Në fund të prillit, në prani të kryeministrit dhe ambasadores amerikane në Greqi, Kimberly Guilfoyle, kompania shtetërore Albgaz nënshkroi me kompaninë greke Aktor LNG USA një kontratë 20-vjeçare për furnizimin e Shqipërisë me gaz natyror të lëngshëm amerikan. Ceremonia u paketua dhe u shit nga propaganda qeveritare si akt gjeopolitik. Por gjashtë muaj më pas, […]
The post “Take-or-pay” pa gaz: si e pranoi Shqipëria rrezikun që fqinjët e refuzuan appeared first on BoldNews.al.
Last Updated on 09/11/2026 by EL
Kancelari gjerman Friedrich Merz ka lidhur miratimin e buxhetit të ardhshëm shumëvjeçar të Bashkimit Evropian me sigurimin e një pakete të re financiare prej 45 miliardë eurosh për Ukrainën. Qëndrimi i tij vjen në një moment kur vendet anëtare janë të ndara si për financimin e Kievit, ashtu edhe për mënyrën e shpërndarjes së fondeve të BE-së.
Ukraina përballet me një mungesë financiare prej rreth 70 miliardë eurosh në buxhetin e vitit 2027, si pasojë e luftës dhe sulmeve të vazhdueshme ruse. Bashkimi Evropian ka premtuar të mbulojë rreth dy të tretat e kësaj shume, afërsisht 45 miliardë euro, përmes një instrumenti financiar që ende nuk është përcaktuar.
Në një letër drejtuar presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, Merz thekson se një angazhim i përbashkët i të gjitha vendeve anëtare për të kontribuar në mënyrë të drejtë në mbulimin e kësaj mungese financiare është kusht thelbësor për të vijuar diskutimet mbi çështjet e tjera, veçanërisht ato që kanë pasoja financiare.
Kancelari gjerman kërkon gjithashtu që negociatat për buxhetin shtatëvjeçar të BE-së të garantojnë një zgjidhje të mbështetur nga të gjitha shtetet anëtare, e cila të sigurojë financim të qëndrueshëm për Ukrainën nga viti 2028 e në vijim, duke përfshirë edhe interesat e krijuara nga huatë e mëparshme.
Bëhet fjalë për kredinë prej 90 miliardë eurosh, të mbështetur nga huamarrja e përbashkët e 24 vendeve. Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke kanë siguruar përjashtimin nga kjo skemë, në këmbim të dhënies së miratimit të nevojshëm unanim. Shlyerja e principalit të kredisë është parashikuar të nisë vetëm pasi Rusia të pranojë dëmshpërblimet e luftës, ndërsa pagesat e interesave do të fillojnë vitin e ardhshëm.
Fillimisht, Komisioni Evropian kishte përllogaritur interesat në rreth 3 miliardë euro në vit, por rritja e kostove të huamarrjes ka ndryshuar parashikimet. Ndërkohë, 45 miliardë eurot e parashikuara për Ukrainën në vitin 2027 do t’i shtohen paketës ekzistuese të kredisë.
Për shkak të përmasave të mëdha të deficitit financiar, një tjetër huamarrje e përbashkët e vendeve të BE-së po shihet si alternativa kryesore. Komisioni Evropian pritet t’u paraqesë shteteve anëtare disa mundësi financimi përpara samitit të posaçëm në fund të muajit.
Në letrën e tij, Merz i kërkon Costa-s që diskutimet të përshpejtohen dhe çështja të vendoset si prioritet në samitin joformal të kësaj jave në Dublin, megjithëse ajo nuk ishte parashikuar fillimisht në agjendë.
Kreu i qeverisë gjermane shpreh gjithashtu pakënaqësinë për faktin se barra financiare dhe ushtarake e mbështetjes për Ukrainën është shpërndarë në mënyrë të pabarabartë dhe është përballuar kryesisht nga një numër i kufizuar shtetesh.
“Mbështetja për Ukrainën është çështje e sigurisë sonë të pandashme evropiane dhe, për këtë arsye, edhe barra e kësaj mbështetjeje duhet të ndahet në mënyrë të barabartë”, shkruan Merz.
Gjermania është donatori më i madh bilateral i Ukrainës. Në të njëjtën linjë me Berlinin janë edhe Danimarka, Finlanda, Holanda dhe Suedia, të cilat kërkojnë që financimi i Ukrainës dhe buxheti i ardhshëm i BE-së të trajtohen si një paketë e vetme.
Këto vende bëjnë pjesë në grupin e njohur si “Frugalët” ose “Modernizuesit”, të cilët kërkojnë shkurtime të përgjithshme në projektbuxhetin e ardhshëm. Kjo i vendos në kundërshti me grupin “Miqtë e Kohezionit”, që synon të ruajë një nivel të lartë të shpenzimeve për fondet e zhvillimit dhe kohezionit.
Nga ana tjetër, Republika Çeke, Hungaria dhe Sllovakia kanë sinjalizuar se do të kërkojnë sërish përjashtimin nga huamarrja e përbashkët për mbështetjen e Kievit. Pritet që të njëjtin qëndrim të mbajë edhe Bullgaria, e cila ka kritikuar vazhdimisht dërgesat e armëve për Ukrainën. Të katër vendet bëjnë pjesë në grupin e vendeve që mbështesin fondet e kohezionit.
Qëndrimi i tyre ka shkaktuar pakënaqësi te vendet që kërkojnë një ndarje më të barabartë të kostove. “Grupi i Kohezionit nuk mund të kërkojë të përfitojë nga të dyja anët. Në Bruksel nuk ka pemë parash, ndaj duhet të bëjmë zgjedhje politike”, citohet të ketë thënë një diplomat evropian.
Edhe ministri irlandez i Financave, Simon Harris, vendi i të cilit mban presidencën e radhës të BE-së dhe ndërmjetëson negociatat, ka mbështetur lidhjen e dy çështjeve.
“Është shumë e vështirë të zhvillosh një diskutim serioz për buxhetin evropian të viteve të ardhshme pa përfshirë Ukrainën dhe financimin e saj. Duhet ta trajtojmë këtë në mënyrën e duhur. Në të vërtetë, kjo është çështje e sigurisë evropiane”, deklaroi Harris.
Megjithatë, jo të gjitha vendet anëtare janë dakord me këtë qasje. Zëvendësministri polak për Çështjet Evropiane, Ignacy Niemczycki, argumentoi javën e kaluar se dy çështjet janë thelbësisht të ndryshme dhe lidhja e tyre mund të sjellë efekt të kundërt, duke e bërë edhe më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare.
Shega, e njohur edhe si shegë, është një frut i preferuar i vjeshtës dhe dimrit që mund të përdoret për të përgatitur lëngje, sallata dhe ëmbëlsira të ndryshme, por mund të hahet edhe veçmas. Megjithatë, kur blihet, nuk është gjithmonë e lehtë të gjykosh se cili frut është i pjekur, i ëmbël dhe plot me fara lëngu.
Edhe pse shumë besojnë se ngjyra e kuqe intensive e lëkurës është treguesi më i mirë i cilësisë, kjo nuk është gjithmonë rasti. Ngjyra e shegëve mund të ndryshojë në varësi të varietetit, kështu që edhe frutat me një lëkurë më të çelët ose më të errët mund të jenë plotësisht të pjekura. Është shumë më e dobishme t’i kushtohet vëmendje formës, peshës dhe strukturës së saj.
Forma mund të zbulojë se sa e pjekur është shega
Ndryshe nga frutat plotësisht të rrumbullakëta, një shegë e pjekur shpesh ka një formë pak këndore ose më të çrregullt. Kjo ndodh sepse farat e saj, ose pjesët lëngore që i rrethojnë ato, zhvillohen brenda lëvores dhe ushtrojnë presion mbi të. Për shkak të kësaj, fruti mund të duket disi katror, me anë më të sheshta.
Zgjidhni fruta më të rënda
Një nga mënyrat më të lehta për të vlerësuar cilësinë e një shege është ta mbani në dorë. Krahasoni disa fruta me madhësi të ngjashme dhe zgjidhni atë që duket më e rëndë.
Pesha më e madhe në krahasim me madhësinë zakonisht tregon se fruti përmban më shumë lëng. Nga ana tjetër, një shegë që është jashtëzakonisht e lehtë për madhësinë e saj mund të jetë më pak lëngshme ose të fillojë të humbasë lagështi.
Brumi duhet të jetë i fortë dhe i tendosur
Kushtojini vëmendje sipërfaqes së frutit. Një shegë cilësore zakonisht ka një lëkurë të fortë dhe të ngushtë pa pjesë të buta dhe të zbrazëta. Gërvishtjet e vogla ose parregullsitë e vogla nuk do të thotë domosdoshmërisht se fruti është i keq.
Megjithatë, shmangni mostrat me njolla të buta, çarje, shenja myku ose dëmtime që mund ta ekspozojnë pjesën e brendshme ndaj prishjes.
Mos u mbështet vetëm te ngjyra
Shega mund të ketë lëkurë me nuanca të ndryshme, nga rozë e çelët në të kuqe të errët, varësisht nga varieteti. Prandaj, intensiteti i ngjyrës nuk është një tregues i besueshëm i ëmbëlsisë ose pjekurisë. Është shumë më e rëndësishme të vlerësohet pesha dhe fortësia e frutit.
Herën tjetër që blini një shegë, mos zgjidhni automatikisht mostrën më të kuqe. Krahasoni disa fruta, zgjidhni atë që është më i rëndë për madhësinë e tij dhe kontrolloni që lëkura e tij të jetë e fortë dhe e padëmtuar. Kështu, do të rrisni shanset për të zgjedhur një frut lëngshëm dhe me cilësi të lartë. /et
Last Updated on 09/11/2026 by EL
Një britanike që shërben si lajmëtare e qytetit që nga viti 1987 është shpallur gruaja me zërin më të lartë në botë, pasi arriti një britmë prej 105.9 decibelësh.
Brenda Willison e realizoi përpjekjen zyrtare duke bërtitur fjalën “oyez” dhe duke hyrë në Guinness World Records si lajmëtarja grua më e zhurmshme e qytetit dhe si gruaja me britmën më të fortë në botë.
Fjala “oyez”, e përdorur tradicionalisht nga lajmëtarët publikë, do të thotë afërsisht “dëgjoni” dhe e ka origjinën nga frëngjishtja e vjetër.
Willison, e cila thotë se nuk beson se kjo ishte britma e saj më e fortë e mundshme, u bë lajmëtare e qytetit Peterborough në vitin 1987.
Ajo tregoi se gjithçka nisi pasi vajza e saj aplikoi në emër të saj për këtë rol, duke shkruar se nëse Brenda do të bërtiste nga një kafene, zëri i saj do të dëgjohej edhe në tjetrën, rreth 2.4 kilometra larg.
Ndërkohë, rekordi për meshkuj mbahet nga australiani Joseph McGrail-Bateup, i cili këtë vit arriti një britmë prej 122.4 decibelësh./et
Ish-deputeti i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Daut Haradinaj, ka reaguar pas vizitës së një grupi serbësh në Pejë dhe Deçan, duke kritikuar institucionet për lejimin e kësaj vizite.
Përmes një postimi në Facebook, Haradinaj ka ngritur pikëpyetje se kush ua ka mundësuar hyrjen dhe vizitën në këto dy qytete, duke përmendur edhe sloganin “Kosova është Serbi”.
“Dje, ministri i Kurtit foli për krijimin e Asociacionit, ndërsa sot paska pasur invazion nga serbët fitues në Beograd, me sloganin ‘Kosova është Serbi’”, ka shkruar Haradinaj.
Ai ka pyetur se kush ua dha lejen për të vizituar Pejën dhe Deçanin, duke e lidhur këtë me vendimet e mëhershme për Manastirin e Deçanit.
“A ua dha ai ose ajo që e dha tokën për Manastirin në orën 24:00 të natës?”, ka shkruar më tej ish-deputeti.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
The post Haradinaj reagon pas vizitës së serbëve në Pejë dhe Deçan: Kush ua dha lejen? appeared first on Sinjali.
Clive Bartram, një ish-mësues 58-vjeçar, është dënuar në Britaninë e Madhe me 7 vite e gjysmë burg. Ai u shpall fajtor për shfrytëzim seksual të të miturave dhe për nxitjen e vajzave që të krijonin e t’i dërgonin fotografi intime të vetes.
Hetimet çuan në identifikimin e pesë viktimave, të moshës 14 deri në 16 vjeç, për mbrojtjen e të cilave autoritetet morën masa. Bartram u shpall fajtor për 13 vepra penale të lidhura me shfrytëzimin seksual të fëmijëve, si edhe me posedimin apo krijimin e materialeve të paligjshme.
Policia e arrestoi në qershor të vitit të kaluar në shtëpinë e tij në Croydon, në jug të Londrës. Arrestimi erdhi pasi ai u lidh me një llogari në rrjetet sociale ku publikoheshin materiale të abuzimit seksual me fëmijë.
Kur filluan hetimet, 58-vjeçari ishte i punësuar në një shkollë të mesme. Hetuesit thonë se ai u shkruante vajzave drejtpërdrejt në internet dhe u premtonte karta dhuratash ose shpërblime të tjera për fotografi me përmbajtje të papërshtatshme.
Bartram krijonte edhe identitete të rreme në internet, duke përdorur fotografitë e një personi të cenueshëm që njihte për të komunikuar me viktimat. Këtij personi i kishte kërkuar që gjithçka të mbahej “sekret”.
Në pamjet e arrestimit të regjistruara nga policia, Bartram ndodhet në divanin e shtëpisë dhe luan me telekomandën e televizorit, ndërkohë që efektivët i njoftojnë arrestimin.
Nga kontrolli i banesës u sekuestruan telefona celularë, kompjuterë portativë dhe pajisje USB. Hetuesit gjetën edhe një telefon tjetër që ish-mësuesi e përdorte, megjithëse fillimisht kishte mohuar se ekzistonte. Pajisja ishte hedhur nga dritarja dhe u zbulua në kopshtin e një prone fqinje.
Analiza forenzike e pajisjeve dhe e llogarive të lidhura me to nxori në dritë materiale të paligjshme me përmbajtje seksuale që përfshinin fëmijë. Ato u klasifikuan në të tria kategoritë e përcaktuara nga autoritetet britanike: A, B dhe C.
The post Ish-mësuesi dënohet me 7 vite e gjysmë burg për shfrytëzim seksual të të miturave dhe nxitje për dërgimin e fotografive intime appeared first on Albeu.com.
Last Updated on 09/11/2026 by EL
Nga: Mimi Jiang / London Review of Books
Gjatë dy viteve të fundit, miqtë e mi që punojnë në industrinë kineze të inteligjencës artificiale kanë reshtur së foluri për singularitetin teknologjik. Sido që ta përkufizojmë atë, ose kemi hyrë tashmë në këtë epokë, ose jemi në prag të saj. Nëse Elon Musk ka të drejtë (megjithëse ai kishte parashikuar se deri në këtë kohë do të mund të jetonim në Mars), brenda pesë vjetësh, inteligjenca artificiale (IA) do ta tejkalojë inteligjencën e gjithë njerëzimit të marrë së bashku dhe brenda dhjetë vjetësh, do të dalë jashtë kontrollit njerëzor. Meqenëse tashmë kemi hyrë në një rrugë pa kthim, kam vendosur të jem optimiste dhe të përgatitem për një botë ku inteligjenca artificiale do të ketë marrë pushtetin dhe do të ketë zgjedhur të mos e shfarosë njerëzimin, por të na lejojë të vazhdojmë të jetojmë.
Nuk do të jetë më e nevojshme të paraqitemi në punë sipas orarit. Unë do të fle deri vonë, pastaj do të ngrihem për të ngrënë një mëngjes të vonshëm. Ndoshta do t’u kërkoj agjentëve të inteligjencës artificiale të më porosisin diçka nga restoranti im i parapëlqyer dhe të organizojnë sjelljen e porosisë me dron. Megjithatë, për momentin, ushqimi mbetet një kënaqësi që nuk mund t’ia delegoj inteligjencës artificiale. Ndërsa ha mëngjesin tim të vonshëm, dëgjoj podkastin Deep Dive, ku dy prezantues anglezë diskutojnë artikuj nga Foreign Affairs, The Economist, Financial Times dhe Bloomberg. Nuk më kishte shkuar kurrë ndër mend se këta prezantues kaq të këndshëm mund të mos ishin njerëz. Ata marrin frymë natyrshëm, qeshin në çastet e duhura dhe herë pas here bëjnë ndonjë gabim, siç do të bënte çdo njeri. Derisa një ditë, një mik më tha se ata duhej të ishin krijime të inteligjencës artificiale: në fund të fundit, asnjë njeri (të paktën asnjë perëndimor) nuk do të mund ta përballonte ngarkesën e punës që kërkon prodhimi i një duzine episodesh në ditë.
Pasditja, në parim, duhet t’i kushtohet punës. Si dikush që shkruan me përtesë dhe përkthen edhe më me shumë përtesë, vitet e fundit e kam gjetur veten pothuajse pa punë. Inteligjenca artificiale mund të shkruajë, të redaktojë dhe të korrigjojë tekste dhe pa dyshim, përkthen më mirë se shumica e njerëzve. Redaktorët letrarë ankohen se përkthyesit njerëzorë kushtojnë shtrenjtë dhe se, sidoqoftë, edhe vetë përkthyesit po përdorin inteligjencën artificiale. Përkthyesit kundërshtojnë duke thënë se pagesat e tyre janë tepër të ulëta — përkthyesit me përvojë marrin 100 renminbi për një mijë shenja, ndërsa fillestarët 60–70 — dhe se procesi zgjat shumë (rreth një vit për ta përkthyer një libër pa ndihmën e makinës dhe një vit tjetër derisa të botohet, nëse je me fat). Pa përmendur faktin se ndonjëherë përkthimi nuk e sheh dritën e botimit. Pesë vjet më parë isha goxha e bindur se inteligjenca artificiale nuk mund t’i zëvendësonte përkthyesit njerëzorë. Tani jam e detyruar të pranoj se vetëm një pjesë e vogël e teksteve që prodhojmë ka vërtet nevojë për një përkthyes njerëzor ose e meriton një të tillë.
Në vend që të shqetësohesha për punën time, vendosa të lexoja se si po ndikon inteligjenca artificiale në punën e të tjerëve. Një rast dramatik i kohëve të fundit kishte në qendër podkasteren e re Zhong Shu (emri i saj i vërtetë është Zhuge Yiyang). Kur Christopher Nolan erdhi në Kinë për të promovuar Odisenë, Zhong Shu ishte ndër të ftuarat që iu dha mundësia ta intervistonin. Biseda e tyre pati një sukses të jashtëzakonshëm; komentuesit perëndimorë u ankuan se «Nolanit iu desh të shkonte deri në Kinë që dikush t’i bënte një intervistë vërtet të shkëlqyer». Zhong-u u ndie e përkëdhelur nga gjithë ajo vëmendje (brenda një nate, të gjithë personazhet e famshëm që ajo ndiqte në X i bënë follow back) dhe regjistroi një podkast ku fliste për suksesin e saj dhe për arsyet pse e meritonte atë. Por përdoruesit kinezë të internetit nuk kishin ndër mend t’ia toleronin një mendjemadhësi të tillë. Ata shqyrtuan prodhimtarinë e saj në podkaste (mbi treqind episode) dhe zbuluan se ajo kishte marrë materiale nga libra, autorë të huaj dhe podkasterë të tjerë, pa ua njohur autorësinë. Gjithashtu, vunë në dukje se ajo kishte përkthyer tetë libra (përfshirë vepra të Hannah Arendt-it, Plutarkut, Rousseau-së dhe Sinclair Lewis-it) brenda një viti të vetëm. Zhong-u i mohoi akuzat për plagjiaturë (duke pranuar vetëm se herë pas here ishte frymëzuar nga të tjerët) dhe përsëriti se «jetojmë në një epokë që kërkon të kërkosh falje pse je i madh», çka i zemëroi edhe më shumë kritikët e saj. Letra ku akuzohej për plagjiaturë iu dërguan Boston College, ku ajo është kandidate për doktoratë, si dhe autorëve që e kishin «frymëzuar». Tani është kthyer në qytetin bregdetar ku është rritur, në pritje që stuhia të kalojë.
Rasti i Zhong-ut nuk është i izoluar. Prej dekadash, intelektualët kinezë kanë përvetësuar punën e akademikëve dhe gazetarëve të huaj. Shkalla në të cilën mund ta shfrytëzonin këtë material të huazuar përcaktohej nga njohuritë e tyre gjuhësore. Tani inteligjenca artificiale e ka kapërcyer këtë hendek informativ. Skena letrare kineze, ndërkaq, është një çështje krejt tjetër. Që nga fundi i vitit 2024, një përdorues i platformës RedNote, me pseudonimin Lyrical Forest (le ta quajmë LF), ka nisur të publikojë fragmente nga veprat e romancierëve të njohur, duke i vendosur përkrah fragmenteve pothuajse identike nga vepra më të hershme të autorëve të tjerë. Ai nuk akuzon askënd për asgjë; thjesht i paraqet tekstet përbri njëri-tjetrit, duke ua lënë lexuesve të nxjerrin përfundimet. Pjesët identike janë ndonjëherë të çuditshme: vetëm disa fjali për motin, për mënyrën e përgatitjes së një ushqimi apo për një grindje mes partnerësh.
Por më pas, një grua, vepra e së cilës ishte shfaqur në disa prej postimeve të LF-së, tentoi të vriste veten. Ajo publikoi në RedNote një letër lamtumire drejtuar miqve, përpara se të merrte tableta melatonine (ndjekësit e saj në internet ndërhynë dhe arritën ta shpëtonin). Një emër që tërhoqi vëmendjen në atë letër ishte Zouzou, një redaktor letrar që kishte zhvilluar një aplikacion të quajtur Guzhen Xiaojian. Aplikacioni përmban një bazë të dhënash me vepra të rëndësishme letrare në gjuhën kineze (përfshirë edhe vepra të përkthyera) dhe fillimisht ishte krijuar për të përmbledhur përmbajtjen e tyre. Ai u ishte shitur shumë universiteteve dhe shoqatave të shkrimtarëve për të mbështetur programet e tyre të creative writing. Megjithatë, aplikacioni mundëson edhe kërkimin me fjalëkyçe dhe gjetjen e shprehjeve përkatëse në bazën e të dhënave. Është e arsyeshme të supozohet se disa shkrimtarë thjesht i kanë kopjuar këto shprehje dhe i kanë vendosur në tekstet e tyre, siç dëshmon LF-ja në postimet e tij të shumta. A është kjo plagjiaturë? Është e vështirë të thuhet. A është shkelje etike? Pa dyshim. Të paktën për momentin, një shkrimtari i duhet ende t’i gjejë vetë fjalët e tij.
Falë zbulimeve të LF-së, shkrimtares Jiang Fangzhou (mentori i së cilës ishte Yan Lianke) iu hoq diploma e masterit nga Universiteti Renmin i Kinës në Pekin. Jia Qianqian, vajza e Jia Pingwa-s (i njohur si «Mbreti i Veriperëndimit» për romanet e tij mbi rajonin e Shaanxi-t), u shkarkua nga posti i profesores së asociuar në Universitetin e Veriperëndimit. Një tjetër studente e Yan Lianke-s, Sun Pin, së fundmi e paditi LF-në për dëmtim të reputacionit të saj. Ajo publikoi një artikull të gjatë me titull «Askush nuk duhet të shkatërrohet kaq lehtë», ku e përshkruante veten si një vajzë punëtore nga një qytet i vogël. Padia kundër LF-së nuk do t’ia shpëtojë reputacionin, por mënyra se si do të zgjidhet kjo çështje do të krijojë një precedent. Në epokën e inteligjencës artificiale, ndoshta kemi nevojë për një ripërkufizim të plagjiaturës.
Gjatë një pushimi nga shfletimi i pandërprerë i mediave sociale, vendosa të lexoja një roman që inteligjenca artificiale nuk mund ta përmbledhë. Librat e shtypur nuk janë idealë për njerëzit me presbiopi dhe ndonjëherë shkronjat janë tepër të vogla. Për fat, kam një pajisje elektronike për lexim ku gjenden edhe aplikacione si Z-Library dhe WeChat Reading. Z-Library ofron një sasi pothuajse të pakufizuar librash elektronikë në të gjitha gjuhët, falas. Si lexues kinezë, ne jemi të detyruar të përqafojmë parimin copyleft, sepse është thuajse e pamundur të blejmë librat e huaj që dëshirojmë: shpërndarësit nuk importojnë tituj që trajtojnë politikën, fenë ose historinë «e ndjeshme» (sidomos ata që përmbajnë harta «të gabuara», ku Tajvani paraqitet si shtet më vete); tani shmangin edhe të gjithë titujt që lidhen me komunitetin LGBTQ+.
WeChat Reading është aplikacioni më i mirë për librat e botuar në Kinën kontinentale. Nuk ka reklama dhe nëse klikon mbi një fragment të nënvizuar, mund të lexosh komentet plot humor të lexuesve të tjerë. Aplikacioni të lejon gjithashtu të importosh librat e tu elektronikë, në mënyrë që të ndjekësh ecurinë e leximit. Nëse dëshmon se je lexues aktiv duke lexuar çdo ditë, tarifa mujore mund të zbresë deri në vetëm 5 renminbi.
Kohët e fundit jam bërë e varur nga romanet e jetës bujqësore, ku protagonisti dërgohet në një botë primitive dhe duhet të mbijetojë duke kultivuar gjithçka nga e para dhe duke gjuajtur kafshë për mish. Kam mësuar se salpetri (nitrati i kaliumit) mund të përdoret për të ulur temperaturën dhe për të prodhuar akull gjatë verës së nxehtë, si edhe se si mund të përgatitet një pecetë higjienike për menstruacionet duke përdorur hirin e bimëve. Mjedisi natyror është i ashpër dhe protagonisti duhet të punojë nga mëngjesi deri në mbrëmje. Kënaqësia buron nga çdo tullë e prodhuar dhe nga çdo vakt i gatuar. Ky zhanër po bëhet gjithnjë e më popullor, ndoshta si një formë kompensimi psikologjik për epokën e robotëve që po afron.
E njëjta gjë mund të thuhet për Niu Lai, një film i animuar disi i ngathët që këtë verë u shndërrua në një sukses të madh kinematografik. Ai u realizua nga një nënë dhe djali i saj, përgjatë pesë vjetëve, duke përdorur një program të vjetër modelimi arkitekturor në vend të programeve të posaçme për animacion. Nuk u përdor fare inteligjenca artificiale; madje filmi nuk pati as një trailer. Por fjala u përhap shpejt dhe njerëzit shkuan në kinema për të parë se sa i keq ishte në të vërtetë. Realizimi i Niu Lai kushtoi më pak se 100 000 renminbi, ndërsa të ardhurat nga biletat tashmë e kanë tejkaluar shumën 50 milionë renminbi. Kjo tregon se sa shumë u pëlqejnë njerëzve edhe prodhimet e dobëta, mjafton të jenë krijuar nga njerëzit.
Vlerësohet se sot në Kinë ka 320 milionë punonjës të ekonomisë së punëve të përkohshme, që përbëjnë më shumë se 40 për qind të të punësuarve në zonat urbane. Mes tyre janë shpërndarësit e ushqimeve, shoferët e shërbimeve të transportit me porosi, transportuesit vendorë të mallrave, ndihmësit shtëpiakë, dadot, kujdestarët e të moshuarve dhe teknikët. Pyes veten se edhe sa kohë do të kalojë përpara se këto profesione të zhduken përballë konkurrencës së dronëve, makinave pa shofer dhe robotëve.
Lojërat e Dyta Botërore të Robotëve Humanoidë, të zhvilluara së fundmi në Pekin, tërhoqën shumë vëmendje. Videot e robotëve që vraponin dhe kërcenin në mënyrë qesharake u përhapën me shpejtësi në internet, ndërsa roboti i ekipit Tian Zhuo i përshkoi njëqind metrat në 9,39 sekonda, duke tejkaluar rekordin botëror të njerëzve prej 9,58 sekondash, të vendosur nga Usain Bolt në vitin 2009.
Mendimet për përdorimin e robotëve humanoidë janë të ndara. Disa argumentojnë se forma njerëzore nuk është zgjidhja mekanike më efikase për shumë punë shtëpiake dhe se ekzistojnë mënyra më të mira për të projektuar makina që na vijnë në ndihmë. Të tjerë kundërshtojnë duke theksuar se shumica e pajisjeve dhe instalimeve shtëpiake janë projektuar sipas gjatësisë dhe lëvizjeve të njeriut dhe se përdorimi i një numri të madh robotësh të ndryshëm për punë të ndryshme do të ishte jopraktik.
Sipas Raportit për Zhvillimin e Industrisë së Robotëve Humanoidë të këtij viti, kompanitë kineze shitën mbi dyzet mijë robotë humanoidë gjatë gjysmës së parë të vitit 2026, duke zënë 97 për qind të tregut botëror. Kostot e prodhimit kanë rënë me 70 për qind gjatë tre vjetëve të fundit dhe me sa duket, shitja e tyre në shkallë të gjerë është fare pranë.
Nuk më shqetëson aspak që robotët e pajisur me inteligjencë artificiale të kryejnë të gjitha punët e zhulit, madje as po t’i zhdukin fare punët e kota e pa kuptim. A nuk është ideja e komunizmit pikërisht çlirimi i njerëzimit nga puna përsëritëse në mënyrë që të mund t’u kushtohemi veprimtarive interesante? Kapacitetet e tepërta të prodhimit industrial kinez po i ulin tashmë çmimet deri në pikën e deflacionit. Duke pasur parasysh nivelin e lartë të kursimeve (sipas të dhënave të Zyrës Kombëtare të Statistikave, të ardhurat kombëtare bruto të Kinës arritën në 139,41 trilionë renminbi në vitin 2025, ndërsa kursimet kombëtare bruto në 59 trilionë renminbi), të rinjtë e papunë mund të mbështeten te prindërit gjatë gjithë jetës. Shpenzimet e përditshme mund të kufizohen në 100 renminbi: 50 për ushqimin dhe 50 për argëtimin dhe për gjërat e tjera jo të domosdoshme.
Ajo që më shqetëson, megjithatë, është paniku që ka përfshirë të gjithë sistemin arsimor. Prindërit tepër mbikëqyrës, ata që njihen si «prindër helikopterë», nuk dinë më nga t’ia fillojnë kur bëhet fjalë për arsimimin e fëmijëve të tyre. Dhjetë vjet më parë, shumë prindër mendonin se regjistrimi i fëmijëve në kurse programimi ishte një zgjedhje e zgjuar, vetëm për të zbuluar pesë vjet më vonë se inteligjenca artificiale mund të programonte shumë më mirë. Një diplomë universitare nuk garanton më një vend pune të mirë; prindërit e shqetësuar po zgjedhin shkollat profesionale më të kërkuara. Universitetet po shkurtojnë programet e shkencave humane për t’u hapur vend departamenteve të reja të inteligjencës artificiale. Disa universitete prestigjioze kanë përvetësuar madje edhe sistemin e diskutueshëm amerikan të rivlerësimit të profesorëve pas fitimit të statusit të përhershëm akademik. Vlerësimet dhe shqyrtimet e reja, me shumë gjasë, do të kryhen nga inteligjenca artificiale. Por a nuk do të kemi nevojë për më shumë letërsi, histori dhe filozofi, që ta kalojmë kohën në mënyrë kuptimplotë pasi inteligjenca artificiale të ketë marrë gjithçka në dorë?
Mund të përgjigjeni se letërsia, historia dhe filozofia nuk janë për të gjithë. Shumë njerëz janë të kënaqur me përmbajtjet e krijuara nga inteligjenca artificiale. Pasi mikrodramat pothuajse e kanë asgjësuar industrinë tradicionale të filmit në Kinë, vetë kinematografia po përjeton tani një tronditje të madhe. Që kur ByteDance hodhi në treg Seedance, një program për gjenerimin e videove me inteligjencë artificiale i aftë të prodhojë filma me cilësi të lartë, industria e mikrodramave po përpiqet me ngulm t’i zëvendësojë aktorët dhe studiot e xhirimit me inteligjencën artificiale.
Përparësitë janë të dukshme: mjediset ku zhvillohen ngjarjet mund të shndërrohen lehtësisht në botë fantastike ku protagonistët nuk kanë pse të jenë njerëz (në fund të fundit, ne i adhurojmë dragonjtë); dhe kur protagonistët janë njerëz, personazhet e krijuara nga inteligjenca artificiale kanë fytyra dhe trupa të përsosur dhe janë më bindës sesa aktorët e dobët njerëzorë. Më e rëndësishmja, filmat e krijuar me inteligjencë artificiale kushtojnë shumë më pak.
Kam parë shumë mikrodrama të krijuara nga inteligjenca artificiale ku personazhet janë kafshë me gëzof. Më e parapëlqyera është një seri me kafshë të njohura nga memet e internetit, si macet që në vend të veshëve kanë Bugles (një lloj ushqimi krokant në formë koni). Përfytyroni një zë mashkullor në stilin e David Attenborough-ut, që rrëfen jetën në xhungël të këtyre maceve të lezetshme me veshë krokantë, duke shpjeguar se sa shumë mundohen ato për t’i rritur veshët dhe çfarë rreziqesh u kanosen nga njerëzit që përpiqen t’i kapin për t’ua marrë veshët. Hongguo Short Drama, në pronësi të ByteDance, është aktualisht platforma më e njohur e mikrodramave me mbi njëqind milionë përdorues aktivë në ditë.
Meqenëse ka pak të ngjarë të jem në gjendje të konkurroj me inteligjencën artificiale në tregun e punës, po mendoj ta provoj fatin në bursë, si një mënyrë për t’u mbrojtur nga rreziku. Nëse flluska vazhdon të fryhet, mund të përfitoj prej saj; nëse shpërthen, ndoshta do ta kem ende punën time si njeri. Ia vlen të provosh të gjitha fushat që lidhen me inteligjencën artificiale dhe robotikën, përfshirë centralet e prodhimit të energjisë elektrike, gjysmëpërçuesit, memoriet dinamike me akses të rastësishëm dhe programet kompjuterike.
Në korrik, ChangXin Memory Technologies (ose CXMT), prodhuesi më i madh kinez i çipave të memories DRAM dhe një nga aktorët kryesorë në planin e vendit për të arritur vetëmjaftueshmërinë teknologjike, hyri në bursën STAR Market të Shangait. Në një moment, vlera e CXMT-së i tejkaloi katër trilionë renminbit, duke lënë pas Tencent-in dhe duke u bërë kompania e listuar në bursë me vlerën më të lartë në Kinë.
Hefei, qyteti ku ndodhet selia e CXMT-së, dikur i konsideruar qytet i kategorisë së tretë, tani është ngjitur në radhët e qyteteve të kategorisë së parë, pas Pekinit, Shangait dhe Shenzhenit. Qyteti ka investuar, po ashtu, shuma të mëdha në teknologjinë e fuzionit bërthamor të kontrolluar për të maksimizuar prodhimin e energjisë elektrike, si edhe në një «nënstacion demonstrues të zbatimeve kuantike», që funksionon pa praninë e njerëzve dhe synon të optimizojë funksionimin e rrjetit elektrik. Të dyja këto teknologji do të jenë thelbësore për zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Edhe sektori fotovoltaik është shumë i kërkuar në tregjet e kapitalit. Kohët e fundit pashë një video që paraqiste një lloj të ri platforme lundruese detare për panelet fotovoltaike, të ndërtuar me materiale me bazë bambuje. Zakonisht, këto platforma prodhohen prej çeliku ose plastike, por materialet kompozite me bazë bambuje — të lehta, të qëndrueshme dhe me kosto të ulët — mund të jenë mjaft të përshtatshme për mjedisin detar, ku mjegulla e kripur shkakton gërryerje të fortë. «Zëvendësimi i plastikës me bambu» nuk tingëllon aspak keq dhe pa dyshim, platformat fotovoltaike prej bambuje janë shumë më të bukura se platformat e naftës.
Në mbrëmje vendosa të dilja për darkë me miqtë e mi njerëzorë. Si zakonisht, patëm një debat të zjarrtë për diçka të parëndësishme; këtë herë, për bakshishet. Njëri prej tyre u ankua për bakshishet absurde në Shtetet e Bashkuara dhe vlerësoi qëndrimin më të çlirët ndaj tyre në Europë. U habita kur mësova se miqtë e mi nuk lënë kurrë bakshish kur udhëtojnë në Europë, as për shoferët e taksive, as për punonjësit e hoteleve që u mbajnë valixhet.
Kur udhëtova për herë të parë në Europë, vendasit ma kujtonin vazhdimisht se ishte mungesë edukate të mos lije bakshish. Më këshillonin të mbaja gjithmonë kartëmonedha të vogla në portofol, për çdo rast. Madje mësova t’i fusja me kujdes një kartëmonedhë pesëeuroshe në dorë kamerierit. Në një çast gjatë mbrëmjes, ndodhi ajo që ishte e pashmangshme: dikush nga grupi pyeti DeepSeek nëse duhej lënë bakshish në Europë. DeepSeek u përgjigj se nuk ishte detyrim. E urrej kur një inteligjencë artificiale më thotë se e kam gabim, pavarësisht përvojës sime njerëzore.
Orët e vona të natës janë të rezervuara për thashetheme me mikeshat. Miliarderi i shumëpërfolur i kriptomonedhave, Justin Sun, është bërë së fundmi një nga personazhet më të përmendura në internet, pasi publikoi një rrëfim autobiografik prej gjashtë mijë fjalësh, me shije të keqe, për marrëdhënien e tij intime me aktoren Jing Tian.
Dikur, Jing-u kishte një mbrojtës misterioz dhe me shumë ndikim, i cili e kishte shndërruar në një emër të njohur për të gjithë, pavarësisht aftësive të saj të dobëta si aktore. The Great Wall (2016), me regji të Zhang Yimou-t dhe me pjesëmarrjen e Matt Damon-it, Pedro Pascal-it, Willem Dafoe-s dhe Andy Lau-t, si edhe të idhujve të mëdhenj të publikut, si Lu Han, rezultoi një zhgënjim në arkëtime. Por kjo nuk i pengoi investitorët të vazhdonin ta mbështesnin karrierën e saj, me qëllim që t’i bënin qejfin mbrojtësit të saj.
Pastaj, një ditë, ajo njoftoi se kishte nisur një marrëdhënie me kampionin e pashëm olimpik të pingpongut Zhang Jike dhe të gjithë investitorët e braktisën. Marrëdhënia nuk zgjati shumë. Më vonë qarkulluan zëra se Zhang-u kishte shpërndarë video intime të Jing-ut për të shlyer borxhet e lojërave të fatit. Në atë kohë, Jing-u gëzoi shumë simpati nga publiku.
Më pas ajo u njoh me Justin Sun-in, i cili nuk ishte as aq i pashëm sa Zhang-u, as aq i fuqishëm sa mbrojtësi i saj i mëparshëm. Por ishte jashtëzakonisht i pasur. Siç rrëfen Justini në kujtimet e tij, Jing-u kishte qenë idhulli i tij kur studionte në Universitetin e Pekinit. Njëlloj si getsbi, ai shpenzoi pa kursim për të fituar gruan që dëshironte, , madje duke u transferuar prindërve të saj tridhjetë milionë renminbi si dhuratë fejese.
Megjithatë, ai ngurroi kur Jing-u i kërkoi pesëdhjetë milionë dollarë amerikanë paraprakisht, përpara se t’i nënshtrohej një procedure fekondimi in vitro. Ai i kërkoi këshillë Claude-it, i cili iu përgjigj: «Mos ia jep paratë». Kaq mjaftoi. Jing-u e la dhe tani ai e ka paditur tek kërkon t’i kthehet dhurata e fejesës.
Njëra prej mikeshave të mia mendonte se ishte fyese ta krahasoje Sun-in me Getsbin, sepse «Getsbi nuk do t’i kërkonte kurrë paratë mbrapsht». Në fund të fundit, Sun-i njihet si «Korrësi» mes përdoruesve kinezë të internetit, për shkak të etjes së tij për vëmendje dhe pamëshirshmërisë në tregjet e kriptomonedhave. Ai nuk e ka për gjë të shfrytëzojë një ish-të dashur të famshme, ta lërë Warren Buffett-in të presë më kot, apo të shpenzojë disa milionë dollarë për një banane (që është njëkohësisht një vepër e artit konceptual e Maurizio Cattelan-it) dhe pastaj ta hajë.
Një tjetër mikeshës sime i erdhi keq për Claude-in, të cilit po i hidhej faji për veprimet e Sun-it. Claude-i i saj kishte qenë gjithmonë një shoqërues i ëmbël dhe magjepsës. Sa herë që dikush i thotë se i dashuri i saj prej inteligjence artificiale është një iluzion, ajo përgjigjet se, të paktën, ai nuk do ta drogojë për ta përdhunuar, nuk do t’i ndajë videot e saj intime me shokët, nuk do të publikojë materiale pornografike për hakmarrje dhe as s’do ta mashtrojë me premtime dashurie për t’i zhvatur para, siç bëjnë mashtruesit famëkeq të njohur si Yahoo Boys.
Claude-i ofron këshilla të besueshme mjekësore dhe juridike. «Ai është gjithmonë aty për mua dhe i dëgjon të gjitha marrëzitë e mia. A mund ta bëjë këtë ndonjë njeri i përnjëmendtë?»
Shoqëria e inteligjencës artificiale mund të jetë më e sigurt se shoqëria njerëzore, por ndoshta është e përshtatshme vetëm për njerëz të pjekur, të cilët janë të vetëdijshëm për kompromiset që kërkon një marrëdhënie e tillë. Qeveria kineze ka investuar shumë në inteligjencën artificiale, por njëkohësisht është e shqetësuar për ndikimin e saj te njerëzit më të pambrojtur.
Më 10 prill, pesë institucione qeveritare — Administrata e Hapësirës Kibernetike të Kinës, Komisioni Kombëtar për Zhvillim dhe Reforma, Ministria e Industrisë dhe Teknologjisë së Informacionit, Ministria e Sigurisë Publike dhe Administrata Shtetërore për Rregullimin e Tregut — nxorën bashkërisht «Masat e përkohshme për administrimin e shërbimeve ndërvepruese të inteligjencës artificiale antropomorfike», të cilat hynë në fuqi më 15 korrik.
Gjigantët e inteligjencës artificiale, si Doubao i ByteDance, Qwen i Alibaba dhe Yuanbao i Tencent e kanë ndërprerë të gjithë ofrimin e shërbimeve të shoqërimit përmes inteligjencës artificiale, derisa produktet e tyre të përmbushin plotësisht kërkesat e rregulloreve të reja. Këto rregullore ndalojnë sjelljet e shërbimeve që mund të nxisin vetëlëndimin, gjendjet emocionale ekstreme, varësinë e të tjera dukuri të ngjashme, si edhe ndalojnë ofrimin e shërbimeve të shoqërimit për të miturit. Shumë përdorues përjetuan brenda një nate një ndarje dashurore kibernetike.
Rregullimi ligjor nuk do ta ndryshojë faktin se inteligjenca artificiale tashmë na e ka transformuar jetën. Shtetet e Bashkuara dhe Kina janë përfshirë në një betejë për epërsi dhe asnjëra prej tyre nuk ka ndër mend të shtypë butonin e ndalimit. Shpresa jonë më e madhe është të shndërrohemi në kafshë shtëpiake të zotërinjve tanë të ardhshëm, që do të jenë inteligjencat artificiale, ashtu si në filmin e animuar Wall-E.
Megjithatë, që tani e tutje, do të ishte mirë ta fshihnim anën më të shëmtuar të natyrës njerëzore: mos e shani chatbotin tuaj dhe mos e goditni kurrë me shkelm robotin tuaj. Në të ardhmen, kafshët shtëpiake problematike nuk do të jenë të mirëpritura. /Gazeta “ExLibris”
Komuna e Suharekës ka ndarë 63 lopë për fermerët, në kuadër të subvencionimit të sektorit të blegtorisë. Përfituesit thonë se kjo ndihmë do të ndikojë në zgjerimin e tufave dhe rritjen e prodhimit vendor. Komuna planifikon që vitin e ardhshëm t`i ndajë edhe mbi 100 krerë të tjerë.
Komuna e Suharekës ka ndarë subvencione për fermerët, duke u dhuruar nga një lopë, me qëllim të mbështetjes së sektorit të blegtorisë dhe rritjes së prodhimit vendor. Përfituesit e vlerësojnë këtë ndihmë si mundësi të rëndësishme për zgjerimin e tufave të bagëtive dhe zhvillimin e veprimtarisë së tyre ekonomike.
"Dy i kam pasur, tash edhe një tjetër. E falënderoj komunën. Kam pasur dëshirë t'i shtoj lopët, por nuk kam pasur mundësi. I kam tre studentë në shtëpi dhe nuk kam mundur të ndaj para për studentët dhe për të blerë lopë. Synimi im është që ta rris tufën në pesë lopë", tha Hedi Jakupi, përfitues.
"Kjo ndihmë na ndihmon shumë. Fshati ynë ka mbi një mijë shtëpi, por ka shumë pak lopë, ndërsa kërkesa për qumësht është e madhe. Besoj se me rritjen e numrit të lopëve do të rriten edhe të ardhurat. Jemi gjashtë anëtarë të familjes dhe jetojmë nga ky biznes, duke prodhuar qumësht dhe djathë. Prandaj, synojmë ta zgjerojmë veprimtarinë tonë", theksoi Bardhyl Zyrapi, përfitues.
Mbështetja për fermerët është realizuar në bashkëpunim me organizatën joqeveritare "Mështjerra", e cila ka kontribuar në zbatimin e kësaj nisme.
"Kemi një marrëveshje me organizatën "Mështjerra". Vitin e kaluar kemi dhuruar 60 krerë lopë, këtë vit do t'i ndajmë 63, ndërsa vitin e ardhshëm mbi 100. Arsyeja kryesore është edhe rritja e çmimit të qumështit dhe djathit. Qëllimi ynë është t'i ndihmojmë sa më shumë bujqit, pasi këto produkte mbeten në vendin tonë dhe konsumohen nga qytetarët tanë", tha Bali Muharremaj, kryetar i Komunës së Suharekës.
Ndërkaq, nga Drejtoria e Bujqësisë thonë se projekte të tilla janë të domosdoshme për forcimin e prodhimit vendor dhe uljen e varësisë nga importi i produkteve blegtorale.
"Duke u konsultuar me fermerët, kemi parë të domosdoshme realizimin e këtij projekti, pasi importi i qumështit dhe i mishit në Kosovë vazhdon të jetë i lartë. Projekte të tilla duhet të mbështeten si nga Qeveria, ashtu edhe nga komunat, në mënyrë që ta forcojmë këtë sektor, i cili ende nuk është mjaftueshëm i zhvilluar në Kosovë", pohoi Armend Krasniqi, drejtor i Bujqësisë në Komunën e Suharekës.
Shpërndarja e bagëtive do të vazhdojë edhe javën e ardhshme, kur pritet të ndahet kontingjenti i dytë për fermerët përfitues./RTK
Deputeti i PD-së, Luan Baçi ka dalë kundër çdo kompromisi për përfshirjen e listave të mbyllura në sistemin zgjedhor, duke kërkuar që kandidatët për deputetë të përballen plotësisht me votën e qytetarëve. Për të Partia Demokratike dhe opozita duhet të qëndrojnë të palëkundura në propozimin për lista 100% të hapura. Sipas tij, pranimi qoftë edhe i një përqindjeje të vogël të listave të mbyllura…
Mund të keni diploma, njohuri të jashtëzakonshme dhe aftësi që të tjerët i admirojnë, por prapëseprapë të mos arrini sukses financiar. Një krahasim i lashtë ofron një shpjegim që ia vlen të mendohet
Mund të përfundoni fakultetin me notat më të larta, të lexoni qindra libra dhe të shkëlqeni në profesionin tuaj, por përsëri të keni vështirësi për të siguruar të ardhura të mjaftueshme. Ndërkohë, dikush me arsimim shumë më modest mund të ndërtojë një biznes të suksesshëm dhe të fitojë shumë më tepër.
Pse ndodh kjo? Përse inteligjenca dhe njohuritë nuk shndërrohen gjithmonë në mirëqenie financiare?
Një përgjigje interesante mund të gjendet në një urtësi të lashtë hebraike, e cila thekson dallimin ndërmjet asaj që dimë dhe asaj që bëjmë me njohuritë tona.
Një mësim i lashtë që mbetet aktual
Mishna është një nga tekstet themelore të traditës fetare hebraike. Një pjesë e saj, e njohur si Pirkei Avot, që përkthehet si “Mësimet e etërve”, përmbledh thënie dhe këshilla morale të mësuesve dhe rabinëve hebrenj.
Ndryshe nga pjesët që trajtojnë kryesisht rregulla fetare dhe juridike, kjo përmbledhje përqendrohet te mençuria, ndershmëria, përgjegjësia, marrëdhëniet njerëzore dhe sjellja e drejtë.
Në një nga mësimet e saj, theksohet se mençuria e atij, veprat e të cilit janë më të shumta se njohuritë, mbetet e qëndrueshme. Ndërsa mençuria e atij që di më shumë sesa vepron, nuk ka themele të forta.
Për ta shpjeguar këtë, teksti përdor krahasimin me dy pemë: njëra ka shumë degë, por pak rrënjë dhe rrëzohet lehtë nga era; tjetra ka më pak degë, por rrënjë të fuqishme që e mbajnë të palëkundur edhe përballë stuhive.
Mesazhi është i qartë: njohuritë marrin vlerë të qëndrueshme kur shoqërohen me veprime.
Pse njerëzit inteligjentë ndonjëherë mbeten në vend?
Përfytyroni një person që prej vitesh dëshiron të hapë biznesin e vet. Lexon libra, ndjek ligjërata, studion tregun dhe harton plane të hollësishme.
Megjithatë, hapi i parë shtyhet vazhdimisht.
Herë mendon se nuk ka përvojë të mjaftueshme, herë frikësohet nga dështimi, ndërsa herë të tjera pret momentin ideal.
Në të njëjtën kohë, dikush tjetër fillon me një ide modeste, bën gabime, mëson prej tyre dhe gradualisht ndërton diçka të suksesshme.
Dallimi nuk qëndron domosdoshmërisht tek inteligjenca, por te gatishmëria për t’i kthyer njohuritë në veprim.
Mendimi i tepërt, frika nga gabimet dhe kërkimi i përsosmërisë mund t’i pengojnë njerëzit të marrin vendime që do t’u hapnin mundësi të reja.
Kur njohuritë nuk shndërrohen në të ardhura
Edhe ekspertiza e jashtëzakonshme profesionale nuk garanton domosdoshmërisht fitime të larta.
Përveç njohurive, rëndësi ka edhe aftësia për t’i paraqitur ato, për të negociuar pagën, për të krijuar marrëdhënie profesionale dhe për të njohur mundësitë e zhvillimit.
Një person mund të jetë jashtëzakonisht i aftë në profesionin e tij, por të mos kërkojë kurrë ngritje page, të mos guxojë të ndryshojë vendin e punës ose të mos e shfrytëzojë një mundësi që i ofrohet.
Natyrisht, pasuria dhe varfëria nuk varen vetëm nga vendimet individuale. Rrethanat familjare, kushtet ekonomike, mundësitë e punësimit dhe pabarazitë shoqërore ndikojnë ndjeshëm në suksesin financiar.
Gabimi që mund të na kushtojë më shumë sesa mendojmë
Urtësia e lashtë nuk është një formulë për t’u pasuruar dhe as një shpjegim i drejtpërdrejtë i varfërisë. Ajo është, para së gjithash, një mësim etik mbi rëndësinë e veprimit.
Megjithatë, mesazhi i saj mund të zbatohet edhe në jetën profesionale dhe financiare.
Nuk mjafton gjithmonë të dini çfarë duhet bërë. Shpesh duhet edhe guxim për të filluar, gatishmëri për të mësuar nga gabimet dhe këmbëngulje për të vazhduar.
Prandaj, në vend që të mendoni vetëm se çfarë njohurish të tjera ju mungojnë, ndoshta ia vlen t’i bëni vetes një pyetje tjetër: Çfarë di tashmë, por ende nuk kam guxuar ta vë në praktikë? /et
Më 9 nëntor të vitit 1917 u ekzekutua në moshën 46-vjeçare, Themistokli Gërmenji, atdhetari, luftëtari dhe intelektuali që iu përkushtua çështjes kombëtare.
Arkivi i Përgjithshëm kujton se përpjekjet e para patriotike për çlirimin e atdheut, Themistokliu i nisi në mërgatë, pasi shkoi në Rumani bashkë të vëllanë, Telemakun. Atje u lidh me shoqëritë patriotike “Drita” e “Dituria” dhe u përfshi në veprimtarinë e tyre atdhetare. Pas Revolucionit Xhonturk të korrikut 1908, hoteli “Liria” në Manastir, u kthye në vatër të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare.
Themistokli Gërmenji u lidh me rrethet arbëreshe të Italisë në vitin 1911 dhe më pas iu bashkua patriotëve shqiptarë të Korfuzit.
Viti i pavarësisë, 1912, e gjeti në krye të një çete luftëtarësh që vepronte në krahinën e Korçës. Gërmenji dha ndihmën e tij për qeverinë e Ismail Qemalit me detyra të rëndësishme në administratën shtetërore. Në shtator të 1914 shkoi sërish në Rumani dhe në fillimim të vitit pasardhës u zhvendos në Bullgari, ku botoi revistën “Biblioteka Zëri i Shqipërisë”.
Vitet 1916-1917 u rikthye në atdhe, ku luajti një rol kyç në nënshkrimin e protokollit shqiptaro-francez të 10 dhjetorit 1916, përmes të cilit u shpall Krahina Autonome e Korçës. Rrugëtimi i tij patriotik përfundoi në mënyrë tragjike. Patrioti Gërmenji u pushkatua më pas nga francezët, të cilët i bënë gjyq ushtarak patriotit të madh shqiptar./atsh/KultPlus.com
Last Updated on 09/11/2026 by EL
E adhuruar nga miliona njerëz, ajo jetoi mes famës, dashurive dhe polemikave. Por një nga rrëfimet më të dhimbshme të jetës së saj zbuloi një marrëdhënie familjare që nuk u zhvillua kurrë siç pritej
Brigitte Bardot ishte një nga gratë më të famshme dhe më të fotografuara të shekullit XX. Me flokët biondë, bukurinë karakteristike dhe personalitetin që sfidonte normat e kohës, ajo u bë simbol i kinematografisë franceze dhe i lirisë femërore. Megjithatë, pas shkëlqimit të ekranit fshihej një jetë e trazuar, e mbushur me marrëdhënie të ndërlikuara, divorce dhe rrëfime që shpesh shkaktonin polemika.
Aktorja franceze ndërroi jetë më 28 dhjetor 2025, në moshën 91-vjeçare, në shtëpinë e saj në Saint-Tropez. Bashkëshorti i saj, Bernard d’Ormale, konfirmoi më vonë se ajo kishte vuajtur nga kanceri dhe i ishte nënshtruar dy ndërhyrjeve kirurgjikale.
Por historia e Bardot nuk lidhet vetëm me famën dhe bukurinë. Një nga kapitujt më të diskutuar të jetës së saj ishte marrëdhënia me djalin e vetëm, Nicolas-Jacques Charrier, për të cilin kishte bërë deklarata jashtëzakonisht të ashpra.
Nga balerina e re në simbol ndërkombëtar të bukurisë
E lindur më 28 shtator 1934 në Paris, Brigitte Bardot fillimisht studioi balet, përpara se të hynte në botën e modelingut dhe kinematografisë.
Karrierën filmike e nisi në vitin 1952, por famën ndërkombëtare e fitoi me filmin And God Created Woman (1956), me regji të Roger Vadim, bashkëshortit të saj të parë.
Filmi shkaktoi polemika për mënyrën e paraqitjes së seksualitetit femëror, por njëkohësisht e shndërroi Bardot në një figurë që ndikoi fuqishëm në kulturën dhe modën e kohës.
Gjatë karrierës interpretoi në dhjetëra filma, ndërsa roli në Viva Maria! (1965) i solli një nominim për çmimin BAFTA.
Pavarësisht suksesit, ajo vendosi të tërhiqej nga kinematografia në vitin 1973, vetëm 39 vjeçe, duke hequr dorë nga një karrierë që shumë aktore do ta kishin ëndërruar.
Katër martesa dhe një jetë e trazuar sentimentale
Jeta private e Bardot ishte vazhdimisht në qendër të vëmendjes së mediave.
Në moshën 18-vjeçare u martua me regjisorin Roger Vadim, por martesa përfundoi pas disa vjetësh. Gjatë kësaj periudhe, aktorja pati një lidhje me Jean-Louis Trintignant, partnerin e saj në film.
Më pas u përfshi në marrëdhënie të tjera sentimentale, ndërsa në vitin 1959 u martua me aktorin Jacques Charrier.
Nga kjo martesë, në janar të vitit 1960, lindi djali i saj i vetëm, Nicolas-Jacques.
Pas ndarjes nga Charrier, Bardot u martua me milionerin gjerman Gunter Sachs. Edhe kjo martesë përfundoi me divorc.
Në vitin 1992 ajo u martua për herë të katërt, me Bernard d’Ormale, me të cilin qëndroi deri në fund të jetës.
Mëmësia që nuk e dëshironte dhe deklarata që tronditi opinionin
Megjithëse ishte një nga gratë më të admiruara në botë, Bardot e përjetoi shtatzëninë në një mënyrë krejtësisht tjetër nga ajo që pritej prej saj.
Në autobiografinë Initiales B.B., të botuar në vitin 1996, aktorja përshkroi me fjalë të rënda përjetimet e saj gjatë shtatzënisë.
Ajo e krahasoi fëmijën që mbante në bark me një tumor që ushqehej prej saj, duke treguar se shtatzënia kishte qenë një përvojë jashtëzakonisht e vështirë.
Sipas rrëfimeve të saj, nuk kishte dëshiruar të bëhej nënë dhe nuk kishte dashur as ta ushqente foshnjën me gji.
Këto deklarata shkaktuan reagime të forta, veçanërisht për shkak të ndikimit që mund të kishin te djali i saj.
Në vitin 1997, një gjykatë franceze vendosi që Bardot dhe botuesi i autobiografisë të paguanin dëmshpërblim për deklaratat që cenonin jetën private dhe dinjitetin e djalit dhe të ish-bashkëshortit të saj, Jacques Charrier.
Marrëdhënia e vështirë me djalin e vetëm
Pas ndarjes së prindërve, Nicolas u rrit kryesisht nën kujdesin e babait të tij.
Marrëdhënia me nënën mbeti e ndërlikuar për shumë vite. Rrëfimet publike të Bardot për shtatzëninë dhe mëmësinë e vështirësuan edhe më shumë këtë raport.
Nicolas zgjodhi një jetë larg vëmendjes së mediave dhe u vendos në Norvegji, ku krijoi familjen e tij.
Megjithatë, marrëdhënia e tyre nuk mbeti domosdoshmërisht e pandryshuar deri në fund.
Më 7 janar 2026, Nicolas mori pjesë në ceremoninë mortore të nënës së tij në Saint-Tropez, së bashku me bashkëshorten dhe familjarët. Prania e tij dhe kurora e luleve kushtuar nënës u interpretuan nga mediat franceze si shenja të një afrimi pas shumë vitesh marrëdhëniesh të vështira.
Nga ikona e bukurisë në mbrojtëse të kafshëve
Pas tërheqjes nga kinematografia, Bardot ia kushtoi pjesën më të madhe të jetës mbrojtjes së kafshëve.
Në vitin 1986 themeloi fondacionin që mban emrin e saj, përmes të cilit zhvilloi fushata kundër keqtrajtimit të kafshëve, gjuetisë së fokave dhe praktikave të tjera që ajo i konsideronte mizore.
Angazhimi i saj u bë pjesë e pandashme e identitetit publik, por vitet e mëvonshme u shoqëruan edhe me polemika politike.
Bardot mbështeti figura të së djathtës ekstreme franceze dhe u dënua disa herë nga gjykatat për deklarata që nxisnin urrejtje racore, veçanërisht ndaj myslimanëve.
Këto qëndrime krijuan një kontrast të fortë ndërmjet trashëgimisë së saj artistike, aktivizmit për kafshët dhe deklaratave diskriminuese që shënuan pjesën e fundit të jetës.
Një trashëgimi që vazhdon të ngjallë debat
Brigitte Bardot mbetet një figurë e rëndësishme e historisë së kinemasë dhe modës. Stili i saj ndikoi breza të tërë, ndërsa filmat dhe fotografitë vazhdojnë të përfaqësojnë një periudhë të veçantë të kulturës evropiane.
Por jeta e saj personale dëshmon se fama, admirimi dhe bukuria nuk garantojnë marrëdhënie të harmonishme familjare.
Rrëfimet për djalin e saj, martesat e shumta, angazhimi për mbrojtjen e kafshëve dhe polemikat politike formojnë portretin e një gruaje që la gjurmë të thella, por edhe kundërthënie të mëdha.
Historia e Bardot mbetet kështu shumë më komplekse sesa imazhi i një biondeje të bukur që dikur magjepsi botën. /et
Një nga figurat më të rëndësishme të industrisë së inteligjencës artificiale, drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang, është përfshirë në një skandal pas raportimeve se ka pasur një lidhje jashtëmartesore me një biznesmene kineze, për të cilën zyrtarët amerikanë të inteligjencës dyshonin se ishte spiune e Pekinit.
Sipas një raportimi të The New York Times, autoritetet amerikane dyshonin se Alice Huang, e cila kishte pasur marrëdhënie të afërt me drejtuesin e Nvidia-s, ishte rekrutuar nga shërbimet kineze të inteligjencës.
Të dielën, Jensen Huang pranoi se kishte qenë “i pabesë” ndaj bashkëshortes së tij dhe kërkoi falje për dhimbjen që u kishte shkaktuar asaj dhe fëmijëve të tyre, transmeton Telegrafi.
Ndërkohë, Nvidia ka nisur një hetim të pavarur lidhur me raportimet. Kompania deklaroi se nuk beson që siguria kombëtare e SHBA-së është komprometuar dhe se Huang mbetet i përkushtuar për të vazhduar drejtimin e saj.
Kush është Alice Huang dhe çfarë dihet për lidhjen?
Sipas The New York Times, zyrtarët amerikanë dyshonin se Alice Huang ishte rekrutuar nga agjencia më e lartë e inteligjencës së Kinës për të spiunuar në favor të Pekinit. Vendndodhja e saj aktuale nuk dihet.
Alice Huang, e cila nuk ka lidhje familjare me drejtuesin e Nvidia-s, ishte një nga drejtueset e kompanisë Megaspeed, me seli në Singapor, nga marsi deri në nëntor të vitit 2023.
Kompania ishte dyshuar se kishte ndihmuar në devijimin e dërgesave të çipave Nvidia drejt Kinës. Megjithatë, Nvidia ka deklaruar se këto dyshime ishin hetuar dhe hedhur poshtë.
BBC raporton se Megaspeed po hetohet nga autoritetet e Singaporit lidhur me pretendimet e mëparshme se kishte anashkaluar sanksionet amerikane për eksportin e çipave më të avancuar të Nvidia-s.
Kompania i kishte thënë The New York Times se drejtuesit aktualë i merrnin seriozisht akuzat dhe kishin angazhuar këshilltarë të jashtëm ligjorë për të kryer një hetim të brendshëm.
Sipas raportimit, përgjimet kishin zbuluar komunikime mes Alice Huangut dhe një shtetasi amerikan, identiteti i të cilit u zbulua më vonë përmes një procesi të njohur si “unmasking”. Personi në fjalë ishte Jensen Huang.
Megjithatë, ende nuk dihet nëse Alice Huang kishte mbledhur ndonjë informacion sekret dhe nëse ia kishte përcjellë atë autoriteteve kineze. Ajo, e cila njihet edhe me emrin Huang Le, nuk iu përgjigj kërkesës së gazetës për koment.
Kur BBC e pyeti Nvidia-n nëse kishte qenë në dijeni të shqetësimeve të inteligjencës amerikane, kompania tha se nuk kishte pasur informacion të tillë.
“Ne besojmë se, nëse do të ishim objektiv i një kërcënimi real, qeveria amerikane do të na kishte njoftuar”, deklaroi një zëdhënës i Nvidia-s.
Kina, ndërkaq, i ka mohuar akuzat për spiunazh. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Guo Jiakun, i cilësoi ato si të pabazuara, spekulative dhe të orientuara drejt njollosjes së Kinës.
The New York Times raportoi në fund të tetorit se presidenti amerikan, Donald Trump, ishte informuar vitin e kaluar për dyshimet e inteligjencës lidhur me aktivitetin e Alice Huangut.
I pyetur të dielën nëse i vinte keq që nuk kishte vepruar mbi bazën e këtyre informacioneve, Trump u përgjigj negativisht, duke e cilësuar Jensen Huangun si një person të nderuar.
Edhe sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, refuzoi të komentonte rastin. Sipas gazetës, Rubio kishte mbikëqyrur hartimin e një memorandumi pranverën e kaluar, i cili paralajmëronte administratën Trump për marrëdhënien e Huangut me biznesmenen kineze.
Pse ka rëndësi ky rast?
Skandali ka ngritur shqetësime për sigurinë kombëtare amerikane, pasi Nvidia është një prej kompanive kryesore në garën teknologjike mes SHBA-së dhe Kinës për dominimin e inteligjencës artificiale.
Trump ka deklaruar se “kushdo që fiton garën e inteligjencës artificiale, fiton gjithçka”. Shqetësimi në Uashington është se epërsia e Kinës në këtë fushë mund të forcojë ndjeshëm kapacitetet e saj ushtarake dhe të mbikëqyrjes.
Avantazhi amerikan mbështetet në një masë të madhe te kompani si Nvidia, e cila bashkëpunon me prodhues si Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC). Kjo e fundit prodhon më shumë se 90 për qind të çipave më të avancuar në botë.
Që nga viti 2022, SHBA-ja ka vendosur një sërë kufizimesh për eksportin e teknologjisë së avancuar drejt Kinës, me qëllim ruajtjen e epërsisë amerikane dhe mbrojtjen e sigurisë kombëtare.
Si pasojë, Nvidia është përjashtuar kryesisht nga një prej tregjeve më fitimprurëse në botë. Huang kishte deklaruar më parë se pjesa e kompanisë në tregun kinez kishte rënë nga rreth 95 për qind në pothuajse zero.
Ai kishte zhvilluar vazhdimisht kontakte mes Uashingtonit dhe Pekinit, duke kërkuar një mënyrë të miratuar nga autoritetet amerikane për rikthimin e kompanisë në tregun kinez.
Zbulimet e fundit mund të shpjegojnë edhe pse Huang nuk ka arritur të sigurojë miratimin e administratës Trump për shitjen në Kinë të pothuajse të gjithë çipave të Nvidia-s, me përjashtim të modeleve më të avancuara.
Kush është Jensen Huang?
I lindur në Tajvan në vitin 1963, Jensen Huang ishte nëntë vjeç kur familja e tij u zhvendos në bregun perëndimor të SHBA-së.
Ai studioi inxhinieri elektrike në Universitetin Shtetëror të Oregonit, ndërsa më vonë mori edhe diplomën master në të njëjtën fushë në Universitetin Stanford.
Pas përfundimit të studimeve, punoi në kompaninë amerikane të çipave AMD, përpara se në vitin 1993 të bashkëthemelonte Nvidia-n.
I njohur në Tajvan si “Daddy Huang” dhe i cilësuar dikur si “Taylor Swift i teknologjisë”, ai ka reputacionin e një drejtuesi të përkushtuar ndaj punës dhe perfeksionistit, me standarde shumë të larta për punonjësit.
Pasuria e tij vlerësohet në rreth 155 miliardë dollarë, sipas indeksit të miliarderëve të Bloomberg.
Stephen Witt, autor i biografisë së tij Thinking Machine, e ka krahasuar Huangun me Steve Jobsin, duke e cilësuar si një vizionar të teknologjisë që ka ndihmuar në krijimin e infrastrukturës harduerike mbi të cilën mbështetet inteligjenca artificiale sot.
Huang ka gjithashtu marrëdhënie të afërt me presidentin Trump. Në samitin e fundit për inteligjencën artificiale në Shtëpinë e Bardhë, ku morën pjesë 42 drejtues të kompanive teknologjike, Trump u shfaq i shoqëruar nga Elon Musk dhe Jensen Huang.
Megjithatë, presidenti deklaroi se nuk kishte folur me drejtuesin e Nvidia-s që nga publikimi i lajmit për hetimin.
“E di vetëm se është një person i mirë, por kurrë nuk i dihet se çfarë po ndodh”, tha Trump, duke shtuar se Huang kishte bërë një punë të jashtëzakonshme për vendin.
Sa e rëndësishme është Nvidia?
E themeluar në vitin 1993 nga Jensen Huang dhe dy inxhinierët elektrikë Chris Malachowsky dhe Curtis Priem, Nvidia fillimisht u bë e njohur për prodhimin e çipave grafikë, veçanërisht për videolojërat.
Me kalimin e kohës, kompania e zhvendosi fokusin drejt inteligjencës artificiale, ku sot zë një pozitë dominuese.
Huang ka marrë disa vendime të rrezikshme për të ardhmen e kompanisë dhe kishte investuar në teknologjinë e inteligjencës artificiale shumë kohë përpara se ajo të bëhej një industri globale.
Sipas Stephen Wittit, Nvidia kishte ndërtuar infrastrukturë për inteligjencën artificiale në një kohë kur pothuajse nuk ekzistonin klientë për këtë teknologji. Ai përmendi edhe bashkëpunimin e hershëm me OpenAI-n, të cilës Huang i kishte dhuruar pajisje kur organizata kishte vetëm rreth 30 punonjës.
Sot, pothuajse të gjitha kompanitë e mëdha që zhvillojnë mjete dhe infrastrukturë të inteligjencës artificiale, përfshirë Amazon, Meta, Google dhe Microsoft, përdorin çipat e Nvidia-s.
Vlera e kompanisë aktualisht vlerësohet në rreth 4.5 trilionë dollarë, duke e renditur ndër më të vlefshmet në histori.
Pavarësisht skandalit, bordi drejtues i Nvidia-s nuk ka dhënë shenja se po shqyrton largimin e Huangut. Në një deklaratë të dielën, bordi tha se kishte besim te ai dhe ekipi i tij drejtues.
Burime të cituara nga BBC vlerësojnë se largimi i tij është pak i mundshëm, duke pasur parasysh interesat e mëdha financiare që lidhen me drejtimin e kompanisë.
Nvidia nuk ka një plan publik për pasardhësin e Huangut, i cili është 63 vjeç dhe ka thënë se shpreson ta drejtojë kompaninë edhe për dekada të tjera. Sipas Bloomberg, ai ka krijuar rreth vetes një strukturë joformale udhëheqjeje, ndryshe nga hierarkia tradicionale e kompanive.
Edhe fëmijët e tij, Spencer dhe Madison, si dhe dhëndri Nico Caprez, punojnë në pozita të larta në Nvidia.
Kush është bashkëshortja e Jensen Huangut?
Jensen Huang u njoh me bashkëshorten e tij, Lori Mills, në Universitetin Shtetëror të Oregonit, në fillim të viteve 1980, kur të dy studionin inxhinieri elektrike dhe ishin partnerë në laborator.
Ata u martuan në vitin 1985, rreth tetë vjet përpara themelimit të Nvidia-s, dhe kanë dy fëmijë, Madison dhe Spencer.
Në vitin 2007, çifti themeloi fondacionin “Jen-Hsun and Lori Huang Foundation”. Pasuria e këtij fondacioni është rritur ndjeshëm vitet e fundit, kryesisht falë rritjes së vlerës së aksioneve të Nvidia-s, dhe vlerësohet të ketë kaluar nëntë miliardë dollarë.
Fondacioni ka dhuruar dhjetëra miliona dollarë për programe të inxhinierisë në Universitetin Shtetëror të Oregonit dhe në Universitetin Stanford.
Stephen Witt ka thënë se Huang ka bërë përpjekje të mëdha për t'u paraqitur si një njeri i përkushtuar ndaj familjes, duke theksuar se ai shpesh e ka lavdëruar bashkëshorten e tij dhe ka folur për të me admirim.
Sipas tij, pasojat e këtij skandali mund të jenë veçanërisht të rënda për imazhin e Huangut, pikërisht për shkak të rëndësisë që ai i ka dhënë vazhdimisht familjes dhe mënyrës se si e ka paraqitur jetën e tij private në publik. /Telegrafi/
Login