipĂ«ria mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« “Amazon tĂ« energjisĂ«â€ pĂ«r rajonin. Ashtu si gjiganti i tregtisĂ« nuk e bazon modelin dhe fitimin e tij te prodhimi i mallrave, por te kontrolli i depove dhe shpĂ«rndarjes qĂ« rregullojnĂ« flukset kĂ«rkesĂ«-ofertĂ« globale. Edhe ShqipĂ«ria mund tĂ« kontrollojĂ« “logjistikĂ«n e energjisĂ«â€ pĂ«rmes hibridizimit ujĂ« dhe diell, sistemeve moderne tĂ« ruajtjes me bateri (BESS), dhe njĂ« TEC-i strategjik me gaz si garanci absolute bazĂ«.

 

Gara me kohën: Gjeopolitika, bursa dhe fqinjët

MegjithĂ«se “shpĂ«timi” grek me LNG fsheh njĂ« rrezik gjeopolitik: varĂ«sinĂ« nga anijet me gaz amerikan. NĂ« njĂ« epokĂ« ku marrĂ«dhĂ«niet tregtare transatlantike mund tĂ« tensionohen lehtĂ«sisht dhe Uashingtoni mund ta pĂ«rdorĂ« eksportin e energjisĂ« si levĂ« presioni ndaj EuropĂ«s, LNG-ja mbetet thellĂ«sisht e cenueshme.

NĂ« kĂ«tĂ« ekuacion, gazi kaspik i TAP-it dhe kripa e DumresĂ« ofrojnĂ« njĂ« mburojĂ« strategjike shumĂ« mĂ« tĂ« sigurt. NjĂ« justifikim i vĂ«rtetĂ« ekonomik i kĂ«tij investimi kapitali masiv Ă«shtĂ« pikĂ«risht blerja e pavarĂ«sisĂ« afatgjatĂ« dhe fakti se aty mund tĂ« ruhet nĂ« tĂ« ardhmen hidrogjeni i gjelbĂ«r, i cili do tĂ« shĂ«rbejĂ« si “bateri kimike” sezonale.

Përveç depozitimit, kripërat në Dumre fshehin edhe minerale strategjike si kaliumi dhe magnezi, të domosdoshme për plehrat kimike dhe bateritë e gjeneratës së re. Ndërkohë, që i gjithë ky sistem kompleks të funksionojë si një qendër e vërtetë logjistike, kërkohet një investim thelbësor dhe imediat: zgjerimi dhe modernizimi i linjave të interkonjeksionit me vendet fqinje.

KĂ«to linja janĂ« “autostradat” e domosdoshme fizike qĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« mundur tregtimin dhe balancimin e kĂ«saj energjie nĂ« tĂ« gjithĂ« rajonin. Duke ndĂ«rthurur kĂ«to burime natyrore dhe infrastrukturĂ«n e duhur transmetuese, ShqipĂ«ria ndĂ«rton njĂ« sistem qĂ« e mbron ndaj tronditjeve tĂ« krizave botĂ«rore dhe Ă«shtĂ« bazĂ« pĂ«r njĂ« zhvillim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m.

Por kjo ambicie pĂ«rballet edhe me njĂ« garĂ« tĂ« fortĂ«. FqinjĂ«t si Greqia dhe Serbia po derdhin miliarda pĂ«r t’u bĂ«rĂ« ata vetĂ« nyja e re energjetike e rajonit. PĂ«r tĂ« mos mbetur thjesht njĂ« Ă«ndĂ«rr nĂ« beze, prezantime 3D, a projekte madhĂ«shtore, ShqipĂ«risĂ« i duhet tĂ« tĂ«rheqĂ« kapital masiv tĂ« huaj, pasi buxhetet shtetĂ«rore nuk e pĂ«rballojnĂ« dot kĂ«tĂ« tranzicion.

Mbi tĂ« gjitha, duhet tĂ« maturojĂ« urgjentisht BursĂ«n Shqiptare tĂ« EnergjisĂ« (ALPEX). MĂ«simi nga Serbia Ă«shtĂ« i qartĂ«: asnjĂ« “Amazon” nuk funksionon pa njĂ« platformĂ« tregtimi. KĂ«rkohet ngritja e “infrastrukturĂ«s njerĂ«zore”: analistĂ« tregu, ekspertĂ« algoritmikĂ« dhe tregtarĂ« burse, qĂ« dinĂ« tĂ« kthejnĂ« megavatet nĂ« fitim nĂ« kohĂ« reale.

 

Mesazhi

ShqipĂ«ria nuk ka mĂ« nevojĂ« tĂ« Ă«ndĂ«rrojĂ« tĂ« bĂ«het njĂ« “sulltanat i vogĂ«l nafte” sepse ka depozitĂ«n mĂ« tĂ« madhe me naftĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« nĂ« EuropĂ« nĂ«n kĂ«mbĂ«. Misioni i saj i vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« tĂ« ndĂ«rtojĂ« njĂ« sistem inteligjent, gjenerues dhe depozitues tĂ« energjive tĂ« rinovueshme (ujĂ«, diell, erĂ«), i cili funksionon “on demand” pĂ«r tĂ« siguruar fitime nĂ« eksport dhe me kosto tĂ« ulĂ«t pĂ«r rritjen e ekonomisĂ« vendase. Ky fleksibilitet i gjenerimit, ku integrohet njĂ« TEC modern me gaz, depozitimi strategjik i gazit si hap drejt hidrogjenit tĂ« gjelbĂ«r, tĂ« lidhura me njĂ« rrjet tĂ« fuqishĂ«m interkonjeksioni, e shndĂ«rrojnĂ« vendin nĂ« njĂ« hub tĂ« vĂ«rtetĂ« energjetik me pavarĂ«si tĂ« lartĂ« nga moti dhe krizat ndĂ«rkombĂ«tare.

 

 

 

The post Kripa me gaz dhe nafta me karar appeared first on Revista Monitor.

❌
❌