Plani për rikuperimin e Gazës që po ndiqet nga Bordi i Paqes së Donald Trumpit është tkurrur në mënyrë dramatike nga një plan ambicioz për rindërtimin e të gjithë territorit në një projekt-pilot të vogël për jug të Rripit të Gazës.
Edhe skema pilot e parashikuar â qĂ« pĂ«rfshin kamp tĂ« pĂ«rkohshĂ«m pĂ«r njĂ« pjesĂ« tĂ« vogĂ«l tĂ« dy milionĂ« njerĂ«zve tĂ« zhvendosur, me administratĂ« palestineze, polici dhe forcĂ« tĂ« vogĂ«l ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« sigurisĂ« â nuk pritet tĂ« marrĂ« formĂ« para fundit tĂ« vitit.
Hapa gradualë janë bërë javët e fundit. Disa zyrtarë kosovarë e marokenë kanë mbërritur në Izrael dhe pritet të jenë bërthamë e Forcës Ndërkombëtarë të Stabilizimit (ISF), e ngarkuar me mbrojtjen e kampit pilot. Baza logjistike për këtë forcë të ardhshme për të ruajtur automjete, pajisje e materiale të tjera, është drejt përfundimit në pikëkalimin kufitar Kerem Shalon në mes të Izraelit dhe Gazës.
Gjithsesi, as puna pĂ«r kĂ«tĂ« pilot-kampi afĂ«r qytetit tĂ« Rafahut nuk ka nisur, e as ndĂ«rtimi i bazĂ«s logjistike tĂ« ISF-sĂ«. Pamjet satelitore nuk kanĂ« shfaqur asnjĂ« ndĂ«rtim tĂ« ri. E siç ka shkruar âThe Guardianâ nuk priten pĂ«rparime tĂ« mĂ«dha para zgjedhjeve tĂ« 27 tetorit nĂ« Izrael, qĂ« mund ta rrĂ«zojnĂ« koalicionin e kryeministrit Benjamin Netanyahu.
Izraeli në vazhdimësi ka shkelur armëpushimin që u arrit nga Trumpi në tetorin e shkuar, si dhe ka bllokuar punën e rindërtimit e rrjedhjen e ndihmave humanitare në Gaza. Diplomatë perëndimorë në Jerusalem besojnë se shpresa më e madhe për përparim në Gazë është nëse vjen një qeveri e re në Izrael.
Sipas një diplomati në Jerusalem, Bordi i Paqes nuk kishte opsion tjetër përveç se të mundohej të shfrytëzonte në maksimum hapësirën e lejuar, sepse po që se do ta pranonte dështimin, do të hapej rruga për fraksionet ekstreme brenda Qeverisë së Izraelit e që kanë plane rrënjësisht të ndryshme për Gazën.
âQĂ«llimi Ă«shtĂ« thjesht tĂ« bĂ«het diçka, tĂ« mbahet topi nĂ« lojĂ«, sepse nĂ«se ndaleni aty ka tĂ« tjerĂ« me agjendĂ« mĂ« ekstreme qĂ« vetĂ«m presin tĂ« kĂ«rcejnĂ« e tĂ« marrin pĂ«rsipĂ«r situatĂ«n dhe ata po flasin pĂ«r transferim tĂ« plotĂ« tĂ« popullatĂ«s ose kolonioalizĂ«m.
Diplomatët kanë shprehur shqetësim se Netanyahu, nga rreziku për humbje në zgjedhje, do të ndërmarrë ofensivë të plotë para zgjedhjeve të tetorit.
Nga sulmet e Izraelit prej armëpushimit të tetorit, kanë vdekur më shumë se 1100 palestinezë. Ushtria e Izraelit tani e ka nën kontroll më shumë se 60 për qind të territorit dhe ka krijuar një zonë tampon përtej saj.
Megjithatë, rikthimi në luftë të plotë do të prishte edhe planin modest të Bordit të Paqes.
Forcat izraelite vazhdimisht kanë sugjeruar se rikthimi në luftë në shkallë të plotë është i pashmangshëm për shkak se Hamasi ka refuzuar çarmatosjen. Hamasi ka thënë se këtë do ta bëjë nën disa kushte të caktuara dhe ka marrë pjesë në negociatat e fundjavës në Kajro për mekanizmat e çarmatimit.
Megjithatë, sipas raportimeve në Egjipt, përparimi është i zorshëm derisa Izraeli kryen sulme.
âPĂ«rderisa Izraeli nuk kryen tĂ«rheqje graduale nga Rripi i GazĂ«s dhe tĂ« ndryshojĂ« realiteti aty, nuk ka bazĂ« pĂ«r bisedimeâ, ka thĂ«nĂ« njĂ« burim palestinez pĂ«r âHaaretzâ.
Përfaqësuesi i lartë për Gazën, i caktuar nga Bordi i Paqes, Nickolay Mladenov, u kritikua ashpër në maj kur fajësoi Hamasin për ngecjen e bisedimeve pa përmendur fare shkeljet e Izraelit.
Presioni i kufizuar në Izrael ndërkaq ka qenë më diskret. Aryeh Lightstone, kryenegociator i administratës Trump në Izrael, e që shërben edhe si këshilltar i Bordit të Paqes, i ka shkruar privatisht qeverisë së Netanyahut në qershor, duke kërkuar lehtësim të kufizimit për hyrjen e ndihmave humanitare. Qe raportuar se janë ndaluar dërgesat e tubave të ujit apo edhe të paneleve diellore.
Letra ishte konfirmuar nga njĂ« zyrtar. Aty po ashtu kĂ«rkohej miratimi i hyrjes sĂ« ISF-sĂ« dhe njĂ« force policore palestineze. Deri mĂ« tash, kĂ«to kĂ«rkesa sâjanĂ« miratuar.
Programi pilot afĂ«r Rafahut Ă«shtĂ« larg aspiratave fillestare. NĂ« janar, dhĂ«ndri i Trumpit, Jared Kushner, pati premtuar se portat pĂ«r ndihma do tĂ« hapeshin dhe infrastruktura bazĂ« â sistemi i ujit, kanalizimit, energjia elektrike, spitalet e furrat e bukĂ«s â do tĂ« restauroheshin brenda 100 ditĂ«sh.
Pas pesë muajsh ngërç, plani më i vogël u hartua dy javë më parë në Qipro, ku morën pjesë këshilltarët e përmendur por edhe ata nga Instituti Tony Blair dhe pjesëtarë të Komitetit Kombëtar për Administrimin e Gazës (NCAG).
NCAG është trupë me 13 anëtarë profesionistë e teknokratë palestinezë. Atyre u është ndaluar hyrja në Gaza nga Izraeli dhe kanë qëndruar në Kajro që prej se u mblodh Bordi i Paqes në fillim të vitit.
Kampi pilot i synuar parashihet të përbëhet nga kabina lëvizëse për dhjetëra mijëra të zhvendosur në Gaza dhe të ngrihej në zonën tampon afër Rafahut.
Trupat e Izraelit aty parashikohet të tërhiqen nga vija kufitare dhe siguria në kufirin mes Gazës dhe kampit të mbikëqyrej nga ISF-ja dhe forca e trajnuar policore palestineze. Në realitet Izraeli pritet të ketë fjalën vendimtare se kush do të rekrutohet.
Trajnimi i kĂ«saj force nĂ« Egjipt nuk ka nisur ende dhe pritet tĂ« zgjasĂ« disa muaj. Shpresohej qĂ« ISF-ja do tĂ« kishte rreth 5000 trupa â njĂ« e katĂ«rta e forcĂ«s sĂ« parashikuar fillimisht â me trupa nga Kosova, Maroku e ndoshta edhe ShqipĂ«ria e Kazakistani. Duhet muaj tĂ« tĂ«rĂ« pĂ«r tâu trajnuar, teksa korniza ligjore pĂ«r praninĂ« e tyre ende po negociohet me qeverinĂ« izraelite.
âPo qĂ« se ia dalim kĂ«tĂ« deri nĂ« dhjetor, do tĂ« isha i lumturâ, ka thĂ«nĂ« njĂ« zyrtar.
PĂ«rparĂ«si pĂ«r strehim nĂ« kampin pilot do tâu jepej ish-banorĂ«ve tĂ« zonĂ«s Rafah, por nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se çfarĂ« kritere do tĂ« vendosen pĂ«r palestinezĂ«t qĂ« duan tĂ« vendosen aty. E gjithĂ« skema Ă«shtĂ« kritikuar, pĂ«rfshirĂ« nga ish-kryeministri Ehud Olmert qĂ« e ka quajtur âkamp pĂ«rqendrimiâ. MegjithatĂ«, zyrtarĂ«t e Bordit tĂ« Paqes kĂ«mbĂ«ngulin se do tĂ« ketĂ« liri lĂ«vizjeje brenda dhe jashtĂ« zonĂ«s pilot.
Një gamë më e gjerë ndihmash humanitare do të lejohej në kampin pilot, por edhe atje, qeveria izraelite ka këmbëngulur në një dallim midis ndihmës humanitare dhe rindërtimit, ku vetëm e para lejohet.
Nuk është e qartë se nga do të vijnë fondet për projektin pilot. Shumë pak nga 17 miliardë dollarët e premtuar fillimisht për planin 20-pikësh të paqes të Trump për Gazën janë materializuar në të vërtetë. Grupi i Donatorëve të Palestinës i BE-së njoftoi të hënën se ka mbledhur 883 milionë euro për Gazën. Paratë janë të destinuara për restaurimin e infrastrukturës bazë të ujit dhe kanalizimeve dhe menaxhimin e mbeturinave.
Bordi i Paqes po negocion që disa nga 11 miliardë dollarët e të ardhurave tatimore palestineze dhe asetet e ngrira bankare të sekuestruara dhe të mbajtura nga Izraeli të shfrytëzohen në fondet e projektit.
âPo punojmĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«. ĂshtĂ« nĂ« diskutimâ, ka thĂ«nĂ« njĂ« burim nga negociatat. Sugjerimi ka çuar nĂ« zemĂ«rim tek Autoriteti Palestinez (PA) nĂ« Bregun PerĂ«ndimor, i cili Ă«shtĂ« mbytur financiarisht.
âKĂ«to nuk janĂ« fonde izraelite pĂ«r tâu mbajtur ose pĂ«r tĂ« negociuar me toâ, ka thĂ«nĂ« ministri i jashtĂ«m i PalestinĂ«s, Varsen Aghabekian. âKĂ«to fonde duhet tĂ« lirohen menjĂ«herĂ« dhe pa kushte.â
Agabekian ka deklaruar se kalimi i fokusit nga një qasje që përfshin të gjithë Gazën në një projekt të vogël pilot paraqet dilemë për palestinezët.
Sipas një zyrtari të njohur me bisedimet e Qipros, NCAG ishte i ndarë nëse do të ndiqte skemën pilot të Rafah, nga frika se kjo do të rezultonte përçarëse brenda popullsisë palestineze prej 2.1 milionësh të Gazës dhe do ta vinte shumicën dërrmuese në një nivel të dytë me përparësi më të ulët në ofrimin e ndihmës humanitare.
Bordi i Paqes është një iniciativë ndërkombëtare e presidentit amerikan, e themeluar sivjet me synim ndërmjetësimin e konflikteve, mbështetjen e proceseve të paqes dhe koordinimin e përpjekjeve për stabilizim dhe rindërtim në zonat e prekura nga lufta. Kosova është ndër shtetet që iu bashkua si anëtare themeluese. Institucionet e vendit e kanë arsyetuar këtë vendim me partneritetin strategjik me SHBA-në dhe përvojën e Kosovës në proceset e ndërtimit të paqes. Në kuadër të kësaj nisme, Kuvendi i Kosovës ka miratuar edhe dërgimin e një kontingjenti të Forcës së Sigurisë së Kosovës në një mision ndërkombëtar stabilizimi në Gazë.
Login
(@ALERTADESISMO) 