PISA (Programme for International Student Assessment) është një program ndërkombëtar i OECD-së që vlerëson, çdo tre vjet, aftësitë e nxënësve 15-vjeçarë në lexim, matematikë dhe shkencë.

Ndryshe nga testet tradicionale shkollore, PISA nuk mat sa mirë nxënësit kanë memorizuar lëndët, por sa mirë janë në gjendje t’i zbatojnë njohuritë dhe aftësitë në situata reale të jetës së përditshme.

PISA mat aftësitë e leximit në gjuhën amtare ose në gjuhën kryesore të mësimdhënies, duke u fokusuar te kuptimi, interpretimi dhe vlerësimi i teksteve të shkruara.

Sistemet me performancë më të lartë zakonisht shënojnë rezultate në intervalin 550–560 pikë, ndërsa mesatarja e OECD-së është 476.

Ky artikull analizon rezultatet më të fundit të testimit ndërkombëtar PISA, duke krahasuar performancën e nxënësve 15-vjeçarë në lexim mes vendeve të ndryshme dhe duke evidentuar sistemet arsimore që kryesojnë renditjen globale.

Përmes këtyre të dhënave, tregohet se si politikat arsimore, cilësia e mësimdhënies dhe investimet afatgjata në arsim reflektohen drejtpërdrejt në aftësitë e të rinjve për të kuptuar, interpretuar dhe përdorur informacionin në jetën reale.

Singapori kryeson me diferencë të theksuar

Singapori renditet i pari në nivel global me një rezultat mesatar prej 543 pikësh, duke lënë pas të gjitha vendet e tjera.

Sistemi arsimor i shtetit-qytet thekson aftësitë e strukturuara të shkrim-leximit, cilësinë e mësuesve dhe ndërhyrjen e hershme për nxënësit me vështirësi. Singapori kryeson gjithashtu botën edhe në matematikë.

Japonia dhe Irlanda ndjekin në vendin e dytë dhe të tretë, të dyja me nga 516 pikë.

Renditja e vendeve sipas performancës në lexim (PISA)

1. Singapori – 543
2. Japonia – 516
3. Irlanda – 516
4. Tajvani – 515
5. Koreja e Jugut – 515
6. Estonia – 511
7. Makao – 510
8. Kanadaja – 507
9. SHBA-ja – 504
10. Zelanda e Re – 501
11. Hong Kongu – 500
12. Australia – 498
13. Mbretëria e Bashkuar – 494
14. Finlanda – 490
15. Polonia – 489

Dominim i Azisë Lindore dhe Europës Veriore

Ekonomitë e Azisë Lindore dominojnë krye-renditjen, me Tajvanin, Korenë e Jugut, Makaon, Hong Kongun dhe Japoninë që renditen të gjitha në 11 vendet e para.

Këto sisteme shpesh theksojnë kurrikula rigoroze, përfshirje të fortë prindërore dhe standarde kombëtare të qëndrueshme.

Edhe vendet e Europës Veriore, si Estonia dhe Finlanda, shfaqin performancë të lartë, duke reflektuar investime afatgjata në arsim gjithëpërfshirës dhe mirëqenie të nxënësve.

Me 511 pikë, Estonia renditet mes elitës globale, pavarësisht popullsisë relativisht të vogël.

Vendet anglishtfolëse pranë majës

Disa vende anglishtfolëse renditen gjithashtu në gjysmën e sipërme të listës, përfshirë Kanadanë, SHBA-në, Zelandën e Re, Australinë dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Kanadaja kryeson këtë grup me 507 pikë.

Në të kundërt, shumë ekonomi të mëdha europiane, përfshirë Gjermaninë, Francën, Spanjën dhe Italinë, renditen rreth ose pak mbi mesataren e OECD-së. / Visual Capitalist, Shqip.al

The post Vendet që kryesojnë botën në aftësitë e leximit appeared first on Revista Monitor.

Agjencia e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK) e ka nisur vitin 2026 me vijimin e një praktike tashmë të konsoliduar në veprimtarinë e saj: vënien e pasurive të sekuestruara në funksion të interesit publik, institucioneve shtetërore dhe shoqërisë civile.

Në këtë kuadër, Kryeadministratorja e AAPSK, Risena Xhaja, zhvilloi një vizitë pune në një spital privat, i cili ndodhet në proces hetimi nga Prokuroria e Tiranës dhe mbi pasurinë e të cilit është vendosur masë sekuestroje preventive.

Me miratimin e prokurorit të çështjes, AAPSK ka ndërmarrë veprimet për identifikimin dhe shpërndarjen e pajisjeve mjekësore që ndodhen në këtë objekt, duke i vënë ato në dispozicion të Ministrisë së Shëndetësisë për t’u shpërndarë më tej në qendrat spitalore përkatëse. Pajisjet mjekësore do të vihen në përdorim nga QSUT dhe disa nga spitalet rajonale sipas nevojave përkatëse.

Gjatë vizitës, Kryeadministratorja e AAPSK, znj. Risena Xhaja u shpreh:

“E nisim vitin 2026 me një praktikë pune të bërë tashmë rutinë për agjencinë tonë, vënien e pasurive të konfiskuara në funksion të institucioneve shtetërore dhe jo vetëm, por edhe të shoqërisë civile. Në rastin konkret flasim për një institucion shtetëror. Këtu jemi në një spital privat, që është në proces hetimi nga Prokuroria e Tiranës dhe kemi një masë sekuestroje preventive për pasurinë. Me miratimin e prokurorit kemi ardhur sot që të bëjmë shpërndarjen e pajisjeve që ndodhen në spital, duke ia vënë në përdorim Ministrisë së Shëndetësisë, për t’u shpërndarë në qendrat spitalore.”

Ky veprim synon të kontribuojë drejtpërdrejt në përmirësimin e shërbimit shëndetësor dhe në forcimin e kapaciteteve të sistemit publik, duke garantuar përdorimin efikas dhe të dobishëm të pasurive të sekuestruara në dobi të qytetarëve.

AAPSK mbetet e angazhuar në administrimin e përgjegjshëm, ligjor dhe transparent të pasurive të sekuestruara dhe të konfiskuara, duke i shndërruar ato në instrumente konkrete në shërbim të interesit publik.

The post AAPSK vë në përdorim pajisje të sekuestruara nga një spital privat për QSUT dhe spitalet publike appeared first on Revista Monitor.

The post “Retail-i në 2026: Çmime në rritje, konsumatorë më kërkues” appeared first on Revista Monitor.

The post “Rritja e retail-it do të vijë nga cilësia, jo nga volumi” appeared first on Revista Monitor.

Treguesi i ndjesisë ekonomike (TNE) ra me 0.4 pikë në muajin dhjetor.

Sipas Bankës së Shqipërisë, rënia e treguesit të besimit në ekonomi u ndikua kryesisht nga dobësimi i treguesve në sektorët e shërbimeve dhe të industrisë. Treguesi i besimit në sektorin e tregtisë dhe ai i besimit të konsumatorit mbetën pothuajse të pandryshuar. Rritje regjistroi vetëm treguesi i besimit në sektorin e ndërtimit.

Megjithatë, niveli aktual i TNE-së qëndron rreth 6 pikë përqindje mbi mesataren historike.

Treguesi i besimit të industrisë regjistroi një rënie të lehtë me 0.2 pikë përqindje në muajin dhjetor, i ndikuar nga pritjet në rënie për porositë nga eksportet. Niveli i këtij treguesi aktualisht qëndron rreth 2 pikë përqindje mbi mesataren historike. Pritjet e bizneseve të këtij sektori për punësimin në të ardhmen kanë regjistruar rritje, ndërkohë që çmimet e produkteve që do të prodhojnë në të ardhmen priten të mbeten pothuajse të njëjta.

Treguesi i besimit në shërbime ra me 2.8 pikë përqindje në muajin dhjetor. Pavarësisht rënies, niveli i këtij treguesi qëndron rreth 6 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë. Rënia e besimit u ndikua nga vlerësimet më pak optimiste të bizneseve për ecurinë aktuale të aktivitetit të tyre, dhe për nivelin aktual të kërkesës. Pritjet për nivelin e punësimit në të ardhmen janë rishikuar për poshtë, ndërkohë që janë rishikuar për lart çmimet në të ardhmen.

Treguesi i besimit në tregti për dhjetorin regjistroi një vlerë thuajse të njëjtë me atë të muajit nëntor. Niveli i tij qëndron rreth 9 pikë përqindje mbi mesataren historike. Vlera aktuale e treguesit u ndikua nga vlerësimet në rënie të ecurisë aktuale të biznesit dhe në rritje të pritjeve për punësimin. Pritjet për ecurinë e biznesit dhe për çmimet në të ardhmen regjistruan rënie.

Treguesi i besimit në ndërtim u rrit me 4.5 pikë përqindje për dhjetorin. Aktualisht, ky tregues qëndron 16.6 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë. Në rritjen mujore ndikuan të dy komponentët, si vlerësimi i bizneseve për aktivitetin ndërtues dhe ai i porosive aktuale. Pritjet për çmimet në të ardhmen janë vlerësuar me rritje.

Treguesi i besimit konsumator për dhjetorin nuk pësoi ndryshime krahasuar me muajin e kaluar, duke qëndruar rreth 1.5 pikë përqindje mbi mesataren historike. Ndikimet në drejtime të kundërta të balancave përbërëse të tij u kompensuan, duke mos e ndryshuar nivelin e treguesit të agreguar. Vlerësimi për situatën ekonomike në të ardhmen dhe blerjet aktuale në shuma të mëdha u rritën këtë muaj, ndërkohë, në kahun tjetër, pritjet për situatën financiare dhe blerjet e mëdha ishin më pak optimiste. Pritjet për nivelin e përgjithshëm të çmimeve në të ardhmen janë rishikuar për poshtë.

The post Treguesi i besimit në ekonomi e mbylli në rënie vitin 2025 appeared first on Revista Monitor.

The post Tregtia me pakicë, Konkurrenca vendase dhe ndërkombëtare në një treg dinamik appeared first on Revista Monitor.

The post Bujqësia, mes konsolidimit në ferma të mëdha dhe falimentit të njësive tradicionale appeared first on Revista Monitor.

The post Në vitin 2026, agroindustria pret rritje të kostove dhe rënie konsumi appeared first on Revista Monitor.

The post Baret dhe restorantet nuk presin rritje konsumi dhe shtrenjtim çmimesh në vitin 2026 appeared first on Revista Monitor.

The post Turizmi nuk pret surpriza, ecuri e njëjtë me 2025-n appeared first on Revista Monitor.

Lidhja mes Timothée Chalamet dhe Kylie Jenner ka qenë prej kohësh në qendër të vëmendjes së mediave dhe publikut, duke nxitur spekulime të shumta mbi statusin e marrëdhënies së tyre. Tashmë, aktori i njohur duket se ka vendosur t’u japë fund çdo dyshimi, duke e konfirmuar publikisht lidhjen gjatë një prej momenteve më të rëndësishme […]

Dhjetë persona janë shpallur fajtorë për ngacmim kibernetik ndaj Brigitte Macron, bashkëshortes së presidentit francez Emmanuel Macron, nga një gjykatë në Paris.

Të pandehurit u akuzuan se kishin përhapur pretendime të rreme lidhur me gjininë dhe seksualitetin e saj, si edhe se kishin bërë “komente keqdashëse” për diferencën 24-vjeçare të moshës mes çiftit.

Ata u dënuan me dënime me burg me kusht deri në tetë muaj.

Një teori konspirative që pretendon se Brigitte Macron është një grua transgjinore ka qarkulluar që prej zgjedhjes së bashkëshortit të saj si president në vitin 2017.

Vendimi i së hënës në Francë vjen në një kohë kur familja Macron po ndjek një padi për shpifje në Shtetet e Bashkuara kundër influencueses së djathtë Candace Owens, e cila gjithashtu ka përhapur teori konspirative mbi gjininë e zonjës së parë.

Ata pretendojnë se ajo “ka shpërfillur çdo provë të besueshme që rrëzon pretendimin e saj, duke zgjedhur të promovojë teori konspirative dhe shpifës të njohur”.

Owens i ka përsëritur vazhdimisht këto pretendime në podkastin e saj dhe në rrjetet sociale dhe, në mars 2024, deklaroi se do të vinte në lojë “tërë reputacionin e saj profesional” mbi bindjen se zonja Macron “në fakt është burrë”.

Brigitte Macron u njoh për herë të parë me bashkëshortin e saj të tanishëm kur ajo ishte mësuese në shkollën e mesme që ai ndiqte.

Çifti u martua në vitin 2007, kur presidenti i ardhshëm francez ishte 29 vjeç dhe ajo ishte në mesin e të pesëdhjetave.

Presidenti i Kolumbisë, Gustavo Petro ka reaguar sërish pas deklaratës së homologut amerikan, Donald Trump, ku ky i fundit tha se Kolumbia mund të përballet me një operacion ushtarak, si në Venezuelë.

Përmes disa postimesh në rrjetet sociale, Petro thotë se ashtu si venezuelianët, edhe kolumbianët duhet të dalin në rrugë, për të mbrojtur sovranitetin e vendit.

“Dhe të rinjtë venezuelianë kanë dalë në rrugë për të mbrojtur vendin e tyre. Të gjithë venezuelianët, kolumbianët dhe latino-amerikanët duhet të dalin në rrugë. Sovraniteti kombëtar është sovranitet popullor.”, shkruan Petro.

Më herët, Petro deklaroi se emri i tij nuk shfaqet në asnjë trafik droge, duke rrëzuar deklaratën e Trump.

Petro kujtoi gjithashtu se si komandant suprem i Forcave të Armatosura, për të luftuar trafikimin e drogës, urdhëroi sekuestrimin më të madh të kokainës në historinë botërore.

Gjatë një interviste, presidenti amerikan, Donald Trump paralajmëroi Gustavo Petron, se do të dërgonte “një mision amerikan” në vendin e tij të ngjashëm me atë që sulmoi disa zona të Venezuelës dhe çoi në kapjen e presidentit venezuelian, Nicolás Maduro.

Shtyhet në datë 19 janar gjyqi ndaj kryebashkiakut të Tiranës Erion Veliaj dhe të tjerëve.

Shkak u bë mungesa e avokatëve. Avokatja e caktuar kryesisht për Veliajn, Valentina Todoreskut ndodhet jashtë vendit, ndërsa ka njoftuar gjykatën me email.

Kryebashkiaku i Tiranës, akuzohet nga SPAK për disa vepra penale si korrupsion, pastrim parash, fshehje pasurie, shpërdorim detyre, si dhe futje e sendeve të ndaluara në qeli.

Nga gjetjet e SPAK, rezulton se në të paktën 9 raste Erion Veliaj, ka kryer akte korrupsioni pasiv.

SPAK thotë se, në këmbim të përfitimeve të parregullta në para dhe pasuri të paluajtshme, Veliaj ka dhënë leje ndërtimi apo fonde publike nga Bashkia e Tiranës. Të përfshirë në këtë dosje janë janë edhe 28 persona të tjerë, mes tyre dhe biznesmenë.

Prej datës 10 shkurt të 2025, kryetari i bashkisë së Tiranës Erion Veliaj mbahet në paraburgim.

Autoritetet britanike kanë nisur zbatimin e ligjit të ri që u lejon oficerëve të sekuestrojnë telefonat celularë të emigrantëve të paligjshëm edhe pa kryer arrestim.

Qeveria thotë se masa synon të mbledhë informacione mbi rrjetet e kontrabandës që organizojnë kalimet me gomone drejt Mbretërisë së Bashkuar.

Sekuestrimet do të nisin fillimisht në qendrën e përpunimit të emigrantëve në Manston, Kent, ku është instaluar teknologjia për shkarkimin e të dhënave nga pajisjet.

Oficerët do të mund t’u kërkojnë emigrantëve të heqin rrobat për kontroll, si dhe të verifikojnë nëse fshehin karta SIM. Agjencia Kombëtare e Krimit deklaroi se informacionet nga telefonat mund të përshpejtojnë hetimet ndaj grupeve të trafikut.

Ndërkohë, ministri për Sigurinë Kufitare, Alex Norris, tha se masat e reja synojnë “shkatërrimin sa më shpejt të rrjeteve të kontrabandës”.

Nga ana tjetër, Këshilli i Emigrantëve paralajmëroi se kompetencat duhet të përdoren me kujdes, pasi telefonat janë shpesh një mjet jetik komunikimi për njerëzit vulnerabël.

Ministri për Migracionin, Mike Tapp, tha se telefonat mund të kthehen më vonë, në varësi të rrethanave dhe përmbajtjes së tyre.

Ligji i ri parashikon gjithashtu deri në 14 vite burg për personat që trafikojnë emigrantët, ndërsa ata që kërkojnë pajisje për gomone mund të dënohen deri në 5 vite burg.

Sipas të dhënave zyrtare, gjatë vitit 2025, Kanalin e La Manshit e kanë kaluar 41,472 emigrantë,  rreth 5 mijë më shumë se një vit më parë.

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, tha se ndryshe nga rasti i Nicolas Maduros, Edi Ramën do ta rrëzojë populli shqiptar.

“Edi Rama zhvillon farsë elektorale, njësoj si Maduro. Një nga shkaqet që u arrestua ishte edhe fakti që nuk zhvillon zgjedhje. Edi Rama zhvillon farsë elektorale. Këshilli i Europës, gardiani i zgjedhjeve të lira, thotë që duhet të ndahet partia nga shteti”, tha Berisha pas daljes nga SPAK ku ishte në zbatim të masës së sigurisë ndaj tij.

“Berisha ka deklaruar se zgjedhje me Edi Ramën nuk ka. Është populli shqiptar, opozita shqiptare, që do t’i japë Edi Ramës ndëshkimin e merituar. Unë e kam përshëndetur arrestimin e Maduros dhe ndëshkimin e tij, si një fitore për njerëzit e lirë, por nuk kam deklaruar ndonjëherë se Forcat Delta do të vijnë ta arrestojnë. Po, kam deklaruar, se në aferën McGonigal, Edi Rama është po aq kriminel sa McGonigal”, shtoi ai.

Një aksident me vdekje është shënuar sot në aksin rrugor “Peqin-Elbasan”, në fshatin Bradashesh.

Një 46-vjeçare ka ndërruar jetë në spital pasi u përplas nga një makinë që drejtohej nga shtetasi me inicialet A.H,.

“Mëngjesin e sotëm, në aksin rrugor “Peqin-Elbasan”, në fshatin Bradashesh, shtetasi A. H. dyshohet se ka përplasur me automjetin që drejtonte, shtetasen N. S., 46 vjeçe, këmbësore, e cila për shkak të dëmtimeve ka humbur jetën në spital”, njoftoi sot policia.

Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Elbasan, për veprime të mëtejshme.

Start-up-et kryesore të inteligjencës artificiale po intensifikojnë përpjekjet për të sfiduar dominimin e Google-it në tregun global të shfletuesve të internetit, duke vënë bast se teknologjia e IA-së do të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si njerëzit e përdorin web-in.

OpenAI dhe Perplexity kanë prezantuar muajt e fundit shfletuesit e tyre të rinj, ndërsa Microsoft ka integruar mjetin Copilot AI në shfletuesin Edge, duke u mundësuar përdoruesve të bashkëveprojnë me chatbot-e paralelisht me përmbajtjen që po lexojnë.

Këto zhvillime përfaqësojnë ndryshimin më të madh në tregun global të shfletuesve gjatë dy dekadave të fundit dhe shënojnë një front të ri në garën mes gjigantëve teknologjikë për epërsi në fushën e inteligjencës artificiale, raporton Financial Times.

Një betejë kundër një gjiganti dominues

Google mbetet lojtari kryesor, me mbi 63% të tregut global të shfletuesve, sipas të dhënave të Cloudflare, dhe ka lëvizur shpejt për të integruar modelet e tij Gemini AI në Chrome.

Megjithatë, aktorët e rinj besojnë se shfletuesit e bazuar në IA mund të riformësojnë përvojën online.

Mark Surman, president i Mozilla Foundation, tha për Financial Times se shfletuesit e rinj me IA do të përcaktojnë mënyrën se si njerëzit do të ndërveprojnë me internetin në të ardhmen. Mozilla planifikon t’u lejojë përdoruesve të Firefox-it të zgjedhin vetë modelin e IA-së që dëshirojnë të integrojnë.

Pse shfletuesit janë kaq të rëndësishëm për IA-në?

Për OpenAI dhe Perplexity, ndërtimi i shfletuesve të tyre krijon një marrëdhënie më të drejtpërdrejtë me përdoruesit, të cilët aktualisht aksesojnë chatbot-e si ChatGPT kryesisht përmes platformave të kontrolluara nga Google ose Microsoft.

Jesse Dwyer nga Perplexity e përshkroi shfletuesin e ri Comet si “sistemin operativ të mendjes”, duke nënvizuar rëndësinë strategjike të kësaj platforme.

Përveç mbledhjes së të dhënave të vlefshme për trajnimin e modeleve gjuhësore, shfletuesit me IA rrisin angazhimin e përdoruesve dhe hapin rrugë të reja për të ardhura nga reklamat.

Shfletuesit shihen gjithashtu si baza ku do të funksionojnë të ashtuquajturit “agjentë IA”, sisteme që mund të veprojnë në emër të përdoruesit, si rezervimi i biletave, menaxhimi i takimeve apo kryerja e blerjeve online.

Kritika, privatësia dhe siguria kibernetike

Megjithëse potenciali është i madh, përvoja e re me shfletues të fuqizuar nga IA ka nxitur edhe kritika. Disa përdorues raportojnë funksione të paqëndrueshme, ndërsa ekspertët paralajmërojnë për rreziqe serioze ndaj privatësisë dhe sigurisë kibernetike.

Integrimi i modeleve të mëdha gjuhësore në shfletues sjell rreziqe si “prompt injection”, një problem ende i pazgjidhur, ku sulmuesit mund të manipulojnë sjelljen e IA-së përmes përmbajtjes së faqeve web.

Konsulenca Gartner ka sugjeruar madje që kompanitë të bllokojnë shfletuesit me IA për shkak të këtyre rreziqeve, veçanërisht kur përdoruesit u besojnë sistemeve të tilla të dhëna sensitive si kartat bankare.

Kompanitë teknologjike theksojnë se përdorimi i të dhënave është opsional dhe i kontrolluar. Google, OpenAI, Microsoft dhe Perplexity deklarojnë se përdoruesit mund të zgjedhin nëse duan apo jo të ndajnë të dhënat për personalizim dhe trajnim të IA-së.

A mjafton AI për të rrëzuar Chrome?

Analistët mbeten skeptikë.

Sipas Stephanie Liu nga Forrester, një shfletues me IA nuk është automatikisht një avantazh konkurrues. OpenAI dhe rivalët e tij do të duhet të ofrojnë një vlerë të qartë dhe bindëse për të tërhequr përdorues nga një shfletues aq i konsoliduar sa Chrome.

Megjithatë, shumë ekspertë bien dakord se tregu është gati për ndryshim, pas dy dekadash inovacioni minimal.

Dwyer u shpreh për Financial Times se “mund të mos dihet ende cili shfletues do të fitojë, por është e qartë se modelet aktuale nuk përfaqësojnë më të ardhmen e internetit.”/kb

A e keni vënë re se edhe pse mund të merrni më shumë para, në fund të muajit ato ju dalin gjithmonë e më pak?!

Të dhënat e INSTAT treguan se në tremujorin e tretë paga reale mesatare bruto ishte 69,630 lekë ose 16,4 për qind më e ulët se paga mesatare nominale prej 83,300 lekësh në të njëjtën periudhë.

Paga reale për shkak të efekteve të inflacionit është 140 euro më e ulët se paga nominale në qershor-shtator 2025.

Paga reale mesatare mujore bruto është indeksuar me inflacionin (2020=100) nga INSTAT. Kjo do të thotë se me rreth 83 mijë lekë, një shqiptar blen sot të njëjtat mallra që në vitin 2020 i blinte me rreth 70 mijë lekë.

Paga nominale mesatare mujore bruto në Shqipëri nga viti 2014 në 2025 është rritur ndjeshëm, po nuk është shoqëruar në të njëjtën masë me përmirësim të fuqisë reale blerëse të të punësuarve, përkundrazi.

Pagat nominale dhe ajo reale kishin diferenca të balancuara para pandemisë, por më pas hendeku erdhi në zgjerim nga rritja e çmimeve, sidomos në qira dhe ushqime.

Paga nominale u rrit ndjeshëm, nga rreth 60 mijë lekë në vitin 2022 në mbi 83 mijë lekë në vitin 2024 dhe fillim 2025. Megjithatë, paga reale rritet shumë më ngadalë dhe në disa tremujorë madje shënon rënie krahasuar me ritmin e pagës nominale. Raporti i pagës reale ndaj pagës nominale bie në mënyrë të vazhdueshme, duke zbritur nga rreth 94% në fillim të vitit 2022 në rreth 83–83% në vitet 2024–2025. Kjo tregon se një pjesë gjithnjë e më e madhe e rritjes së pagave po gërryhet nga inflacioni.

Ndonëse punonjësit marrin paga nominalisht shumë më të larta sot krahasuar me një dekadë më parë, por fuqia reale blerëse e këtyre pagave është përkeqësuar ndjeshëm në vitet e fundit. Pagat më larta nuk kanë arritur të kompensojë rritjen e çmimeve, duke bërë që përfitimi real për të punësuarit të jetë më i ulët sesa sugjeron rritja nominale e të ardhurave.

Diferenca ndërmjet pagës reale dhe asaj nominale po thellohet për shkak se rritja e tyre nuk erdhi nga produktiviteti në ekonomi, por nga presionet e fuqisë punëtore. Rritja e pagave me vendime e stimuloi edhe me shume rritjen e çmimeve duke e ulur në vërtetë vlerën reale të pagave./ Monitor/kb

Me ish-udhëheqësin e rrëzuar të Venezuelës, Nicolas Maduron, tashmë në një burg amerikan, presidenti amerikan, Donald Trump, paralajmëroi udhëheqësit autoritarë të vendit të Amerikës së Jugut se do ta “paguajnë një çmim shumë të madh” nëse nuk “bashkëpunojnë” me Uashingtonin, edhe mes shqetësimeve globale për sulmin ushtarak amerikan.

Trump, në një intervistë të publikuar më 4 janar në The Atlantic, paralajmëroi presidenten në detyrë të Venezuelës, Delcy Rodriguez, se “nëse ajo nuk bën atë që është e drejtë, do të paguajë një çmim shumë të madh, ndoshta më të madh se Maduro”.

Rodriguez, e krahut të majtë politik, ishte zëvendëspresidente e Maduros përpara se të emërohej presidente në detyrë më 4 janar. Ajo e quajti veprimin e SHBA-së shkelje të Kartës së OKB-së dhe u zotua se “ne nuk do të jemi kurrë më skllevër”.

Maduro, më 4 janar, ndodhej në një burg amerikan pasi ishte transportuar në Nju Jork pas kapjes së tij nga forcat amerikane gjatë sulmit që u dënua nga Irani, Rusia dhe aleatë të tjerë të vendit të Amerikës së Jugut, por u përshëndet nga venezuelianët që jetojnë në mërgim.

Një video e postuar nga Fox News në rrjetet sociale tregonte Maduron, 63 vjeç, duke u shoqëruar nga agjentë federalë dhe duke u thënë gazetarëve: Natën e mirë, Gëzuar Vitin e Ri.

Ai dhe bashkëshortja e tij, e cila gjithashtu u kap gjatë bastisjes planifikohet të paraqiten në gjykatë më 5 janar për t’u përballur me akuza për drogë.

Në një konferencë shtypi, Trump e përshëndeti operacionin ushtarak në Venezuelë, por nuk dha detaje.. Një gjeneral i lartë amerikan tha se 150 avionë amerikanë ishin përfshirë në sulm pas muajsh përgatitjesh.

Shifrat e viktimave nuk u zbuluan. Trump tha se disa zyrtarë amerikanë u plagosën, por shtoi se ata janë mirë. Ndërkohë, Kuba tha se 32 anëtarë të forcave të saj të sigurisë u vranë në Venezuelë gjatë sulmit amerikan.

Trump shkaktoi reagime kur tha se Shtetet e Bashkuara do ta “drejtojnë” përkohësisht vendin e Amerikës së Jugut “derisa të vijë momenti kur të mund të bëjmë një tranzicion të sigurt, të duhur dhe të matur”.

Nuk ishte menjëherë e qartë se çfarë nënkuptonte Trump me atë që SHBA-ja do ta “drejtojë” vendin. Ai u tha gazetarëve se po “caktonte njerëz” nga kabineti i tij për të qenë përgjegjës në Venezuelë, pa dhënë detaje shtesë.

Zyrtarë të administratës amerikane, përfshirë sekretarin e Shtetit, Marco Rubio nuk dhanë sqarime kur u pyetën gjatë emisioneve televizive më 4 janar për planin e Trumpit.

Gjykata e Lartë e Venezuelës urdhëroi që Rodriguez të merrte rolin e presidentes në detyrë të qeverisë së majtë.

Trump fillimisht shprehu mbështetje për Rodriguez, duke thënë se “ajo në thelb është e gatshme të bëjë atë që ne mendojmë se është e nevojshme për ta bërë Venezuelën sërish të madhe”.

Rodriguez e cila mbështetet nga ushtria venezueliane fillimisht u shfaq sfiduese, duke e quajtur Maduron “presidentin e vetëm” të vendit dhe duke e cilësuar sulmin amerikan si një “njollë të tmerrshme” në marrëdhënie.

Pasi Trump sinjalizoi se ishte gati të kryente një valë të dytë veprimesh ushtarake në Venezuelë nëse do të ishte e nevojshme, Rodriguez zbuti qëndrimin e saj, duke shkruar në rrjetet sociale herët më 5 janar se Karakasi kërkonte një marrëdhënie “të balancuar dhe të respektueshme” me Uashingtonin.

“Ne i shtrijmë një ftesë qeverisë amerikane për të punuar së bashku në një agjendë bashkëpunimi që synon zhvillimin e përbashkët”, shkroi ajo.

Sulmet amerikane në Venezuelë dhe kapja e Maduros u dënuan ashpër nga disa aleatë të Karakasit, si dhe nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, i cili tha se veprimi ushtarak amerikan vendos një “precedent të rrezikshëm”.

Agjencitë e lajmeve cituan burime që thanë se Këshilli i Sigurimit i OKB-së do të mblidhet në orën 10:00 të mëngjesit më 5 janar për të diskutuar operacionin amerikan. Kolumbia, e mbështetur nga Rusia dhe Kina, kërkoi seancën, thanë diplomatët.

Për Jesus Guarecucon, një mjek venezuelian në fund të të tridhjetave që jeton në Miami, Florida, lajmi solli një ndjenjë lehtësimi të shumëpritur.

“Ne jemi absolutisht të lumtur për atë që ndodhi. Kjo është diçka që e kemi pritur për kaq shumë kohë”, i tha Guarecuco Radios Evropa e Lirë.

Guarecuco tha se shumë venezuelianë ndihen sikur nuk janë dëgjuar, pavarësisht viteve të tëra thirrjesh drejtuar komunitetit ndërkombëtar, përfshirë Kombeve të Bashkuara.

Guarecuco jeton në Shtetet e Bashkuara që nga viti 2018, pasi u largua nga Venezuela dhe kërkoi azil politik, për të cilin tha se erdhi si pasojë e përndjekjes së lidhur me aktivitetin e tij politik opozitar. Ai tha se zhvillimet janë pritur me një përzierje lehtësimi dhe pasigurie mes venezuelianëve.

“Shumë venezuelianë janë të hutuar për atë që do të ndodhë më pas. Mendoj se kjo është si një lojë shahu. Duhet të bëhen shumë lëvizje politike”, tha ai, duke shprehur shpresën se ky veprim do të çojë drejt një qeverie tranzitore dhe, përfundimisht, drejt vendosjes në pushtet të kandidatit opozitar Edmundo Gonzalez.

“Ne e dimë që do të marrë kohë, por kjo është ajo që po presim”, tha ai.

Ai shtoi se çdo përfshirje amerikane ka të ngjarë të shoqërohet me marrëveshje të reja, veçanërisht lidhur me naftën, nga të cilat, sipas tij, mund të përfitojnë të dy ekonomitë.

“Nëse i pyet njerëzit e zakonshëm, atyre në të vërtetë nuk u intereson nafta”, tha ai. “Ajo që duan është largimi i Maduros, bashkë me rrethin e tij të ngushtë. Ata duan një qeveri të re, një Venezuelë të re ku njerëzit mund të punojnë, të kenë mundësi dhe një vend të ri. Kjo është ajo që po presim”, tha Guarecuco./REL/kb