José Mourinho nuk e ka fshehur pakënaqësinë ndaj organizatorëve të La Ligës, pavarësisht fitores bindëse 3-0 të Real Madridit në transfertën ndaj Valencias.
Trajneri portugez kritikoi kalendarin e ngjeshur të ndeshjeve, duke e cilësuar situatën si një trajtim të papranueshëm për skuadrën e tij. Sipas Mourinhos, futbollistët janë përballur me një maratonë takimesh brenda pak ditësh dhe kanë nevojë për më shumë kohë rikuperimi.
“Shpresoj që La Liga t’ia bëjë këtë shaka dikujt tjetër dhe jo sërish neve. La Liga e Tebas ka pushtetin. Shpresoj vetëm që të mos përsërisin një veprim të tillë, pas kësaj maratone ndeshjesh që kemi pasur gjatë kësaj jave”, deklaroi Mourinho.
Më tej, tekniku portugez theksoi se shqetësimi kryesor lidhet me gjendjen fizike të lojtarëve, të cilët kanë nevojë për pushim pas një kalendari kaq të ngarkuar.
“Lojtarët kanë nevojë për pushim”, përfundoi ai./k.m
Nga Leonard Veizi
Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, Ballkani u kthye në një terren të rëndësishëm kërkimesh për gjuhëtarët dhe etnografët evropianë. Një prej studiuesve që i kushtoi këtij rajoni një pjesë të madhe të jetës së tij ishte gjermani Gustav Vajgand (Gustav Weigand). Ai udhëtoi nëpër vise të ndryshme të Evropës Juglindore, studioi gjuhët, regjistroi të folmet lokale dhe mblodhi materiale mbi zakonet, traditat dhe historinë e popullsive të rajonit.
Emri i tij zë një vend të veçantë në studimet e gjuhës rumune, arumune dhe shqipe. Përmes kërkimeve në terren dhe botimeve shkencore, Vajgandi la një dokumentacion me vlerë për njohjen e realitetit gjuhësor e kulturor të Ballkanit në një periudhë kur shumë prej këtyre të dhënave rrezikonin të mbeteshin jashtë vëmendjes së shkencës evropiane.
Nga Gjermania në studimet ballkanike
Gustav Vajgand lindi më 1 shkurt 1860 në Bebra të Gjermanisë. Arsimin e lartë e kreu në Universitetin e Lajpcigut, ku studioi filologji klasike dhe gjuhësi indoevropiane. Një ndikim të rëndësishëm në formimin e tij pati gjuhëtari August Leskien, një prej përfaqësuesve të njohur të shkollës gjermane të gjuhësisë historike.
Në vitin 1883 mori gradën e doktorit dhe nisi të merrej gjithnjë e më shumë me gjuhët e Evropës Juglindore. Ballkani, me larminë e tij gjuhësore dhe me ndërthurjen e popullsive e të kulturave, u bë fusha kryesore e kërkimeve të tij.
Në vend që të mbështetej vetëm në dokumentet e shkruara dhe në studimet e mëparshme, Vajgandi zgjodhi një metodë që kërkonte udhëtime të gjata, kontakte të drejtpërdrejta me banorët dhe regjistrimin e të folmeve në mjedisin ku ato përdoreshin. Kjo mënyrë pune e ndihmoi të krijonte një material të gjerë dialektologjik dhe etnografik.
Studimet mbi arumunët dhe vllehët e Meglenit
Një nga fushat ku Vajgandi la gjurmën më të rëndësishme ishte studimi i popullsive arumune, të njohura në literaturën shqiptare edhe si vllehë.
Në vitin 1892 botoi studimin “Vlacho-Meglen. Untersuchungen über Sprache und Volk der Meglenitischen Vlachen”, kushtuar gjuhës dhe jetës së vllehëve të Meglenit. Ky punim përbënte një përpjekje të rëndësishme për të dokumentuar një komunitet me veçori të dallueshme gjuhësore dhe kulturore.
Tre vjet më vonë, në vitin 1895, botoi veprën “Die Aromunen. Ethnographisch-Philologisch-Historische Untersuchungen über das Volk der sogenannten Makedo-Romanen”. Ky studim, i konceptuar në dy vëllime, trajtonte prejardhjen, gjuhën, dialektet, folklorin, zakonet dhe historinë e arumunëve, të cilët në literaturën e kohës përmendeshin edhe si makedo-rumunë.
Vlera e këtyre botimeve qëndronte jo vetëm te analiza gjuhësore, por edhe te materiali i mbledhur drejtpërdrejt nga komunitetet vendase. Vajgandi përpiqej të regjistronte mënyrën e të folurit, shprehjet popullore, rrëfimet dhe traditat, duke krijuar një pasqyrë të gjerë të një realiteti që deri atëherë ishte studiuar pak në mënyrë sistematike.
Këto kërkime e vendosën atë ndër emrat më të njohur të romanistikës ballkanike.
Një studiues i dialekteve dhe i gjeografisë gjuhësore
Kontributi i Vajgandit nuk kufizohet vetëm te arumunishtja. Ai u mor me marrëdhëniet ndërmjet gjuhëve të Ballkanit dhe me dukuritë e përbashkëta që kishin zhvilluar ato gjatë shekujve të bashkëjetesës.
Këtu hyn edhe koncepti i Lidhjes Gjuhësore Ballkanike, i cili përshkruan dukuri të ngjashme gramatikore e sintaksore në gjuhë që nuk kanë domosdoshmërisht të njëjtën prejardhje. Shqipja, rumanishtja, bullgarishtja dhe greqishtja janë ndër gjuhët ku vërehen këto afri strukturore.
Studimet e Vajgandit ndihmuan në dokumentimin e këtyre ngjashmërive dhe në kuptimin e ndikimeve që popujt e rajonit kishin ushtruar mbi njëri-tjetrin. Në këtë drejtim, puna e tij u mbështet në krahasimin e të folmeve, në vëzhgimin e terrenit dhe në analizën e përhapjes gjeografike të dukurive gjuhësore.
Në vitin 1909, ai themeloi Institutin e Rumanistikës në Universitetin e Lajpcigut, ku u bë drejtuesi i parë. Instituti u shndërrua në një qendër të rëndësishme për studimin e gjuhës, letërsisë dhe kulturës rumune, duke zgjeruar njëkohësisht interesimin shkencor për Evropën Juglindore.
Maqedonia dhe kërkimet gjatë Luftës së Parë Botërore
Gjatë Luftës së Parë Botërore, veprimtaria e Vajgandit mori edhe një dimension tjetër. Ai u angazhua në studime etnografike në Maqedoni, në një periudhë kur rajoni ishte shndërruar në një hapësirë me rëndësi të veçantë strategjike për fuqitë ndërluftuese.
Kërkimet e tij zhvilloheshin në një klimë ku identiteti etnik dhe gjuhësor nuk ishte thjesht çështje akademike. Përbërja e popullsisë, përkatësia gjuhësore dhe lidhjet kulturore të komuniteteve përdoreshin edhe si argumente në pretendimet politike dhe territoriale të shteteve të ndryshme.
Materialet e mbledhura gjatë kësaj periudhe u bënë pjesë e studimeve të tij të mëvonshme, të botuara në vitin 1923. Ato përbëjnë një burim dokumentar për njohjen e përbërjes etnografike dhe gjuhësore të Maqedonisë, megjithëse duhen lexuar duke marrë parasysh rrethanat politike dhe shkencore të kohës.
Gustav Vajgandi dhe gjuha shqipe
Për studiuesit shqiptarë, një interes të veçantë paraqet angazhimi i Vajgandit me gjuhën shqipe. Ai nuk e trajtoi atë si një objekt dytësor të kërkimeve ballkanike, por i kushtoi vëmendje të drejtpërdrejtë dialekteve, fjalorit, emërtimeve gjeografike dhe prejardhjes së popullsisë shqiptare.
Ndër kontributet e tij në këtë fushë përmenden:
– Studimi i të folmeve të Durrësit, Elbasanit dhe Tiranës. Vajgandi dokumentoi veçori fonetike, leksikore dhe gramatikore të këtyre të folmeve, duke krijuar materiale me interes për dialektologjinë shqiptare.
– Fjalori gjermanisht-shqip dhe shqip-gjermanisht (1914). Një botim me rëndësi për leksikografinë shqiptare të kohës, që ndihmoi në njohjen dhe studimin e shqipes nga studiuesit gjermanofolës.
– Studimet mbi dialektet e shqipes. Në artikuj dhe punime të ndryshme ai trajtoi dallimet ndërmjet të folmeve shqiptare, duke u mbështetur në materialin e mbledhur gjatë udhëtimeve në terren.
– Hulumtimet mbi prejardhjen e shqiptarëve. Vajgandi u interesua për historinë dhe etnogjenezën e popullsisë shqiptare, një çështje që në atë periudhë ishte objekt debatesh të shumta shkencore dhe politike.
– Studimet e toponimisë. Ai shqyrtoi emra vendesh dhe përpiqej të përcaktonte lidhjet e tyre me gjuhën shqipe. Kjo fushë kishte rëndësi për rindërtimin e historisë së gjuhëve dhe për studimin e shtrirjes së tyre në hapësirën ballkanike.
Duhet theksuar se kontributet e tij duhen vlerësuar në kontekstin e kohës. Gjuhësia dhe etnografia e fundit të shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX përdornin metoda dhe pikënisje që më vonë do të rishikoheshin. Megjithatë, dokumentimi i të folmeve dhe materiali i mbledhur prej tij mbeten me interes për studiuesit e sotëm.
Njohja akademike dhe vitet e fundit
Puna e Vajgandit u vlerësua edhe nga institucionet shkencore të vendeve ballkanike. Ai u bë anëtar i jashtëm i Akademisë Rumune dhe i Akademisë Bullgare të Shkencave, ndërsa veprimtaria e tij u njoh edhe nga rrethet shkencore maqedonase.
Këto vlerësime dëshmonin se kërkimet e tij kishin kapërcyer kufijtë e një interesi thjesht gjerman. Ai ishte kthyer në një studiues me ndikim në disa prej vendeve dhe komuniteteve që kishte marrë në shqyrtim.
Gustav Vajgand vdiq më 8 korrik 1930 në Lajpcig të Gjermanisë.
Pas vdekjes la një trashëgimi të gjerë studimore, të përbërë nga libra, artikuj, harta gjuhësore dhe materiale të mbledhura në terren. Puna e tij ndihmoi në zhvillimin e dialektologjisë dhe të gjuhësisë ballkanike, duke e vendosur studimin e gjuhëve të rajonit në një kontekst më të gjerë krahasues.
Për historinë e studimeve shqiptare, rëndësia e tij lidhet veçanërisht me dokumentimin e të folmeve, interesimin për toponiminë dhe përpjekjet për të ndriçuar marrëdhëniet e shqipes me gjuhët e tjera të Ballkanit.
Vajgandi i përkiste një brezi studiuesish që nuk kënaqeshin me gjuhën e librave. Ata udhëtonin, dëgjonin dhe shënonin fjalët ashtu siç shqiptoheshin në fshatra e qytete. Pikërisht ky material i mbledhur në terren është një nga arsyet pse emri i tij vazhdon të ketë vend në historinë e gjuhësisë ballkanike.
Kryebashkiaku i Shkodrës, Benet Beci, premtoi më 15 maj të këtij viti se qyteti pritet të përfitojë një nga investimet më të rëndësishme mjedisore, ndërtimin e Impiantit të Trajtimit të Ujërave të Përdorura, që synon të reduktojë ndotjen e Liqenit të Shkodrës, lumit Buna dhe lumit Drin.
Sipas tij, projekti përfshin ndërtimin e impiantit modern të trajtimit, rehabilitimin e stacionit kryesor të pompimit, ndërtimin e linjës kryesore të transmetimit drejt impiantit, si dhe kalimin nëntokësor të tubacionit poshtë lumit Buna përmes teknologjisë së mikro-tunelimit, në përputhje me standardet dhe direktivat e Bashkimit Evropian për trajtimin e ujërave urbane.
Ky investim sipas tij synon eliminimin e ngarkesave organike dhe kimike në liqen dhe ndikimin negativ në ekosistemet ujore të zonës.
“Mbrojtja e Liqenit të Shkodrës dhe biodiversitetit të tij unik nuk është vetëm çështje mjedisi, por edhe një investim strategjik për cilësinë e jetës, zhvillimin ekonomik dhe të ardhmen turistike të qytetit dhe gjithë rajonit”, shkroi Beci në Facebook.
Projekti zbatohet nëpërmjet bankës gjermane KfW dhe mbështetet financiarisht nga Bashkimi Evropian, Qeveria Gjermane dhe Qeveria Zvicerane.
Investimet janë planifikuar me vlerë rreth 35 milionë euro dhe sipas projektit, do të realizohen deri në fund të vitit 2028.
Në përgjigjen për Faktoje, Bashkia Shkodër bën me dije se procedura e prokurimit për Impiantin e Trajtimit të Ujërave të Ndotura sapo është shpallur.
Sipas bashkisë, procedura zhvillohet në dy faza, në përputhje me udhëzimet e bankës gjermane KfË, ndërsa në skenarin më optimist, kontrata me kompaninë fituese pritet të lidhet në mesin e vitit 2027.
Nisja e punimeve parashikohet pas lidhjes së kontratës.
Pas përfundimit të investimit, operimi dhe mirëmbajtja e impiantit sipas bashkisë do t’i kalojnë Shoqërisë Rajonale Ujësjellës-Kanalizime Shkodër, ndërsa parashikohet edhe trajnimi i stafit që do të jetë përgjegjës për funksionimin e tij.
Në këtë fazë të bisedimeve, financimi është garantuar, ndërkohë sipas verifikimit në terren nga Faktoje më 5 tetor, punimet për ndërtimin e impiantit nuk kanë nisur ende.
Afati i parashikuar nga Bashkia për lidhjen e kontratës në mesin e vitit 2027 tregon se projekti ndodhet ende në fazën e procedurave të prokurimit, ndërsa realizimi fizik i investimit pritet të nisë më vonë.
Punimet për ndërtimin e impiantit nuk kanë nisur ende por duke qenë se Bashkia Shkodër ka parashikuar lidhjen e kontratës me kompaninë fituese në mesin e vitit 2027 dhe investimet janë planifikuar të realizohen deri në fund të vitit 2028, premtimin e kryebashkiakut të Shkodrës për këtë investim do ta vlerësojmë sëri më tani si pjesërisht të mbajtur.
Faktoje.al, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.
The post Impianti i ujërave të përdorura, investimi për Shkodrën ende në fazën e prokurimit appeared first on Faktoje.al.
Media shtetërore iraniane ka raportuar për shpërthime në disa lokacione në provincën jugore të Hormozganit. Shpërthime u raportuan në ishullin Keshm, në Sirik, Jask dhe Bandar Abas, teksa ka njoftime kundërthënëse lidhur me atë se kush është përgjegjës për shpërthimet.
Televizioni shtetëror iranian tha se origjina e shpërthimeve mbetet e paqartë, duke sugjeruar se ato mund të jenë të lidhura me aktivitetin ushtarak iranian që synojnë mbrojtjen e Ngushticës së Hormuzit.
Ndërkaq, agjencia shtetërore e lajmeve IRNA fillimisht raportoi për dy shpërthime në lindje të ishullit Keshm, teksa banorë lokalë raportuan për shpërthime afër Jaskut. Megjithatë, Tasnim më herët kishte raportuar se dy raketa e kishin goditur ishullin, pa dhënë detaje për dëmet e mundshme. Edhe agjencia iraniane, Fars raportoi për shpërthime, por shtoi se nuk dihet se ku kanë ndodhur apo arsyet.
Raportimet e fundit nga mediat iraniane vijnë një ditë pasi presidenti amerikan, Donald Trump, konfirmoi se forcat amerikane kishin kryer sulme të kufizuara ndaj një sistemi ajror iranian më 6 nëntor.
Trump nuk tregoi se ku ishin kryer sulmet, por mediat iraniane pretenduan paraprakisht se mbrojtja iraniane kishte shkatërruar një dron amerikan mbi ishullin Keshm.
Ishulli strategjik Keshm ndodhet në hyrje të Ngushticës së Hormuzit, që është një nga rrugët më të rëndësishme detare në botë për transportin e energjisë.
Në këtë ishull ndodhen një objekt i madh nëntokësor për raketa, një bazë detare dhe një impiant i madh për shkripëzimin e ujit, sipas gazetës The Wall Street Journal. Ishulli ka qenë në shënjestër të forcave amerikane në fazat e mëhershme të luftimeve, teksa zyrtarët amerikanë kanë diskutuar edhe mundësinë e marrjes së kontrollit të tij.
Presidenti Trump tha po ashtu se Uashingtoni po vazhdon kontaktet me Teheranin.
“Ne po bisedojmë me Iranin. Kemi qenë në kontakt. Ata, me dëshpërim, duan një marrëveshje”, tha ai.
SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Iranit në fund të shkurtit. Presidenti Trump vazhdimisht ka përsëritur se qëllimi kryesor i fushatës ushtarake amerikane është që Iranit t’i pamundësohet që të posedojë armë bërthamore.
The post Raportohet për shpërthime në jug të Iranit appeared first on Sinjali.
Dyshimet për një vatër të mundshme helmimi në Vlorë janë zgjeruar, pasi pas fëmijëve të kopshtit publik nr. 10, edhe persona të rritur janë paraqitur në spital me simptoma të ngjashme. Të prekurit kanë shfaqur probleme gastrointestinale, kryesisht diarre dhe të vjella. Dyshimet paraprake janë për një helmim të mundshëm nga uji, por deri më […]
The post Helmim nga uji në Vlorë? Pas fëmijëve, në spital edhe të rritur me të vjella e diarre appeared first on BoldNews.al.
Edon Zhegrova mund të marrë sonte një mundësi të shumëpritur te Juventusi, pasi për herë të parë këtë sezon pritet të jetë në formacionin titullar në Serie A.
Ylli i Përfaqësueses së Kosovës mund të startojë në ndeshjen ndaj Fiorentinas, e cila zhvillohet këtë të diel, pas paraqitjeve të mira që ka treguar sa herë është aktivizuar nga stoli.
Sipas mediumit italian “Sky Sport”, trajneri Luciano Spalletti po shqyrton mundësinë që Zhegrovën ta vendosë në formacionin e parë, duke ia zënë vendin sulmuesit Nick Woltmade, i cili nuk po kalon në formën më të mirë.
“Woltmade nuk është në formën më të mirë. Edon Zhegrova mund të hyjë në formacionin e Spallettit, duke qenë startues në Serie A për herë të parë”, raporton mediumi italian.
Zhegrova mbetet lojtari me më së shumti raste të krijuara për Juventusin në Serie A, duke dëshmuar rëndësinë e tij në repartin ofensiv.
Pas kësaj ndeshjeje, futbollisti kosovar pritet të udhëtojë drejt Kosovës, pasi është ftuar nga përzgjedhësi Franco Foda për dy ndeshjet e muajit nëntor.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
The post Raportohet se Edon Zhegrova mund të jetë startues ndaj Fiorentinas appeared first on Sinjali.
Kandidati Visar Memeti mori pjesë sot në votimin për Këshillin Kombëtar Shqiptar, zgjedhje që zhvillohen më 8 nëntor.
Në një postim në Facebook, ai njoftoi se kishte votuar dhe e kishte përmbushur detyrimin qytetar. Memeti shprehu besimin se votat do të ndihmojnë në rikthimin e dinjitetit të institucionit.
“Votova për Këshillin Nacional Shqiptar dhe përmbusha detyrimin tim qytetar. Shpresoj dhe besoj se çdo votë ka rëndësi dhe ndihmon në rikthimin e dinjitetit të këtij institucioni, në shërbim të interesave tona kombëtare”, shkroi ai.
The post Visar Memeti voton për Këshillin Kombëtar Shqiptar: Çdo votë ka rëndësi appeared first on Albeu.com.
Argjentina do të presë të hënën vizitën e parë zyrtare të Papa Leoni XIV, një udhëtim që pritet të marrë peshë të veçantë për shkak të gjendjes sociale në vend dhe marrëdhënieve të tensionuara me presidentin Javier Milei.
Vizita treditore është pjesë e turit të Papës në Amerikën e Jugut, ku përfshihen gjithashtu Uruguai dhe Peruja. Në Argjentinë nuk ka pasur një vizitë papale që prej vitit 1987, kur atje shkoi Papa Gjon Pali II. Papa Françesku, i cili ishte argjentinas, nuk u kthye në vend gjatë periudhës së tij si kreu i Kishës Katolike.
Stacioni i parë i Leoni XIV do të jetë më 9 nëntor qendra Cottolengo Don Orione, në Claypole, rreth 26 kilometra nga Buenos Airesi. Në këtë institucion jetojnë rreth 400 persona me aftësi të kufizuara, ndërsa përgatitjet për pritjen e Papës kanë nisur prej disa ditësh.
Por qendra ndodhet vetë përballë vështirësive të mëdha. Fernando Montero, koordinatori i saj, thotë se qeveria ka ndalur dërgimin e medikamenteve, ushqimeve të posaçme dhe pelenave. Sipas tij, këto furnizime mungojnë që prej nëntorit të kaluar dhe çështja tashmë është dërguar në gjykatë.
Montero vlerëson se pikëpamjet e Papës dhe të presidentit janë në kahe të kundërta. Leoni XIV mbron idenë se dinjiteti i njeriut nuk varet nga aftësia e tij për të qenë produktiv, ndërsa Milei promovon një ekonomi të bazuar te konkurrenca dhe te një rol më i kufizuar i shtetit.
Financimi i qendrave që kujdesen për personat me aftësi të kufizuara është bërë një prej çështjeve kryesore të përplasjes mes Kishës Katolike dhe qeverisë. Konferenca e Ipeshkvijve të Argjentinës i ka dërguar një letër ministrit të Shëndetësisë, Mario Lugones, ku denoncon gjendjen e institucioneve që ofrojnë këtë shërbim.
Që prej marrjes së postit në dhjetor 2023, Milei ka shkurtuar ndjeshëm shpenzimet publike, duke thënë se kjo ishte e domosdoshme për të frenuar inflacionin. Megjithatë, masat kanë prekur të ardhurat reale të pensionistëve dhe fondet për shërbimet sociale.
Të dhënat e organizatës kërkimore Mate tregojnë se pensionistët që marrin pensionin minimal, të cilët përbëjnë 63% të totalit, kanë humbur rreth 30% të fuqisë së tyre blerëse.
Pakënaqësia ndaj politikave qeveritare është reflektuar edhe në protestat javore të pensionistëve para Kongresit. Gjatë protestës së fundit, një prej qytetarëve mbante një pankartë ku shkruhej: “Na shpëto Papa Leoni XIV, Milei po na vret”.
Presidenti Milei do të jetë në aeroport të dielën për të pritur Papën. Të hënën, pas vizitës në Cottolengo Don Orione, Leoni XIV do të takohet në Buenos Aires me përfaqësues të biznesit dhe sindikatave.
Të martën, Papa do të drejtojë një meshë në fabrikën shtetërore të avionëve ushtarakë FAdeA, në Córdoba. Punonjësit e kësaj fabrike kanë protestuar kundër shkurtimeve të zbatuara nga qeveria.
Udhëtimi mund të krijojë situata të pakëndshme për Milein, i cili në të kaluarën është përplasur publikisht me Papa Françeskun. Në vitin 2020, ai e quajti Françeskun “idiot” dhe “përfaqësues të të Keqes në Tokë”, ndërsa e akuzoi se promovonte komunizmin. Pas takimit me të në Vatikan, në shkurt të vitit 2024, Milei deklaroi se i kishte kërkuar falje.
Ndryshimet mes dy figurave shtrihen edhe në fushën e teknologjisë. Leoni XIV ka kërkuar vendosjen e kufizimeve për inteligjencën artificiale, ndërsa Milei ka thënë se nuk planifikon ta rregullojë këtë teknologji dhe ka mbështetur investimet në qendra të dhënash dhe nisma për zhvillimin e saj.
Milagros Miceli, sociologe dhe shkencëtare kompjuterike që drejton Critical AI Lab në Berlin, i përshkruan këto qëndrime si dukshëm të kundërta. Sipas saj, Papa kërkon që njeriu të mbetet në qendër të përparimit teknologjik, ndërsa qeveria argjentinase po ndjek një drejtim tjetër.
Edhe pse kabineti i Mileit është përpjekur të zbehë mundësinë e një përplasjeje politike, vëmendja gjatë vizitës pritet të përqendrohet te qëndrimet e Papës për varfërinë, punën, prodhimin vendas dhe të drejtat e njerëzve në nevojë.
Raportimet sugjerojnë se shumë argjentinas presin nga Leoni XIV një mesazh mbi drejtësinë sociale dhe çështjet humanitare. Në këtë kontekst, vizita mund të rikthejë në qendër të debatit edhe trashëgiminë e Papa Françeskut dhe angazhimin e tij ndaj shtresave më të varfra të shoqërisë.
The post Leoni XIV shkon në Argjentinë, vizita e Papës zhvillohet në sfondin e tensioneve me Milein appeared first on Albeu.com.
Shqipëria do të përfitojë një paketë mbështetjeje financiare prej mbi 920 milionë eurosh nga Bashkimi Evropian përmes Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, një mekanizëm strategjik që synon të nxisë zhvillimin ekonomik, të përshpejtojë integrimin evropian dhe të krijojë mundësi të reja për qytetarët dhe sipërmarrjet.
Sipas të dhënave zyrtare të publikuara nga Agjencia për Media dhe Informim (MIA), zbatimi praktik i paketës ka nisur dhe “deri në maj të vitit 2026 janë disbursuar rreth 212.8 milionë euro për Shqipërinë”, në formën e granteve dhe kredive të favorshme.
Paketa financiare është projektuar të mbulojë një sërë sektorësh me rëndësi kritike për modernizimin e vendit. Ndër prioritetet kryesore përfshihen investimet kapitale në infrastrukturë, modernizimi i transportit, krijimi i vendeve të reja të punës dhe rritja e kapaciteteve konkurruese të bizneseve vendase.
Përmes këtij instrumenti, BE-ja synon gjithashtu të forcojë lidhjet tregtare të rajonit me tregun e përbashkët evropian dhe të lehtësojë procesin e përafrimit me standardet e Bashkimit Evropian.
Në bilancin e publikuar nga Agjencia për Media dhe Informim, autoritetet nënvizojnë se kjo mbështetje përkthehet në përfitime direkte për jetën e përditshme të qytetarëve dhe aktivitetin e sipërmarrjeve.
Infrastrukturë dhe lëvizshmëri
“Më shumë rrugë dhe mundësi transporti”, si dhe “lëvizje më e lehtë për qytetarët dhe bizneset”.
Ekonomi dhe punësim
“Më shumë vende pune” dhe “mbështetje për bizneset dhe investimet që krijojnë vende të reja pune”.
Shërbime publike
“Shërbime më të mira për qytetarët” përmes zhvillimit të “institucioneve më funksionale dhe shërbimeve më të shpejta”.
Tregti dhe integrim
“Më shumë mundësi tregtie me Europën” dhe “shkëmbime tregtare më të lehta me vendet e rajonit dhe të BE-së”.
Agjencia për Media dhe Informim e përmbledh ndikimin e këtij financimi si një hap kyç për të ardhmen e vendit, duke theksuar se “kjo mbështetje përkthehet në më shumë investime, rrugë e vende pune, shërbime më të mira për qytetarët dhe mundësi të reja për bizneset dhe tregtinë me Evropën”, si dhe shërben si “një mbështetje konkrete për zhvillimin ekonomik dhe afrimin e Shqipërisë me Bashkimin Evropian”.
Këngëtarja shqiptare me famë ndërkombëtare, Bebe Rexha, ka shënuar një tjetër sukses në karrierën muzikore me këngën e saj “New Religion”, e cila është renditur në mesin e 50 këngëve më të dëgjuara nga artistet femra në Spotify.
Projekti ka zënë vendin e 35-të në këtë listë, një rezultat që këngëtarja e ka ndarë me krenari me ndjekësit e saj në rrjetet sociale.
Lajmin e ka bërë të ditur vetë Rexha përmes një postimi në platformën X, ku ka publikuar renditjen dhe ka shprehur emocionet për këtë arritje, të cilën e ka cilësuar si të veçantë në këtë fazë të re të karrierës.
Suksesi merr rëndësi të veçantë pasi këngëtarja ka vendosur të vazhdojë rrugëtimin e saj si artiste e pavarur, pas shkëputjes nga kompania diskografike Warner Records.
Një tjetër veçanti e kësaj renditjeje është se “New Religion” është i vetmi projekt në listë që i përket një artisteje të pavarur, sipas të dhënave të publikuara nga këngëtarja.
“Jam krenare që vendosa t’i besoja vetes dhe akoma më krenare për atë që po ndërtojmë. Faleminderit që jeni pjesë e këtij rrugëtimi. Nuk ka qenë një rrugë e lehtë, por ka qenë një rrugëtim i bukur”, është shprehur Rexha.
Për Bebe Rexhën, kjo renditje përfaqëson një moment të rëndësishëm në kapitullin e ri të karrierës, ndërsa ajo ka falënderuar fansat për mbështetjen e vazhdueshme në këtë rrugëtim./KultPlus.com
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se ia ka ofruar kreut të UFC-së, Dana White, postin e zëdhënësit të Shtëpisë së Bardhë, megjithëse një burim i njohur me çështjen ka bërë të ditur se White e ka refuzuar idenë.
“Kam kënaqësinë të njoftoj se Dana White i madh, një luftëtar i vërtetë, ka marrë ofertën për postin e zëdhënësit të Shteteve të Bashkuara”, shkroi Trump në Truth Social.
Trump shtoi se White do të duhej të sillte me vete edhe “asistentë”, duke përmendur gjashtë luftëtarë të UFC-së dhe duke publikuar fotografitë e tyre.
“Na duhen këta njerëz për t’u mbrojtur nga e majta e çmendur. Dana do të ishte një zëdhënës si askush tjetër. Dana, pranoje punën!”, shkroi Trump.
Një ndihmës i presidentit tha se oferta ishte bërë me shaka, por deklarata vjen në një moment kur Trump po kërkon një zëdhënës të ri të Shtëpisë së Bardhë pas largimit të Karoline Leavitt dhe mandatit vetëm pesëditor të Katie Zacharia.
White nuk dha një përgjigje të drejtpërdrejtë kur u pyet për ofertën, duke thënë vetëm se planifikon të udhëtojë drejt Washingtonit të hënën për t’u takuar me Trumpin.
Dana White prej vitesh është një nga aleatët më të dukshëm të Trumpit. Ai ka folur në tri konventat e fundit kombëtare të republikanëve dhe ka ndihmuar partinë të arrijë te votuesit e rinj.
Trump dhe White kanë pasur një marrëdhënie të afërt edhe publikisht. Gjatë verës, presidenti organizoi një event të UFC-së në territorin e Shtëpisë së Bardhë, në kuadër të aktiviteteve për 250-vjetorin e Shteteve të Bashkuara.
Ndërkohë, Trump ka paralajmëruar edhe ndryshime të tjera në stafin e tij. Të premten ai largoi shefen e kabinetit Susie Wiles, duke e zëvendësuar me Stephen Miller. /Telegrafi/
Një deklaratë e këngëtares Jonida Maliqi ka nxitur një përplasje në distancë me kolegen e saj, Rozana Radi.
E ftuar në emisionin “Goca dhe Gra”, gjatë një loje ku panelistet duhej të përmendnin një artist që sipas tyre është i mbivlerësuar, Jonida zgjodhi emrin e Rozanës.
Megjithatë, Maliqi sqaroi se e vlerëson atë për talentin si artiste, poete dhe aktore, por jo për aftësitë e saj vokale.
“Vokalisht nuk e vlerësoj dhe mendoj që ka pasur mbivlerësim”, u shpreh këngëtarja.
Deklarata nuk kaloi pa u vënë re nga Rozana Radi, e cila reagoi publikisht përmes një postimi, duke iu përgjigjur me ironi koleges së saj.
“Sikur një këngë e jotja të merrte aq klikime sa një video ku përmendem unë, do të ishte film! Suksese!”, shkroi ajo.
Foto: Rozana Radi/InstaStory
Shkëmbimi i deklaratave mes dy artisteve ka tërhequr vëmendjen në rrjetet sociale, ku komentet dhe diskutimet nga ndjekësit nuk kanë munguar.
Mbetet të shihet nëse Jonida Maliqi do t'i përgjigjet reagimit të Rozana Radit apo kjo përplasje mes tyre do të përfundojë me kaq. /Telegrafi/
Pesë rastet e fruthit të konfirmuara në Maqedoni kanë nxjerrë në pah rënien e vaksinimit dhe rrezikun që sëmundja të përhapet më tej. Prof. dr. Dragan Danillovski u bën thirrje institucioneve të marrin më shumë përgjegjësi, ndërsa thekson se mbulimi me dozën e parë të vaksinës MRP është vetëm 62,7 për qind, shumë poshtë nivelit 95 për qind që kërkohet për mbrojtje kolektive.
Të dhënat e vitit 2025 tregojnë se vaksinimi me dozën e parë ka rënë nga 72,7 për qind në vitin 2024 dhe 73,4 për qind në vitin 2023. Ndërkohë, mbulimi me dozën e dytë është 84,7 për qind, sipas analizës së profesorit të shëndetit publik, Dragan Danillovskit.
Danillovski kujton se frenimi i fruthit kërkon që të paktën 95 për qind e popullsisë të marrë të dyja dozat. Kjo sëmundje përhapet jashtëzakonisht lehtë: në një popullatë pa mbrojtje, një person i infektuar mund të infektojë 12 deri në 18 të tjerë.
Mes faktorëve që ndikojnë në situatë, profesori përmend dezinformimin dhe mosbesimin ndaj vaksinave, por edhe imunizimin e vonuar, takimet e humbura dhe vështirësitë për të marrë shërbime shëndetësore.
Ai shpreh dyshime për ndikimin e masave institucionale. Edhe pse gjatë vitit 2025 u zhvillua një fushatë vaksinimi në terren dhe u përgatit Strategjia Kombëtare për Imunizim 2026–2030, niveli i vaksinimit me dozën e parë vijoi të ulej.
Pas shfaqjes së rasteve të reja, institucionet kanë nisur hetimet epidemiologjike, po gjurmojnë kontaktet dhe po verifikojnë statusin e vaksinimit në shkolla, kopshte dhe institucione shëndetësore.
Danillovski kërkon veprime konkrete: të gjenden fëmijët që nuk i kanë marrë dozat dhe të vaksinohen, si dhe të bëhen publike rezultatet e zbatimit të strategjisë së imunizimit.
Sipas tij, pesë rastet e fruthit duhet të jenë kambanë alarmi për të gjithë sistemin shëndetësor. Parandalimi i një epidemie, nënvizon ai, duhet të nisë shumë kohë përpara se të diagnostikohet pacienti i parë.
The post Danillovski paralajmëron për rrezikun e fruthit: vetëm pesë raste, por mbulimi me vaksina po bie appeared first on Albeu.com.
Last Updated on 08/11/2026 by Klara
Çmimet prestigjioze të orëndreqjes në Gjenevë, Grand Prix d’Horlogerie de Genève (GPHG), u rikthyen këtë vit për edicionin e 26-të, duke vlerësuar krijimet më të spikatura të industrisë së orëve luksoze. Ceremonia gala u zhvillua më 7 nëntor, ku çmimi kryesor, “Aiguille d’Or”, iu dha orëndreqësit të pavarur zvicerano-kosovar Rexhep Rexhepi për modelin e tij “Chronograph Flyback”.
Ky vlerësim konsiderohet si çmimi më i rëndësishëm i konkursit dhe i hapur për të gjitha modelet pjesëmarrëse, pavarësisht kategorisë. Ora fituese, e krijuar nga Rexhepi, i cili punon në Gjenevë, dallohet për linjat elegante dhe përmasat harmonike. Realizimi i saj kërkoi një ridizenjim të plotë të arkitekturës së mekanizmit.
Fusha e kaltër e errët, e punuar me teknikën tradicionale të smaltit “Grand Feu”, është frymëzuar nga kronografët e vjetër të orëve të xhepit.
Në garën e këtij viti konkurruan 84 orë dhe mekanizma matës të kohës, të ndarë në 14 kategori, mes tyre orët sportive, kalendari dhe astronomia, bizhuteritë dhe mekanizmat e jashtëzakonshëm.
Një risi e këtij edicioni ishte eliminimi i kategorive tradicionale të ndara sipas gjinisë, “Meshkuj” dhe “Femra”, të cilat u zëvendësuan me kategori të reja teknike, “Essential Watch” dhe “Complication Watch”.
Mes krijimeve të nominuara kishte modele nga një punishte në Moskë që sfidon prodhuesit zviceranë, një orë që paraqet një sistem diellor të lëvizshëm, si dhe një mekanizëm prej 10 kilogramësh që kurdis orën ndërsa pronari fle.
Fituesit u përzgjodhën nga një juri ekspertësh, ku bënin pjesë koleksionistë, orëndreqës, gazetarë dhe specialistë të ankandeve.
Fituesit e kategorive të tjera
Në kategorinë “Time Only”, për orët që tregojnë vetëm orën, minutat dhe sekondat, çmimi iu dha modelit “L.U.C 1860 Chronometer” të Chopard. Krijimi është një vazhdim i modelit ikonik L.U.C 1860, në nder të 30-vjetorit të fabrikës së prodhimit Chopard në Fleurier.
Në kategorinë “Essential”, fitoi “Extra Plat Rose Gold Skeleton” e Daniel Roth, një interpretim i ri i orës Extra Plat, i karakterizuar nga mekanizmi transparent dhe arkitektura e lehtë.
Çmimi për kategorinë “Complication” shkoi për “Inspiration One” të CLEGUER, e cila dallohet për fushën e smaltuar të vendosur në mënyrë asimetrike, treguesin e rezervës 36-orëshe dhe një rrotë ekuilibri me përmasa të mëdha.
Në kategorinë “Mechanical Exception”, fituese u shpall “Grande Double Sonnerie” e Blancpain. E zhvilluar gjatë tetë viteve, ajo përfaqëson orën më të ndërlikuar të prodhuar nga kjo markë dhe sjell një risi botërore: mundësinë për të zgjedhur mes dy melodive të ndryshme, përmes një mekanizmi me katër nota dhe katër çekiçë.
Në kategorinë “Gemset”, çmimi iu dha “Swinging Pebble” të Piaget, një orë xhepi e realizuar nga një gur dekorativ i gdhendur dhe i lëmuar, i varur në një zinxhir ari.
Për kategorinë “Tourbillon” u vlerësua “Chronométrie FB 2TV” e Ferdinand Berthoud, ndërsa në kategorinë “Chronograph” fitoi “Tonda PF Chronographe Mystérieux” e Parmigiani Fleurier, e pajisur me një mekanizëm me një buton të vetëm që koordinon tri faza të sinkronizuara.
Në kategorinë “Calendar and Astronomy”, fituese u shpall “150 Heritage” e Audemars Piguet. Ky model i limituar, në formën e një ore xhepi, prezanton për herë të parë Kalendarin Universal, një kalkulator mekanik që paraqet ciklet qiellore të lidhura me festimet kulturore në mbarë botën.
Çmimi për kategorinë “Sports” shkoi për “Spring Drive U.F.A. Ushio 300 Diver” të Grand Seiko, ora më e vogël zhytjeje e prodhuar ndonjëherë nga marka dhe njëkohësisht modeli më i saktë i saj me mekanizmin Spring Drive.
Në kategorinë “Jewellery”, u vlerësua “Mystery Nut” e Chopard, një varëse në formën e arrës, e realizuar në ar rozë 18-karatësh dhe e zbukuruar me diamante kafe e ngjyrë konjaku. Ajo hapet duke zbuluar një orë me tregues të fazave të Hënës.
Në kategorinë “Artistic Crafts”, çmimi iu dha “Tambour Taiko Arty Automata” e Louis Vuitton, një krijim me 23 nuanca të ndryshme smalti, realizimi i të cilit kërkoi më shumë se 250 orë punë artizanale.
Kategoria “Petite Aiguille”, për orët me çmim nga 4 500 deri në 10 000 franga zvicerane, u fitua nga “No.” e OTSUKA LOTEC. Mekanizmi i saj përbëhet nga 62 pjesë dhe përdor një kushinetë me diametër vetëm 1,5 milimetra, e cilësuar si më e vogla në botë.
Në kategorinë “Challenge”, për modelet me çmim deri në 4 500 franga zvicerane, fitoi “SpaceOne X Baltic – Seconde Majeure” e SpaceOne, e ndërtuar rreth mekanizmit karakteristik të kërcimit të treguesit të orës.
Çmimi për orën mekanike “Mechanical Clock” shkoi për “COSMO” të La Vallée, një mekanizëm që prezanton një koncept të ri, me të gjithë sistemin e pezulluar magnetikisht dhe që rrotullohet vazhdimisht rreth boshtit të vet.
Çmimi “Audacity”, që vlerëson krijimet më jokonvencionale dhe novatore, iu dha “ThinKing Mystery” të orëndreqësit të pavarur nga Moska, Konstantin Chaykin. Modeli prezantohet si ora mekanike më e hollë e prodhuar në seri në botë.
Ndërsa çmimi “Horological Revelation”, për markat e reja me më pak se dhjetë vjet aktivitet që nga prezantimi i modelit të tyre të parë, iu dha “Pulse60 Titanium Black” të Dominique Renaud. Ora përdor frekuencën 1 Hz, një nga më të ulëtat në orëndreqjen moderne mekanike, me rrotën e ekuilibrit që lëkundet 60 herë në minutë, një ritëm i krahasueshëm me rrahjet e zemrës në gjendje qetësie./k.m
Një tërmet me magnitudë 5.7 të shkallës Rihter ka goditur Japoninë qendrore gjatë natës mes të shtunës dhe të dielës, duke shkaktuar plagosjen e më shumë se 20 personave dhe dëme materiale në disa zona të vendit.
Sipas Agjencisë Meteorologjike të Japonisë, lëkundjet sizmike u regjistruan në orën 01:04 me kohën lokale, në një thellësi prej 40 kilometrash. Epiqendra ishte në perëndim të prefekturës Shizuoka, rreth 200 kilometra në perëndim të Tokios.
Sipas raportimeve të gazetës lokale “Chunichi Shimbun” dhe televizionit “Tokai”, 24 persona mbetën të plagosur në prefekturën Shizuoka dhe në atë fqinje të Aichi-t. Një zyrtar i shërbimeve të emergjencës në Aichi bëri të ditur se 16 persona kishin pësuar lëndime të lehta, ndërsa autoritetet në Shizuoka raportuan tre të plagosur, mes tyre edhe një grua 90-vjeçare, e cila ra nga shtrati si pasojë e lëkundjeve.
Përveç të plagosurve, tërmeti shkaktoi edhe dëme materiale, ku u raportuan dritare të thyera në qytetet e prekura. Lëkundjet sollën gjithashtu ndërprerjen e disa shërbimeve hekurudhore, përfshirë edhe trenin me shpejtësi të lartë Shinkansen.
Japonia është një nga vendet më të ekspozuara ndaj aktivitetit sizmik në botë, pasi ndodhet në zonën e bashkimit të katër pllakave tektonike. Sipas të dhënave, arkipelagu japonez përjeton rreth 18% të tërmeteve vjetore në nivel global.
Megjithëse shumica e lëkundjeve nuk shkaktojnë pasoja të rënda, vendi mbetet i shënuar nga katastrofa e 11 marsit 2011, kur një tërmet me magnitudë 9.0 shkaktoi një cunami shkatërrues. Si pasojë, numri i viktimave dhe personave të zhdukur arriti në rreth 18,500, ndërsa centrali bërthamor i Fukushimës u përball me një katastrofë të rëndë./k.m
Mbulimi me dozën e parë të vaksinës MRP ka rënë në 62,7 për qind, shumë larg nivelit prej 95 për qind që nevojitet për mbrojtje kolektive. Prof. dr. Dragan Danillovski paralajmëron se vendi po krijon kushte për përhapjen e fruthit dhe kërkon përgjegjësi më të madhe nga institucionet.
Pesë rastet e regjistruara me fruth në Maqedoni janë sinjal shqetësues për rënien e mbulimit me vaksina dhe rrezikun e përhapjes së mëtejshme të sëmundjes.
Në analizën e tij, profesori i shëndetit publik, Dragan Danillovski, thekson se mbulimi me dozën e parë të vaksinës MRP në vitin 2025 ka rënë në 62,7 për qind, nga 72,7 për qind në vitin 2024 dhe 73,4 për qind në vitin 2023. Mbulimi me dozën e dytë është 84,7 për qind.
Sipas tij, për të parandaluar përhapjen e fruthit nevojitet mbulim prej të paktën 95 për qind me dy doza. Fruthi është ndër sëmundjet më ngjitëse, pasi një person i infektuar mund të infektojë 12 deri në 18 persona në një popullatë të pambrojtur.
Danillovski paralajmëron se përveç dezinformatave dhe mosbesimit ndaj vaksinave, ndikojnë edhe vonesat në imunizim, terminet e humbura dhe pengesat në qasjen ndaj shërbimeve shëndetësore.
Ai vë në pikëpyetje edhe efektivitetin e masave institucionale, duke theksuar se pavarësisht fushatës së imunizimit në terren gjatë vitit 2025 dhe përgatitjes së Strategjisë Kombëtare për Imunizim 2026–2030, mbulimi me dozën e parë ka vazhduar të bjerë.
Pas rasteve të reja, institucionet kanë nisur hetimet epidemiologjike, gjurmimin e kontakteve dhe kontrollet e statusit të vaksinimit në shkolla, kopshte dhe institucionet shëndetësore.
Danillovski kërkon masa konkrete, identifikim dhe vaksinim të fëmijëve që kanë humbur dozat, si dhe publikimin e rezultateve nga zbatimi i strategjisë së imunizimit.
Sipas tij, pesë rastet me fruth duhet të shërbejnë si paralajmërim për të gjithë sistemin shëndetësor, sepse parandalimi i një epidemie fillon shumë përpara se të diagnostikohet pacienti i parë.
Presidenti amerikan, Donald Trump, konfirmoi se forcat amerikane kanë kryer sulme të kufizuara ajrore ndaj një sistemi kundërajror iranian në ishullin Keshm në Ngushticën e Hormuzit.
Duke folur për gazetarët në Florida, Trump e përshkroi operacionin si “të vogël”, duke shtuar se forcat amerikane shkatërruan, brenda minutash, një sistem të vogël kundërajror të Iranit.
“E shkatërruan për 15 minuta, ndoshta për pesë”, tha Trump për gazetarët, pa treguar se ku saktësisht u kryen sulmet dhe pa ofruar detaje të tjera operacionale.
Deklarata e tij u bë pasi mediat raportuan për shpërthime në ishullin Keshm.
Agjencia gjysmëzyrtare iraniane e lajmeve në Iran, Tasnim raportoi se sipas të dhënave fillestare, dy raketa goditën ishullin Keshm, teksa agjencia shtetërore e lajmeve IRNA, duke cituar dëshmitarë lokalë, raportoi se dy predha kishin goditur zonën e Suzës, pasi ishte dëgjuar një aeroplan duke fluturuar mbi atë zonë.
Mediat iraniane pretenduan po ashtu se mbrojtja ajrore e vendit kishte penguar dhe shkatërruar një dron amerikan MQ-1 Predator mbi ishullin Keshm.
Ndërkaq, presidenti Trump tha se Uashingtoni po vazhdon kontaktet me Teheranin. Duke folur për gazetarët në Florida, ai deklaroi: “Ne po bisedojmë me Iranin. Kemi qenë në kontakt. Ata, me dëshpërim, duan një marrëveshje”.
Ishulli strategjik Keshm ndodhet në hyrje të Ngushticës së Hormuzit, që është një nga rrugët më të rëndësishme detare në botë për transportin e energjisë.
Në këtë ishull ndodhen një objekt i madh nëntokësor për raketa, një bazë detare dhe një impiant i madh për shkripëzimin e ujit, sipas gazetës The Wall Street Journal. Ishulli ka qenë në shënjestër të forcave amerikane në fazat e mëhershme të luftimeve, teksa zyrtarët amerikanë kanë diskutuar edhe mundësinë e marrjes së kontrollit të tij.
SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Iranit në fund të shkurtit. Presidenti Trump vazhdimisht ka përsëritur se qëllimi kryesor i fushatës ushtarake amerikane është që Iranit t’i pamundësohet që të posedojë armë bërthamore./REL
The post Lufta në Lindjen e Mesme/ Trump konfirmon se SHBA-ja ka kryer sulme të reja ndaj Iranit appeared first on Albeu.com.
Login
